سزارین از صفر تا صد | روش‌ها، عوارض و مراقبت‌های بعد از سزارین

0
سزارین
سزارین

سزارین یا زایمان طبیعی؟ این سؤال در ذهن تمام مادران وجود دارد؟ بهترین راه برای به ‌دنیا آوردن فرزند کدام است؟ نوزادان می‌توانند به دو طریق، پا به این جهان بگذارند: زایمان طبیعی و سزارین.

تمایل به زایمان سزارین (سزارین به انگلیسی: Cesarean) در دهه‌های اخیر بسیار افزایش یافته است. اما سزارین هم مانند هر جراحی دیگری، ممکن است با خطراتی همراه باشد و روند بهبودی آن هم طولانی‌تر از زایمان طبیعی است. از این رو پزشکان تا جای ممکن از انجام سزارین‌های غیر ضروری اجتناب می‌کنند.

بنابراین لازم است که اطلاعات خود را درباره زایمان سزارین افزایش دهید. در ادامه درباره تفاوت زایمان طبیعی و سزارین، بهترین زمان سزارین، مراقبت‌های بعد از سزارین، عوارض و خطرات سزارین و بسیاری از مواردی که باید بدانید، صحبت خواهیم کرد. پس تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.

زایمان سزارین چیست؟

در سزارین که نوعی زایمان غیر‌طبیعی است، نوزاد از طریق عمل جراحی و ایجاد برش‌هایی در ناحیه شکم و رحم، از بدن مادر خارج می‌گردد. در زایمان طبیعی بر خلاف سزارین نوزاد از طریق واژن از بدن مادر خارج می‌شود، هدف نهایی در هر دو روش زایمان، اطمینان از حفظ سلامت مادر و نوزاد است. اما هر یک از این روش‌ها، ممکن است برای گروهی از مادران مناسب‌تر باشد. 

گاهی به دلیل وجود شرایط پزشکی خاص در مادر یا نوزاد، امکان زایمان به روش طبیعی وجود ندارد. به‌عنوان‌مثال در حاملگی‌های دوقلو یا چندقلوزایی، در مادران مبتلا به دیابت یا فشارخون بالا، مشکلات جفت، بزرگ بودن نوزاد یا کوچک بودن لگن مادر و برخی موارد دیگر، زایمان حتماً باید به روش سزارین انجام شود.

عمل سزارین از دیرباز در جهان و همچنین در ایران انجام می‌شده است. در اساطیر شاهنامه آمده است که رستم به این طریق به دنیا آمده است. علاوه بر این داستان‌های زیادی در مورد به دنیا آمدن ژولیوس سزار امپراطور رومی به این روش وجود دارد. ریشه کلمه سزارین از فعل لاتین caedere به معنای بریدن و جدا کردن آمده است. هرچند این عمل در موارد زایمان سخت از زمان باستان انجام می‌شده است، اما شواهدی مبنی بر زنده ماندن مادر در سزارین‌های باستانی وجود ندارد.

c-section
در‌مواردی‌که امکان زایمان طبیعی وجود ندارد، از سزارین برای به دنبا آوردن نوزاد استفاده می‌شود.

زایمان طبیعی یا سزارین؟

سزارین یا زایمان طبیعی؟ این سؤالی است که اکثر زنان باردار و یا کسانی که قصد باردار شدن دارند، بارها از خود می‌پرسند. تصمیم درباره اینکه چه زایمانی برای شما مناسب‌تر است به صلاحدید متخصص زنان و زایمان بستگی دارد. پزشک بر اساس وضعیت پزشکی شما و نوزادتان، بهترین انتخاب را برای شما انجام خواهد داد. با این وجود بد نیست که به‌طور خلاصه، نکاتی را درباره تفاوت زایمان طبیعی و سزارین بدانید:

مزایای سزارین

  • زایمان سزارین می‌تواند به زنانی که ترس و نگرانی شدیدی نسبت به زایمان طبیعی دارند، کمک کند تا تجربه بهتری در زایمان خود داشته باشند.
  • خطر بی‌اختیاری ادرار و افتادگی رحم در زنانی که سزارین می‌کنند، کمتر است.
  • زایمان سزارین را می‌توان از قبل برنامه‌ریزی کرد.کنترل شرایط زایمان هم راحت‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر از زایمان طبیعی است.
  • در مواقعی که نوزاد یا مادر در معرض خطر باشند (در بخش بعدی به آنها پرداخته‌ایم)، سزارین می‌تواند نجات‌دهنده باشد.

