همه چیز درمورد دریچه قلب مصنوعی

0
Artificial_heart_valve
دریچه قلب مصنوعی

قلب انسان دارای چهار حفره است که بین آنها دریچه‌هایی برای هدایت جریان خون و جلوگیری از بازگشت خون به قلب وجود دارد. در بیمارانی که از تنگی و نارسایی دریچه قلب یا انواع دیگر بیماری‌ قلب رنج می‌برند، شاهد بازگشت خون به عقب به سمت دهلیزها و بطن‌ها هستیم. این مشکلات روی قلب فشار وارد می‌کنند. در مواردی که شدت نقص دریچه قلب حاد باشد، چاره‌ای به‌جز جایگزین‌کردن دریچه‌های قلب با دریچه قلب مصنوعی نیست.

در این مقاله با ما همراه شوید تا علاوه بر آشنایی با دریچه قلب مصنوعی و کاربرد آن، نگاهی هم به انواع دریچه قلب مصنوعی، معایب و مزایای این دریچه‌ها، پیوند دریچه و مراقبت‌های پس از پیوند داشته باشیم.

تعویض دریچه قلب

همان‌طور که اشاره شد وظیفه دریچه‌های قلب، هدایت درست جریان خون در قلب و به سمت عروق بدن است. زمانی‌که هرکدام از چهار دریچه میترال، ریوی، آئورت و سه‌لتی عملکرد خود را به‌درستی انجام نمی‌دهند، عملکرد قلب دچار مشکل می‌شود و با بیماری دریچه روبه‌رو خواهیم بود و در موارد شدید باید سراغ تعویض دریچه قلب با دریچه قلب مصنوعی برویم. تعویض دریچه قلب روشی برای جراحی، ترمیم یا تعویض دریچه آسیب‌دیده است و متخصص قلب انجام آن را برای بیماران دارای علامت یا بیماران بدون علائم تجویز می‌کند. سؤالی که پیش می‌آید این است که در چه صورتی باید عمل دریچه قلب مصنوعی را انجام داد؟ معمولا راهکار نخست پزشکان در چنین مواردی، ترمیم دریچه قلب است. اما در بیمارانی که شدت از کارافتادگی دریچه زیاد باشد، تعویض دریچه قلب بهترین گزینه خواهد بود.

Artificial_heart_valve
وقتی که درمان دارویی جوابگو نباشد، تنها گزینه ترمیم یا تعویض آن با دریچه قلب مصنوعی است.

دریچه قلب مصنوعی چیست؟

زمانی‌که دریچه قلب آسیب می‌بیند و دارو درمانی یا ترمیم دریچه قلب جوابگو نیست، بهترین روش درمان تعویض دریچه قلب خواهد بود که با روش جراحی قلب باز انجام می‌شود. در مواردی که در اثر افزایش سن، بیماری‌های خاص یا ناهنجاری‌های ژنتیکی و مادرزادی دریچه قلب آسیب می‌بیند، دریچه قلب مصنوعی برای تعویض دریچه قلب استفاده می‌‌شود. انواع دریچه‌های قلب مصنوعی را می‌توان به سه دسته زیر تقسیم نمود:

۱- دریچه قلب مصنوعی مکانیکی

دریچه‌های مکانیکی یا فلزی خود سه نوع دارند که عبارت‌اند از:

  • دریچه گوی و قفس: این دریچه که به آن دریچه قلب مصنوعی cage and ball گفته می‌شود، یک توپ سیلیکونی است که درون قفس فلزی حرکت می‌کند. البته از سال ۲۰۰۷ به‌دلیل مشکل ایجاد لخته خون روی دریچه، تولید این دریچه‌های قلب مصنوعی متوقف شد.
  • دریچه دیسکی: دریچه‌های دیسکی یا Tilting-Disk که از سال ۱۹۶۹ تا به امروز استفاده می‌شوند، نوعی حلقه فلزی در حصار پارچه‌ای از جنس تفلون PTFE هستند. برجستگی چنگک‌شکلی داخل حلقه وجود دارد و به صفحه‌ای از جنس پیروکربن متصل است. صفحه پیروکربنی که در وسط حلقه قرار گرفته با ضربان قلب، دهانه دریچه را باز و بسته می‌کند. این نوع دریچه‌ قلب مصنوعی فلزی هم امروزه چندان کاربردی ندارد.
  • دریچه دولتی: دریچه‌های دولتی از دو نیم‌دایره با جنس پیروکربنی ساخته شده‌اند که با یک لولا به حلقه فلزی استیلی وصل هستند. سطح دریچه‌های دولتی به ‌نسبت دو دریچه قبلی بزرگ‌تر است و احتمال ایجاد لخته خون در آن کمتر می‌شود. اما برخلاف دو نوع قبلی، گزارش‌های مربوط به برگشت خون در دریچه‌های دولتی بیشتر بوده است.

