تاثیرات کافئین و قهوه بر بدن چیست؟
موضوعات پزشکی مرتبط: تغذیه و رژیمزندگی سالم

تاثیرات کافئین و قهوه بر بدن چیست؟

| تاریخ انتشار: 24 اسفند 1395
| آخرین به‌روزرسانی: 7 شهریور 1401
| تعداد نظرات:بدون نظر
کافئین یکی از ترکیباتی است که باعث افزایش تحریک‌پذیری مغز و هوشیاری می‌شود. اما این ماده چگونه این اثر را می‌گذارد و تاثیرات دیگر آن بر بدن چیست؟
تاثیر قهوه بر بدن

آنچه در این مقاله می‌خوانید

کافئین ماده‌ای است که این روزها نقش بسیار پررنگی در زندگی ما دارد. این ماده معمولا مورد توجه بسیاری از افراد قرار می‌گیرد و روز خود را با آن شروع می‌کنند. همچنین کسانی که شب کار هستند و باید شیفت شب را بیدار بمانند، از نوشیدنی‌های کافئین‌دار استفاده‌های زیادی می‌برند. احتمالا برای شما هم پیش آمده است که در هنگام رانندگی چرت بزنید و یا خمیازه بکشید! بدون شک اولین چیزی که به ذهن شما می‌رسد این است که یک نوشیدنی کافئین دار بخورید تا شما را پرانرژی بکند و خواب را از چشمان شما برباید! اا کافئین چه تاثیراتی بر بدن دارد؟

آری! کافئین نقش مهمی در زندگی امروز ما دارد و در بسیاری از نوشیدنی‌ها، مسکن‌ها، مکمل‌ها و موارد خوراکی دیگر سر و کله‌اش پیدا می‌شود، اما آیا این ماده به بدن آسیب می‌رساند؟ کافئین چه تاثیری بر سلامت بدن دارد؟ کسانی که کافئین مصرف می‌کنند چه مشکاتی نسبت به افرادی که قهوه نمی‌نوشند دارند؟ خوبی‌ها و بدی‌های کافئین چیست؟ آیا کافئین تنها در قهوه وجود دارد؟

اگر می‌خواهید بیشتر با این ماده آشنا شوید و اثرات آن را بر بدن خود بدانید با ما همراه باشید. همچنین می‌توانید با مراجعه به متخصص تغذیه و یا دریافت مشاوره تلفنی از میزان کافی مصرف کافئین در برنامه‌ی روزانه‌ی خود آگاه شوید.

مشاوره با متخصصان
تغذیه دکترِتو

کافئین چیست؟

کافئین نوعی آلکالوئید است که باعث افزایش سطح انرژی در بدن می‌شود. این ماده‌ی انرژی‌زا یک ترکیب است که در برخی از گیاهان و نوشیدنی‌ها مانند چای و قهوه وجود دارد. کافئین محصولات متنوعی دارد و این روزها به شکل قرص کافئین، شامپو کافئین، مکمل کافئین، خرید و فروش می‌شود.

مکانیسم اثر قهوه در بدن

هنگامی که شما کافئین را می‌خورید، این ماده برای تجزیه شدن و متابولیزه شدن، به کبد می‌رسد. زمانی که به کبد می‌رسد، به سه ماده‌ی دیگر تقسیم می‌شود. این سه ماده هم فعال هستند. هر آنچه که از قهوه و یا کافئین قرار است دور ریخته شود،‌ از راه کلیه‌ها دفع می‌شود. نیمه عمر کافئین ۵ ساعت است. مقدار کافئین در خون بعد از ۱۵ تا ۴۵ دقیقه به بیشترین میزان خود می‌رسد. اثرات کافئین در این بازه در بدن دیده می‌شود.

نیمه عمر کافئین در بدن ۵ ساعت است.
نیمه عمر کافئین ۵ ساعت است. مقدار کافئین در خون بعد از ۱۵ تا ۴۵ دقیقه به بیشترین میزان خود می‌رسد. اثرات کافئین در این بازه در بدن دیده می‌شود.