معایب سزارین

  • سزارین‌ها معمولاً به بستری طولانی‌تر در بیمارستان نیاز دارند (دو تا چهار روز). دوره نقاهت سزارین هم طولانی‌تر است و ممکن است درد و ناراحتی بیشتری در ناحیه شکم وجود داشته باشد. زیرا پوست و اعصاب اطراف زخم جراحی برای ترمیم نیاز به زمان دارند (حداقل دو ماه).
  • سزارین خطر عوارض بعد از زایمان مانند عفونت در محل برش و درد طولانی‌مدت را افزایش می‌دهد. همچنین خطر خونریزی بعد از سزارین هم وجود دارد. زیرا ممکن است روده یا مثانه در حین عمل آسیب ببیند یا لخته خون ایجاد شود. یکی دیگر از دلایل خونریزی بعد از سزارین ممکن است ناشی از آسیب دیدگی رحم باشد. 
  • آمادگی ذهنی و جسمی برای شیردهی بعد از سزارین عموماً دیرتر از ایمان طبیعی اتفاق می‌افتد.
  • امروزه زایمان سزارین یک روش ایمن برای مادر و نوزاد محسوب می‌شود. اما در گذشته، تعدادی از مطالعات نشان داده‌اند که احتمال مرگ در زایمان سزارین بیشتر از زایمان طبیعی است. برخی از متخصصین این ایراد را به این مطالعات وارد کرده‌اند که بسیاری از سزارین‌ها در مواقع اورژانسی یعنی زمانی که وضعیت مادر و جنین مطلوب نیست، انجام می‌شوند. بنابراین طبیعی است که متأسفانه تعدادی از این مادران و نوزادان جان خود را از دست بدهند.
  • هنگامی که زنی سزارین انجام دهد، ممکن است دیگر نتواند زایمان‌های بعدی خود را به روش طبیعی انجام دهد. همچنین در بارداری‌های بعدی‌اش، خطر عوارض حاملگی نظیر ناهنجاری‌های جفت و پارگی رحم در امتداد برش‌های سزارین قبلی، بیشتر خواهد شد.
  • احتمال ابتلا به مشکلات تنفسی هنگام تولد و دوران کودکی در نوزادانی که از طریق سزارین متولد می‌شوند، بیشتر است.
  • هزینه سزارین هم به دلیل بستری طولانی‌تر و اینکه معمولا به جز موارد اورژانسی، تنها در بیمارستان‌های خصوصی انجام می‌شود، بیشتر است.

مزایای زایمان طبیعی

  • زایمان‌های طبیعی معمولاً در مقایسه با سزارین به بستری کوتاه‌تری نیاز دارند (24 تا 48 ساعت). زمان بهبودی بعد از زایمان هم در آنها کمتر است.
  • در زایمان‌های طبیعی معمولاً خطراتی نظیر خونریزی شدید، زخم، عفونت، واکنش به بیهوشی و درد طولانی‌مدت که بعد از جراحی‌ها دیده می‌شود، وجود ندارد.
  • بعد از زایمان طبیعی مادر معمولاً زودتر می‌تواند شیردهی را شروع کند. شیردهی باعث می‌شود نوزادانی که به صورت طبیعی به دنیا می‌آیند، زودتر با مادر خود ارتباط برقرار کنند.
  • به عقیده متخصصین، در حین زایمان طبیعی، ماهیچه‌های درگیر در این فرآیند بیشتر مایعات موجود در ریه‌های نوزادان را خارج می‌کنند. این باعث می‌شود نوزادان در هنگام تولد، کمتر دچار مشکلات تنفسی شوند.

معایب زایمان طبیعی

  • انجام زایمان طبیعی یک پروسه طولانی است که می‌تواند از نظر جسمی طاقت‌فرسا باشد. مادران به‌خصوص در زایمان‌های اول، به‌طور متوسط بین چهار تا هشت ساعت را در فرایند زایمان می‌گذرانند. یعنی از زمانی که دهانه رحم آنها کاملاً متسع می‌شود تا زمانی که خروج نوزاد از بدن آنها اتفاق می‌افتد.
  • در حین زایمان طبیعی، این خطر وجود دارد که پوست و بافت‌های اطراف واژن در حین حرکت جنین از طریق کانال زایمان، کشیده و پاره شوند. کشش و پارگی شدید ممکن است به بخیه نیاز داشته باشد. این کشیدگی و پاره شدن همچنین می‌تواند باعث ضعف یا آسیب ماهیچه‌هایی که مسئول کنترل عملکرد ادرار و روده هستند، بشود. بررسی سال 2018 که در مجله PLOS Medicine منتشر شد، نشان داد زنانی که زایمان طبیعی کرده‌اند بیشتر دچار بی‌اختیاری ادرار (و نشت ادرار هنگام سرفه، عطسه یا خنده) و افتادگی اندام‌های داخل لگن می‌شوند.
  • زایمان طبیعی ممکن است باعث درد طولانی‌مدت در ناحیه پرینه، ناحیه بین واژن و مقعد شود.
  • به گزارش سازمان بهداشت کودکان استانفورد، اگر زنی زایمان طولانی داشته باشد یا نوزاد بزرگ باشد، ممکن است نوزاد در حین زایمان طبیعی آسیب ببیند. مثلا ممکن است منجر به کبودی پوست سر، شکستگی استخوان ترقوه یا دیگر شرایط، ‌شود.