مزایای دریچه‌های فلزی

از آنجایی‌که دریچه‌های فلزی از جنس استیل و ترکیبات پیروکربن هستند، از دوام بیشتری به نسبت دریچه‌های بیولوژیک برخوردارند. احتمال جراحی دوباره ناشی از تخریب دریچه، در دریچه‌های قلب مصنوعی فلزی تقریبا وجود ندارد. چراکه این دریچه‌ها می‌توانند ۲۰ تا ۳۰ سال بدون خرابی به فعالیت خود ادامه دهند.


مشاوره با متخصصان
قلب و عروق
دکترِتو

معایب دریچه‌های فلزی

  • تخریب سلول‌های خونی: عبور گلبول‌های قرمز و سلول‌های خونی با سرعت زیاد از دریچه فلزی موجب تخریب سلول‌های خونی می‌شود و تداوم این روند به آنمی همولیتیک ختم می‌گردد. 
  • ایجاد لخته خون: مهمترین نقص دریچه‌های فلزی، ایجاد لخته خون است. این لختگی به‌دلیل سطح فلزی این دریچه‌ها و تفاوت‌شان با سطح قلب و رگ‌های خونی است. لخته خون ایجاد شده ممکن است درون خود دریچه بماند و عملکرد دریچه را مختل کند. این لخته حتی می‌تواند از طریق جریان خون جابه‌جا شود و به سایر اندام‌ها برسد یا رگی را مسدود کند. بیمارانی که عمل تعویض دریچه قلب مصنوعی فلزی یا همان مکانیکی را انجام داده‌اند، باید به‌طور مرتب از داروی وارفارین استفاده کنند. وارفارین نوعی داروی ضد انعقاد است که از تشکیل لخته خون در این بیماران جلوگیری می‌کند. این افراد باید تا آخر عمر خود داروهای ضد انعقادی مصرف کنند.
  • صدای دریچه: در اثر بسته شدن دریچه‌های فلزی و برخورد دو سطح فلزی به‌ یکدیگر، صدای کلیک‌مانندی ایجاد می‌شود. البته در برخی موارد این صدا ضعیف است و نه بیمار و نه اطرافیان آن را نمی‌شنوند. اما در برخی بیماران، صدای دریچه با شدت بلندتری شنیده می‌شود. شنیدن صدای دریچه به‌خصوص در زمان خواب می‌تواند آزاردهنده باشد. در این شرایط اگر صدای دریچه قطع شود، نشان می‌دهد دریچه دچار مشکلی شده است یا ایجاد لخته خون ایجاد شده است که موجب از‌بین‌رفتن صدای کلیک دریچه شده است.
  • اختلال همودینامیک خون: دریچه قلب، جریان خون را به‌صورت خطی و یک‌طرفه هدایت می‌کند. اما در قسمت لولا و دیسک دریچه مصنوعی فلزی، جریان خون تغییر کرده و جریان خون گردابی به‌وجود می‌آید. این جریان گردابی، فشار خون دو طرف دریچه را کاهش می‌دهد و نهایتا منجر به تشکیل لخته خون می‌شود.
mechanical_heart_valve
دریچه قلب مصنوعی مکانیکی یا فلزی ماندگاری بالایی دارد اما باعث ایجاد لخته خون می‌شود.

۲- دریچه قلب مصنوعی بیولوژیک (حیوانی)

دریچه‌های بیولوژیض ک به‌جای فلز، از بافت حیوانی ساخته شده‌اند. نخستین دریچه قلب مصنوعی بیولوژیک در سال ۱۹۶۲ برای پیوند دریچه آئورت انسان به انسان انجام گرفت. شرایط نگهداری دریچه‌های انسانی سخت است و هموگرافت اهداکننده باید پس از خارج شدن از بدن، به‌شکل منجمد در نیتروژن مایع نگهداری شود. به همین دلیل این دریچه صرفا برای تعویض دریچه در بیماران مبتلا به بیماری‌های قلبی مادرزادی یا اندوکاردیت دریچه به‌کار می‌رود. دیگر مشکل دریچه قلب مصنوعی انسانی، محدودبودن اهداکننده دریچه است که باعث می‌شود نسبت به دریچه‌های حیوانی کمتر قابل استفاده باشد. دریچه‌های بیولوژیکی حیوانی (بیوپروتز) از بافت حیوانی و دریچه‌های قلب گاو و خوک تولید می‌شوند. بیمارانی که دریچه قلب مصنوعی حیوانی دریافت می‌کنند، باید به فاصله ۳ تا ۶ ماه پس از عمل، داروی ضد انعقاد مصرف کنند.

