علت پوکی استخوان چیست؟ بررسی مواردی که از آن بی خبرید

پوکی استخوان یک بیماری پیش‌رونده استخوانی است که با کاهش توده یا مواد معدنی استخوان‌ها ایجاد می‌شود. این بیماری در سراسر جهان نسبتا شایع است و از هر 10 میلیون بزرگسال در ایالات متحده، یک نفر به پوکی استخوان مبتلا است. با وجودی که افزایش سن مستقیما در ابتلا به این بیماری تاثیرگذار بوده و به نوعی مهم‌ترین علت در نظر گرفته می‌شود، اما می‌توان دلایل متعددی را برای ابتلا به پوکی استخوان برشمرد. در این مقاله از دکترتو به بررسی علت پوکی استخوان و فاکتورهای موثر روی این بیماری خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.

مهم ترین علل پوکی استخوان

پوکی استخوان افراد از همه نژادها را تحت تاثیر قرار می‌دهد. اما زنان سفیدپوست یا آسیایی‌تبار، به ویژه زنان مسن‌تر که یائسگی را پشت سر گذاشته‌اند، در معرض بیشترین خطر هستند. داروها، رژیم غذایی ناسالم و سبک زندگی ناسالم همگی می‌توانند زمینه‌ساز ابتلا به پوکی استخوان باشند.

افزایش سن، یائسگی، برخی فاکتورهای ژنتیکی و حتی ابتلا به یک سری بیماری‌های زمینه‌ای همگی ممکن است علت پوکی استخوان باشند. گاهی نیز به صورت هم‌زمان چندین فاکتور می‌توانند با ابتلا به پوکی استخوان مرتبط باشند. از طرفی تعدادی از عوامل می‌توانند احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش دهند. عوامل خطر شامل موارد زیر است:

• سن
• جنسیت
• نژاد
•  انتخاب‌های سبک زندگی
• شرایط پزشکی و برخی از درمان‌ها

1. افزایش سن و پوکی استخوان

اکثر افرادی که به پوکی استخوان مبتلا می‌شوند، سنین بالایی دارند. افزایش سن و کاهش توده استخوانی، مهم‌ترین علت پوکی استخوان هم در زنان و هم در مردان است. در جوانی، استخوان‌ها مدام در حال تجدیدشدن هستند و با تجزیه استخوان‌های قدیمی، استخوان‌های جدید جایگزین می‌شود.

اما با افزایش سن، این فرایند کندتر شده تا جایی که در سنین بالاتر، توده استخوانی خیلی سریع‌تر از آنچه تولید می‌شود، از بین می‌رود؛ بنابراین می‌توان گفت که کاهش توده استخوانی و پوکی استخوان با افزایش سن ارتباط مستقیم دارد.

2. تغییرات هورمونی به ویژه در زنان

پوکی استخوان در افرادی که هورمون‌های خاصی در بدنشان بیشتر یا کمتر از حد معمول تولید می‌شود، شایع‌تر است. به‌عنوان‌مثال، کاهش سطح هورمون‌های جنسی باعث تضعیف استخوان می‌شود. کاهش سطح استروژن در یائسگی یکی از عوارض یائسگی و قوی‌ترین عوامل خطر برای ابتلا به پوکی استخوان در زنان است.

پرکاری تیروئید و افزایش سطح هورمون تیروئید در بدن هم می‌تواند علت پوکی استخوان باشد. افزایش این هورمون باعث افزایش سرعت تجزیه استخوان‌ها می‌شود. پوکی استخوان همچنین با افزایش بیش از حد هورمون‌های غدد پاراتیروئید و فوق‌کلیوی نیز مرتبط است.

3. کمبود کلسیم و ویتامین D

برخی از افراد در سنین پایین‌تر کمبود کلسیم و ویتامین D را تجربه می‌کنند. کمبود کلسیم در طول عمر، در ایجاد پوکی استخوان در آینده نقش دارد. مصرف کم کلسیم به کاهش تراکم استخوان، از دست دادن زودهنگام استخوان و افزایش خطر شکستگی کمک می‌کند.