زایمان طبیعی بهترین روش برای زایمان است. سزارین فقط در مواردی باید انجام شود که زایمان طبیعی برای کودک یا مادر خطرناک باشد.

سزارین برای کدام زنان الزامی است؟

در بخش قبل به‌طورکلی با تفاوت زایمان طبیعی و سزارین آشنا شدید و دانستید که هر یک از آنها مزایا و معایب خود را دارند. متخصص زنان و زایمان نوعی از زایمان را به شما توصیه می‌کند که بیشترین تناسب را با وضعیت پزشکی شما داشته باشد. بر این اساس، انجام زایمان سزارین معمولاً در دو وضعیت زیر توصیه می‌شود:

سزارین های برنامه ریزی شده

اگر مادری با یکی از وضعیت‌های زیر روبه‌رو باشد، پزشک زایمان سزارین را برنامه‌ریزی می‌کند. زیرا در این شرایط زایمان طبیعی می‌تواند برای مادر یا نوزاد ایجاد خطر کند:

  • اگر نوزاد در رحم در حالت بریچ (پاها به سمت پایین) یا عرضی (پاها به سمت پهلو) قرار دارد. البته برخی از نوزادان را می‌توان قبل از شروع زایمان چرخاند یا با استفاده از تکنیک‌های خاص به‌صورت واژینال به دنیا آورد. در غیر این صورت، سزارین الزامی خواهد بود.
  • اگر نوزاد دارای نقایص مادرزادی خاصی باشد (مانند هیدروسفالی شدید).
  • اگر مشکلات جفت وجود داشته باشد. مانند جفت سرراهی (هنگامی‌که جفت در رحم بسیار پایین قرار دارد و دهانه رحم را می‌پوشاند).
  • اگر مادر دارای یک بیماری است که می‌تواند زایمان طبیعی را برای او یا نوزاد خطرناک کند. مانند HIV یا تبخال تناسلی فعال.
  • برخی حاملگی‌های دو یا چند قلو.
  • برخی از مادرانی که قبلاً سزارین کرده‌اند یا یک جراحی در ناحیه رحم انجام داده‌اند.

سزارین اورژانسی (برنامه‌ریزی نشده)

گاهی در موارد اضطراری و غیر منتظره‌ متخصص زنان و زایمان مجبور به انجام سزارین اورژانسی است. این سزارین در مواقع اورژانسی و یا در صورت خوب پیش نرفتن زایمان طبیعی انجام می‌شوند. مثال‌هایی از سزارین اورژانسی شامل موارد زیر است:

  • در صورتی که زایمان طبیعی متوقف شود یا آنطور که باید پیشرفت نکند (و داروها و سایر اقدامات، کمکی به این فرایند نکنند).
  • در صورتی که جفت خیلی زود از دیواره رحم جدا شود (جدا شدن زودرس جفت).
  • در صورت پیچ‌خوردگی بند ناف که می‌تواند بر اکسیژن‌رسانی نوزاد تأثیر بگذارد. و یا اگر بند ناف قبل از نوزاد وارد کانال زایمان شود (که به آن پرولاپس بند ناف گفته می‌شود).
  • درصورتی‌که نوزاد در خطر باشد. مثلاً اگر تغییرات خاصی در ضربان قلب نوزاد دیده می‌شود که می‌تواند به این معنی باشد که کودک اکسیژن کافی دریافت نمی‌کند.
  • اگر سر نوزاد یا کل بدن او آن‌قدر بزرگ باشد که نتواند به‌راحتی از طریق کانال زایمان خارج شود.

به‌طورکلی بارداری و زایمان هر زنی با زن دیگر متفاوت است. اگر پزشک شما زایمان سزارین یا طبیعی را توصیه کرده است، می‌توانید با متخصص زنان و زایمان دیگری هم مشورت کنید. اما درنهایت، شما باید به توصیه پزشک متخصص زنان اعتماد کنید.

زایمان-طبیعی-یا-سزارین
در مواردی که زایمان طبیعی برای مادر و کودک خطرناک است، از سزارین استفاده می‎‌شود.

سزارین در هفته چندم انجام می‌شود؟

متأسفانه این روزها پای مد و مدگرایی به بارداری و زایمان هم باز شده است. برخی از والدین به دنبال تاریخ‌هایی رند یا روزهای خاصی از هفته یا ماه برای زایمان هستند. برخی هم از والدین هم مدرسه رفتن به‌موقع فرزندشان را بهانه می‌کنند و خواهان جابجایی زمان زایمان یا انجام سزارین در روز خاصی هستند. اما در حقیقت تنها چیزی که اهمیت دارد، حفظ کامل سلامت نوزاد و مادر است، نه هیچ‌چیز دیگر.