مزایای دریچه‌های بیولوژیک

احتمال تشکیل لخته خون در دریچه‌های مصنوعی بیولوژیکی پایین است. دریچه مصنوعی پس از تیمار با گلوتارآلدئید، خاصیت ایمنی‌زایی‌شان خود را از دست می‌دهند. به‌همین دلیل است که نیازی به درمان با وارفارین و داروهای ضد انعقادی ندارند.

معایب دریچه‌های بیولوژیک

سرعت تخریب بالا و عمر کوتاه، مهم‌ترین عیب دریچه‌های بیولوژیکی نسبت به دریچه‌های مکانیکی محسوب می‌شود. متوسط عمر دریچه قلب مصنوعی بیولوژیک ۱۰ سال است. سرعت تخریب دریچه در افراد کمتر از ۶۰ سال و زنان باردار بیشتر است اما در افراد بالای ۶۵ سال شاهد سرعت کمتر تخریب دریچه هستیم.

biological_heart_valve
دریچه قلب بیولوژیکی یک دریچه واقعی است که از انسان یا برخی حیوانات مانند خوک یا گاو گرفته شده است.

۳- دریچه‌ استنتی TAVR

دریچه‌های TAVR در واقع همان دریچه بیولوژیکی هستند اما در دریچه‌های استنتی، دریچه‌ی بیولوژیک درون یک استنت فلزی انعطاف‌پذیری قرار داده شده‌است. در این مدل دیگر خبری از بریدن قفسه سینه و عمل جراحی قلب باز نیست. در این روش استنت از راه کشاله ران یا روش‌های دیگری مثل اینترونشن، داخل دریچه قلب قرار داده می‌شود. البته تعویض دریچه TAVR در حال حاضر برای دریچه آئورت کاربرد دارد. دریچه TAVR در صورتی برای سایر دریچه‌های قلب استفاده می‌شود که دریچه بیولوژیکی کار گذاشته‌شده خراب شده باشد.

مزایای دریچه‌های TVAR

  • ریسک پایین مرگ و میر: از آنجایی‌که نیاز به عمل جراحی باز نیست، خطرات استفاده از این دریچه قلب مصنوعی کمتر می‌شود و ریسک مرگ و میر آن پایین می‌آید.
  • کم تهاجمی بودن: برای کار گذاشتن این دریچه قلب مصنوعی نه نیازی به بیهوش و برش قفسه سینه نیست. علاوه‌براین بیمار حدود دو روز بعد از عمل ترخیص می‌شود.
  • عدم نیاز به وارفارین: از آنجایی‌که دریچه TVAR از جمله دریچه‌های بیولوژیکی است، بیمار نیازی به مصرف وارفارین نخواهد داشت.

معایب دریچه‌های TVAR

  • هزینه گزاف: استفاده از دریچه‌های TVAR درحال حاضر به ‌نسبت عمل‌های باز جهت ترمیم یا تعویض دریچه قلب بسیار پرهزینه‌تر است.
  • عمر کوتاه دریچه: در افراد کمتر از ۶۰ سال طول عمر دریچه‌های TVAR مثل دریچه‌های بیولوژیکی در مقایسه با دریچه‌های فلزی به ‌مراتب کمتر است.
  • سکته مغزی: احتمال بروز سکته مغزی ‌نسبت به جراحی بیشتر می‌شود.
  • نشت خون: رسوب کلسیم در دریچه اصلی از باز شدن کامل استنت این دریچه‌ها جلوگیری می‌کند و منجر به نشت خون در اطراف دریچه می‌شود.
tavr
دریچه قلب مصنوعی استنتی یا TVAR همان دریچه قلب بیولوژیکی است که درون یک استنت کار گذاشته شده است و نیاز به عمل قلب باز ندارد.

عوارض بعد از عمل تعویض دریچه قلب

در این جراحی‌ها، یعنی یکی از مهم‌ترین اعضای بدن دستکاری می‌شود از این رو مطمئنا بدون ریسک و عوارض نیست. به‌طور کلی عمل تعویض یا کارگذاری دریچه قلب خطرات زیر را برای فرد به ‌همراه دارد:

  • خونریزی که ممکن است باعث شوک شود.
  • واکنش آلرژیک و مشکلات تنفسی نسبت به بیهوشی
  • ایجاد لخته خون، به‌خصوص ترومبوز وریدی که در ساق پا یا لگن تشکیل می‌شود و ممکن است به‌سمت ریه‌ها برود و در نهایت منجر به آمبولی ریه شود.
  • عفونت.