کافئین چه تاثیری بر بدن دارد؟

کافئین ماده‌ای تحریک‌کننده است. این ماده باعث فعالیت بیشتر مغز و سیستم عصبی می‌شود. بنابراین تحریک‌پذیری بدن افزایش پیدا می‌کند. اصلی‌ترین تاثیر کافئین بر روی بدن همین مسئله است که باعث افزایش هوشیاری هم می‌شود و معمولا دلیل اصلی مصرف آن توسط افراد است. همچنین کافئین آدرنالین و کورتیزول را در بدن بیشتر و سریع‌تر گردش می‌دهد. در دوزهای پایین کافئین می‌تواند باعث انرژی داشتن و شادابی شما شود.

۱. تاثیر کافئین بر خواب

یکی از مهم‌ترین مواردی که در اثرگذاری کافئین بر روی بدن وجود دارد این است که این ماده خواب را مختل کرده و باعث بی خوابی می‌شود. با وجود اینکه برای بسیاری از افراد علت مصرف کافئین این است که خواب آنها به تعویق بیفتد یا از خواب آلودگی رها شوند، کافئین می‌تواند بر روی کیفیت خواب هم اثر بگذارد.

از اثرات کافئین بر روی خواب این است که این ماده به خواب رفتن را دشوار می‌کند. همچنین این ماده‌ی تحریک‌کننده و هوشیار کننده، باعث می‌شود که ساعت بدن شما به تعویق بیفتد. هنگامی که ساعت بدن تاخیر دارد، خواب نمی‌تواند کیفیت خوبی داشته‌باشد و با مشکل مواجه می‌شود.

۲. تاثیر کافئین بر قلب

از جمله ارگان‌ها یا اعضای بدنی که کافئین بر آنها تاثیر می‌گذارد می‌توان به قلب اشاره کرد. قلب یکی از اعضایی است که با مصرف کافئین تحریک می‌شود و فعالیت آن افزایش پیدا می‌کند. یکی از اثرات واضح کافئین بر روی قلب افزایش ضربان قلب است. همچنین ممکن است که فرد با مصرف کافئین به بی‌نظمی در ضربان قلب یا آریتمی قلب هم دچار شود. جوانانی که از کافئین به مقدار زیاد مصرف می‌کنند، مثلا نوشیدنی‌های انرژی‌زای زیادی را مصرف می‌کنند، به فیبریلاسیون سرخرگی مبتلا می‌شوند.

مشاوره با متخصصان
تغذیه دکترِتو

۳. تاثیر کافئین بر مغز

شاید تاثیر کافئین بر روی مغز از جالب‌ترین اثرها باشد. کافئین بر روی مغز دو اثر متفاوت می‌گذارد. یکی از اصلی‌ترین و قابل قبول‌ترین اثرات کافئین بر روی مغز این است که فعالیت مغز را زیاد می‌کند و متابولیسم را در مغز افزایش می‌دهد. پس مغز شما فعال‌تر می‌شود و مواد بیشتری را در زمان کم‌تر متابولیزه می‌کند. اما در عین حال یک اتفاق دیگر هم در مغز می‌افتد و آن کاهش جریان خون در مغز است.

به نقل از pubmed:

کافئین بر روی نورآدرنالین‌ها اثر می‌گذارد و رهاسازی و تولید و ترشح دوپامین را افزایش می‌دهد.

۴. عوارض کافئین بر پوست

احتمالا از این اثر کافئین بر روی پوست خود راضی و خوشنود خواهید بود. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های کافئین وازوکانستریکتور بودن این ماده است. اما این به چه معنی است؟ وازوکانستریکتور به معنای تنگ کننده‌ی عروق است. هنگامی که کافئین بر روی عروق پوست اثر می‌کند، آنها را تنگ می کند و جریان خون به درون آنها کاهش پیدا می‌کند. همین مسئله باعث می‌شود  که پوست شما شفاف‌تر و زیباتر به نظر برسد. انگار که از یک فیلتر زیبای اینستاگرام استفاده کرده‌اید.

