درمان خرخر و وقفه تنفسی در خواب [دکترتو با شما: دکتر علی اصغر دوست]

یکی از مشکلات رایج که بسیاری از افراد با آن درگیر هستند خُرخُر و وقفه‌های تنفسی در خواب است.

در این قسمت از برنامه‌ی ویدیویی «دکترتو با شما» دکتر علی اصغر دوست، جراح و متخصص بیماری‌های گوش، گلو، بینی و سر و گردن و از پزشکان عضو سامانه دکترِتو درباره این مشکل و راه درمان آن توضیح می‌دهند.

چرا خرخر (خر و پف) و وقفه تنفسی مهم است؟
 ‌
بحث خرخر(خر و پف) و وقفه تنفسی در سال‌های اخیربیشتر مورد توجه قرار گرفته است و در بسیاری از کلینیک‌ها و مراکز درمانی بخشی مخصوص این مشکل در نظر گرفته شده است. خرخر (خر و پف) و وقفه تنفسی از دو جنبه اهمیت دارد. جنبه‌ی اول اطرافیان فرد است. ممکن است به دلیل خرخر فرد، مجبور به ترک اتاق شوند و اتاق دیگری را برای خوابیدن انتخاب کنند. جنبه‌ی دوم تاثیر خر و پف و وقفه تنفسی بر خود فرد است. بر اساس تحقیقاتی که انجام شده است در این افراد به علت کاهش اکسیژن خون، گاز کربنیک بالا می‌رود و مواردی مانند سکته‌های قلبی، سکته‌های مغزی و حتی مرگ‌های ناگهانی بیشتر دیده می‌شود.
دلیل خر و پف و وقفه تنفسی چیست؟
دلایل مختلفی برای خر و پف، خرخر و وقفه تنفسی وجود دارد. دلایل خر و پف شمامل مجموعه‌ای از عوامل عمومی و اختصاصی می‌شود. از جمله این موارد اضافه وزن است. به شکل کلی همواره باید بین قد و وزن انسان تناسبی وجود داشته باشد. البته این موضوع به این معنی نیست که فرد لاغر اندام خرخر و وقفه تنفسی ندارد اما در افرادی که اضافه وزن دارند این مورد بیشتر دیده می‌شود.
یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار بر خر و پف پرخوری شبانه است. معمولا لازم است بین زمان غذاخوردن و خوابیدن فاصله باشد. با این حال بسیاری از افراد عادت دارند که دیروقت غذا بخورند و نیم ساعت بعد بخوابند. در این شرایط محتویات معده بر قفسه سینه فشار می‌آورد و باعث کم شدن رزرو تنفسی و تنگی در مجاری تنفسی شده که منجر ب خرخر می‌شود. به همین دلیل بهتر است این افراد شب‌ها وعده‌ی غذایی سبک‌تری بخورند و چند ساعت بین زمان خواب و خوردن شام فاصله باشد. همچنین بهتر است از خوابیدن به شکل طاق‌باز پرهیز کنند و زیر سر را کمی بالاتر قرار دهند.
درکنار این‌ها ممکن است بیماری‌های مختلفی مانند بیماری قند و بیماری کم‌کاری غده‌ی تیروئید در بروز خر و پف و خرخر دخالت داشته باشند. همچنین گروه دیگری از افراد با اضطراب و افسردگی درگیر هستند و مجبورند شب‌ها داروهای آرام بخش مصرف کنند. این داروها باعث شلی عضلات ناحیه کام و زبان کوچک می‌شود و خرخر افزایش پیدا کند. درکنار این‌ها مواد الکلی هم می‌توانند باعث شلی عضلات ناحیه کام و زبان کوچک شود. اختلالات آلرژی و بیماری‌هایی مثل سرماخوردگی ممکن است باعث تشدید بیماری شود.
اما علاوه بر عوامل عمومی، ممکن است در هر شخص مجموعه‌ای از عوامل اختصاصی هم منجر به خرخر شود. هر نوع تنگی که در ناحیه بینی، کام و حلق و حنجره وجود داشته باشد ممکن است شب‌ها باعث انسداد راه تنفسی و بالا بردن خرخر و وقفه تنفسی باشد.این عوامل می‌تواند انحراف تیغه بینی، پولیپ بینی، اختلالات فک (افرادی که زمان خواب فکشان به خوبی روی هم قرار نمی‌گیرد.) فاصله‌ی دندانی، زبان حجیم و لوزه‌های بزرگ باشد. اما مهم‌ترین علتی که می‌تواند منجر به خرخر شود درناحیه‌ی کام یعنی شلی و افتادگی زبان کوچک و کام است که شب‌ها مخصوصا زمانی که فرد طاق‌باز می‌خوابد هنگام دم مثل پرچمی در باد باعث ایجاد صدای اضافه می‌شود. همچنین در قسمت‌ها پایین‌تر مثل پولیپ‌های حنجره یا مشکلاتی که در حنجره وجود دارد ممکن است باعث خر خر شود.
تشخیص اختلال خرخر (خر و پف) و وقفه تنفسی به چه صورت است؟
‌ ‌
پزشک متخصص بر اساس معیارهایی که دارد مشخص می‌کند چه عواملی باعث خرخر و وقفه تنفسی شده است. علاوه بر معاینه موارد دیگری هم برای بررسی وجود دارد. یکی از این را‌ه‌ها بررسی از طریق فرمی است که همسر شخص بر اساس خواب او، آن را تکمیل می‌کند. همچنین انجام رادیوگرافی از مجاری تنفسی یا اسکن ۳ بعدی از بینی تا حنجره به تشخیص بهتر کمک می‌کند. معمولا در ۹۰% مواقع به کمک معاینه، فرم، رادیوگرافی و سیتی اسکن تشخیص لازم از طرف پزشک داده می‌شود.
 ‌
اما در بعضی مواقع ممکن است بیمار علاوه بر خر و پف، وقفه تنفسی بالا هم داشته باشد که این علامت بسیار خطیری است. در چنین شرایطی غیر از معاینات و تصویربرداری‌های تشخیصی، بیمار به کلینیک‌های خواب Sleep Center که در شهرستان‌های مختلف ایران دایر است معرفی می‌شود. شخص در این کلینیک یک شب می‌خوابد و الکترودهایی به او متصل می‌شود تا کیفیت خواب او به دقت بررسی شود. در این بررسی تعداد ضربان قلب، میزان اکسیژن، گاز کربنیک، نوار قلبی، نوار مغزی و حتی نوار تنفسی و فشارخون ثبت می‌شود که با نام ثبت آثار حیاتی هنگام خواب شناخته می‌شود. این مجموعه گزارش کمک بسیار زیادی به پزشک می‌کند تا بهترین تشخیص ممکن را برای بیمار بدهد.
 ‌
درمان خر و پف، خرخر و وقفه تنفسی به چه شکل است؟
 ‌
برای درمان خر و پف ابتدا توصیه می‌شود که بیمار کاهش وزن بدهد. کاهش وزن اگر در اثر بیماری نباشد به دو صورت است.

قدم اول رژیم غذایی مناسب و پرهیز از خوردن مواد غذایی پر کالری، نشاسته‌ای، شیرینی و مواد چرب است. قدم دوم ورزش است که بر کنترل وزن تاثیر قابل توجهی دارد و در بهبود خرخرها تاثیر خوبی دارد.

مساله‌ی برای درمان خرخر، بیماری‌های احتمالی فرد است. بیماری‌هایی مثل دیابت یا کم کاری غده تیروئید می‌تواند بر وزن و خرخر تاثیر داشته باشد. بعضی مواقع خانم‌ها پس از یائسگی به علت اختلالات هورمونی مقداری چربی در بدنشان ذخیره می‌شود و اضافه وزن پیدا می‌کنند. معمولا خرخر در این‌ افراد افزایش پیدا می‌کند. در مورد بیماری‌ها درمان به کمک داروها و کنترل بیماری انجام می‌شود. همچنین در مواردی ویژه دندان فرد بررسی می‌شود و در صورت نیاز به دندانپزشک مخصوص معرفی می‌شود تا از وسایل بین دندانی و داخل دهانی برای کنترل خرخر استفاده شود.

در کنار این موارد برای درمان خرخر عمل‌های جراحی‌ای از بینی تا ناحیه حنجره انجام می‌شود. بعضی از این عمل‌ها شامل عمل جراحی برای انحراف تیغه بینی، رفع پولیپ داخل بینی و حذف بخش اضافه‌ی زبان کوچک می‌شود. همچنین اعمال جراحی ساده‌ای مثل سومنوپلاستی که بیمار ممکن است احتیاج به بیهوش کردن نداشته باشد و مقداری از حجم کام و زبان کوچک را به وسیله‌ی دستگاهی که با امواج رادیویی کار می‌کند یا به کمک لیزر می‌توان افزایش حجم آن بخش را کاهش داد. همچنین اعمال جراحی در ناحیه کام انجام می‌شود که می‌توان کام را از این طریق گشاد کرد و اعمال جراحی دیگری در ناحیه حنجره برای بیمار ممکن است.

باید توجه داشت که بعضی بیماران خرخر و وقفه تنفسی شدید دارند که افراد با ریسک بالا High Risk شناخته می‌شوند. برای این افراد این نوع اعمال جراحی کمکی به آن‌ها نمی‌کند. این افراد پس از بستری شدن در کلینیک خواب با معیارهایی که از طرف متخصص بررسی می‌شود پزشک وضعیت های‌ریسک این افراد تشخیص می‌دهد و مشخص می‌کند که برای درمان نیاز به وسایل کمکی دارند. یک نمونه از این دستگاه‌ها دستگاهی است با نام سیپاپ یا فشار جریان هوای همواره مثبت CPAP که هوا را به صورت فشرده به ریه می‌فرسد که بعضی افراد برای کنترل وقفه تنفسی خود نیاز به دستگاه سیپاپ دارند.

دکتر علی‌اصغر دوست از پزشکان عضو در سامانه دکترتو هستند. برای نوبت‌گیری از دکتر علی اصغر دوست می‌توانید از از طریق سایت دکترتو اقدام کنید.

دکترتو: نوبت دهی اینترنتی پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید

سوال پزشکی دارید؟

با بهترین پزشکان از راه دور مشاوره کنید

مشاوره با پزشک

نظر دهید

مشاوره با پزشک نوبت دهی مطب