باید این حقیقت را بدانید که عمل جراحی تعویض دریچه قلب هم عوارضی دارد، عوارض بعد از عمل تعویض دریچه قلب عبارت‌اند از:

دریچه قلب مکانیکی عمر بالاتری دارد، اما عوارضی مانند خطر لخته‌شدن خون را دارد. دریچه بیولوژیک این خطرات را ندارد، اما عمر زیادی ندارد (10 سال) و گران‌تر است.

مراقبت‌های بعد از پیوند

عمل تعویض دریچه قلب با کاهش علائم و بهبود وضعیت جسمانی بیمار، امکان زندگی طبیعی را برای بیمار فراهم می‌کند. به‌ خاطر داشته باشید که تعویض دریچه و استفاده از دریچه قلب مصنوعی لزوما به ‌معنای این نیست که دیگر نیازی به مراقبت ندارید. برعکس، پس از عمل ترمیم یا تعویض دریچه قلب، باید تغییراتی در سبک عادی زندگی خود ایجاد کنید، از جمله:

  • ورزش منظم
  • رژیم غذایی سالم
  • کنترل وزن
  • ترک سیگار
  • کنترل استرس
  • درمان بیماری‌هایی که موجب تشدید مشکلات قلبی می‌شوند، مثل کلسترول بالا، فشارخون بالا و دیابت.

آیا عمل دریچه قلب خطرناک است؟

به‌طور کلی یکی از روش‌های مناسب جهت درمان نارسایی‌های دریچه قلب، جراحی تعویض دریچه قلب است که طول عمر فرد را افزایش می‌دهد. البته این نکته را هم در نظر داشته باشید که عمل‌های جراحی همیشه خطرناک هستند و عوارض هم دارند. شرایط بیمار تاثیر مستقیمی بر موفقیت عمل تعویض دریچه قلب می‌گذارد. با رعایت چند نکته کوچک می‌توان ریسک عوارض ناشی از تعویض دریچه قلب را کاهش داد:

  • توصیه‌های مربوط به رژیم غذایی، سبک زندگی و فعالیت‌ها را به‌صورت کامل رعایت کنید.
  • حتما رادیولوژیست یا پزشک خود را در جریان بارداری یا شیردهی خود قرار دهید.
  • در صورت مشاهده تب، خونریزی، تشدید درد، تورم یا ترشح حتما با پزشک خود مشورت کنید.
  • داروها را مطابق با دستور پزشک مصرف کنید.
  • حتما پزشک و کادر درمان را در جریان آلرژی و حساسیت‌های خود قرار دهید.

دریچه قلب مصنوعی یا مکانیکی است یا بیولوژیک. دریچه قلب بیولوژیک یا به روش جراحی یا به کمک استنت و بدون نیاز به جراحی در قلب کار گذاشته می‌شود.

سؤالات متداول شما

عمل تعویض دریچه قلب عمل بسیار مهم و حیاتی برای بیمار است. در این مطلب از دکترتو سعی کردیم جنبه‌های مختلف این عمل را با هم بررسی کنیم. در ادامه به برخی از سؤالات شما در مورد دریچه مصنوعی قلب جواب می‌دهیم.

عوارض تعویض دریچه میترال چیست؟

از عوارض عمل جراحی ترمیم و تعویض دریچه میترال می‌توان به خونریزی و ایجاد لخته خون، اختلال در عملکرد دریچه تعویضی، مشکلات آریتمی، عفونت، سکته و مرگ اشاره کرد.

بعد از عمل قلب باز چند سال زنده می‌مانیم؟

شانس زنده‌ماندن افراد پس از عمل جراحی قلب باز تا یک ماه پس از جراحی، بسیار خوب است. اما اخیرا پزشکان متوجه شدند که میزان مرگ‌ومیر در فاصله ۸ تا ۱۰ سال پس از جراحی قلب باز، ۶۰ تا ۸۰% افزایش می‌یابد. این مسئله موضوع مهمی است که متخصصان قلب باید در فرآیند درمان آن را در نظر بگیرند.

قیمت دریچه قلب مصنوعی چقدر است؟

قیمت تعویض دریچه قلب در ایران طی سال‌های اخیر به‌واسطه بالا رفتن نرخ ارز، چند برابر شده است. در حال حاضر، قیمت تعویض دریچه قلب مصنوعی در سال ۱۴۰۰ برای یک دریچه بین ۶۰ تا ۶۳ میلیون تومان است. این نرخ برای تعویض دو دریچه به ۶۵ میلیون، و برای سه دریچه تا ۷۳ میلیون تومان می‌رسد.