ویتامین d هم برای افزایش جذب کلسیم ضروری است. به همین دلیل هم کسانی که برای مدت زمان طولانی با کمبود ویتامین دی مواجه هستند، ریسک بالاتری برای ابتلا به پوکی استخوان دارد. کمبود کلسیم و ویتامین D را می‌توان یکی از عوامل مؤثر در اکثر افراد در نظر گرفت.

نگرانی که بالا رفتن سن باعث پوکی استخوانت بشه؟

برای ارزیابی فوری نوبت بگیر.

بهترین دکتر ارتوپد ایران

4. سبک زندگی ناسالم و کم تحرکی

بی‌تحرکی، ورزش نکردن و پیروی از یک رژیم غذایی ناسالم قطعا می‌تواند زمینه‌ساز ابتلا به پوکی استخوان باشد. افرادی که زمان زیادی را صرف نشستن می‌کنند، نسبت به افرادی که فعال‌ترند، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند. به همین دلیل هم نرخ ابتلا به پوکی استخوان در افراد ورزشکار به میزان قابل توجهی کمتر است.

5. مصرف سیگار و الکل و کافئین زیاد

سبک زندگی ناسالم ارتباط مستقیمی با افزایش خطر ابتلا به پوکی استخوان دارد. سیگار کشیدن، افزایش مصرف کافئین و مصرف الکل می‌تواند نرخ از دست دادن استخوان را افزایش دهد و باعث خطر شکستگی استخوان‌ها شود. مصرف بیش از حد الکل همچنین می‌تواند از تشکیل استخوان‌ها هم جلوگیری کند.

بیماری هایی که باعث پوکی استخوان می شوند

در برخی از افراد علاوه بر دلایلی که در بالا به آنها اشاره شد، یک سری بیماری‌های زمینه‌ای هم می‌توانند علت پوکی استخوان باشند. خطر ابتلا به پوکی استخوان در افرادی که شرایط پزشکی خاصی دارند، از جمله موارد زیر، بیشتر است:

• بیماری سلیاک
• بیماری التهابی روده
• بیماری کلیوی یا کبدی
• سرطان
• میلومای چندگانه
• آرتریت روماتوئید

1. بیماری های هورمونی

اختلالات هورمونی مستقیما با افزایش احتمال ابتلا به پوکی استخوان مرتبط است. بیماری‌هایی مانند پرکاری تیروئید، اختلال در هورمون‌های جنسی یا سایر موارد، همگی می‌توانند علت پوکی استخوان باشند. کم و زیادشدن برخی از هورمون‌ها روی سرعت تجزیه استخوان‌ها و توانایی بدن برای بازسازی توده استخوانی تاثیر می‌گذارد.

اختلالات غده هیپوفیز و بیش فعالی غدد پاراتیروئید (هیپرپاراتیروئیدیسم) از دیگر اختلالات هورمونی هستند که می‌توانند باعث ابتلای فرد به پوکی استخوان شوند.

پزشکان پیشنهادی

4.7 (2894 نظر)

دکتر علی حسین پورفیضی

تخصص ارتوپدی

نوبت بگیرید

4.7 (2034 نظر)

دکتر مجید رمضانی

فوق تخصص غدد و متابولیسم

نوبت بگیرید

4.7 (1163 نظر)

دکتر محسن برکم

تخصص ارتوپدی

نوبت بگیرید

4.9 (984 نظر)

دکتر میلاد حیدریان

تخصص ارتوپدی

نوبت بگیرید

4.4 (1103 نظر)

دکتر محمدسجاد میرحسینی

تخصص ارتوپدی

نوبت بگیرید

4.6 (967 نظر)

دکتر شهرام همتیان

تخصص ارتوپدی

نوبت بگیرید

2. بیماری های گوارشی و سوء جذب

در برخی از افراد، خصوصا کسانی که در سنین پایین‌تر دچار شکستگی استخوان می‌شوند، اختلالات خوردن و برخی از بیماری‌های گوارشی مانند بیماری التهابی روده، علت پوکی استخوان است. محدود کردن شدید مصرف غذا و کمبود وزن، استخوان را در همه افراد ضعیف می‌کند.