اما در حالت نرمال، سزارین در چند هفتگی انجام میشه؟ سزارین‌هایی که قبل از هفته 39 بارداری انجام شوند، خطر عوارض زایمان را افزایش می‌دهند. با این وجود گاهی ممکن است شرایطی وجود داشته باشد که مزایای سزارین زودتر از موعد، بیشتر از عوارض آن باشد. مانند سزارین چند قلو یا سزارین در مواقع وجود جفت سر راهی یا در صورت در خطر بودن سلامت جنین. اگرچه نوزادان بعد از 37 هفته به عنوان یک نوزاد کامل در نظر گرفته می‌شوند، اما اکثر پزشکان تا زمانی که شما به هفته 39 بارداری نرسیده باشید، سزارین را توصیه نمی‌کنند.


عواقب سزارین زودتر از موعد چیست؟

نوزادان با سرعت‌های متفاوتی رشد می‌کنند و برخی از آنها آمادگی سزارین در 37 هفته بارداری را ندارند. در دهه گذشته، پزشکان زایمان زودرس را به‌طور عمیق مورد مطالعه قرار داده‌اند. یک کشف شگفت‌انگیز این است که عوارض مربوط به زایمان زودرس تا هفته 39 بارداری هم همچنان وجود دارد. نوزادانی که قبل از هفته 39 بارداری متولد می‌شوند ممکن است هنوز برخی از مشکلات سلامتی مربوط به نوزادان نارس را داشته باشند، ازجمله:

  • مشکلات تغذیه
  • هیپوگلیسمی (قند خون پایین)
  • زردی
  • ناتوانی در حفظ دمای بدن یا مشکلات مربوط به تنظیم حرارتی
  • ناراحتی تنفسی.

البته تحقیقات نشان داده است که نوزادان دیررس هم ممکن است دچار تأخیر در رشد به‌خصوص در قدرت تکلمشان شوند. این مشکلات معمولاً تا دو سالگی کودک هم ادامه می‌یابد. با این اوصاف، بهترین زمان سزارین، در هفته 39 بارداری است. سزارین قبل و بعد از این هفته، تنها در موارد اضطراری و با صلاحدید پزشک متخصص زنان ممکن خواهد بود.

قبل از سزارین چکار کنیم؟

سزارین نوعی عمل جراحی است؛ بنابراین شما برای بهبودی بعد از آن به زمان نیاز خواهید داشت. این زمان ممکن است 6 هفته یا بیشتر باشد. با این تفاسیر، شما باید شرایط را برای دوران بهبودی خود طوری سروسامان دهید تا بتوانید بیشتر استراحت کنید. بهتر است از یکی از اعضای خانواده و یا دوست صمیمی خود کمک بخواهید. در حالت ایده آل، شما باید فردی را داشته باشید که حداقل در 2 هفته اول شبانه روز به شما کمک کند. به‌خصوص اگر فرزند کوچک دیگری هم داشته باشید.  

1. خانه را برای دوران بعد از زایمان آماده کنید.

  • با کمک همسر یا فردی دیگر، وسایل مورد نیاز برای مراقبت از کودکتان را برای هفته‌های اولیه فراهم کنید. آنها در نزدیکی تخت خواب و یا مبل خود قرار دهید تا بتوانید بدون بلند شدن، آنها را بردارید.
  • چند بالش اضافه روی تخت و مبل خود قرار دهید.
  • شلوارهای نخی بخرید که کمر آنها به‌قدری بلند باشند که زخم سزارین شما را بپوشاند. چند سوتین بارداری پنبه‌ای هم تهیه کنید. در مدت استراحت باید لباس‌های راحت و گشاد بپوشید. لباس‌های بارداری شما گزینه‌های خوبی برای این دوران هستند.
  • پاراستامول، پد بارداری و پد سینه تهیه کنید.  
  • شما می‌توانید برخی از وعده‌های غذایی را از قبل آماده و فریز کنید. یا از خانواده یا دوستان بخواهید برایتان مقداری غذا آماده کنند. بنابراین دیگر لازم نیست چند روز اول پس از بازگشت به خانه آشپزی کنید.

