بهترین نکات برای ترک سیگار که باید بدانید

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

ادامه این پادکست را می‌توانید در این بخش گوش دهید:

سیگار یکی از مهم‌ترین عوامل مرگ‌ومیر قابل پیشگیری در جهان است و سالانه میلیون‌ها نفر به دلیل عوارض مستقیم یا غیرمستقیم آن جان خود را از دست می‌دهند. نیکوتین ماده‌ای بسیار اعتیادآور است که از طریق گیرنده‌های عصبی مغز اثر گذاشته و تمایل شدید به مصرف ایجاد می‌کند. بسیاری از افراد علی‌رغم تلاش‌های متعدد، در ترک سیگار موفق نمی‌شوند، زیرا علاوه بر وابستگی جسمی، به وابستگی روانی و رفتاری نیز دچار هستند. آگاهی از عوارض سیگار، شناخت علائم ترک، و استفاده از روش‌های علمیِ درمان می‌تواند میزان موفقیت در ترک را افزایش دهد و سلامت فرد و اطرافیان او را به‌طور چشمگیری بهبود بخشد. در ادامه این مطلب از دکترتو با روش‌های ترک سیگار آشنا می‌شویم.

ترک سیگار به چه معناست؟

ترک سیگار به معنای قطع کامل مصرف هر نوع فرآورده حاوی نیکوتین، به‌ویژه سیگار، و پرهیز پایدار از شروع دوباره آن است. این فرایند فقط یک تصمیم رفتاری ساده نیست، بلکه تغییری زیستی و روانی محسوب می‌شود، زیرا نیکوتین ماده‌ای اعتیادآور است که بر سیستم عصبی اثر می‌گذارد و وابستگی جسمی و روانی ایجاد می‌کند. پس از ترک، بدن به‌تدریج خود را با نبود نیکوتین تطبیق می‌دهد و علائمی مانند تحریک‌پذیری، اضطراب، افزایش اشتها یا اختلال خواب ممکن است به‌طور موقت ظاهر شوند. از نظر علمی، ترک سیگار یکی از مؤثرترین اقدامات برای کاهش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی، سرطان‌ها، بیماری‌های ریوی و بهبود کیفیت زندگی است و فواید آن از ساعات اولیه پس از ترک آغاز می‌شود و با گذشت زمان افزایش می‌یابد.

چه چیز باعث اعتیاد به مصرف سیگار میشود؟

اعتیاد به مصرف سیگار به دلیل ترکیب پیچیده‌ای از عوامل زیستی، روانی و رفتاری ایجاد می‌شود و تنها به یک علت محدود نیست. نیکوتین موجود در سیگار با اثر مستقیم بر مغز، احساس لذت و آرامش کوتاه‌مدت ایجاد می‌کند و به‌تدریج وابستگی جسمی به وجود می‌آورد. در کنار آن، مصرف سیگار اغلب با شرایط روزمره مانند استرس، خستگی یا روابط اجتماعی همراه می‌شود و همین موضوع وابستگی روانی و رفتاری را تقویت می‌کند. این هم‌زمانی وابستگی جسمی و عادت‌های رفتاری باعث می‌شود ترک سیگار برای بسیاری از افراد دشوار و نیازمند روش‌های علمی و حمایتی باشد

• شروع مصرف در سنین پایین که خطر وابستگی شدیدتر و طولانی‌مدت را افزایش می‌دهد
• نیکوتین و اثر آن بر مغز که با تحریک ترشح دوپامین احساس لذت ایجاد می‌کند و باعث وابستگی جسمی می‌شود
• وابستگی روانی که در آن فرد از سیگار برای کاهش استرس، اضطراب یا تنظیم خلق‌وخو استفاده می‌کند
• عادت‌های رفتاری که سیگار را به موقعیت‌هایی مانند بعد از غذا، هنگام عصبانیت یا تمرکز گره می‌زند
• عوامل اجتماعی و محیطی مانند مصرف سیگار در اطرافیان و فشار همسالان که شروع و تداوم مصرف را تقویت می‌کند

مشاوره روانشناسی

با برترین روانشناسان ایران از دیدگاه کاربران

مشاوره حضوری و آنلاین۵۰۰+ خدمت

مشاهده همه

روش ها و راه های ترک سیگار

ترک سیگار زمانی موفق‌تر است که با ترکیبی از روش‌های رفتاری، دارویی و حمایتی انجام شود، زیرا وابستگی نیکوتین هم جنبه جسمی دارد و هم روانی. حذف محرک‌ها، تغییر عادات روزانه، استفاده از درمان‌های جایگزین نیکوتین و دریافت مشاوره تخصصی از مؤثرترین راه‌ها هستند. این رویکردها با هدف کاهش ولع، کنترل علائم ترک و افزایش پایداری در مسیر بی‌دخانی طراحی شده‌اند و انتخاب آن‌ها باید بر اساس شرایط فردی و با راهنمایی پزشک انجام شود. روش‌های مؤثر ترک سیگار عبارت‌اند از:

• تکنیک‌های رفتاری فعالیت بدنی کوتاه، نوشیدن آب، تنفس عمیق و تغییر روتین هنگام ولع
• برنامه‌ریزی برای روز ترک تعیین تاریخ مشخص، حذف سیگار و دورکردن محرک‌ها
• درمان جایگزینی نیکوتین استفاده از آدامس، چسب، قرص زیرزبانی یا اسپری برای کاهش علائم ترک
• داروهای تجویزی وارنیکلین یا بوپروپیون برای کاهش ولع و مدیریت وابستگی
• مشاوره فردی یا گروهی یادگیری مهارت‌های مقابله با استرس و کنترل رفتارهای محرک
• رژینم غذایی مناسب داشته باشید