۵. تاثیر کافئین بر معده

از اثراتی که ممکن است کافئین بر روی معده بگذارد، افزایش حرکت معده است. این تاثیر ممکن است باعث بیشتر شدن مایعات مدفوع و شل شدن آن و در نهایت اسهال شود. همچنین اسهال بیشتر می‌تواند باعث از دست رفتن آب بدن شود.

تاثیر کافئین بر روی معده
از اثراتی که ممکن است کافئین بر روی معده بگذارد، افزایش حرکت معده است.

۶. تاثیر کافئین بر لاغری

کافئین بر روی کاهش وزن و لاغری تاثیر دارد. این اثر به دلیل بالا بردن متابولیسم بدن است. اما جالب است بدانید که این اثربخشی کوتاه مدت خود را نشان می‌دهد. زیرا در بلند مدت، فرد به کافئین و قهوه مقاوم می‌شود و دیگر چندان اثری برای لاغری نخواهد داشت. هر چند باز هم مصرف کافئین می‌تواند اشتها را کم کند و در کمتر خوردن شما موثر باشد. پس به نوعی می‌تواند باعث کاهش وزن شود.

۷. مصرف کافئین در بارداری

مصرف کافئین در دوران بارداری توصیه نمی‌شود اما تحقیقاتی هم دال بر سقط جنین در دوران بارداری با مصرف کافئین وجود ندارد. مصرف کافئین در بارداری همچنان مورد بحث است.

علائم مسمومیت با کافئین

گاهی ممکن است که فرد به مقدار زیادی کافئین مصرف کند و دچار مسمومیت با کافئین شود. کسی که با کافئین اوردوز می‌کند می‌تواند علائم زیر را نشان دهد؛

  • نمی‌تواند به خوبی نفس بکشد.
  • هوشیاری او دچار اختلال می‌شود.
  • نمی‌تواند واقعیت و توهم را تشخیص دهد و دچار هذیان می‌شود.
  • اضطراب شدید می‌گیرد.
  • گیج می‌شود.

کمبود کافئین در بدن چه علائمی دارد؟

کسانی که به کافئین اعتیاد دارند و از این ماده استفاده نمی‌کنند، ممکن است دچار علائمی شوند. شدت علائمی که در فرد بروز می‌کند بستگی به میزان اعتیاد او به کافئین دارد. کمبود کافئین در بدن ممکن است باعث بروز علائم زیر شود؛

  • شخص احساس خستگی مفرط می‌کند.
  • گاهی ممکن است که به سردردهای شدید مبتلا شود.
  • انرژی و شادابی فرد کم می‌شود.
  • ممکن است که هوشیاری او کاهش پیدا کند.
  • کمتر شاد است.
  • احساس افسردگی می‌کند.
  • نمی‌تواند به خوبی تمرکز کند.
  • تحریک‌پذیر می‌شود و زود عصبانی و ناراحت می‌شود.
اینفوگرافی عوارض ترک ناگهانی قهوه
اینفوگرافی عوارض ترک ناگهانی قهوه

سوالات متداول درباره تاثیرات کافئین بر بدن

در ادامه به برخی از سوالات پرتکرار درباره مصرف قهوه و تاثیر کافئین بر بدن پاسخ داده‌شده‌است. با ما همراه باشید.

چه میزان قهوه در روز مصرف کنیم؟

متوسط مقدار مصرفی در هر روز برای فرد بالغ 200 تا 300 میلی گرم است؛ تقریبا حدود دو تا سه فنجان. این مقدار، برای اکثر افراد بالغ صدق می‌کند.

مصرف کافئین ابتلا به چه بیماری هایی را کاهش میدهد؟

برخی از مطالعات نشان می‌دهد که مصرف متعادل کافئین ممکن است خطر ابتلا به دیابت، سنگ کیسه صفرا، بیماری پارکینسون و بیماری‌های کبد را کاهش دهد. با وجود این مطالعات، پزشکان، مصرف قهوه برای کاهش خطر ابتلا به بیماری‌ها را کافی نمی‌دانند.