2. شب قبل از سزارین چه باید کرد؟

  • شب قبل از سزارین حتما به حمام بروید و بدن خود را به خوبی بشویید. برای این کار بهتر است از صابون آنتی باکتریال استفاده کنید. زیرا می تواند میزان باکتری های ناحیه برش سزارین را کاهش دهد. این امر خطر ابتلا به عفونت بعد از جراحی را کاهش می دهد.
  • سعی  کنید خودتان را گرم نگه دارید. زیرا سرد شدن بدنتان قبل یا در حین جراحی می تواند احتمال عفونت را افزایش دهد. هنگامی که منتظر عمل جراحی خود هستید هم در صورت لزوم، درخواست پتوی اضافه کنید. اتاق جراحی به حد کافی سرد هست!
  • یکی از مراحل آماده سازی برای سزارین ، تراشیدن موی محل برش است (ناحیه ناف تا خط بیکینی).  اما بهتر است آن را به شب قبل از سزارین موکول نکنید. برخی از متخصصین زنان یا ماماها معتقدند تراشیدن یا اپیلاسیون ناحیه بیکینی باید از چند روز قبل از سزارین متوقف شود. زیرا می تواند خطر عفونت در ناحیه برش را افزایش دهد. اکثر بیمارستان ها در صورت لزوم، قبل از شروع جراحی، موهای این ناحیه را می تراشند.

3. شب قبل از سزارین چه غذایی بخوریم؟

ماما یا متخصص زنان از شما می خواهد که از 8 ساعت قبل از سزارین، چیزی نخورید. معده شما باید هنگام جراحی، خالی باشد. در غیر این‌صورت ممکن است در طول جراحی، غذا از معده شما وارد ریه هایتان شود. اگر این دستورالعمل ها را انجام ندهید یا نتوانید آنها را دنبال کنید، جراحی شما به تعویق می افتد. شما تا دو ساعت قبل از جراحی می توانید مایعات سبک بنوشید؛ از جمله:

  • آب
  • قهوه رقیق
  • چای کمرنگ
  • آبمیوه رقیق نظیر آب سیب و آب انگور.

مادران مبتلا به دیابت بارداری، دستورالعمل هایی برای نحوه مصرف داروها و خوردن و آشامیدن قبل از سزارین، از پزشک خود دریافت خواهند کرد. همچنین، همه مادران هم باید برخی از داروها را قبل از سزارین مصرف کنند تا از بروز برخی از عوارض زایمان پیشگیری شود. این داروها شامل آنتی بیوتیک‌ها، داروهای ضد تهوع و داروهای کاهش اسیدیته معده است.

یادتان باشد که برای حفظ بهداشت، نباید قبل از سزارین آرایش کنید، همچنین باید همه جواهرات خود را خارج کنید.

عمل-سزارین
در عمل سزارین با ایجاد یک برش 10-12 سانتی‌متری نوزاد را از بدن مادر خارج می‌کنند.

سزارین چگونه انجام می شود؟

در اینجا نگاهی گذرا به آنچه معمولاً در طول یک سزارین برنامه‌ریزی‌شده رخ می‌دهد، می‌اندازیم:

قبل از شروع سزارین

  • قبل از شروع عمل، یک متخصص بیهوشی در کنار شما حاضر می‌شود. او پس از کسب اطلاعات لازم، به شما کمک می‌کند تا در طول سزارین احساس درد نکنید. اکثر سزارین‌ها تحت بی‌حسی نخاعی یا اپیدورال انجام می‌شوند. این بدان معناست که شما در طول جراحی، بیدار خواهید بود، اما قسمت پایین بدن شما بی‌حس است؛ بنابراین هیچ دردی را احساس نخواهید کرد. گاهی اوقات به‌ویژه در سزارین‌های اورژانسی ممکن است از بیهوشی عمومی هم استفاده شود. به‌ویژه اگر نیاز باشد که نوزاد هرچه سریع‌تر از بدن مادر خارج شود.
  • سپس پرده‌ای روی بدن شما قرار می‌گیرد تا نتوانید کارهایی را که تیم پزشکی انجام می‌دهند، ببینید. پزشکان و پرستاران در طول سزارین به شما خواهند گفت که چه اتفاقی در حال رخ دادن است و در چه مرحله‌ای از زایمان هستید.
  • مانیتورهای مختلفی برای نظارت بر ضربان قلب، تنفس و فشار خون شما در طول عمل، در اتاق سزارین در نظر گرفته شده است.
  • دهان و بینی شما با ماسک اکسیژن پوشانده شده است. و یا لوله‌ای در سوراخ‌های بینی شما قرار داده می‌شود تا اکسیژن به شما برسد.
  • یک کاتتر (یک لوله نازک) از طریق مجرای ادراری وارد مثانه می‌شود. ممکن است هنگام قرار دادن آن کمی احساس ناراحتی کنید، اما دردناک نخواهد بود.
  • یک IV (مخصوص تزریق داخل وریدی) در بازو یا دست شما کار گذاشته می‌شود.
  • شکم شما شستشو و ضدعفونی می‌شود. موهای بین ناف و استخوان شرمگاهی شما هم در صورت وجود، تراشیده خواهد شد.

سزارین چگونه انجام می‌شود؟

  • پس از انجام بی‌حسی از کمر یا بیهوشی کامل، پزشک برشی روی پوست شکم به طول حدود 10 تا 20 سانتی‌متر ایجاد می‌کند. برش معمولاً به‌صورت افقی و 2.5 تا 5 سانتی‌متر بالاتر از خط بیکینی است.
  • سپس پزشک ماهیچه‌های شکم را به‌آرامی جدا می‌کند تا به رحم برسد. در آنجا برش دیگری را هم در خود رحم ایجاد می‌کند. این برش می‌تواند عمودی یا افقی باشد. پزشکان معمولاً از یک برش افقی در رحم استفاده می‌کنند که برش عرضی هم نامیده می‌شود. این برش بهتر بهبود می‌یابد و به شما امکان بیشتری برای داشتن زایمان طبیعی بعد از سزارین می‌دهد. 
  • پس از ایجاد برش رحم، نوزاد به‌آرامی بیرون کشیده می‌شود. پزشک دهان و بینی نوزاد را ساکشن می‌کند. سپس بند ناف را جدا می‌کند. در این مرحله اگر نوزاد نیاز به مراقبت فوری نداشته باشد، پزشک او را به شما نشان خواهد داد. چه لحظه باشکوهی! سپس، کوچولوی شما به پرستار یا پزشک تحویل داده می‌شود که برای چند دقیقه، مراقبت‌های بیشتری از او انجام دهد.
  • سپس متخصص زنان و زایمان جفت را از رحم خارج می‌کند. رحم را با بخیه‌های قابل جذب می‌بندد. برش شکم را هم با بخیه یا منگنه‌های جراحی که معمولاً چند روز بعد در فرایندی بدون درد برداشته می‌شوند، می‌بندد.

مدت زمان عمل سزارین چقدر است؟

کل عمل در حالت معمول حدود 40 تا 50 دقیقه طول می‌کشد.


آیا در طول سزارین چیزی احساس خواهم کرد؟

اگرچه اکثر زنان در طول زایمان، بیدار هستند اما از کمر به پایین با بی‌حسی موضعی (اپیدورال و/یا بلوک نخاعی) کاملاً بی‌حس شده‌اند؛ بنابراین در حین سزارین هیچ دردی احساس نخواهید شد. اگرچه ممکن است حسی مانند کشیدن و فشار را احساس کنید. نکته مهم‌تر این است که شما برای دیدن و شنیدن لحظه تولد نوزادتان بیدار هستید که تجربه متفاوتی خواهد بود. در موارد سزارین اورژانسی که با بیهوشی عمومی انجام می‌شود هم، شما بعد از به هوش آمدن، هیچ‌چیزی را به خاطر نخواهید.

عکس-سزارین
در این عکس از سزارین، نحوه خارج کردن نوزاد از بدن مادر را می‌بینید.

عوارض و خطرات سزارین چیست؟

امروزه سزارین به‌طورکلی برای مادر و نوزاد بی‌خطر است. در مورد سزارین‌های اضطراری، مزایای سزارین معمولاً بسیار بیشتر از خطرات آن است. چراکه بسیاری از این سزارین‌ها می‌توانند نجات‌بخش باشند. بااین‌حال، احتمال عوارض و خطرات برای هر نوع جراحی وجود دارد و سزارین هم از این موضوع مستثنا نیست. مقداری درد و ناراحتی، خارش و سوزش بعد از سزارین طبیعی است. برخی از افراد هم ممکن است دچار حالت تهوع، خستگی و گیجی شوند. همه اینها واکنش‌های طبیعی به بیهوشی و جراحی است و معمولاً بعد از مدتی، خود به خود برطرف می‌شود.

شایع‌ترین خطرات سزارین کدام اند؟

از عوارض و خطرات سزارین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • یبوست و نفخ معده
  • افزایش خونریزی (که به ندرت ممکن است آنقدر شدید باشد که نیاز به تزریق خون داشته باشید).
  • عفونت (معمولاً برای جلوگیری از عفونت آنتی بیوتیک تجویز می‌شود).
  • آسیب به مثانه یا روده
  • واکنش به داروها
  • لخته شدن خون
  • مرگ (بسیار نادر)
  • آسیب احتمالی به نوزاد.

نوزادانی که از طریق سزارین متولد می‌شوند، گاهی اوقات دچار مشکلات تنفسی (تاکی پنه موقتی نوزادان) می‌شوند؛ زیرا از فشار ناشی از کانال زایمان که باعث خروج مایع از ریه‌های آنها می‌شود، محروم بوده‌اند. بااین‌وجود، این عارضه معمولاً خودبه‌خود و در یکی دو روز اول زندگی برطرف می‌شود.


عوارض بیهوشی در سزارین شامل چه مواردی است؟

عوارض بیهوشی در سزارین بسیار نادر است. اما برخی از مادران نگران عوارض بی‌حسی نخاعی در سزارین (عوارض اپیدورال) بر روی کودکشان هستند. مقداری از داروی بی‌حسی موضعی که در حین سزارین استفاده می‌شود به نوزاد می‌رسد. اما بسیار کمتر از آن چیزی است که بتواند خطر جدی به همراه داشته باشد. اما در مواردی که مادر تحت بیهوشی عمومی قرار می‌گیرد، مقدار این دارو بیشتر خواهد بود و نوزادان این مادران ممکن است تا حدودی تحت تاثیر قرار بگیرند.


چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

برای پیشگیری از خطرات سزارین در صورت داشتن هر یک از علائم زیر، حتما با پزشک خود مشورت کنید:

  • تب
  • علائم عفونت در اطراف برش (تورم ، قرمزی ، گرما یا چرک)
  • درد در ناحیه برش یا شکم که ناگهان ظاهر شود یا به مرور زمان بدتر شود.
  • ترشحات بدبو از واژن
  • درد هنگام ادرار کردن
  • مشکل دفع مدفوع
  • خونریزی شدید واژن
  • درد، تورم یا قرمزی پاها
  • مشکل در تنفس یا درد قفسه سینه
  • درد در یک یا هر دو سینه
  • احساس افسردگی
  • افکاری مبنی بر آسیب رساندن به خود یا نوزاد.
after-c-section
سزارین فقط در موارد اورژانسی با بیهوشی کامل انجام می‌شود.

مراقبت های بعد از سزارین

چند ساعت طول می‌کشد تا بی‌حسی ناشی از اپیدورال از بین برود. بنابراین راه رفتن یا استفاده از سرویس بهداشتی بلافاصله بعد از سزارین امکان‌پذیر نخواهد بود. برای اکثر زنان برای کمک به دفع ادرار تا چند ساعت بعد از زایمان، سوند قرار داده می‌شود. در زنانی که بیهوشی عمومی داشته‌اند، بیدار شدن از خواب کمی طول می‌کشد. همچنین ممکن است پس از به هوش آمدن، احساس تهوع، ترس یا گیجی داشته باشند.

24 ساعت اول پس از سزارین

اکثر مادرانی که سزارین می‌شوند، 2 تا 4 روز در بیمارستان می‌مانند. یکی از بزرگ‌ترین خطرات سزارین ایجاد لخته خون در ساق پا است. احتمال این عارضه در مادرانی که اضافه‌وزن دارند یا برای مدت طولانی بی‌حرکت می‌مانند، بیشتر است. زنانی که قادر به راه رفتن نباشند، ممکن است لازم باشد از جوراب واریش استفاده کنند. این جوراب‌ها حرکت خون را در پاهای آنها حفظ می‌کند. در مورد زنانی که قادر به راه رفتن باشند، ضروری است که در اولین فرصت پیاده‌روی آهسته را آغاز کنند.

در 24 ساعت اول، معمولاً احساس درد در محل برش ایجاد می‌شود. بسیاری از زنان هم ممکن است کرامپ های شکمی را تجربه کنند. این گرفتگی‌ها معمولاً شبیه دردهای قاعدگی است. اما گاهی ممکن است شدیدتر هم باشد.

یک پرستار یا پزشک در زمان بستری شما در بیمارستان با دقت و در زمان‌های منظم، محل برش را از نظر علائم عفونت کنترل می‌کند. آنها همچنین خونریزی واژن را بررسی می‌کنند. تا مدتی بعد از سزارین، رحم باید آنچه را که از بارداری باقی مانده، بیرون بریزد. خونریزی واژینال معمولاً 4 تا 6 هفته پس از تولد به طول می‌انجامد و در روزهای اول، شدیدتر است.

یادتان باشد که در هفته‌های اول بعد از سزارین، هنگام عطسه، سرفه یا خندیدن از شکم خود در نزدیکی محل برش حمایت کنید. با این کار، از درد ناشی از کشیدگی بخیه‌ها و باز شدن آنها، جلوگیری می‌شود.


هفته‌های اول بعد از سزارین

خطر ابتلا به عفونت در چند هفته اول بیشتر است. خونریزی شدید هم در این مدت محتمل‌تر است. افراد باید به مدت 6 تا 8 هفته از بازگشت به سطح طبیعی فعالیت‌های خود اجتناب کنند. رانندگی هم معمولاً برای 4 تا 6 هفته ایمن نیست. زخم شما ممکن است برای یک یا دو هفته دردناک باشد. در ناحیه عضله اطراف زخم هم ممکن است احساس ضعف کنید.

