عفونت گوش میانی؛ علل مهم و راه‌ های درمان آن

عفونت گوش میانی (Otitis media) التهاب یا عفونت داخل گوش میانی است که در اثر سرماخوردگی، گلو درد یا عفونت مجاری تنفسی ایجاد می‌شود. عفونت گوش زمانی روی می‌دهد که ویروس یا باکتری‌ها فضای پشت پرده گوش را آلوده می‌کنند. در بیشتر موارد، عفونت‌های گوش خود به خود درمان می‌شوند، گاهی هم برای درمان باید آنتی‌بیوتیک یا مسکن تجویز شود. اما چه زمانی عفونت گوش میانی خطرناک است و چه درمانی دارد؟ تا انتهای این مطلب از دکترتو همراه ما باشید تا با عفونت گوش میانی، علائم عفونت آن، علت، روش‌های تشخیص و درمان عفونت گوش میانی بیشتر آشنا شوید.

عفونت گوش میانی چیست؟

عفونت گوش میانی ایجاد التهاب و تجمع میکروب و ترشحات در فضای پشت پرده گوش است که معمولا بعد از سرماخوردگی یا عفونت‌های تنفسی رخ می‌دهد و باعث گوش‌درد، احساس پری گوش و گاهی کاهش شنوایی می‌شود. عفونت گوش میانی زمانی اتفاق می‌افتد که فضای پشت پرده گوش، گوش میانی، به دلیل ورود باکتری یا ویروس دچار التهاب و تجمع مایع شود. این فضا از طریق لوله‌ای به نام شیپور استاش به حلق وصل است و وظیفه آن تنظیم فشار و تخلیه ترشحات است.

هنگام سرماخوردگی، آنفلوآنزا یا آلرژی، این لوله بسته می‌شود و ترشحات در گوش میانی باقی می‌مانند. همین تجمع مایع باعث درد، احساس فشار، کاهش شنوایی موقت و در کودکان گاهی تب و بی‌قراری می‌شود. در صورت درمان به‌موقع معمولا عفونت گوش بدون عارضه بهبود پیدا می‌کند.

علائم عفونت گوش میانی	روش‌های درمان عفونت گوش میانی
درد حاد یا احساس فشار در عمق گوش	مسکن و ضدالتهاب خوراکی
تشدید درد در شب و در حالت درازکش	بالا نگه داشتن سر هنگام خواب، استفاده از مسکن طبق نظر پزشک
احساس پری، کیپ شدگی و کاهش موقت شنوایی	پیگیری بالینی، در صورت تداوم انجام تیمپانومتری و در موارد مزمن لوله تهویه گوش
تب خفیف تا متوسط	تب‌بر خوراکی و مایعات کافی
بی‌قراری، بدخوابی، درد گوش در کودک	ارزیابی پزشک اطفال، کنترل درد، در صورت نیاز تجویز آنتی‌بیوتیک
ترشح چرکی یا خونی از گوش (پارگی پرده گوش)	آنتی‌بیوتیک خوراکی و در صورت لزوم قطره آنتی‌بیوتیک موضعی فقط با تجویز پزشک
وزوز گوش، احساس خش‌خش یا کاهش واضح شنوایی	بررسی تخصصی توسط پزشک، ارزیابی شنوایی
سرگیجه، عدم تعادل، تهوع همراه با درد گوش	مراجعه فوری به متخصص
علائم پس از سرماخوردگی یا عفونت سینوسی (گرفتگی بینی، سرفه)	درمان همزمان عفونت، استفاده از اسپری یا شست‌وشوی بینی طبق نظر پزشک
عفونت‌های مکرر یا طول‌کشیده گوش میانی	ارجاع به متخصص گوش و حلق و بینی، بررسی لوله استاش

علائم عفونت گوش میانی – عفونت گوش میانی چه علائمی دارد؟

در عفونت گوش میانی معمولا درد تیرکشنده یا فشارناک در یک گوش شروع می‌شود که هنگام دراز کشیدن و شب‌ها بیشتر حس می‌شود. احساس پری یا سنگینی در گوش، کاهش موقت شنوایی و شنیدن صدای خش‌خش یا وزوز هم شایع است.

بعضی از افراد تب خفیف تا متوسط، بی‌حالی و در کودکان بی‌قراری و گریه بدون علت واضح دارند. بعضی وقت‌ها کودک مرتب گوشش را می‌کشد یا با خوردن و بلعیدن دردش بیشتر می‌شود. اگر پرده گوش پاره شود، ترشح زرد یا چرکی از گوش دیده می‌شود. موارد زیر از علائم عفونت گوش میانی هستند:

• درد گوش به‌خصوص در حالت درازکش
• گرفتگی گوش
• مشکلات خواب
• بی‌قراری
• مشکل شنوایی یا واکنش به صداها
• از دست رفتن تعادل
• ترشح گوش
• سردرد
• کاهش اشتها
• تب
• گلودرد

به‌طور خلاصه علایم عفونت گوش میانی شامل درد گوش (به‌خصوص هنگام دراز کشیدن)، احساس پری و کاهش شنوایی، تب، بی‌حالی، بی‌قراری کودک، کشیدن گوش، بدخوابی، گاهی تهوع و استفراغ و در صورت پارگی پرده گوش، ترشح از گوش است. هر ترکیبی از این نشانه‌ها، به‌خصوص بعد از سرماخوردگی یا عفونت تنفسی، می‌تواند به نفع اوتیت میانی باشد.

متن انگلیسی:
In an ear infection, narrow tubes that run from the middle ear to high in the back of the throat, also known as eustachian tubes, can become swollen and blocked. This can lead to mucus buildup in the middle ear. This mucus can become infected and cause ear infection symptoms.
ترجمه فارسی:
در عفونت گوش، لوله‌های باریکی که از گوش میانی به بخش بالایی پشت گلو وصل هستند و به آن‌ها شیپور استاش گفته می‌شود، ممکن است متورم و مسدود شوند. این وضعیت باعث تجمع مخاط در گوش میانی می‌شود و این مخاط می‌تواند عفونی شده و علائم عفونت گوش را ایجاد کند.

به نقل از سایت mayoclinic

علائم عفونت گوش میانی در بزرگسالان

عفونت‌ گوش میانی در بزرگسالان می‌تواند مشکلاتی مانند درد گوش، کاهش شنوایی و احساس فشار در گوش ایجاد کند. این عفونت‌ها معمولا ناشی از انتشار باکتری‌ یا ویروس‌ها از مجاری تنفسی فوقانی به گوش میانی هستند.  عفونت گوش میانی در بزرگسالان در اثر اختلال در تعادل و عملکرد دستگاه بینایی و حرکتی گوش میانی باعث سرگیجه و حالت تهوع می‌شود. سرگیجه معمولا با درمان عفونت گوش میانی بهبود می‌یابد. در مواردی که سرگیجه مداوم باشد، لازم است بررسی‌های بیشتری برای تشخیص علت انجام شود.

علائم عفونت گوش میانی در کودکان

عفونت گوش میانی در کودکان معمولا با درد شدید گوش، ترشح گوش، تب، کاهش شنوایی، گریه مداوم و بی‌قراری کودک همراه است که از جمله نشانه‌ عفونت گوش میانی در کودکان هستند. در صورت نبود درمان مناسب، عفونت گوش میانی در کودکان می‌تواند به پارگی پرده گوش، عفونت مغزی، کری دائمی و حتی مرگ منجر شود.

علائم عفونت گوش رو داری و هنوز اقدامی نکردی؟
همین الان از یک متخصص خوب، نوبت حضوری بگیر.

دکتر فوق تخصص گوش و حلق و بینی

عفونت گوش میانی بدون درد

در برخی موارد مایع گوش میانی یا انواع مزمن، درد ممکن است کم یا وجود نداشته باشد. برخی افراد هم ممکن است علائم کمی تجربه کنند یا اصلا علائمی نداشته باشند. ممکن است علائم سریع ناپدید شوند. عفونت مزمن گوش میانی معمولا با کاهش شنوایی و ترشح گوش همراه است.

عفونت گوش میانی و سردرد و سرگیجه

التهاب و ورم ناشی از عفونت در گوش باعث مسدود شدن لوله استاش می‌شود که دهانه تنظیم‌کننده فشار هوا در گوش است و به تخلیه ترشحات گوش کمک می‌کند. التهاب و ورم و جمع شدن مایع باعث درد گوش و سردرد می‌شود.

عفونت گوش میانی در بزرگسالان و سرگیجه هم شایع است زیرا التهاب و تورم گوش میانی روی اعصاب و ساختارهای اطراف گوش میانی اثر گذاشته و می‌تواند هم سردرد و هم احساس چرخش سر ایجاد کند. گاهی عفونت گوش میانی به استخوان‌های جمجمه، پرده صماخ و ساختارهای نزدیک گوش میانی رسیده و باعث سردرد می‌شود.

علائم عفونت مایع گوش میانی یا مایع پشت پرده گوش

در حالت تجمع مایع پشت پرده گوش معمولا درد واضح وجود ندارد یا خفیف است اما فرد احساس کیپ بودن گوش، پری یا فشار در گوش دارد و صداها را خفه یا دورتر می‌شنود. در کودکان ممکن است صدازدن را خوب جواب ندهند، تلویزیون را بلند کنند یا کلمات را نامفهوم تلفظ کنند. از علائم دیگر مشکلات گوش میانی می‌توان به عفونت‌های مکرر، ترشح طولانی‌مدت از گوش، وزوز مزمن، سرگیجه خفیف و گاهی عدم تعادل اشاره کرد که همه نیاز به بررسی تخصصی دارند.

چه زمانی باید نگران نشانه های عفونت گوش میانی باشیم؟

اگر علائم خفیف باشند، ممکن است طی چند روز خودبه‌خود بهتر شوند. زمانی باید نگران نشانه‌های عفونت گوش میانی باشید که علائم شدید، پایدار یا همراه با علائم هشداردهنده باشند. در عفونت شدید گوش میانی معمولا درد گوش بسیار شدیدتر و مداوم است.

تب ممکن است بالا برود، فرد حس سنگینی شدید، کاهش واضح شنوایی و گاهی سرگیجه و تهوع دارد. در بعضی موارد، ناگهان درد کم می‌شود اما ترشح چرکی یا خون‌آلود از گوش خارج می‌شود که معمولا نشانه پارگی پرده گوش است و نیاز به ویزیت فوری پزشک دارد.

در شرایط زیر باید زودتر به پزشک مراجعه کنید:

• درد شدید گوش
• تب بالا
• ترشح چرکی یا خونی از گوش
• کاهش واضح شنوایی، وزوز آزاردهنده یا احساس چرخش سر
• سردرد شدید یا تورم اطراف گوش
• عفونت در نوزادان زیر ۶ ماه، زنان باردار یا افراد با نقص ایمنی

علت عفونت گوش میانی در بزرگسالان و کودکان

باکتری و ویروس‌ها علت عفونت گوش میانی یا التهاب گوش میانی در بزرگسالان و کودکان هستند. گاهی عفونت‌های گوش بعد از سرماخوردگی یا عفونت مجاری تنفسی فوقانی شروع می‌شوند. میکروب‌ها از طریق لوله استاش وارد گوش میانی می‌شوند. با رسیدن به داخل گوش، ویروس یا باکتری‌ها باعث ورم لوله استاش شده و در نتیجه این ورم، لوله‌ مسدود می‌شود. یعنی مایع عفونی داخل گوش میانی جمع می‌شود. 

علت عفونت سینوس و گوش میانی

راه هوایی فوقانی، سینوس‌ها و گوش میانی به‌وسیله مجاری باریکی به هم وصل‌اند. در سرماخوردگی، آنفلوآنزا یا آلرژی، مخاط این نواحی متورم و ترشحات بیشتر می‌شود و لوله استاش (راه ارتباطی گلو و گوش میانی) مسدود می‌شود. در این شرایط، مایع در گوش میانی جمع می‌شود و محیط برای رشد باکتری یا ویروس آماده می‌شود. به همین دلیل، عفونت سینوس یا سرماخوردگی درمان‌نشده می‌تواند باعث عفونت گوش میانی شود.

عفونت سینوس و گوش میانی می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. برخی از مهم‌ترین علل آن عبارتند از:

• عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی
• التهاب مخاطی ناشی از آلرژی‌ها
• افراد با نقص ایمنی
• تغییرات آناتومیک مانند انحراف بینی
• قرار گرفتن در معرض دود سیگار و آلودگی هوا

انواع عفونت گوش میانی

به‌طور کلی سه گروه اصلی برای عفونت گوش میانی مطرح می‌شود. اوتیت میانی حاد که شروع ناگهانی درد، تب و التهاب دارد و همان عفونت شایع بعد از سرماخوردگی است. اوتیت میانی با افیوژن که در آن مایع پشت پرده جمع شده اما عفونت فعال شدید نیست و بیشتر با کیپ شدن و کاهش شنوایی شناخته می‌شود. اوتیت میانی مزمن که در آن التهاب طولانی‌مدت، ترشح مداوم یا سوراخ پایدار پرده گوش دیده می‌شود. هرکدام رویکرد درمانی و پیگیری خاص خود را نیاز دارند.

راه های تشخیص عفونت گوش میانی

اصلی‌ترین روش تشخیص، معاینه گوش با اتوسکوپ است. پزشک شکل، رنگ و برجستگی پرده گوش را می‌بیند و اگر مایع، حباب یا ترشح پشت آن باشد تشخیص را مطرح می‌کند. در مواردی برای بررسی حرکت پرده گوش از تیمپانومتری استفاده می‌شود. اگر کاهش شنوایی مطرح باشد، تست شنوایی‌سنجی (ادیومتری) کمک‌کننده است. بر اساس ترکیب علائم و یافته‌های معاینه، بین عفونت حاد، مایع گوش میانی یا نوع مزمن تمایز داده می‌شود.

روش‌های تشخیص عفونت گوش میانی عبارتند از: 

• معاینه با اتوسکوپ
• آزمایش تمپانومتری و محاسبه میزان انعطاف‌پذیری پرده صماخ
• تست آستانه شنوایی
• آسپیراسیون (کشیدن) مایع از گوش میانی برای تست

راه های درمان عفونت گوش میانی

یکی از سوالات مهم بیماران این است که برای درمان عفونت گوش میانی چه باید کرد؟ در بسیاری از موارد خفیف، مخصوصا در کودکان بزرگ‌تر و بزرگسالان، استراحت، مایعات، مسکن و تب‌بر کافی است و بدن عفونت ویروسی را کنترل می‌کند. اگر شواهد عفونت باکتریال، تب بالا یا درد شدید وجود داشته‌باشد، پزشک آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کند. گاهی در موارد مزمن یا مایع پایدار، گذاشتن لوله تهویه (گوش‌گیر) یا سایر اقدامات تخصصی لازم می‌شود. درمان باید کاملا طبق نظر پزشک باشد.

راه‌های درمان عفونت گوش میانی شامل این موارد می‌شوند:

• درمان دارویی با آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی، مسکن و تب بر
• تخلیه مایع گوش میانی در صورت تجمع زیاد مایع داخل گوش
• لوله‌گذاری گوش میانی
• در موارد نادر، اگر عفونت شدید یا مقاوم به درمان باشد، جراحی ممکن است ضروری باشد

وقتشه عفونت گوش رو برای همیشه درمان کنی. همین الان نوبت بگیر.

دکتر عفونت گوش

درمان عفونت گوش میانی در بزرگسالان

در بزرگسالان، درمان براساس شدت علائم تعیین می‌شود. در موارد خفیف، داروی عفونت گوش میانی می‌تواند شامل مسکن‌ها (مانند استامینوفن یا ایبوپروفن) و مراقبت حمایتی باشد. در صورت درد شدید، تب یا شواهد عفونت باکتریال، معمولا آنتی‌بیوتیک خوراکی مانند آموکسی‌سیلین تجویز می‌شود. اگر شنوایی کاهش پیدا کند یا عفونت تکرار شود، مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی برای بررسی مایع پشت پرده یا سایر مشکلات لازم است.

درمان عفونت گوش میانی در بزرگسالان شامل موارد زیر می‌شود: 

• مسکن و ضددردها برای کاهش درد و التهاب
• پاکسازی گوش توسط پزشک برای خارج کردن ترشحات چرکی
• درمان علل زمینه‌ای مانند آلرژی یا مشکلات سینوس
• پیشگیری از سرماخوردگی و آنفلوانزا

درمان عفونت گوش میانی در کودکان

در درمان عفونت گوش کودکان، پزشکان از ترکیبی از داروهای مختلف استفاده می‌کنند. آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی مانند آموکسی‌سیلین و آموکسی‌سیلین-کلاوولانات برای از بین بردن باکتری‌ها تجویز می‌شوند. همچنین داروهای ضددرد و ضدالتهابی مانند استامینوفن و ایبوپروفن برای کاهش علائم به کار می‌روند.

چه دارویی برای عفونت گوش میانی خوب است؟

دارو برای عفونت گوش میانی به شدت علائم و سن بیمار بستگی دارد. در عفونت‌های ویروسی خفیف، گاهی فقط مسکن و تب‌بر لازم است. در مواردی که پزشک عفونت باکتریال را محتمل بداند، آنتی‌بیوتیک خوراکی تجویز می‌شود. گاهی برای باز شدن لوله استاش از اسپری بینی استفاده می‌شود. انتخاب نوع و دوز دارو برای عفونت گوش میانی باید کاملا بر اساس معاینه و وضعیت بیمار باشد، نه خوددرمانی.

داروهای رایج برای درمان عفونت گوش میانی عبارتند از:

• آنتی بیوتیک برای عفونت گوش میانی مانند آموکسی‌سیلین، یا آزیترومایسین 
• قطره برای عفونت گوش میانی در اوتیت میانی با پرده گوش غیرسالم یا اوتیت میانی چرکی مزمن و با تجویز پزشک
• مسکن‌ها و تب‌بر‌ها مانند استامینوفن یا ایبوپروفن
• آمپول برای عفونت گوش میانی در موارد شدید
• چرک خشک کن برای عفونت گوش میانی بر اساس نوع عفونت و شرایط بیمار توسط پزشک انتخاب می‌شود

درمان خانگی عفونت گوش میانی

درمان خانگی عفونت گوش بیشتر نقش کمکی دارد نه جایگزین درمان پزشکی. گرمای ملایم (حوله گرم) روی گوش، استراحت، نوشیدن مایعات کافی، مرطوب نگه داشتن هوای اتاق و بالا نگه داشتن سر هنگام خواب می‌تواند درد را کاهش دهد. استفاده از استامینوفن طبق دوز مناسب برای کاهش درد و تب هم می‌تواند کمک‌کننده باشد. با این حال، در صورت تداوم درد، تب، ترشح یا کاهش شنوایی، حتما باید پزشک وضعیت گوش را معاینه کند.

درمان عفونت گوش میانی با عمل جراحی

عمل عفونت گوش میانی در کودکان، تنها در موارد خاصی انجام می‌شود. این عمل به عنوان آخرین راه حل در نظر گرفته می‌شود، زمانی که درمان‌های دارویی و غیرجراحی موفقیت‌آمیز نباشند. برخی از موارد که ممکن است نیاز به جراحی باشد عبارتند از:

• عفونت‌های مکرر گوش میانی
• وجود مایع در گوش میانی به مدت طولانی
• پارگی پرده صماخ

عوارض عفونت گوش میانی

اگر عفونت به‌موقع تشخیص و درمان نشود، عوارض عفونت گوش میانی می‌تواند شامل پارگی پرده گوش، باقی ماندن مایع و کاهش شنوایی موقت یا طولانی‌مدت باشد. در کودکان، این کاهش شنوایی ممکن است روی رشد گفتار و یادگیری تاثیر بگذارد.

از خطرات عفونت گوش میانی در موارد شدیدتر، گسترش عفونت به استخوان اطراف گوش (ماستوئیدیت)، ایجاد عفونت مزمن یا در موارد نادر، درگیری پرده‌های مغز (مننژیت) می‌توان نام برد. این عوارض نادر هستند اما اهمیت درمان درست را نشان می‌دهند.

عفونت گوش میانی می‌تواند عوارض جدی و خطرناکی ایجاد کند. برخی از عوارض مهم آن عبارتند از:

• کاهش شنوایی موقت یا دائمی
• پرفوراسیون (پارگی) پرده گوش
• عفونت استخوان پشت گوش
• مننژیت یا سایر عوارض داخل‌جمجمه‌ای

متن انگلیسی:
Most ear infections don’t cause long-term issues. When complications happen, they’re usually related to repeated or ongoing ear infections.
ترجمه فارسی:
بیشتر عفونت‌های گوش معمولا باعث مشکلات طولانی‌مدت نمی‌شوند. زمانی که عوارض ایجاد می‌شوند، اغلب به دلیل عفونت‌های مکرر یا درمان‌نشده گوش هستند.

به نقل از سایت my.clevelandclinic

راه های پیشگیری از عفونت گوش میانی

درمان به‌موقع سرماخوردگی و آلرژی، پرهیز از دود سیگار در محیط خانه، شستن منظم دست‌ها و محدود کردن تماس نزدیک با افراد بیمار در جلوگیری از عفونت گوش می‌تواند موثر باشد. برای پیشگیری از عفونت گوش میانی بهتر است موارد زیر را رعایت کنید: 

• پرهیز از فرو بردن اشیای مختلف در گوش
• اجتناب از فرو بردن گوش پاک‌کن داخل گوش
• رعایت بهداشت فردی و تنفسی در زمان ابتلا به سرماخوردگی، آنفلوانزا و سایر عفونت‌های تنفسی
• تقویت سیستم ایمنی با داشتن رژیم غذایی سالم و ورزش منظم
• درمان به موقع عفونت‌های گوش میانی در صورت بروز علائم
• پیشگیری از آلودگی‌های محیطی و پرهیز از قرار گرفتن در معرض دود سیگار و آلودگی هوا

پزشکان پیشنهادی

۴.۶ (۱۴۱۶ نظر)

دکتر محمدباقر بخشی پور

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۴.۵ (۱۱۰۰ نظر)

دکتر یلدا ایزدپرست

فلوشیپ اتولوژی و نورواتولوژی

نوبت بگیرید

۴.۸ (۹۶۷ نظر)

دکتر سید مهدی سنبلستان

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۴.۹ (۸۸۷ نظر)

دکتر اعظم خیرمند پاریزی

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۴.۸ (۸۵۴ نظر)

دکتر حسین محمودی

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۴.۹ (۸۲۸ نظر)

دکتر داود ثنایی

تخصص عفونی

نوبت بگیرید

نتیجه گیری

عفونت گوش میانی بیشتر بعد از سرماخوردگی پیش می‌آید و معمولا با درد گوش، تب خفیف و کاهش شنوایی موقت همراه است. خوشبختانه در بسیاری از موارد با مراقبت ساده و در صورت لزوم، آنتی‌بیوتیک مناسب کنترل می‌شود. اما اگر درد شدید، تب بالا، ترشح چرکی، کاهش شنوایی محسوس، سرگیجه، تورم پشت گوش یا بی‌قراری شدید کودک را دیدید، باید هرچه زودتر به پزشک یا متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید. تشخیص و درمان به‌موقع، از عوارض طولانی‌مدت و خطرناک جلوگیری می‌کند.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!