در چه صورتی باید عمل دریچه قلب مصنوعی داشت؟

در بیمارانی که تنگی یا نارسایی شدید دریچه قلب دارند و دارودرمانی جوابگو نیست، متخصص قلب ترمیم یا تعویض دریچه قلب مصنوعی را پیشنهاد می‌دهد.

بعد از تعویض دریچه قلب در چه صورت به پزشک مراجعه کنیم؟

مراقبت پس از پیوند یا تعویض دریچه قلب اهمیت بالایی دارد. اگر دریچه قلب مصنوعی مکانیکی کار گذاشته شده باشد، احتمالا صدای باز و بسته شدن دریچه را خواهید شنید که کاملا طبیعی است. در صورت مشاهده خونریزی، تنگی نفس یا خس‌خس کردن، درد قفسه سینه، تپش قلب یا تب زیاد (تب کم تا چند روز بعد از عمل طبیعی است)، مشکل دفع ادرار، درد و تورم در ساق پا، ترشح و تورم محل جراحی و افزایش وزن بی‌دلیل به‌خاطر تجمع مایعات، بلافاصله به متخصص قلب و عروق مراجعه کنید.

بهترین دکتر برای تعویض دریچه قلب کیست؟

برای انتخاب بهترین پزشک جهت تعویض دریچه قلب باید به ‌دنبال یک جراح قلب متبحر و باتجربه باشید که از توانایی بالایی در مدیریت بحران برخوردار باشد. از دیگر ویژگی‌های بهترین متخصص قلب برای تعویض دریچه قلب می‌توان به اطلاعات کامل از فیزیولوژی قلب و سیستم تنفسی، مهارت بالا در جراحی، قابلیت به‌کارگیری فناوری‌های جدید و دانش روز دنیا در زمینه جراحی و برقراری ارتباط نزدیک با بیمار اشاره کرد.

راهنمای مراجعه به پزشک

دریچه‌های قلب به هر دلیلی ممکن است آسیب ببینند. در مواردی‌که شدت آسیب‌دیدگی زیاد است، برای افزایش کیفیت زندگی و طول عمر بیشتر بیمار باید عمل جراحی تعویض دریچه یا ترمیم دریچه انجام شود. در این عمل، جراح، دریچه آسیب‌دیده را ترمیم می‌کند یا با دریچه قلب مصنوعی تعویض می‌کند. میزان موفقیت عمل دریچه قلب به سن بیمار، وضعیت جسمانی و سلامت او، شدت بیماری و وضعیت دریچه قلب بستگی دارد. دریچه‌های مصنوعی قلب از جنس‌ فلز یا بافت حیوانات هستند که با روش‌های مختلفی مثل عمل جراحی قلب باز یا روش‌های جدید کمتر تهاجمی کار گذاشته می‌شوند.

قلب یکی از مهمترین اندام‌های بدن است و هر چیزی که مربوط به قلب است باید با بیشترین دقت و مهارت انجام شود. از این رو انتخاب بهترین جراح قلب و متخصص قلب و عروق در عمل ترمیم یا تعویض دریچه قلب اهمیت زیادی دارد. برای اینکه مشاهده لیست بهترین پزشکان قلب و عروق به وب‌سایت دکترتو مراجعه کنید. بعد از عمل تعویض دریچه قلب و قرار دادن دریچه مصنوعی قلب باید مدام تحت نظر پرشک باشید. در دکترتو علاوه‌بر آشنایی با دکتر قلب خوب می‌توانید از پزشک موردنظرتان وقت ویزیت بگیرید یا از مشاوره تلفنی و آنلاین استفاده کنید.

دکترتو مراقب سلامت شماست!

https://emedicine.medscape.com/article/780702-overview
https://emedicine.medscape.com/article/780702-overview
https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/mechanical-heart-valve
https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2781248
https://www.heart.org/en/health-topics/heart-valve-problems-and-disease/understanding-your-heart-valve-treatment-options/types-of-replacement-heart-valves
https://en.wikipedia.org/wiki/Artificial_heart_valve
https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/mitral-valve-repair-mitral-valve-replacement/about/pac-20384958
از سال ۹۵ فعالیت خود را در حوزه تولید و مدیریت محتوا آغاز کرده‌ام و همیشه مشتاق روبرویی با موقعیت‌های جدید شغلی‌ هستم. آشنایی با دنیای متفاوت در حوزه‌های مختلف مانند پزشکی و سلامت نیز من را به دنبال کردن سبک زندگی سالم تشویق می‌کند. به همین دلیل همکاری‌ام با دکترتو شروع شد.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید