خودشیفتگی چیست و خودشیفته کیست؟

خلاصه مقاله را در این پادکست گوش کنید

1:59

سرعت عادی1x سرعت ۱.۲۵1.25x سرعت ۱.۵1.5x دانلود صوت

اگر فردی بیش‌از‌حد به خود توجه کند و این خودبزرگ‌بینی به یک اختلال شخصیتی تبدیل شود، فرد را مبتلا به شخصیت خودشیفته می‌دانند. خودشیفتگی یکی از موضوعاتی است که در رابطه عاطفی، ازدواج، خانواده و محیط کار زیاد درباره آن صحبت می‌شود. خیلی‌ها بعد از تجربه رابطه با فردی سلطه‌گر، بی‌توجه یا تحقیرکننده، می‌پرسند آیا او خودشیفته است یا فقط رفتار سختی دارد؟ پاسخ این سوال همیشه ساده نیست، چون خودشیفتگی یک طیف دارد و تشخیص اختلال شخصیت خودشیفته فقط با ارزیابی تخصصی ممکن است. شناخت نشانه‌ها کمک می‌کند رفتارهای آسیب‌زننده را بهتر ببینیم، مرزهای سالم‌تری بسازیم و در صورت نیاز از روانشناس یا روانپزشک کمک بگیریم. در این مقاله از دکترتو، خودشیفتگی را با زبانی ساده بررسی می‌کنیم.

طرحواره خودشیفتگی چیست؟

منظور از طرحواره خودشیفتگی یک چارچوب شناختی یا الگوی تفکر است که مشخصه افراد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته است. این طرحواره شامل برآورد بیش‌ازحد توانایی‌ها و اهمیت خود، عدم همدلی نسبت‌به دیگران و تمایل‌به جستجوی تحسین و توجه است.

در طرحواره درمانی، ممکن است پشت این ظاهر برتر، نیازهای برآورده‌نشده، شرم، احساس ناکافی بودن یا تجربه‌های ناپایدار کودکی پنهان باشد. فرد ممکن است برای فرار از احساس ضعف، تصویری بزرگ از خود بسازد و در برابر هر انتقاد واکنش دفاعی نشان دهد. این طرحواره می‌تواند باعث شود فرد در رابطه، بیشتر به تایید، کنترل یا برنده شدن فکر کند تا صمیمیت و مسئولیت‌پذیری.

اصطلاح صحیح برای توصیف این بیماری اختلال شخصیت خودشیفتگی (NPD) یا اختلال نارسیسم است، نه بیماری خودشیفتگی. استفاده از اصطلاح بیماری به‌جای واژه اختلال ممکن‌است این مفهوم را نشان‌دهد که خودشیفتگی یک وضعیت عمومی است که می‌تواند هر کسی را تحت‌تاثیر قرار‌دهد، نه یک اختلال شخصیت خاص که نیاز به تشخیص حرفه‌ای دارد.

خودشیفته یعنی چه؟

اختلال شخصیت خودشیفته به انگلیسی Narcissistic Personality Disorder (NPD) است. اما خودشیفته کیست؟ آدم خودشیفته در روانشناسی شخصیتی است که در آن فرد نسبت به سایرین حس خودبزرگ‌ بینی و غرور دارد. به‌علاوه همیشه دوست دارد کانون توجه باشد و به‌طور مدام تحسین شود. معنی خودشیفته بودن همیشه به معنای اختلال روانی نیست. بعضی افراد ممکن است در موقعیت‌هایی رفتار خودمحور داشته باشند، اما وقتی این الگو پایدار، شدید و آسیب‌زا شود و روابط، کار یا سلامت روان فرد را مختل کند، احتمال اختلال خودشیفتگی یا اختلال شخصیت خودشیفته مطرح می‌شود. تعریف خودشیفتگی در روانشناسی، فقط غرور یا اعتماد به نفس بالا نیست، بلکه بیشتر به شکنندگی عزت نفس و نیاز مداوم به تایید بیرونی مربوط است.

معمولا اختلال شخصیت خودشیفته در ارزیابی‌های بالینی تشخیص داده‌می‌شود و یکی از انواع اختلالات شخصیت محسوب می‌شود که در آن فرد خود را به نسبت سایرین مهم‌تر می‌داند، به‌شدت نیازمند توجه و تحسین بیش از اندازه است، در برقراری روابط مشکل دارد و حس همدلی نسبت به سایرین در او دیده‌نمی‌شود. اما پشت این نقاب اعتمادبه‌نفس زیاد، عزت نفس شکننده‌ای وجود دارد که با کوچکترین انتقاد و عیب‌جویی فرو می‌ریزد. این الگوها معمولا از اوایل بزرگسالی دیده می‌شوند و در موقعیت‌های مختلف ادامه دارند. تشخیص نهایی باید توسط متخصص سلامت روان انجام شود، نه بر اساس چند رفتار یا چند ویدئوی فضای مجازی.

علائم خودشیفتگی چیست؟

نشانه‌های خودشیفتگی فقط به خودپسندی یا حرف زدن زیاد از موفقیت‌ها محدود نمی‌شود. فرد با تیپ شخصیتی خودشیفته ممکن است نیاز مداوم به تحسین داشته باشد، در برابر انتقاد کوچک واکنش شدید نشان دهد، احساس کند قوانین برای او کمتر از دیگران اهمیت دارد یا در رابطه عاطفی بیشتر دریافت‌کننده باشد تا همراه. علایم خودشیفتگی وقتی مهم‌تر می‌شوند که در موقعیت‌های مختلف تکرار شوند و باعث آسیب به رابطه، کار، خانواده یا سلامت روان شوند.

علائم افراد خودشیفته ممکن است آشکار یا پنهان باشند. بعضی افراد خودشیفته پرحرف و سلطه‌گر هستند، اما بعضی دیگر با قهر، سکوت، مظلوم‌نمایی یا احساس قربانی بودن توجه می‌گیرند. در هر دو حالت، رابطه معمولا حول نیازهای آن‌ها می‌چرخد و طرف مقابل ممکن است احساس فرسودگی، گناه یا سردرگمی کند. علائم اختلال خودشیفتگی و نشانه‌های افراد خودشیفته شامل موارد زیر است:

• احساس اهمیت و برتری بیش از حد
• نیاز مداوم به تعریف، توجه و تایید
• انتظار رفتار ویژه از دیگران
• حساسیت زیاد به انتقاد یا شکست
• تحقیر دیگران برای حفظ حس برتری
• استفاده ابزاری از دیگران برای رسیدن به هدف
• مشکل در همدلی با احساسات اطرافیان
• حسادت به دیگران یا تصور اینکه دیگران به او حسادت می‌کنند
• قهر، خشم یا کناره‌گیری هنگام ناکامی
• رفتارهای مغرورانه و متکبرانه
• انتقاد تاپذیری و پرخاشگری نسبت به انتقاد
• واکنش به موقعیت‌های مختلف با خشم
• بزرگ‌نمایی موفقیت‌ها یا توانایی‌ها
• دشواری در همدلی با احساسات دیگران

علائم خودشیفتگی در مردان

خودشیفتگی در مردان ممکن است به شکل کنترل‌گری، رقابت افراطی، نیاز به تایید، تحقیر شریک عاطفی یا تأکید زیاد بر موفقیت، قدرت و جایگاه اجتماعی دیده شود. خصوصیات مردان خودشیفته همیشه پرخاشگری آشکار نیست.

بعضی از مردان خودشیفته در ابتدای رابطه بسیار جذاب، حمایت‌گر و پرانرژی به نظر می‌رسند، اما بعد از صمیمی‌تر شدن رابطه، ممکن است نیازهای طرف مقابل را کم‌اهمیت بدانند یا با انتقاد و مقایسه، اعتماد به نفس او را کاهش دهند. شخصیت خودشیفته در مردان باید از اعتماد به نفس، جاه‌طلبی سالم و برونگرایی جدا شود. برخی از علائم و نشانه‌های رایج خودشیفتگی در مردان عبارت است از:

• احساس خودبزرگ‌بینی و دستاوردهای اغراق‌آمیز
• نیاز دائمی به تحسین و توجه دیگران
• اعتقاد به برتری خود
• فقدان همدلی با دیگران و تمایل به استثمار آنها برای منافع شخصی
• تصور اشتغال به قدرت، ثروت، موقعیت خاص
• احساس استحقاق و انتظار رفتار ویژه
• نگرش متکبرانه و خودخواهانه نسبت‌به دیگران
• مشکل در رسیدگی به انتقاد یا طرد شدن
• مشکل در حفظ روابط سالم
• رفتار تکانشی و تمایل‌به رفتار پرخطر یا بی‌پروا
• حالت تدافعی یا تهاجمی در شرایطی که احساس ارزشمندی آنها به چالش کشیده شود

ذکر این نکته ضروری است که اگرچه داشتن برخی از این ویژگی‌ها لزوما نشان‌دهنده اختلال شخصیت خودشیفته نیست، اما اگر شما یا کسی که می‌شناسید با این علائم دست‌وپنجه نرم می‌کنید، ضروری است که به دنبال کمک حرفه‌ای از سمت پزشک باشید.

مردان خودشیفته عاشق چه زنانی میشوند؟

مردان خودشیفته معمولا جذب افرادی می‌شوند که توجه، تحسین و حمایت عاطفی زیادی به آن‌ها می‌دهند یا در برابر کنترل‌گری، زودتر احساس گناه می‌کنند. البته این موضوع به معنای مقصر بودن زنان در شکل‌گیری رابطه آسیب‌زا نیست. در بسیاری از روابط، فرد خودشیفته در شروع رابطه بسیار جذاب، پیگیر و عاشقانه رفتار می‌کند و همین مرحله می‌تواند طرف مقابل را امیدوار کند. با گذشت زمان، ممکن است رابطه از صمیمیت به چرخه‌ای از تحسین، انتقاد، قهر و آشتی تبدیل شود. اگر رابطه باعث ترس، تحقیر، انزوا یا فرسودگی شدید می‌شود، باید از متخصص کمک گرفت. برای مشاوره با متخصص، لیست بهترین دکتر روانکاوی ایران را مشاهده کنید.

متن انگلیسی:
Five common signs of narcissism include an inflated sense of self, a constant need for attention, self-centeredness, a lack of empathy, and preoccupation with power and success
ترجمه فارسی:
پنج نشانهٔ رایج خودشیفتگی عبارت‌اند از: احساس اغراق‌آمیز از اهمیت و ارزش خود، نیاز مداوم به جلب توجه، خودمحوری، کمبود همدلی با دیگران، اشتغال ذهنی با قدرت و موفقیت.

به نقل از verywellmind

علائم خودشیفتگی در زنان

اختلال شخصیت خودشیفته در زنان هم می‌تواند با نیاز به تحسین، حساسیت به انتقاد، رقابت شدید، مقایسه اجتماعی، کنترل عاطفی یا بی‌توجهی به نیازهای دیگران همراه باشد. گاهی خودشیفتگی زنان به شکل آشکار و سلطه‌گرانه دیده می‌شود و گاهی با مظلوم‌نمایی، رنجش مداوم، توقع توجه ویژه یا استفاده از احساس گناه اطرافیان خود را نشان می‌دهد. این نشانه‌ها نباید با مراقبت از ظاهر، اعتماد به نفس یا میل به موفقیت اشتباه گرفته شوند. برخی‌از علائم و نشانه‌های رایج خودشیفتگی در زنان عبارت است از:

• احساس اغراق‌آمیز از اهمیت داشتن و استحقاق خود
• دغدغه بیش‌ازحد درمورد وضعیت ظاهری بدن
• تمایل به استثمار دیگران برای منافع شخصی
• عدم همدلی نسبت به احساسات و نیازهای دیگران
• مشکل در پذیرش انتقاد یا بازخورد
• نگرش متکبرانه و تحقیرآمیز نسبت‌به دیگران
• ناتوانی در حفظ روابط سالم
• تمایل به دستکاری و کنترل دیگران
• دشواری در پذیرش تقصیر یا پذیرفتن مسئولیت اعمال خود
• حسادت به موفقیت یا توجه دیگران
• تخیلات بزرگ‌نمایانه قدرت، زیبایی یا موفقیت.

زنان خودشیفته عاشق چه مردانی می‌شوند؟

ممکن است زنان خودشیفته جذب مردانی شوند که توجه، امنیت، جایگاه، امکانات یا تحسین زیادی ارائه می‌کنند. گاهی هم مردانی را انتخاب می‌کنند که بتوانند آن‌ها را کنترل کنند یا از آن‌ها برای بهتر دیده شدن کمک بگیرند. در رابطه سالم، علاقه با احترام، مسئولیت‌پذیری و همدلی همراه است. اگر فردی فقط تا زمانی مهربان است که تحسین شود یا خواسته‌هایش بی‌چون‌وچرا پذیرفته شود، رابطه می‌تواند فرساینده شود.

با مشاهده نشانه های خودشیفتگی به چه دکتری مراجعه کنیم؟

اگر شما یا شخصی که می‌شناسید علائم خودشیفتگی یا اختلال شخصیت خودشیفته را نشان می‌دهد، توصیه می‌شود از یک متخصص سلامت روان کمک بگیرید. انواع زیر از پزشکان یا درمانگران می‌توانند اختلال شخصیت خودشیفته را تشخیص داده و درمان کنند:

• روانپزشکان: پزشکانی که در تشخیص و درمان بیماری‌های روانی از جمله اختلالات شخصیت تخصص دارند. آنها می‌توانند دارو تجویز کنند و درمان ارائه‌دهند
• روانشناسان: متخصصان سلامت روان که دارای مدارک پیشرفته در روانشناسی هستند و در زمینه تشخیص و درمان اختلالات شخصیت آموزش دیده‌اند. آنها می‌توانند درمان ارائه دهند اما نمی‌توانند دارو تجویز کنند

افراد خودشیفته چه خصوصیاتی دارند؟

خصوصیات افراد خودشیفته معمولا در رابطه‌های نزدیک بهتر دیده می‌شود، چون در محیط رسمی ممکن است فرد بسیار موفق، جذاب یا با اعتماد به نفس به نظر برسد. مشخصات افراد خودشیفته شامل نیاز به تحسین، توجه زیاد به تصویر بیرونی، تحمل پایین در برابر انتقاد، احساس استحقاق و مشکل در پذیرش مسئولیت است. افراد خودشیفته اغلب خود را در مرکز رابطه می‌بینند و انتظار دارند دیگران خود را با نیازها و حساسیت‌های آن‌ها تنظیم کنند. این ویژگی‌ها اگر شدید و پایدار باشند، می‌توانند با انواع اختلالات شخصیت همپوشانی داشته باشند.

ویژگی های افراد خودشیفته گاهی با اختلال شخصیت نمایشی، اختلال شخصیت مرزی یا دیگر الگوهای شخصیتی اشتباه گرفته می‌شود. برای مثال، فرد دارای اختلال شخصیت نمایشی ممکن است توجه زیادی بخواهد، اما انگیزه و الگوی رابطه‌ای او لزوما مثل خودشیفتگی نیست. همچنین در اختلال شخصیت مرزی ترس از رها شدن و نوسان شدید هیجانی برجسته‌تر است. ویژگی خودشیفته‌ها و تیپ شخصیتی خودشیفته را باید در بستر کلی زندگی فرد، روابط طولانی‌مدت و توانایی او برای همدلی و مسئولیت‌پذیری بررسی کرد.

افراد خودشیفته چه نقطه ضعفی دارند؟

حساسیت شدید به انتقاد، شکست، نادیده گرفته شدن و از دست دادن تصویر برتر از خود، مهم‌ترین نقطه ضعف افراد خوشیفته است. با وجود ظاهر قدرتمند، عزت نفس این افراد می‌تواند بسیار شکننده باشد و به تایید بیرونی وابسته بماند. وقتی کسی آن‌ها را نقد می‌کند یا مرکز توجه نیستند، ممکن است واکنش‌هایی مثل خشم، تحقیر، کناره‌گیری، قهر یا حمله کلامی نشان دهند. این نقطه ضعف به این معنا نیست که باید از آن برای آسیب زدن استفاده کرد. بهتر است در برخورد با فرد خودشیفته، مرز روشن، گفت‌وگوی کوتاه و تمرکز بر رفتار واقعی داشته باشید.

قهر افراد خودشیفته چگونه است؟

فرد خودشیفته ممکن است بعد از نقد، مخالفت یا ناکامی، ناگهان رابطه را سرد کند، پاسخ ندهد، محبت را قطع کند یا طرف مقابل را در احساس گناه نگه دارد. این رفتار گاهی به عنوان تنبیه خاموش عمل می‌کند و باعث می‌شود طرف مقابل برای برگرداندن آرامش، از نیازها و مرزهای خود عقب‌نشینی کند. اگر قهرهای مکرر باعث اضطراب، ترس یا احساس بی‌ارزشی می‌شود، لازم است رابطه جدی‌تر بررسی شود. در رابطه سالم، فاصله گرفتن باید برای آرام شدن باشد، نه برای کنترل و تحقیر.

ویژگی افراد خودشیفته در رابطه

فرد خود شیفته در رابطه در ابتدا ممکن است بسیار عاشق، سخاوتمند و هیجان‌انگیز به نظر برسد، اما به تدریج رابطه حول نیازهای او می‌چرخد. طرف مقابل ممکن است مدام مراقب باشد چه بگوید تا دعوا، قهر یا تحقیر شروع نشود. در رابطه با فرد خودشیفته، مسئله اصلی این نیست که او هیچ احساس خوبی ندارد، بلکه مشکل این است که همدلی، مسئولیت‌پذیری و تحمل تفاوت در رابطه آسیب می‌بیند.

در مورد خیانت افراد خودشیفته باید گفت که برخی از افراد خودشیفته خیانت را توجیه می‌کنند، مسئولیت را نمی‌پذیرند یا شریک عاطفی را مقصر جلوه می‌دهند. با این حال، خیانت همیشه نشانه اختلال شخصیت خودشیفته نیست و دلایل مختلفی دارد. آنچه در زندگی با فرد خودشیفته اهمیت دارد، الگوی تکراری بی‌مسئولیتی، دروغ، تحقیر و نادیده گرفتن اثر رفتار بر دیگری است. در چنین شرایطی، درمان فردی یا زوج‌درمانی فقط زمانی مفید است که امنیت عاطفی و صداقت حداقلی وجود داشته باشد.

ویژگی افراد خودشیفته	شکل بروز در رابطه	اثر احتمالی روی طرف مقابل
نیاز به تحسین	انتظار تعریف و توجه مداوم	خستگی عاطفی
حق‌به‌جانب بودن	انتظار امتیاز ویژه	احساس بی‌عدالتی
حساسیت به انتقاد	خشم، قهر یا تحقیر	ترس از بیان نظر
کاهش همدلی	کم‌اهمیت دانستن احساسات دیگران	تنهایی در رابطه
کنترل‌گری	تعیین رفتار، ارتباطات یا تصمیم‌ها	کاهش استقلال
سرزنش‌گری	نپذیرفتن مسئولیت اشتباه	احساس گناه مداوم

اختلال شخصیت خودشیفته و ازدواج

ازدواج به همدلی، انعطاف، پذیرش اشتباه و گفت‌وگوی دوطرفه نیاز دارد به همین دلیل ازدواج با فرد خود شیفته چالش‌های متفاوتی دارد. فرد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته ممکن است در ظاهر رابطه را مهم بداند، اما در عمل نیازهای خود را بر نیازهای همسر مقدم کند. همسر او ممکن است احساس کند همیشه باید تایید کند، کوتاه بیاید یا مراقب واکنش‌های طرف مقابل باشد.

این رابطه در صورتی قابل بهبود است که فرد خودشیفته مشکل را بپذیرد، درمان را جدی بگیرد و رفتارهای آسیب‌زننده را تغییر دهد. فقط قول دادن، بدون تغییر پایدار، کافی نیست. در چنین ازدواجی، زوج درمانی زمانی کمک‌کننده است که هر دو نفر حاضر باشند سهم خود را ببینند. اگر خشونت، تهدید، تحقیر شدید یا کنترل مالی و عاطفی وجود دارد، امنیت فرد در اولویت است و باید از حمایت تخصصی و خانوادگی استفاده کرد.

ویژگی‌های افراد خودشیفته بعد از طلاق

خودشیفته‌ها بعد از جدایی ممکن است واکنش‌های متفاوتی داشته باشند. برخی افراد بی‌تفاوتی نشان می‌دهند، بعضی تلاش می‌کنند رابطه را دوباره کنترل کنند و برخی با خشم، سرزنش یا تخریب چهره طرف مقابل واکنش نشان می‌دهند. سرزنش کامل طرف مقابل، تلاش برای حفظ کنترل، تخریب تصویر همسر سابق یا استفاده از فرزندان برای فشار عاطفی ممکن است برخی از خصوصیات افراد خود شیفته بعد از طلاق باشد.

بعضی افراد بعد از جدایی وارد رابطه جدید می‌شوند تا سریع‌تر حس ارزشمندی خود را بازسازی کنند. بعضی دیگر با قهر، تهدید، شکایت‌های مکرر یا پیام‌های متناقض، طرف مقابل را درگیر نگه می‌دارند. البته هر رفتار سخت بعد از طلاق نشانه خودشیفتگی نیست، چون جدایی برای بسیاری از افراد پرتنش است. طلاق از زن خودشیفته یا طلاق از شوهر خودشیفته ممکن است از نظر عاطفی فرساینده باشد. بهتر است گفتگوها کوتاه، مکتوب، روشن و محدود به موضوعات ضروری باشند. اگر فرزند، دارایی مشترک یا سابقه خشونت وجود دارد، دریافت کمک حقوقی و روانشناختی اهمیت بیشتری دارد.

پیری افراد خودشیفته

پیری برای افراد خودشیفته ممکن است سخت باشد، زیرا کاهش توان جسمی، بازنشستگی، کم شدن توجه دیگران یا تغییر ظاهر می‌تواند تصویر ذهنی فرد از خودش را تهدید کند. بعضی افراد در سنین بالاتر نرم‌تر و واقع‌بین‌تر می‌شوند، اما بعضی دیگر به دلیل ترس از نادیده گرفته شدن، حساس‌تر، طلبکارتر یا تلخ‌تر رفتار می‌کنند. اگر فرد در طول زندگی فقط از تحسین بیرونی تغذیه کرده باشد، دوران بازنشستگی یا بیماری می‌تواند برای او سخت‌تر شود. در این مرحله، حمایت خانواده باید همراه با مرزهای روشن باشد تا مراقبت تبدیل به فرسودگی نشود. البته همه افراد خودشیفته در پیری بدتر نمی‌شوند. بعضی افراد با تجربه، درمان، حمایت خانوادگی و پذیرش واقعیت‌های زندگی می‌توانند رفتارهای سازگارانه‌تری پیدا کنند.

دروغگویی افراد خودشیفته

دروغ‌های فرد خود شیفته همیشه بزرگ و واضح نیستند. گاهی فرد واقعیت را کمی تغییر می‌دهد، نقش خود را کم‌رنگ می‌کند یا طوری حرف می‌زند که طرف مقابل به برداشت خودش شک کند. اگر دروغگویی با انکار مداوم، سرزنش طرف مقابل یا تغییر دادن واقعیت همراه شود، رابطه می‌تواند بسیار فرساینده شود. بهترین واکنش، ورود به بحث‌های طولانی برای اثبات هر جزئیات نیست. ثبت واقعیت‌ها، تعیین مرز و کمک گرفتن از فرد متخصص می‌تواند مفیدتر باشد.

دلتنگی افراد خودشیفته چگونه است؟

دلتنگ‌شدن در افراد خودشیفته می‌تواند با احساس نیاز به توجه، کنترل یا بازگشت به جایگاه قبلی همراه شود. بعضی افراد بعد از جدایی پیام‌های محبت‌آمیز می‌فرستند، اما هدفشان همیشه ساختن رابطه سالم نیست. اگر دلتنگی با پذیرش مسئولیت، تغییر عملی و احترام به مرزهای شما همراه نباشد، باید محتاط باشید. وعده‌های بزرگ، بدون رفتار پایدار، نشانه قابل اعتمادی برای تغییر نیستند.

در شکست افراد خودشیفته چطور رفتار می کنند؟

شکست برای فرد خودشیفته می‌تواند بسیار تهدیدکننده باشد. او ممکن است شکست را انکار کند، دیگران را مقصر بداند، خشمگین شود یا از موقعیت‌هایی که احتمال شکست دارند دوری کند. پشت این واکنش‌ها گاهی شرم، ترس از بی‌ارزش دیده شدن یا ناتوانی در تحمل انتقاد قرار دارد. درمان می‌تواند به فرد کمک کند شکست را بخشی طبیعی از زندگی ببیند، نه تهدیدی برای ارزش وجودی خود.

جملات آدم خودشیفته

حرف‌های آدم خودشیفته معمولا حول برتری، سرزنش، تحقیر یا بی‌اعتبار کردن احساسات دیگران می‌چرخد. این جملات ممکن است مستقیم یا بسیار ظریف باشند و باعث شوند طرف مقابل به خودش شک کند. هدف از شناخت این جملات، تشخیص قطعی دادن به کسی نیست، بلکه کمک می‌کند الگوهای آسیب‌زننده را جدی‌تر ببینیم. در رابطه سالم، هر دو طرف می‌توانند اشتباه کنند، عذرخواهی کنند و احساسات یکدیگر را جدی بگیرند. نمونه‌هایی از این جمله‌ها عبارت‌اند از:

• تو زیادی حساسی
• هیچ‌کس مثل من به تو کمک نکرده
• اگر من نبودم تو هیچ‌جا نمی‌رسیدی
• همه به من حسادت می‌کنند
• مشکل از تو است نه من
• من فقط حقیقت را گفتم، ناراحت شدی مشکل خودت است
• باید قدر من را بیشتر بدانی
• تو باعث شدی این رفتار را بکنم
• من اشتباه نمی‌کنم، تو بد برداشت کردی

علت خودشیفتگی چیست؟

به‌طور دقیق مشخص نیست که چه عواملی باعث ایجاد اختلال شخصیت خودشیفته در افراد مختلف می‌شوند. همانند رشد شخصیتی و سایر اختلالات سلامت روان، علل وقوع اختلال خودشیفتگی هم پیچیده است. ریشه خودشیفتگی می‌تواند ترکیبی از زمینه ژنتیکی، خلق‌وخو، تجربه‌های کودکی، سبک فرزندپروری، آسیب‌های عاطفی و محیط رشد باشد. در بعضی افراد، تحسین افراطی و بی‌مرز در کودکی ممکن است احساس حق ویژه ایجاد کند. در برخی دیگر، انتقاد شدید، تحقیر، طرد یا بی‌ثباتی عاطفی باعث می‌شود فرد برای دفاع از خود، تصویری بزرگ و شکست‌ناپذیر بسازد. می‌توان موارد زیر را از دلایل خودشیفتگی دانست:

• محیط: ناسازگاری و ناهماهنگی در روابط فرزند و والدین با انتقاد و عیب‌جویی افراطی یا تحسین افراطی که به‌هیچ‌وجه با تجربه کودک هماهنگ نیست
• ژنتیک: ویژگی‌هایی که از پدر و مادر و نسل‌های گذشته آنها به ارث می‌رسند
• عوامل نوروبیولوژی: ارتباط بین مغز و رفتار و تفکر
• سوءاستفاده در دوران کودکی
• انتظارات بی‌جا و بی‌مورد والدین از فرزندان
• بی‌بندوباری جنسی که معمولا با خودشیفتگی همراه است
• تاثیرات فرهنگی

چه عواملی خطر دچار شدن به اختلال خودشیفتگی را بیشتر می کنند؟

اختلال شخصیت خودشیفته بیشتر از زنان، بر مردان تأثیر می‌گذارد و معمولاً در نوجوانی یا اوایل بزرگسالی شروع می‌شود. به‌خاطر داشته باشید اگرچه برخی کودکان ویژگی‌های شخصیتی خودشیفتگی از خود بروز می‌دهند، ولی همیشه نباید آن را با اختلال شخصیت خودشیفته اشتباه گرفت. چراکه این مشخصه مقتضای سن آنها بوده و به ‌معنای ابتلا به اختلال خودبزرگ‌‌بینی نخواهد‌بود.

اگرچه علت ابتلا به اختلال شخصیت خودشیفته معلوم نیست، برخی محققان معتقدند شیوه‌های فرزندپروری حمایت‌گر افراطی یا بی‌اعتنایی در کودکانی که از نظر بیولوژیکی آسیب‌پذیرند، در بروز خودشیفتگی تأثیرگذار خواهد‌بود. وراثت و عوامل نوروبیولوژی هم در توسعه اختلال خودشیفتگی نقش دارند. عوامل خطر احتمالی شامل موارد زیر هستند:

• تحسین افراطی و بدون مرز در کودکی
• انتقاد، تحقیر یا طرد مداوم
• بی‌ثباتی رابطه با والدین یا مراقبان
• تجربه سوء استفاده عاطفی یا بی‌توجهی
• وابسته شدن ارزشمندی فرد به موفقیت، ظاهر یا مقام
• الگوهای خانوادگی کنترل‌گر یا رقابتی
• زمینه‌های ژنتیکی و خلق و خوی حساس
• یادگیری رفتارهای سلطه‌گرانه در خانواده یا محیط اجتماعی

متن انگلیسی:
NPD is a mental health condition, so experts aren’t exactly sure why it happens. People with NPD often have subtle differences in brain structure, but experts aren’t sure if that’s what causes NPD or happens because of NPD.
ترجمه فارسی:
اختلال شخصیت خودشیفته (NPD) یک اختلال سلامت روان است و متخصصان هنوز دقیقاً نمی‌دانند چرا ایجاد می‌شود. افرادی که به NPD مبتلا هستند، اغلب تفاوت‌های ظریفی در ساختار مغز خود دارند، اما کارشناسان مطمئن نیستند که آیا این تفاوت‌ها علت بروز NPD هستند یا در نتیجهٔ آن به وجود می‌آیند.

به نقل از my.clevelandclinic

تست خودشیفتگی رایگان به تشخیص کمک می کند؟

آزمون‌های خودارزیابی آنلاین و تست نارسیسم مختلفی وجود دارد که ممکن‌است به افراد کمک‌کند تا تشخیص دهند که آیا ویژگی‌های اختلال شخصیت خودشیفتگی را نشان می‌دهند یا خیر. توجه‌به این نکته ضروری است که تست‌های خودارزیابی جایگزینی برای تشخیص حرفه‌ای نیستند و معیار قابل اعتمادی برای تشخیص اختلال شخصیت خودشیفتگی نیستند. یک متخصص بهداشت روان واجد شرایط باید تشخیص مناسب این اختلال را ارائه‌دهد. چند آزمون آنلاین خودارزیابی محبوب وجود دارد که ممکن است بینش‌هایی درمورد ویژگی‌های خودشیفتگی ارائه‌دهد:

• تست (NPI): پرسشنامه‌ای ۴۰ سوالی که توسط روانشناس رابرت راسکین و هوارد تری در سال ۱۹۷۹ تهیه شد. این پرسشنامه ۷ جنبه خودشیفتگی را می‌سنجد، از جمله اقتدار، برتری، نمایش‌گرایی، استحقاق، بهره‌کشی، خودکفایی و غرور
• تست شخصیت شناسی سه‌گانه تاریک: یک تست خودارزیابی که ۳ ویژگی شخصیتی تاریک را می‌سنجد، ازجمله: خودشیفتگی، ماکیاولیسم و ​​روان پریشی. این آزمون از ۲۷ عبارت تشکیل شده‌است و از افراد خواسته می‌شود تا میزان موافقت یا مخالفت خود را با هر عبارت ارزیابی‌کنند
• تست خودشیفتگی پاتولوژیک (PNI) : پرسشنامه‌ای ۵۲ سوالی که دو بعد خودشیفتگی را می‌سنجد، بزرگواری و آسیب‌پذیری

درمان خودشیفتگی چیست؟

افراد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته تصور نمی‌کنند مشکلی داشته‌باشند یا ایراد از خودشان باشد، بنابراین بعید است به ‌دنبال درمان بروند. اگر هم قرار باشد روش‌های درمانی را پیش بگیرند، احتمالا به‌خاطر نشانه‌های افسردگی، مصرف الکل و مواد مخدر یا سایر مشکلات روانی خواهدبود. اما توهین‌های مرتبط با عزت نفس آنها، پذیرش بیماری و پیگیری درمان خودشیفتگی را دشوارتر می‌کند. روان‌درمانی می‌تواند به فرد کمک کند الگوهای دفاعی، حساسیت به انتقاد، نیاز به تحسین، خشم، شرم و مشکلات همدلی را بهتر بشناسد.

درمان اختلال شخصیت خودشیفته زمانی اثربخش‌تر است که فرد انگیزه واقعی برای تغییر داشته باشد و درمان را فقط برای آرام کردن اطرافیان شروع نکرده باشد. برای اختلال شخصیت خودشیفته داروی اختصاصی وجود ندارد، اما اگر افسردگی، اضطراب، بی‌خوابی، سوء مصرف مواد یا اختلالات همراه وجود داشته باشد، روانپزشک ممکن است دارو را برای همان مشکل همراه تجویز کند. خانواده یا همسر هم گاهی به حمایت درمانی نیاز دارند، چون زندگی طولانی‌مدت با رفتارهای خودشیفته می‌تواند عزت نفس و امنیت روانی را آسیب بزند. درمان خودشیگفتی می‌تواند در موارد زیر به فرد کمک کند:

• احساسات پشت خشم، تحقیر یا دفاع را بشناسد
• انتقاد را بهتر تحمل کند
• توقعات غیرواقعی را کاهش دهد
• رابطه‌های واقعی‌تر و پایدارتر بسازد
• با شکست و شرم سالم‌تر کنار بیاید
• مسئولیت رفتارهای آسیب‌زننده را بپذیرد

درمان خودشیفتگی در طب سنتی

هیچ درمان شناخته شده‌ای برای خودشیفتگی وجود ندارد و هدف از درمان، ارائه گزینه‌هایی برای کاهش شدت علائم و بهبود کیفیت زندگی است. طب سنتی مانند آیورودا، طب سوزنی و داروهای گیاهی ممکن‌است به عنوان مکمل روان‌درمانی سنتی برای درمان اختلال شخصیت خودشیفتگی استفاده‌شود. با‌این‌حال، شواهد علمی محدودی برای تایید استفاده از این درمان‌ها برای این بیماری خاص وجود ندارد.

ممکن است برخی روش‌های آرام‌سازی، خواب منظم، تغذیه سالم، ورزش سبک، مراقبه یا کاهش استرس به بهبود خلق و کنترل هیجان کمک کنند، اما این‌ها جایگزین روان‌درمانی یا ارزیابی روانپزشکی نیستند. استفاده از گیاهان دارویی یا مکمل‌ها هم باید با احتیاط باشد، چون ممکن است با داروها تداخل داشته باشند یا برای همه مناسب نباشند. اگر فرد رفتارهای کنترل‌گر، پرخاشگر یا آسیب‌زننده دارد، تمرکز اصلی باید بر درمان تخصصی و حفظ امنیت اطرافیان باشد.

بهبود سبک زندگی برای درمان خودشیفتگی

سبک زندگی سالم به تنهایی درمان خودشیفتگی نیست، اما می‌تواند به تنظیم هیجان و کاهش تنش کمک کند. خواب کافی، ورزش منظم، کاهش مصرف الکل و مواد، تمرین آرام‌سازی و ارتباط با افراد امن می‌توانند روند درمان را حمایت کنند. تمرین‌های کاربردی شامل نوشتن احساسات، مکث قبل از واکنش، شنیدن فعال، عذرخواهی بدون توجیه و تمرین دیدن نیازهای طرف مقابل است. این تمرین‌ها زمانی مؤثرتر هستند که زیر نظر درمانگر و به شکل پیوسته انجام شوند. تغییر در سبک زندگی کمک می‌کند روند درمانی راحت‌تر طی شود. برخی راهکارهای تغییر سبک زندگی عبارتند از:

• از مصرف مواد مخدر، نوشیدنی‌های الکلی و سایر موادی که باعث ایجاد رفتارهای منفی می‌شوند، اجتناب کنید.
• برای تقویت روحیه حداقل ۳ بار در هفته ورزش کنید.
• تکنیک‌های تمدد اعصاب مثل یوگا و مدیتیشن برای کاهش استرس و اضطراب واقعاً مفید و تأثیرگذار هستند.

همان‌طور که گفته‌شد درمان فردی که از اختلال خودبزرگ‌بینی رنج می‌برد، به زمان نیاز دارد. پس اگر به خودشیفتگی مبتلا هستید، مدام اهداف خود را در ذهن مرور کنید تا خستگی و ناامیدی برشما غلبه نکند. لازم است به خودتان یادآوری کنید که می‌توان روابط قبلی نابود شده را درست کرد تا شاید به رضایت بیشتری در زندگی برسید. برای درمان طرحواره خودشیفتگی می‌توانید از بهترین دکتر طرحواره درمانی ایران نوبت بگیرید.

انواع خودشیفتگی چیست؟

رایج‌ترین تقسیم‌بندی انواع خودشیفتگی، خودشیفتگی آشکار و خودشیفتگی پنهان است. در خودشیفتگی آشکار، فرد بیشتر پرادعا، سلطه‌گر، رقابتی و نیازمند توجه مستقیم است. در خودشیفتگی پنهان، فرد ممکن است حساس، رنجیده، قربانی‌نما یا منزوی به نظر برسد، اما همچنان انتظار توجه ویژه و تایید زیاد داشته باشد. بعضی منابع از خودشیفتگی بدخیم یا خودشیفته خطرناک هم برای الگوهایی همراه با پرخاشگری، بهره‌کشی و بی‌رحمی بیشتر استفاده می‌کنند.

شناخت انواع خودشیفتگی کمک می‌کند فقط به تصویر کلیشه‌ای فرد مغرور و پرحرف محدود نشویم. گاهی فردی که همیشه خود را مظلوم نشان می‌دهد، دیگران را مقصر می‌داند و با سکوت یا احساس گناه رابطه را کنترل می‌کند، می‌تواند ویژگی‌های خودشیفته پنهان داشته باشد. با این حال، دسته‌بندی‌ها نباید جای تشخیص تخصصی را بگیرند. مهم‌تر از اسم نوع خودشیفتگی، این است که رفتار فرد چقدر به رابطه آسیب می‌زند و آیا مسئولیت تغییر را می‌پذیرد یا نه.

داشتن اختلال شخصیت خودشیفته چه مشکلاتی دارد؟

فرد خود شیفته ممکن است در روابط عاطفی پایدار مشکل داشته باشد، در محیط کار با تعارض‌های مکرر روبه‌رو شود، انتقاد را تحمل نکند یا هنگام شکست دچار خشم و ناامیدی شدید شود. همچنین مشکلات همراه مثل افسردگی، اضطراب، سوء مصرف مواد، مشکلات رابطه‌ای و افت عملکرد ممکن است به‌عنوان عاقبت افراد خودشیفته دیده شود. اطرافیان فرد خودشیفته هم ممکن است دچار فرسودگی، کاهش اعتماد به نفس، اضطراب، احساس گناه، انزوا و سردرگمی شوند. برخی از عوارض اختلال خودشیفتگی عبارت است از:

• رابطه‌های پرتنش و ناپایدار
• مشکلاتی که در رابطه‌های اجتماعی به‌خصوص روابط دوستانه و زناشویی به وجود می‌آیند
• مشکلات ایجاد شده در محیط کار یا مدرسه
• افسردگی و اضطراب
• مشکلات جسمی و فیزیکی
• افکار خودکشی در بحران‌های شدید
• سوءاستفاده از مواد مخدر یا الکل
• خشم، رفتارهای تکانشی یا پرخطر
• رفتار یا تفکرات خودکشی
• ابتلا به اختلالات شخصیت دیگر
• تعارض در ازدواج یا طلاق فرساینده

افسردگی افراد خودشیفته

وقتی تصویر فرد در دید خود آسیب می‌بیند، افسردگی فرد خودشیفته دیده می شود. شکست شغلی، طرد عاطفی، طلاق، نقد اجتماعی، پیری یا از دست دادن جایگاه می‌تواند باعث افت شدید خلق شود. فرد ممکن است افسردگی را پشت خشم، تحقیر دیگران یا کناره‌گیری پنهان کند و به جای گفتن احساس غم، دیگران را مقصر بداند. اگر افسردگی، بی‌خوابی، مصرف مواد، ناامیدی یا افکار آسیب به خود وجود دارد، مراجعه به روانپزشک ضروری است. درمان افسردگی همراه می‌تواند کیفیت زندگی را بهتر کند، اما الگوهای شخصیتی همچنان به روان‌درمانی نیاز دارند.

علائم	علت	درمان
احساس اغراق‌آمیز از اهمیت‌دادن به خود	ژنتیک	دارو درمانی
عدم همدلی نسبت به دیگران	تربیت	روان درمانی
نیاز به تحسین	تجارب زندگی	تغییر سبک زندگی
استثمار دیگران	ساختار مغز	خودسازی
ناتوانی در پذیرش انتقاد	ویژگی‌های شخصیتی	مدیتیشن و ذهن‌آگاهی
حق‌به‌جانب بودن دائمی	فاکتورهای محیطی	خانواده درمانی
تمایل‌به تغییر یا کنترل دیگران	تأثیرات اجتماعی و فرهنگی	درمان شناختی-‌رفتاری
بی‌ثباتی عاطفی	ترومای دوران کودکی	گروه درمانی
کمال‌گرایی	ناامنی و اعتماد‌به‌نفس پایین

چگونه از بیماری خودشیفتگی پیشگیری کنیم؟

از آنجایی‌که علل اختلال خودشیفتگی به‌طور دقیق مشخص نیست، راه مشخصی هم برای پیشگیری از به ‌وجود آمدن این شرایط وجود ندارد. چنانچه نشانه‌های خودشیفتگی همراه با افسردگی یا سایر بیماری‌های روانی همراه باشد، باید اقدامات پزشکی لازم جهت درمان آن اختلال‌ها هم اتخاذ شوند. گفتگو درمانی کمک‌می‌کند تا فرد خودشیفته یاد بگیرد چطور با دیگران بهتر ارتباط برقرار کند، در نتیجه از روابط‌ خود لذت بیشتری خواهد‌برد. برخی از اقدامات برای جلوگیری از خودشیفته شدن عبارت است از:

• درمان سریع مشکلات و بیماری‌های سلامت روان در دوران کودکی
• جلسات درمان خانوادگی برای یافتن راه‌های سالم ارتباط یا مقابله با تنش‌های عاطفی یا تعارضات
• شرکت در جلسات فرزندپروری و کمک گرفتن از مددکاران اجتماعی یا تراپیست‌ها در صورت نیاز
• گفتگو درمانی که به‌عنوان روش‌های روان‌درمانی شناخته‌می‌شود، اولین و اصلی‌ترین راه درمان اختلال خودبزرگ‌بینی است
• نقاط قوت و پتانسیل‌های خود را بشناسید تا انتقاد یا شکست را تاب بیاورد
• احساسات خود را بشناسید و آنها را مدیریت کنید

چگونه با افراد خودشیفته رفتار کنیم؟

با توجه به همه خصوصیاتی که از افراد خودشیفته ذکر شد، تعامل و برقراری ارتباط با آنها چندان ساده و پیش‌رونده نخواهد بود. رفتار با افراد خودشیفته نیازمند ترکیبی از آگاهی، مرزبندی و مراقبت از خود است. نباید انتظار داشت با توضیح‌های طولانی، خواهش یا اثبات مداوم، فرد ناگهان به اشتباه خود پی ببرد. اگر فرد ویژگی‌های خودشیفته دارد، ممکن است گفت‌وگو را به سمت دفاع، حمله یا سرزنش شما ببرد. بنابراین بهتر است پیام شما کوتاه، مشخص و رفتاری باشد.

به جای بحث درباره اینکه او چه شخصیتی دارد، درباره رفتاری حرف بزنید که قابل مشاهده است و پیامد مشخص دارد. در برخورد با افراد خودشیفته، حفظ آرامش به معنی تسلیم شدن نیست. شما می‌توانید بدون توهین، مرز بگذارید و در صورت تکرار رفتار آسیب‌زننده، پیامد مشخصی را اجرا کنید.

پس اگر در اطراف و نزدیکان خود با فرد خودشیفته مراوده دارید، چند نکته و راهکار کمک می‌کند تا نحوه برخورد با افراد خودشیفته را بیاموزید. این راهکارها خصوصاً در صورت ازدواج با فرد خودشیفته به دلیل روابط نزدیک و طولانی‌تر، حساسیت بیشتری پیدا می‌کند. پس در این شرایط باید حساسیت بیشتری در تعامل و روابط خود و روش برخورد با آدم خودشیفته داشته باشید. در ادامه، چند راهکار کاربردی برای رفتار با فرد خودشیفته آمده است.

۱. حد و مرزها را مشخص کنید

افراد خودشیفته معمولا کاملا غرق در خود و خودمحور هستند. معمولاً فکر می‌کنند به هر مکانی که بخواهند می‌توانند بروند، وسایل شخصی‌ افراد دیگر را زیرورو کنند یا فقط ‌آنها هستند که به شما می‌گویند باید چه احساسی داشته باشید. به شما توصیه و مشاوره می‌دهند و آن زمان است که در ازای این مشورت ناخواسته، چیز دیگری طلب می‌کنند. حتی ممکن است شما را تحت فشار قرار دهند تا در محیط‌های عمومی درباره مسائل خصوصیتان حرف بزنید.

۲. منتظر عقب نشینی باشید

اگر جلوی فردی که از اختلال خودبزرگ بینی رنج می‌برد بایستید، حتما با واکنش متقابل او روبرو می‌شوید. وقتی با او صحبت کردید و حد و مرزها مشخص و تعریف شدند، در نوبت بعدی با تعدادی خواسته جدید برمی‌گردد. حتی شاید کاری کند که احساس گناه در شما ایجاد شود یا فکر کنید شما، فرد غیرمنطقی و زورگو هستید. شاید هم نقش بازی کرده و با شما احساس هم‌دردی کند. ولی اگر با آگاهی از این نکات با فرد خودشیفته روبرو شدید، نباید میدان مسابقه را خالی کنید. اگر جا بزنید و یک قدم از موضعتان عقب‌نشینی کنید، دفعه بعد دیگر شما را جدی نمی‌گیرد.

۳. بدانید که شما مقصر نیستید

فرد خودشیفته احتمالا هیچ‌وقت اشتباهات خود را نمی‌پذیرد یا مسئولیت خطای‌ خود را به عهده نمی‌گیرد. بلکه برعکس سعی می‌کند رفتارهای منفی خود را به دیگران نسبت دهد. شاید گاهی در ارتباط با این فرد ترجیح دهید حتی برای حفظ آرامش، تقصیرها را به ‌گردن بگیرید. اما نباید به‌خاطر خطاهای فرد دیگری تن به حقارت بدهید. زمانی‌که می‌دانید مقصر واقعی کیست، به هیچ‌کس اجازه ندهید تا حقیقت به این روشنی را پنهان کند.

۴. به دنبال پشتیبان و حامی باشید

اگر هیچ راه فراری از دست خودشیفته‌ها ندارید، سعی کنید از افراد دیگری برای ایجاد روابط سالم کمک بگیرید. این نکته خصوصا در پشیمانی از تصمیم ازدواج با فرد خودشیفته مؤثر است. ماندن بیش از حد در رابطه نامطلوب با یک فرد خودشیفته، باعث تحلیل و خستگی احساسی و عاطفی شما می‌شود. پس بهتر است دوستی‌های قدیمی را از سر بگیرید و سراغ روابط دوستانه جدید بروید. بیشتر با خانواده خود وقت بگذرانید. اگر دایره اجتماعی‌تان کوچک‌ است، به فکر سرگرمی و کلاس‌های فراغت باشید. در کارهای خیرخواهانه داوطلب شوید. کارهایی انجام دهید که باعث می‌شوند با افراد بیشتری که احساس راحتی با آن‌ها دارید، دیدار کنید.