۱. تکنیک‌های رفتاری ترک سیگار

تکنیک‌های رفتاری با تمرکز بر تغییر الگوهای روزمره و مدیریت میل به مصرف، نقش مهمی در ترک سیگار دارند. اقداماتی مانند افزایش فعالیت بدنی کوتاه‌مدت، نوشیدن آب، تمرین تنفس عمیق و شناسایی موقعیت‌های وسوسه‌برانگیز به کاهش ولع نیکوتین کمک می‌کند. این روش‌ها باعث تغییر پاسخ مغز به استرس و عادت‌های شرطی‌شده می‌شوند و وابستگی رفتاری را به‌تدریج کاهش می‌دهند. شواهد علمی نشان می‌دهد استفاده مداوم از تکنیک‌های رفتاری، به‌ویژه همراه با درمان دارویی، احتمال موفقیت در ترک سیگار را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهد

۲. برنامه‌ریزی برای روز ترک سیگار

برنامه‌ریزی ساختارمند یکی از عوامل کلیدی در موفقیت ترک سیگار است. تعیین یک تاریخ مشخص، حذف سیگار و محرک‌های مرتبط از محیط زندگی و پیش‌بینی موقعیت‌های پرخطر، آمادگی ذهنی و عملی فرد را افزایش می‌دهد. این کار باعث تقویت حس کنترل و تعهد می‌شود و از تصمیم‌های تکانشی جلوگیری می‌کند. مطالعات نشان داده‌اند افرادی که با برنامه‌ریزی قبلی اقدام به ترک سیگار می‌کنند، نسبت به افرادی که بدون برنامه و ناگهانی ترک می‌کنند، شانس بیشتری برای پایداری در قطع مصرف نیکوتین دارند

۳. درمان جایگزین نیکوتین

درمان جایگزین نیکوتین یکی از روش‌های علمی و تأییدشده برای کاهش علائم ترک سیگار است. استفاده از آدامس، چسب پوستی، قرص زیرزبانی یا اسپری نیکوتین باعث می‌شود نیکوتین به‌صورت کنترل‌شده وارد بدن شود، بدون اینکه مواد سمی دود سیگار به ریه‌ها برسد. این روش به کاهش ولع، تحریک‌پذیری و اضطراب کمک می‌کند و فرصت می‌دهد وابستگی رفتاری به‌تدریج اصلاح شود. منابع معتبر پزشکی این درمان را به‌عنوان یکی از گزینه‌های خط اول ترک سیگار توصیه می‌کنند

۴. داروهای تجویزی برای ترک سیگار

داروهایی مانند وارنیکلین و بوپروپیون با تأثیر بر مسیرهای عصبی مرتبط با وابستگی، میل به مصرف سیگار و لذت ناشی از آن را کاهش می‌دهند. این داروها معمولاً برای افرادی با وابستگی شدید به نیکوتین یا سابقه ترک ناموفق توصیه می‌شوند. مصرف آن‌ها باید تحت نظر پزشک انجام شود تا عوارض جانبی و تداخل‌های دارویی کنترل شود. شواهد بالینی نشان می‌دهد دارودرمانی در کنار حمایت رفتاری، اثربخشی بالایی در ترک پایدار سیگار دارد

۵. مشاوره فردی یا گروهی

مشاوره روان‌شناختی نقش مهمی در افزایش موفقیت ترک سیگار دارد. در جلسات مشاوره فردی یا گروهی، مهارت‌های مقابله با استرس، کنترل محرک‌های رفتاری و مدیریت لغزش آموزش داده می‌شود. حمایت اجتماعی و به‌اشتراک‌گذاری تجربه‌ها در جلسات گروهی می‌تواند انگیزه و پایبندی به ترک را افزایش دهد. پژوهش‌ها نشان می‌دهد افرادی که از مشاوره تخصصی استفاده می‌کنند، نسبت به افرادی که بدون حمایت حرفه‌ای اقدام به ترک می‌کنند، نرخ موفقیت بالاتری دارند

می‌خوای سیگار رو ترک کنی و نمی‌تونی؟
با متخصص مشاوره کن!

دکتر روانشناس خوب

۶. سبزیجات و میوه بخورید

در هنگام ترک سیگار سعی نکنید رژیم بگیرید. محرومیت بیش از حد می‌تواند نتیجه معکوس داشته‌باشد. اینکه برای ترک سیگار چه بخوریم تا در این روند کمک‌کننده باشد میوه، سبزی، غلات سبوس‌دار و پروتئین بدون چربی مصرف کنید که برایتان مفید است.

۷. فواید ترک سیگار را به خاطر داشته باشید

به محض اینکه سیگار را ترک کنید متوجه فواید ترک سیگار بر سلامتی خود می‌شوید. بعد از ۲۰ دقیقه ضربان قلب‌تان عادی می شود. بعد از یک روز سطح مونوکسیدکربن خون شما کاهش پیدا می‌کند. بعد از ۲ یا ۳ هفته خطر حمله قلبی برای شما کاهش می‌یابد و بعد از مدت طولانی خطر ابتلا به سرطان ریه و دیگر سرطان‌ها برای شما کم می‌شود.