تاثیر کافئین بر پوست چیست؟

برخی از محصولات مراقبت از پوست حاوی کافئین هستند. محصولات ضد پیری حاوی کافئین، نشان می‌دهند که این ماده، به لطافت و کاهش ظهور چین و چروک کمک می‌کند.

آیا مصرف کافئین استرس را افزایش می دهد؟

به گفته موسسه ملی بهداشت روان، افراد مبتلا به اختلالات روانی و اضطرابی باید از مصرف کافئین اجتناب کنند چرا که مصرف کافئین می‌تواند باعث تشدید استرس گردد.

رابطه مستی با قهوه چیست؟

بر خلاف باور عموم، کافئین افراد مست را هوشیار نمی‌کند.

آیا مصرف قهوه می تواند منجر به مرگ شود؟

مرگ ناشی از مصرف بیش از حد کافئین بسیار نادر است اما معمولا با تشنج و نامنظم شدن ضربان قلب همراه است. مقدار کافئین در نظر گرفته‌شده برای این مسئله بر اساس سن و جنسیت هر فرد متفاوت است؛ اما به طور کلی دوز بیش از 10 گرم برای بزرگسلان کشنده است. یک فنجان معمولی قهوه حاوی 115 میلی گرم کافئین است. بنابراین برای 10 گرم احتیاج به 85 فنجان قهوه است.

مکمل کافئین در بدنسازی کاربرد دارد؟

گاهی از کافئین برای بیشتر کردن سوخت و ساز بدن استفاده می‌شود.

چند تا قرص کافئین در روز می‌توان خورد؟

۲ تا ۴ عدد برای افرادی که بالغ هستند می‌تواند کافی باشد.

قرص کافئین برای درس خواندن خوب است؟

گاهی استفاده از این قرص می‌تواند از خواب‌آلودگی جلوگیری کند.

میزان کافئین یک شات اسپرسو چقدر است؟

۲۱۲ میلی گرم کافئین در یک شات اسپرسو وجود دارد.

مقایسه کافئین چای و قهوه؛ آیا با هم برابر هستند؟

قهوه از ۹۵ تا ۲۰۰ میلی گرم کافئین را در خود جای می‌دهد. این در حالی است که چای تنها ۱۴ تا ۷۰ میلی گرم کافئین دارد. چای سبز نیز از ۲۴ تا ۴۵ میلی گرم کافئین در خود جای می‌دهد.

مشاوره با متخصصان
تغذیه دکترِتو

راهنمای دکترتو در مراجعه به دکتر تغذیه

اگر می‌خواهید که به دکتر تغذیه مراجعه کنید و درباره مصرف کافئین و قهوه اطلاعات جامع و کاملی کسب کنید، تنها کافی است که به سایت نوبت دهی آنلایت دکترتو مراجعه کنید و با وارد کردن تخصص تغذیه و شهر مورد نظر خود، به لیستی از دکتر‌های تغذیه دسترسی داشته باشید و از دکتر تغذیه مورد نظر خود نوبت دریافت کنید.

https://www.healthline.com/nutrition/coffee-increase-metabolism#:~:text=In%20the%20short%20term%2C%20caffeine,and%20helps%20you%20eat%20less.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30335479/
https://www.mountsinai.org/health-library/poison/caffeine-overdose#:~:text=Symptoms%20of%20caffeine%20overdose%20in,Agitation%2C%20confusion%2C%20hallucinations
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430790/#:~:text=The%20severity%20of%20symptoms%20vary,and%20feeling%20foggy%2Fnot%20clearheaded.
به این مقاله رای دهید
این مقاله پزشکی را با دیگران به اشتراک بگذارید:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکترتو از بین بیش از ۱۴۰۰۰ دکتر و متخصص دکترِتو پیدا کن

دکترِتو را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

کانال تلگرام

صفحه اینستاگرام