۵. به جای وعده فرد خودشیفته، بر عمل او تاکید داشته باشید

فرد خودشیفته اهل قول و وعده دادن‌های زیاد است. مثلا قول می‌دهد کاری کند که شما می‌خواهید و کاری که بدتان می‌آید را انجام ندهد و به‌طور کلی قول می‌دهد بهتر رفتار کند. شاید حتی این قول صادقانه باشد. اما اشتباه نکنید، قول ‌دادن برای فرد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته، صرفا ابزاری برای رسیدن به هدفش است و حتی شاید خود او هم از این جنبه شخصیتی‌اش کاملاً آگاه نباشد.

او به محض اینکه به خواسته‌اش برسد، انگیزه‌‌اش از بین می‌رود و تمام می‌شود. پس به نفعتان است روی یکی بودن حرف و عملش، حساب باز نکنید. هرچه می‌خواهید، مقتدرانه بگویید. اصرار کنید تنها در صورتی خواسته‌اش را انجام می‌دهید که او هم خواسته شما را انجام دهد.

۶. بدانید چه زمانی نیاز به کمک دارید

سروکله زدن با کسی که غرق در خودشیفتگی است، می‌تواند بر سلامت جسمی و روانی شما تاثیر بگذارد، خصوصا اگر همسر یا خانواده درجه یک شما دارای اختلال شخصیت خودشیفته باشند، انرژی بیشتری در ارتباط با او از شما گرفته می‌شود. اگر در درازمدت احساس کردید نشانه‌های اضطراب، افسردگی یا بیماری‌های جسمی بی‌دلیل دارید، پیش از هر اقدامی ابتدا به پزشک یا روان‌شناس مراجعه کنید. شما می‌توانید به کمک دکترتو بهترین دکتر روانشناس ایران را پیدا کرده و نوبت بگیرید.

۷. با شوهر خودشیفته چگونه رفتار کنیم؟

در رفتار با همسر خودشیفته بهتر است در زمان آرامش درباره رفتارهای مشخص صحبت کنید، نه اینکه او را با برچسب خودشیفته خطاب کنید. اگر تحقیر، کنترل، قهر، دروغ یا تهدید تکرار می‌شود، زوج‌درمانی فقط وقتی مفید است که هر دو نفر مسئولیت بپذیرند و امنیت وجود داشته باشد. اگر همسر شما هر گفت‌وگو را به سرزنش، خشم یا تهدید تبدیل می‌کند، درمان فردی برای خودتان می‌تواند کمک کند تصمیم‌های روشن‌تری بگیرید.

۸. نحوه برخورد با زن خودشیفته

در رفتار با همسر خودشیفته، از بحث‌های فرساینده و اثبات مداوم خودتان دوری کنید. احساسات خود را واضح بگویید، اما وارد مسابقه مقصر پیدا کردن نشوید. رفتارهای تکراری را یادداشت کنید تا تصمیم‌گیری فقط بر اساس لحظه‌های خوب یا بد نباشد. اگر همسرتان با قهر، سرزنش، حسادت شدید یا کنترل عاطفی رابطه را اداره می‌کند، مشاوره فردی می‌تواند به شما کمک کند مرزهای سالم‌تری داشته باشید.

نباید همه رفتارهای سخت یا نیاز به توجه را خودشیفتگی دانست، اما اگر الگوی مداوم تحقیر، کنترل، قهر، مقایسه یا بی‌توجهی به احساسات شما وجود دارد، باید جدی گرفته شود. گفت‌وگو را از برچسب‌زنی دور کنید و روی رفتارهای مشخص تمرکز داشته باشید. اگر تغییر فقط در حد قول باقی می‌ماند، از مشاور کمک بگیرید. در رابطه سالم، هر دو نفر حق دارند شنیده شوند و هیچ‌کس نباید برای حفظ رابطه، عزت نفس خود را قربانی کند.

۹. با پدر و مادر خودشیفته چطور رفتار کنیم؟

مادر و پدر خودشیفته ممکن است نیازهای عاطفی فرزند را نادیده بگیرد، موفقیت‌های او را متعلق به خود بداند یا با احساس گناه او را کنترل کند. اگر هنوز به خانواده وابسته هستید، مرزبندی باید واقع‌بینانه و متناسب با شرایط شما باشد. اگر مستقل هستید، می‌توانید میزان تماس، موضوعات گفت‌وگو و واکنش به تحقیر را مدیریت کنید. درمان فردی به فرزندان والدین خودشیفته کمک می‌کند احساس گناه، شرم و نیاز مداوم به تایید را بهتر بشناسند.

پزشکان پیشنهادی

دکتر امیر کشاورز

دکترای روانشناسی عمومی

4,8 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

دکتر سیده زهرا کاظمی خوبان

دکتری روانشناسی سلامت

4,9 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

دکتر عسل پورزمانی

دکترای روانشناسی

4,8 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

عاطفه اقتباس

کارشناس ارشد روانشناسی

4,9 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

دکتر معصومه صیفوری

متخصص اعصاب و روان (روانپزشکی)

5,0 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

مهسا کاظمی

کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی

4,9 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

نتیجه گیری

اختلال خودشیفتگی یک عارضه و مشکل معمول و رایج در جامعه نیست و ممکن است فردی که او را خودشیفته می‌دانید، صرفا خودخواه باشد. برای تشخیص خودشیفتگی باید بدانید افراد خودشیفته چه خصوصیاتی دارند که این خصوصیات را در این مطلب ذکر کرده‌ایم. حقیقتی که در ارتباط با شخص مبتلا به اختلال خودشیفته وجود دارد این است که در ابتدای شروع روابط، افراد زیادی به دلیل عزت نفس قوی، به سمتشان جذب می‌شوند و این ویژگی او را ارزشمند می‌دانند. در صورتی‌که در ادامه روابط با مشکلاتی مواجه می‌شوند که برای برخورد با او نیاز به راهکارهای خاص و کارآمدی پیدا می‌کنند. خودشیفتگی یک طیف است و نباید هر رفتار خودخواهانه را اختلال شخصیت خودشیفته دانست. اگر رابطه با فرد خودشیفته باعث فرسودگی، ترس یا کاهش عزت نفس شده است، کمک گرفتن از روانشناس یا روانپزشک بهترین قدم بعدی است. اگر برای مدیریت مشکلات و بهبود سلامت روان به کمک تخصصی نیاز دارید، می‌توانید از خدمات یک دکتر روانشناس تهران کمک بگیرید. در این صفحه می‌توانید روانشناسان تهران را بررسی کرده و بر اساس تخصص و تجربه، گزینه مناسب خود را انتخاب کنید.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

پرسش‌های متداول