ترک سیگار چند روز طول میکشد؟

شاید سوالی که در ذهن شما ایجاد شود این است که چند روز بعد از ترک سیگار نیکوتین از بدن خارج میشود، باید گفت ترک سیگار ۲۱ روز یا سه هفته کامل طول می‌کشد. در واقع سم‌زدایی بدن از نیکوتین براساس تحقیقات ۲۱ روز زمان نیاز دارد. ۳ روز ابتدایی ترک بسیار سخت بوده و فرد بالاترین علائم و نشانه‌های خماری را دارد. از جمله این نشانه‌ها می‌توان موارد زیر را نام برد:

• وسوسه شدید برای مصرف دوباره سیگار حتی با بوییدن دود آن
• عرق کردن دست و پا
• سوزش کف دست و پا
• تعریق بیش از حد
• تهوع و سرگیجه
• بی‌حالی و پرخوابی
• سرفه و گلودرد
• عدم تمرکز
• بی‌خوابی
• اضطراب
• افسردگی
• تحریک‌پذیری
• خلق‌ و خوی بد
• افزایش وزن
• کلافگی و بی‌حوصلگی
• مشکلات گوارشی مانند یبوست
• خارش بدن

شروع تاثیرات ترک نیکوتین و علائم ترک سیگار

جالب است بدانید، تاثیرات ترک نیکوتین و دخانیاتی مانند سیگار، تنها چند ساعت بعد از شروع مراحل درمان خود را نشان می‌دهد. بر این اساس فرد در طی مراحل زمانی زیر، احساسات مختلفی را تجربه خواهد کرد عبارتند از:

• کاهش ضربان قلب ۲۰ دقیقه پس از ترک سیگار
• رسیدن مونوکسیدکربن خون به سطح طبیعی ۱۲ ساعت پس از شروع درمان
• بهبود گردش خون و عملکرد بهتر ریه‌ها طی ۲ تا ۱۲ هفته بعدی
• از بین رفتن سرفه‌ها و تنگی نفس یک سال پس از ترک

براساس تحقیقات طی ۵ تا ۱۵ سال پس از ترک سیگار، خطر سکته مغزی نیز در فرد سیگاری کاهش یافته و در ۱۰ سال آینده کمتر در خطر ابتلا به سرطان خواهد بود. با ترک سیگار می‌توان خطر ابتلا به سرطان دهان و ریه به صورت کامل از بین برد. حال برای شروع چه باید کرد؟

وابستگی به کشیدن سیگار یک عادت روحی و روانی است تا جسمانی بنابراین درمان آن نیز بیشتر بر پایه روش‌های روانشناختی، درمان با داروهای جایگزین، درمان رفتار شناختی ( CBT) و خود درمان است. برای شروع ترک سیگار می‌توانید کارهای زیر را انجام دهید:

توجه: برای ترک سیگار باید به پزشک مراجعه کرد، بنابراین در طول درمان اگر قصد تغییر موردی را دارید، حتما آن را به پزشک اطلاع دهید. در کلیه موارد زیر نیز باید پیش از اقدام با پزشک مشورت کنید.

فواید ترک سیگار بر چهره چیست؟

تغییرات چهره بعد از ترک سیگار به‌تدریج و با بهبود عملکرد عروق خونی و افزایش اکسیژن‌رسانی به پوست ظاهر می‌شود و تأثیر قابل‌توجهی بر جوان‌تر شدن چهره دارد. با قطع مصرف سیگار، کدری و رنگ‌پریدگی پوست کاهش می‌یابد و شفافیت و یکنواختی رنگ پوست افزایش پیدا می‌کند، زیرا جریان خون پوستی بهتر می‌شود. ترک سیگار همچنین باعث کند شدن روند پیری زودرس و کاهش عمق چین‌وچروک‌های اطراف دهان و چشم می‌شود. بهبود رطوبت طبیعی پوست، افزایش خاصیت کشسانی و کاهش خشکی از دیگر تغییرات مثبت هستند و در کنار آن، تیرگی زیر چشم و ظاهر خسته صورت نیز به مرور کمتر می‌شود، به همین دلیل بسیاری از افراد پس از ترک سیگار تغییرات مثبتی در شادابی و سلامت چهره خود مشاهده می‌کنند.

بهترین روش ترک سیگار چیست؟

حال که با عوارض سیگار و مصرف نیکوتین آشنا شدید، وقت آن رسیده به فکر درمان و ترک آن باشید. ترک سیگار یکی از مهم‌ترین اقدامات برای سلامت انسان در کوتاه مدت است. تنها طی چند روز پس از شروع ترک، فرد اثرات آن را خواهد دید. اگر دچار مشکلات روحی و روانی یا زناشویی هستید؛ در این می‌توانید از کمک تراپیبست برای ترک استفاده کنید. بهتر است بدانید ترک هر ماده مخدری با عوارض متعددی همراه است، بنابراین بهترین پیشنهاد آن است که تحت نظر پزشک درمان را شروع کنید؛ زیرا ترک سیگار نیز با علائمی همراه است که در مواردی می‌تواند خطر آفرین باشد. در ادامه برخی از بهترین روش‌های ترک سیگار را با هم مرور می‌کنیم.

۱. ترک سیگار با تقویم و مراحل ترک سیگار به روز

زمانی که برای روز ترک آماده شدید، یک تقویم شخصی بسازید. با پزشکتان مشورت کرده و حتی برای روزهای خود برنامه‌های تراپی مختلف یا سرگرمی‌های متنوع در نظر بگیرید. ترک سیگار ۲۱ روز طول می‌کشد. روی تقویم روز اول و آخر خود را مشخص کنید. با اراده و هدف و کمک اطرافیان روند ترک را تحت نظر پزشک آغاز کنید. از روز تعیین شده سیگار کشیدن را کنار گذاشته و بسته به‌روش ترک تدریجی یا روشی که پزشک به شما پیشنهاد داده است، روند درمان خود را تکمیل کنید. از قطع کردن ناگهانی روند ترک سیگار نیز جدا خودداری کنید. در این میان بهتر است بدانید، طی روزهای ترک اعتیاد چه اتفاقی برای شما می‌افتد:

• روزهای اول تا سوم: این دوره سم‌زدایی نیکوتین است. پس از سه روز بدن از نیکوتین پاک می‌شود. در این مدت فرد بیشترین علائم ترک سیگار را تجربه خواهد کرد و از لحاظ روحی و روانی درگیر می‌شود. بسیاری پرخوری را جایگزین مصرف سیگار می‌کنند.
• روزهای سوم تا پنجم: پس از سم‌زدایی، علائم ترک مانند تهوع و لرزش دست یا سردرد نیز از بین می‌روند. اما علائم روانی همچنان در فرد وجود دارد. در این مرحله فرد بیشترین کمک به تراپیست را دارد.
• روزهای ششم تا چهاردهم: دو هفته بعد، شما به‌راحتی متوجه تغییرات و تاثیرات ترک سیگار می‌شوید. این تاثیرات با احساس تنفس راحت‌تر، سبکی و انرژی بیشتر خود را نشان می‌دهند. اگر قصد شروع ورزش را دارید، این زمان بهترین فرصت است.
• روزهای پایانی (۱۵ روز بعد از ترک سیگار): به‌خودتان تبریک بگویید. وقتی به روز آخر تقویم نگاه کنید و دوره ترک را با موفقیت گذرانده باشید، قطعا اعتماد به نفس شما افزایش خواهد یافت. حالا خیلی راحت‌تر می‌توانید زندگی جدید آغاز کرده و از فواید ترک سیگار لذت ببرید.

توصیه هایی برای ترک راحت تر با روش های ترک سیگار

ترک سیگار فرایندی تدریجی است که علاوه بر اراده، به برنامه‌ریزی، حمایت اطرافیان و ایجاد تغییرات مثبت در سبک زندگی نیاز دارد. آگاهی از موقعیت‌های وسوسه‌برانگیز و آماده‌سازی ذهنی برای مقابله با آن‌ها می‌تواند مسیر ترک را هموارتر کند. با استفاده از روش‌های علمی و ایجاد یک شبکه حمایتی مناسب، می‌توان علائم ترک را بهتر مدیریت کرد و احتمال موفقیت را افزایش داد. در این مسیر، توجه به سلامت جسم و روان نقش بسیار مهمی دارد. بهتر است در این مسیر نکات زیر را مد نظر داشته باشید:

• به خانواده و دوستان برنامه و تقویم خود را نشان دهید.
• سیگار و تمام وسایل مربوط به آن را دور بریزید. اگر وسوسه خرید سیگار دارد، کارت بانکی و پول خود را به فرد دیگری بسپارید و از او کمک بخواهید.
• می‌توانید با مشورت تراپیست در گروه‌درمانی شرکت کنید.
• پشتیبان عاطفی داشته باشید.
• از قرار گرفتن در محیط‌هایی که شما را وسوسه می‌کنند، دوری کنید.
• یک برنامه روزانه شامل ورزش، رژیم غذایی سالم، سرگرمی یا کار جدید برای خود انتخاب کنید.

۲. از بهترین راههای ترک سیگار: حمایت رفتاری داشته باشید

حمایت رفتاری چیست؟ حمایت رفتاری در واقع کمک گرفتن از تراپیست، مشاور و پشتیبان برای کمک به ترک سیگار است. وجود چنین شخصی به‌شدت بر کاهش وابستگی وی به سیگار و بازگشت وسوسه کشیدن آن تاثیر دارد. براساس تحقیقات، گروه درمانی در کنار درمان‌های رفتارشناختی، دارودرمانی و استفاده از NRT می‌تواند به درمان سریع‌تر ترک سیگار کمک کند. همچنین داروهایی مانند بوپروپیون و وارنیکلین نیز می‌توانند در این راه به فرد کمک کنند. وجود یک پشتیبان آشنا با حمایت رفتاری باعث کاهش آثار روانی ترک اعتیاد به سیگار نیز می‌شود. این درمان می‌تواند شامل مشاوره‌ها و اطلاعات کتبی، گروه‌درمانی، مشاوره فردی، خودمراقبای و غیره باشد.

۳. بهترین داروی ترک سیگار (قرص ترک سیگار، داروی ترک سیگار تضمینی است؟)

بوپروپیون و وارنیکلین براساس تایید FDA دو داروی حاوی نیکوتین و قرص ترک سیگار هستند. این داروها به‌شکل قرص‌های سفید رنگ بوده و تنها با تجویز پزشک به‌فروش می‌رسند. استفاده از آمپول ترک سیگار توصیه نمی‌شود و معمولا داروهای ترک سیگار به شکل قرص در دسترس هستند. مصرف این قرص‌ها باعث کاهش تمایل به نیکوتین می‌شود. هرگز خودسرانه و به‌صورت غیرقانونی اقدام به خرید و مصرف این قرص نکنید. این داروها بر مواد شیمیایی مغز اثر گذاشته و نقش مهمی در تقاضای نیکوتین دارند. برای دانستن قیمت داروی ترک سیگار وارنیکلین و بوپروپیون با دکتر داروخانه مشورت کنید.

دوره مصرف بوپروپین قرصی، ۱۲ هفته است. اگر در این مدت فرد سیگار بکشد، احتمالا باید برای ۳ تا ۶ ماه دیگر از این دارو استفاده کند. وارنیکلین نیز مانند بوپروپین برای ۱۲ هفته استفاده می‌‌شود. مصرف این دو دارو با عوارضی نیز همراه است که عبارتند از؛

• تغییرات رفتاری
• افسردگی
• رفتاری عصبی
• افکار منفی و ناامیدکننده
• اقدام به خودکشی

نمی‌توان این داروها را داروهای تضمینی در نظر گرفت. زیرا ترک سیگار به عوامل روانی هم بستگی دارد و باید با دکتر روانشناس و روانپزشک مشورت کنید. داروی ترک سیگار گیاهی هم توسط FDA تایید نشده است.