از طرفی برخی از بیماری‌های گوارشی و جراحی دستگاه گوارش (مانند جراحی برای کاهش اندازه معده یا درمان سایر بیماری‌های دستگاه گوارش) همگی می‌توانند زمینه‌ساز ابتلای فرد به پوکی استخوان باشند. مشکلات سوء جذب، مانند بیماری سلیاک و بیماری کرون از دیگر مشکلات زمینه‌ای است که با ابتلا به پوکی استخوان مرتبط‌اند.

3. بیماری های کلیوی و کبدی

در برخی افراد علت پوکی استخوان، ابتلا به بیماری‌های کلیوی و کبدی است. در افرادی که به بیماری‌های کلیوی مبتلا هستند، به هم خوردن تنظیم مواد معدنی در بدن، روی سلامت استخوان‌ها تاثیر می‌گذارد؛ بنابراین معمولا این افراد استخوان‌های به شدت ضعیف‌تر و شکننده‌تری دارند.

مطالعات نشان می‌دهد که ریسک ابتلا به پوکی استخوان در افراد دیالیزی یا افراد مبتلا به سیروز کبدی و برخی از بیماری‌های مشابه، بسیار بالاتر است.

داروهایی که علت پوکی استخوان هستند

گاهی اوقات برخی از شرایط پزشکی و درمان‌های انتخابی برای آنها، علت پوکی استخوان در نظر گرفته می‌شود. به‌عنوان‌مثال داروهایی که برای درمان ریفلاکس معده تجویز می‌شوند یا درمان‌های سرطان، همگی ریسک ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می‌دهند.

برخی از داروهای مورد استفاده برای درمان سرطان سینه و سرطان پروستات که بر سطح هورمون‌ها تاثیر می‌گذارند، می‌تواند باعث ابتلای فرد به پوکی استخوان شود. دیورتیک‌ها، رقیق‌کننده‌های خون و داروهای مهارکننده پمپ پروتون از دیگر مواردی هستند که می‌توان مصرف طولانی‌مدت آنها را با ابتلا به پوکی استخوان مرتبط دانست. اگر نگران عوارض داروهای مصرفی خود روی استخوان هستید، می‌توانید از بهترین دکتر ارتوپد ایران مشاوره بگیرید.

1. مصرف طولانی مدت کورتون

مصرف طولانی‌مدت کورتیکواستروئیدها خطر ابتلا به پوکی استخوان را به شدت افزایش می‌دهد. کورتون یا کورتیکواستروئیدها، مانند پردنیزولون و کورتیزون، در فرآیند بازسازی استخوان اختلال ایجاد می‌کنند. این داروها به صورت خوراکی یا تزریقی مصرف می‌شوند و مصرف طولانی‌مدت آن‌ها ممکن است علت پوکی استخوان باشد.

فکر می‌کنی علت پوکی استخوانت، مصرف مداوم کورتونه؟ مشاوره بگیر.

دکتر پوکی استخوان

2. داروی ضد تشنج و هورمونی

گاهی اوقات علت پوکی استخوان، مصرف برخی از داروهای تشنج یا داروهای مورد استفاده برای سایر بیماری‌های هورمونی است. هورمون درمانی برای سرطان می‌تواند مستقیما ریسک ابتلا به پوکی استخوان را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.

عوامل ژنتیکی و ارثی پوکی استخوان

فاکتورهای ژنتیکی و ارثی هم به میزان زیادی با افزایش احتمال ابتلا به پوکی استخوان مرتبط‌اند و در بسیاری از افراد، علت پوکی استخوان، عوامل ژنتیکی است. سابقه خانوادگی را می‌توان یکی از مهم‌ترین دلایل در نظر گرفت. داشتن والدین یا خواهر و برادر مبتلا به پوکی استخوان، شما را بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار می‌دهد. همچنین احتمال ابتلا به پوکی استخوان در کسانی که به صورت ارثی توده استخوانی ضعیف‌تری دارند، به مراتب بیشتر است.

علت پوکی استخوان در مردان

علت پوکی استخوان در مردان گاهی ناشناخته است. با این حال، ارتباطی بین افزایش احتمال ابتلا به پوکی استخوان در مردان و سطح هورمون تستوسترون وجود دارد. این هورمون به سالم نگه داشتن استخوان‌ها کمک می‌کند. مردان تا سنین پیری به تولید تستوسترون ادامه می‌دهند، اما خطر پوکی استخوان در مردانی که سطح تستوسترون پایینی دارند، افزایش می‌یابد. در حدود نیمی از مردان، علت دقیق پایین بودن سطح تستوسترون ناشناخته است، اما علل شناخته شده عبارت‌اند از:

• مصرف داروهای خاص، مانند قرص‌های استروئیدی
• سوءمصرف الکل
• هیپوگنادیسم (بیماری که باعث پایین بودن غیرطبیعی سطح تستوسترون می‌شود)

علت پوکی استخوان در زنان

زنان بیشتر از مردان در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان هستند، زیرا تغییرات هورمونی که در یائسگی اتفاق می‌افتد، مستقیما بر تراکم استخوان آنها تاثیر می‌گذارد. یائسگی و کاهش سطح هورمون استروژن، مهم‌ترین علت پوکی استخوان در زنان است.

هورمون زنانه استروژن برای سلامت استخوان‌ها ضروری است. پس از یائسگی، سطح استروژن کاهش می‌یابد. این می‌تواند منجر به کاهش سریع تراکم استخوان در زنان شود. از طرفی وجود فاکتورهای زیر، خطر پوکی استخوان در زنان را افزایش می‌دهد:

• یائسگی زودرس (قبل از 45 سالگی)
• هیسترکتومی (برداشتن رحم) قبل از ۴۵ سالگی، به ویژه زمانی که تخمدان‌ها نیز برداشته می‌شوند
• اختلالات قاعدگی به مدت بیش از ۶ ماه در نتیجه ورزش بیش از حد یا رژیم غذایی بیش از حد

علت پوکی استخوان در جوانان و سالمندان

هر چه سن شما بالاتر می‌رود، خطر ابتلا به پوکی استخوان بیشتر می‌شود. کاهش توده استخوانی با افزایش سن و کاهش سرعت جایگزین شدن استخوان‌های از دست رفته در افراد مسن، مهم‌ترین علت پوکی استخوان در سالمندان است. پوکی استخوان یکی از عوارض بسیار شایع مرتبط با پیری است.

اما حتی با وجود پایین بودن نرخ ابتلا به پوکی استخوان در جوان‌ها، برخی از افراد جوان هم به این بیماری مبتلا می‌شوند. کسانی که به صورت ژنتیکی توده استخوانی کمتری دارند و تراکم استخوانی آنها پایین است، با خطر بالایی برای ابتلا به پوکی استخوان مواجه هستند. یکی از عوامل مهم پوکی استخوان در زنان جوان، پیش‌یائسگی یا یائسگی زودرس است. سایر دلایل پوکی استخوان در جوانان، شامل موارد زیر می‌شود:

• برخی از بیماری‌ها مانند سرطان
• مصرف طولانی‌مدت برخی از داروها
• سبک زندگی ناسالم و مصرف بیش از حد سیگار و الکل
• ابتلا به برخی از بیماری‌های گوارشی خاص مانند سلیاک
• ابتلا به بیماری‌های غدد درون‌ریز

نتیجه گیری

از دست دادن تراکم استخوان بخشی طبیعی از روند پیری است. برخی از افراد تراکم استخوان را بسیار سریع‌تر از حد معمول از دست می‌دهند. این می‌تواند منجر به پوکی استخوان و افزایش خطر شکستگی شود؛ بنابراین در بیشتر موارد علت پوکی استخوان با سبک زندگی و سن افراد مرتبط است. اما یک سری عوامل خطر هم وجود دارند که می‌توانند ریسک ابتلا به این بیماری را افزایش دهند. جنسیت، نژاد و بیماری‌های زمینه‌ای از مهم‌ترین مواردی هستند که مستقیما با افزایش احتمال ابتلا به پوکی استخوان مرتبط‌اند.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!