۴. سایر روش های ترک سیگار: ترک سیگار با نمک، آدامس ترک سیگار و غیره

روش‌های درمانی دیگری نیز برای ترک سیگار وجود دارد، اما هنوز شواهد مستندی مبنی بر تاثیر این روش‌های بر عدم بازگشت علاقه فرد به سیگار کشیدن وجود ندارد. در برخی موارد ممکن است حتی فرد پس از درمان علاقه بیشتری به سیگار داشته یا به مصرف داروهای جایگزین عادت کند. از جمله درمان‌های جایگزین ترک سیگار می‌توان موارد زیر را نام برد؛

• استفاده از نوار تنباکو و برچسب‌های ترک سیگار و چسب نیکوتین
• ترک سیگار به روش طبیعی
• آدامس‌ها و خوارکی‌های حاوی نیکوتین
• آب‌نبات‌های نیکوتین دار
• هیپنوتیزم
• طب‌ سوزنی
• درمان با لیزر سرد؛ دستگاه ترک سیگار و وسیله ترک سیگار
• درمان گیاهی و استفاده از مکمل‌های گیاهی؛ بهترین عرق گیاهی برای ترک سیگار
• یوگا، مراقبه و آرامش ذهنی
• ترک سیگار با نمک

۵. ترک سیگار با استفاده از NRT

NRT راهی محبوب برای ترک سیگار است. با این وجود تنها ۶ درصد افرادی که با NRT ترک کرده‌اند در طولانی‌مدت به مصرف سیگار بازنگشته‌اند. NRT در واقع نیکوتین جایگزین و موجود در آدامس‌ها، آب‌نبات‌ها و خوراکی‌هایی است که برای درمان ترک اعتیاد سیگار استفاده می‌شود. NRT باعث کاهش میل به سیگار و علائم ترک شده و به فرد کمک می‌کند در روند ترک موفق باشد. NRT را پزشک باید برحسب یک دوز کنترل شده برای شما تجویز کند. در حال حاضر ۵ نوع NRT مورد تایید FDA وجود دارند که به شکل‌های زیر به‌فروش می‌رسند؛

• چسب‌ها و نوارهای پوستی
• آدامس‌ها و خوراکی‌ها
• اشکال دارویی
• اسپری بینی (تنها با تجویز پزشک)
• استنشاق کردن (تنها با تجویز پزشک)

برای استفاده از NRT یا تغییر دوز حتما با تراپیست و مشاور خود مشورت کنید. ممکن است در حین استفاده از NRT دچار حالاتی مانند زیر شوید؛

• سرگیجه و تهوع
• ضربان قلب سریع
• تورم یا راش پوستی
• مشکلات دهانی مانند آفت

در صورت بروز چنین مشکلاتی حتما با پزشک خود تماس بگیرید.

۶. دمنوش برای ترک سیگار

• دمنوش گل ساعتی: گیاه گل ساعتی خاصیت آرامش بخشی دارد و برای ترک سیگار و دارو تاثیر دارد. برای تهیه این دمنوش یک قاشق چای خوری گل ساعتی را در یک فنجان آب گرم بریزید، بعد از چند دقیقه آن را صاف کنید و بنوشید.
• چای زنجبیل: زنجبیل گیاهی سرشار از آنتی اکسیدان و مواد ضد التهابی است که در دفع سموم به جای مانده از مصرف سیگار تاثیر زیادی دارد. برای تهیه این چای ۱ قاشق چای خوری به یک لیوان چای اضافه کنید و بعد از چند دقیقه بنوشید.
• چای جنسان: این دمنوش تاثیر زیادی در کاهش میل به سیگار و نیکوتین دارد. این دمنوش سرشار از آنتی اکسیدان است و به دفع سموم سیگار کمک می‌کند. برای تهیه این دمنوش یک قاشق چای خوری جنسان را به چای هنگام دم کردن اضافه کنید.

نوشیدنی برای ترک سیگار

نوشیدنی‌های مناسب برای ترک سیگار می‌توانند به کاهش ولع نیکوتین، دفع سموم و کنترل علائم ترک کمک کنند، هرچند جایگزین درمان‌های اصلی نیستند. مصرف مایعات کافی باعث کاهش میل دهانی به سیگار می‌شود و برخی نوشیدنی‌ها با اثر آرام‌بخش یا آنتی‌اکسیدانی، اضطراب و تحریک‌پذیری دوره ترک را کمتر می‌کنند. نوشیدنی‌های طبیعی و بدون قند افزوده انتخاب بهتری هستند و استفاده منظم از آن‌ها می‌تواند به بهبود تمرکز، خلق‌وخو و سلامت عمومی کمک کند. بهترین نوشیدنی برای ترک سیگار شامل موارد زیر است:

• آب ساده که با کاهش میل دهانی و کمک به دفع نیکوتین از بدن، ولع سیگار را کمتر می‌کند
• چای سبز که به دلیل آنتی‌اکسیدان‌ها به سم‌زدایی بدن و کاهش استرس کمک می‌کند
• دمنوش بابونه یا اسطوخودوس که اثر آرام‌بخش دارد و اضطراب و بی‌قراری ترک سیگار را کاهش می‌دهد
• آب‌میوه طبیعی مانند آب پرتقال که با تأمین ویتامین C به ترمیم آسیب‌های ناشی از سیگار کمک می‌کند
• شیر یا شیر گرم که در برخی افراد باعث کاهش تمایل به طعم و بوی سیگار می‌شود

می‌خوای سیگار رو ترک کنی؟ تا تصمیمت عورض نشده کلیک کن!

دکتر مشاوره اعتیاد

عوارض ترک سیگار چند روز است و کدامند؟

عوارض ترک سیگار ناگهانی برای برخی می‌تواند شدید باشد. بسیاری از مردم وقتی در حال ترک هستند احساس می کنند آنفولانزا دارند. این به این دلیل است که سیگار بر هر سیستم بدن شما تأثیر می گذارد. هنگامی که سیگار را ترک می کنید، بدن شما باید خود را با نداشتن نیکوتین وفق دهد. مهم است که به یاد داشته باشید که این عوارض جانبی فقط موقتی هستند. برخی از این علائم عبارتند از:

• سردرد و حالت تهوع
• گزگز شدن دست و پا
• سرفه و گلودرد
• افزایش اشتها و افزایش وزن
• میل شدید به نیکوتین
• تحریک پذیری، ناامیدی و عصبانیت
• یبوست
• اضطراب، افسردگی و بی‌خوابی
• مشکل در تمرکز کردن
• خشکی دهان

عوارض سیگار چیست؟

سیگار نه‌تنها بر ریه‌ها بلکه بر تمام اجزای بدن تاثیر می‌گذارد. عوارض مصرف طولانی‌مدت سیگار گاهی جبران ناپذیر است. مصرف سیگار به‌سادگی زمینه‌ساز بیماری‌ها و اختلالاتی مانند اختلالات سیستم تنفسی، سیستم گردش خون، سیستم تولید مثل، پوست و چشم است. مهم نیست که چگونه سیگار می‌کشید، به طور کلی تنباکو برای سلامتی شما خطرناک است. در هیچ یک از محصولات دخانیات، از استون و قطران تا نیکوتین و مونوکسید کربن، هیچ ماده سالم و مفیدی وجود ندارد.

۱. عوارض سیگار بر مغز

تاثیر سیگار کشیدن بر توانایی‌های شناختی نسبتا کم است. اما افراد سیگاری نسبت به افراد غیرسیگاری قشر مغز نازک‌تری دارند. به عبارت دیگر سیگار کشیدن باعث از بین رفتن ماده خاکستری مغز می‌شود. قشر مغز بخشی از مغز است که مهارت‌های فکری مانند حافظه و یادگیری در آن پردازش می‌شود. قشر مغز به طور طبیعی با افزایش سن نازک می‌شود اما در افراد سیگاری نازک‌تر است.

۲. آسیب ریه با سیگار کشیدن

آسیب ریه جزو عوارض ترک سیگار محسوب نمی‌شود، بلکه نتیجه مستقیم مصرف طولانی‌مدت سیگار است و ممکن است پس از ترک، علائم آن بیشتر احساس شود. با قطع مصرف سیگار، مژک‌های تنفسی که وظیفه پاک‌سازی راه‌های هوایی را دارند دوباره فعال می‌شوند و این فرایند می‌تواند باعث افزایش موقت سرفه، خلط و احساس سنگینی در قفسه سینه شود. این علائم نشانه بدتر شدن وضعیت ریه نیست، بلکه بخشی از روند ترمیم و پاک‌سازی طبیعی ریه‌هاست. مطالعات علمی نشان می‌دهد ترک سیگار به‌مرور عملکرد ریه را بهبود می‌دهد، التهاب راه‌های هوایی را کاهش می‌دهد و خطر بیماری‌هایی مانند برونشیت مزمن و سرطان ریه را کم می‌کند. در صورت تداوم یا تشدید علائم تنفسی، بررسی پزشکی ضروری است

۳. مشکلات جنسی و زناشویی از عوارض سیگار

افراد سیگاری احتمالاً ناباروری را تجربه می کنند. سیگار کشیدن جریان خون در آلت تناسلی را محدود می‌کند و باعث اختلال در نعوظ می­‌شود. همچنین زنان سیگاری نیز اغلب از اختلالات قاعدگی رنج می‌برند که تاثیر چشمگیری در باروری دارد. بهتر است بدانید نیکوتین موجود در سیگار به‌مرور زمان باعث تغییر شکل اسپرم، کاهش توانایی تحرک آن و گاهی اختلالات نعوظ و سرد مزاجی می‌شود.

۴. بیماری قلبی و سکته مغزی و سیگار کشیدن

حتی کشیدن چند نخ سیگار یا قلیان در روز می‌تواند شما را در معرض ابتلا به انواع بیماری‌های قلبی و مغزی قرار دهد. از جمله رایج‌ترین مشکلات قلبی و مغزی اعتیاد به کشیدن سیگار عبارتند از :

• تصلب شرایین به دلیل تجمع پلاکت‌ها
• آسیب به رگ‌های قلبی و سلول‌های خونی
• افزایش خطر ۲ برابری سکته مغزی
• ایجاد پلاکت و لخته خون
• حمله مغزی و قلبی (سکته)
• آنژین و درد قفسه سینه (در بیماران مبتلا به PDA)

۵. مشکلات باروری به علت سیگار

علاوه‌بر مشکلات زناشویی، عدم ترک سیگار مشکلات باروری یا به عبارتی نازایی را نیز به‌دنبال دارد. کشیدن سیگار می‌تواند به دستگاه تولید مثل زن آسیب برساند و بارداری را دشوارتر کند. این ممکن است به این دلیل آن باشد که تنباکو و سایر مواد شیمیایی موجود در سیگار بر سطح هورمون‌ها تأثیر می‌گذارند. سیگار کشیدن همچنین می‌تواند کیفیت اسپرم را تحت تأثیر قرار دهد و بنابراین قدرت باروری در مردان را کاهش می‌دهد.

علاوه‌بر این نیکوتین بر جریان خون در مناطق تناسلی زنان و مردان تأثیر می‌گذارد. برای مردان، این مورد می‌تواند عملکرد جنسی را کاهش دهد. در زنان سیگاری نیز این مورد می‌توان باعث عدم ارگاسم، اختلالات قاعدگی، عدم رضایت جنسی و سردمزاجی همراه باشد. بنابراین کسانی که قصد بارداری دارند باید مدت‌ها پیش از اقدام به بچه‌دار شدن، سیگار کشیدن را ترک کنند.

۶. عوارض مصرف سیگار در بارداری

سیگار کشیدن به‌خصوص در ماه‌های اولیه بارداری می‌تواند باعث آسیب جدی به جنین و افزایش خطر ابتلا به عفونت رحم شود. نوزدانی که مادران آن‌ها سیگاری هستند اغلب با دیابت نوزادی و وزن بسیار زیاد به‌دنیا آمده که گاهی در صورت درشت بودن نوزاد در زایمان طبیعی می‌تواند منجر به خفگی او شود. همچنین عدم ترک سیگار در بارداری عوارض دیگری نیز به‌دنبال دارد که عبارتند از؛

• وزن بسیار کم در هنگام تولد
• زردی نوزاد
• خطر سقط جنین
• زایمان‌های طبیعی سخت
• افزایش خطر زایمان زودرس
• افزایش خطر حاملگی خارج رحمی
• افزایش خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد
• افزایش خطر ابتلا به سندروم داون
• آسیب رساندن به ریه ها، مغز و سیستم عصبی مرکزی جنین
• کمک به ناهنجاری های مادرزادی، مانند شکاف لب یا شکاف کام (لب شکری)
• خطر دیابت نوع ۲

۷. آسیب به همه اعضای بدن و تضعیف سیستم ایمنی بدن 

مصرف طولانی‌مدت سیگار به‌صورت مستقیم باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن و به‌خصوص افزایش شانس ابتلا به بیماری‌های عفونی تنفسی مانند کرونا می‌شود. همچنین سیگار کشیدن یکی از عوامل ابتلا به بیماری زوال عقل یا آلزایمر و اختلالات ذهنی است. افراد سیگاری براساس آمار ۱۴ درصد بیش از سایرین در خطر ابتلا به بیماری آلزایمر هستند. آسیب مصرف طولانی‌مدت سیگار و نیکوتین تنها به موارد فوق ختم نمی‌شود. تضعیف سیستم ایمنی بدن و بسیاری از مشکلات دیگر از جمله موارد زیر، از رایج‌ترین مشکلات طولانی‌مدت سیگاری‌ها هستند:

• اختلال در بینایی و شنوایی (موثر بر بیماری آب مروارید، نابینایی و غیره)
• خشکی چشم
• گلوکوم
• رتینوپاتی دیابتی
• مننژیت
• کرون

۸. بهداشت ضعیف دهان و دندان

تقریبا اولین نشانه سیگاری‌ها، دندان‌های زرد رنگ و پوسیده یا کرم رنگ است. حتی در مواردی که افراد از نوع تنباکوی جویدنی مانند ناس استفاده می‌کنند، دندان‌ها و لثه‌ها سیاه می‌شود. همچنین بوی نامبطوع دهان و بهداشت ضعیف دهان که بیماری‌های خطرناکی از جمله «سرطان دهان» را به‌دنبال دارد، از رایج‌ترین مشکلات دهان و دندان در سیگاری‌ها است. عدم ترک سیگار خطر ابتلا به بیماری‌ها و مشکلات متعددی را فراهم می‌کند که عبارتند از:

• بیماری پریودنتال (التهاب مزمن بین لثه و استخوان فک که باعث از دست رفتن دندان‌ها می‌شود.)
• دندان‌های شل
• لثه‌های حساس
• پوسیدگی شدید دندان
• دندان‌دردهای مزمن
• خونریزی لثه‌ها
• عفونت‌های دهانی مانند زخم و آفت

۹. پوست و موی ناسالم

نیکوتین به‌صورت مستقیم روی پوست و مو تاثیر می‌گذارد. با افزایش احتمال سرطان، سطح کلاژن‌سازی کاهش یافته و فرد زودتر از سایرین دچار مشکلات پوستی مانند شل‌شدگی، خطوط یا حتی سرطان پوست می‌شود. تاثیر مصرف دخانیات همانطور که اشاره‌شد برای زنان بسیار بیشتر از مردان است. از جمله شایع‌ترین مشکلات پوست و موی ناسالم با کشیدن طولانی‌مدت سیگار می‌توان موارد زیر را نام برد؛

• از بین رفتن درخشندگی موها
• ریزش مو
• کاهش کلاژن پوست
• چروکیدگی
• پیری زودرس
• پسوریازیاس
• افزایش احتمال خطر ابتلا به سرطان سلول‌های سنگفرشی (سرطان پوست)
• عفونت قارچی در ناخن
• چشم‌های فرو رفته و گودی زیرچشم

جالب است بدانید براساس تحقیقات حتی دود سیگار نیز باعث طاسی و زود سفید شدن موها می‌شود.

۱۰. خطر سایر سرطانها

علاوه‌بر انواع سرطان‌های ذکر شده با مصرف سیگار، همچنان لیست بلند بالایی از خطراتی که افراد سیگاری را تهدید می‌کند، وجود دارد. براساس تحقیقات سیگار کشیدن ۲۰ تا ۳۰ درصد باعث افزایش خطر ابتلا به «سرطان لوزالمعده»، «مثانه» و به‌خصوص «سرطان دهان» می‌شود. از دیگر سرطان‌هایی که در کمین افراد سیگاری است، می‌توان موارد زیر را نام برد:

• سرطان حنجره
• سرطان سینه
• سرطان پروستات
• سرطان مری
• سرطان کبد
• سرطان دهانه رحم
• سرطان روده بزرگ
• سرطان کلیه

عوارض پنهان سیگار (عوارض سیگار برای دیگران)

دود سیگار حاوی ۷۰ نوع ماده شیمیایی مضر است. بنابراین می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های ریوی را در اطرافیان افزایش دهد. همچنین مصرف سیگار نه‌تنها عوارض جسمانی به‌همراه دارد بلکه به محیط زیست نیز آسیب رسانده، الگوی بدی برای کودک شما خواهد بود و بر ارتباطات اجتماعی شما تاثیر می‌گذارد.

۱. تهدید سلامت اطرافیان

آیا می‌دانستید سالیانه بیش از ۱ میلیون نفر تنها به‌دلیل قرار گرفتن در معرض دائمی دود سیگار و دخانیات جان خود را از دست می‌دهند؟ دود سیگار نه‌تنها فرد را بلکه اطرافیان او را تحت تاثیر قرار داده و خطری برای سلامتی آن‌ها محسوب می‌شود. از جمله مشکلات سلامتی رایجی که در اطرافیان افراد سیگاری دیده می‌شود، عبارتند از:

• دیابت نوع دو
• سرطان ریه
• بیماری سل نهفته (تبدیل به بیماری به سل فعال)
• آسم
• ابتلا به بیماری‌های فشار خون
• افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی و ویروسی به دلیل تضعیف ریه
• کاهش سطح کلسترول‌های خوب بدن

لازم به‌ذکر است، هر ساله در جهان سیگار کشیدن و مصرف دخانیات یکی از عوامل اصلی آتش‌سوزی‌های ناخواسته و مرگ‌ و میر ناشی از آن است.

۲. به خطر افتادن کودکان

کودکان به‌دلیل عدم تکمیل سیستم تنفسی به‌صورت مستقیم در معرض آسیب‌های ریوی دود سیگار و دخانیات هستند. مصرف دخانیات به‌خصوص در اطراف نوزادان و کودکان در حال رشد باعث بروز بیماری‌هایی مانند آسم و اختلالات تنفسی مزمن در بزرگسالی و همچنین الگوهای نامناسب رفتاری و تربیتی (عادت به سیگار کشیدن با دیدن والدین) می‌شود. نیکوتین موجود در سیگار می‌تواند به مغز کودک در حال رشد آسیب برساند. بنابراین حتی استفاده از  سیگارهای الکترونیکی و ویپ‌ها نیز  باعث بروز اختلال در رشد کودک می‌شود.

۳. عوارض نامناسب اجتماعی 

شاید این روزها در میان جوانان و نوجوانان، کشیدن سیگار به‌نوعی روشن فکری یا عادت محسوب شود، اما به‌مرور زمان و با ورود به جامعه بزرگسالان، متوجه عوارض اجتماعی و پیامدهای نامناسب سیگار کشیدن در برخورد با دیگران خواهند شد. بوی نامطبوع سیگار، دندان‌های زرد، مسائل مرتبط با آن، تابوهای اجتماعی و بسیاری مسائل دیگر به‌صورت مستقیم با کشیدن سیگار بر روابط اجتماعی شما تاثیر می‌گذارد.

۴. تاثیر بر محیط زیست 

آیا می‌دانستید بیش از ۳۰۰ سال طول می‌کشد تا یک فیلتر سیگار جذب طبیعت شود؟ حال با یک معادله ساده و تعداد سیگارهای موجود در جهان می‌توان حدس زد که تنها فیلتر سیگار چه آسیب شدیدی به محیط زیست می‌زند. ته سیگار حاوی مواد شیمیایی خطرناکی از جمله آرسنیک، سرب و نیکوتین است که باعث آسیب به طبیعت می‌شوند. همچنین دود سیگار و دخانیات نیز در آلودگی شهرها تاثیر می‌گذارد. دود سیگار به‌تنهایی سه نوع گاز گلخانه‌ای دارد که عبارتند از:

• دی اکسید کربن
• متان
• اکسیدهای نیتروژن

همچنین پیش از این نیز اشاره کردیم، دود سیگار ۷۰ نوع ماده شیمیایی دیگر دارد. بنابراین چندان دور از تصور نیست که مصرف این حجم از سیگار در سال باعث آسیب جدی به محیط زیست و حتی از دست رفتن انواع گونه‌های جانوری و زیستی شود.

پزشکان پیشنهادی

۴.۸ (۱۷۳۲ نظر)

دکتر امیر کشاورز

تخصص روانشناسی

نوبت بگیرید

۴.۸ (۱۳۳۰ نظر)

دکتر علیرضا اسماعیل زاده

تخصص روانشناسی

نوبت بگیرید

۴.۹ (۱۰۱۶ نظر)

حامد محمدزاده

تخصص روانشناسی

نوبت بگیرید

۵ (۶۷۳ نظر)

دکتر پروانه اشرفیان

تخصص روانشناسی

نوبت بگیرید

۴.۹ (۶۵۸ نظر)

جلیل مهربان

تخصص روانشناسی

نوبت بگیرید

۴.۱ (۷۰۰ نظر)

سارا کمال دار

تخصص روانشناسی

نوبت بگیرید

نتیجه گیری

ترک سیگار اگرچه دشوار است، اما فواید آن بسیار سریع و چشمگیر ظاهر می‌شود؛ از بهبود تنفس و افزایش انرژی گرفته تا کاهش خطر سکته، سرطان و بهبود کیفیت پوست و دندان‌ها. ترکیب حمایت روانشناختی، رفتاردرمانی، دارودرمانی، روش‌های جایگزین نیکوتین و اصلاح محیط زندگی بهترین شانس را برای ترک موفق فراهم می‌کند. ترک سیگار نه‌تنها جان فرد را نجات می‌دهد، بلکه سلامت خانواده، کودکان و اطرافیان را نیز تضمین می‌کند. هرچه ترک زودتر آغاز شود، اثرات مثبت آن بیشتر و آسیب‌های جسمی و روانی ناشی از مصرف دخانیات کمتر خواهد بود.

دکترتو مراقب سلامت شماست!