پزشک معمولاً برای دو هفته اول بعد از سزارین داروهای ضد درد تجویز می‌کند. افراد باید در مورد ایمنی شیردهی هنگام مصرف داروهای ضد درد، از پزشک خود بپرسند.

مانند زایمان طبیعی، معمولاً 6 تا 8 هفته پس از زایمان، نباید رابطه جنسی داشته باشید. برای  شروع سکس بعد از زایمان، از متخصص زنان و زایمان مشورت بگیرید.

پیاده‌روی سبک و منظم به کاهش برخی از دردها و ناراحتی‌های بعد از سزارین کمک می‌کند. این کار همچنین می‌تواند از لخته شدن خون جلوگیری کند و روده شما را هم فعال نگه می‌دارد و از یبوست پیشگیری می‌کند. اما خود را تحت فشار قرار ندهید. آرام باشید و از کسی بخواهید به شما کمک کند. به‌ویژه هنگام بالا و پایین رفتن از پله‌ها.

شیردهی در ابتدا ممکن است کمی دردناک باشد. دراز کشیدن به پهلو می‌تواند فشار را از روی شکم شما بردارد. مقدار زیادی آب بنوشید تا مقدار شیرتان افزایش پیدا کند و دچار یبوست نشوید. نوشیدن چای نعناع فلفلی، هم می‌تواند تسکین‌دهنده باشد و هم نفخ معده را از بین ببرد.

اجازه دهید دوستان، خانواده و همسایه‌ها برای مدتی در کارهای خانه و مراقبت از نوزادتان به شما کمک کنند. مخصوصاً اگر فرزندان دیگری هم دارید.

بعد از سزارین 2 تا 4 روز باید در بیمارستان بستری شوید، علاوه بر این حدود 6 تا 8 هفته طول می‌کشد تا زخم‌ها به صورت کامل خوب شوند و بتوانید همه فعالیت‌هایتان را از سر بگیرید.

آیا زایمان طبیعی بعد از سزارین امکان پذیر است؟

برخی از زنان بعد از یک یا دو بار سزارین، ممکن است تمایل داشته باشند که زایمان بعدی خود را به روش طبیعی (Vaginal birth after cesarean=VBAC) انجام دهند. چراکه زایمان طبیعی یک روش غیر جراحی است که هیچ‌یک از عوارض احتمالی جراحی را ندارد. بستری آن هم کوتاه‌تر است و مادران می‌توانند سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره خود بازگردند. اما یکی از نگرانی‌های این گروه از مادران این است که آیا زایمان طبیعی بعد از سزارین خطرناک است یا خیر.  همچنین می‌خواهند بدانند چند سال بعد از سزارین میشه طبیعی زایمان کرد؟ و آیا زایمان طبیعی بعد از دو بار سزارین هم ممکن است یا خیر؟

زایمان طبیعی بعد از سزارین چه خطراتی دارد؟

بسیاری از زنان (در حدود 70%) می‌توانند بعد از سزارین زایمان طبیعی داشته باشند. اما زایمان طبیعی بعد از سزارین در گروهی از زنان زنان که رحم آنها به خوبی ترمیم نشده، ممکن است منجر به پارگی رحم شود. اگر دچار پارگی رحم شوید، پزشک مجبور است برای حفظ سلامت شما و نوزاد، یک سزارین اورژانسی انجام دهد. گاهی هم ممکن است با هیسترکتومی به‌طور کامل رحم آسیب دیده شما را خارج کند. این به معنای از بین رفتن قدرت باروری شما در آینده خواهد بود.  

همچنین به این نکته توجه داشته باشید که زایمان طبیعی بعد از سزارین نیاز به مراقبت ویژه دارد. این نوع زایمان، شبیه دیگر زایمان‌های طبیعی نیست. بنابراین باید کاملاً تحت نظر پزشک انجام شود. پس شما نمی‌توانید در خانه یا هر مکان دیگری که دسترسی به پزشک و کادر درمانی وجود ندارد آن را انجام دهید. حتماً می‌پرسید چه کسانی کاندید مناسبی زایمان طبیعی بعد از سزارین نیستند؟


زایمان طبیعی بعد از سزارین در چه کسانی خطرناک است؟

  • در بیشتر سزارین‌ها یک برش عرضی در رحم ایجاد می‌شود. در برخی دیگر هم از یک برش عمودی در قسمت پایین و در برخی از یک برش عمودی در قسمت بالایی رحم (روش کلاسیک) استفاده می‌شود. زنانی که سزارین آنها از طریق برش عمودی کلاسیک (بالای رحم) باشد، کاندید مناسبی برای زایمان طبیعی بعد از سزارین نیستند.
  • زنانی که سابقه پارگی رحم یا هر نوع جراحی مانند برداشتن فیبروم رحم را داشته‌اند هم کاندید مناسبی نیستند.
  • هرچه تعداد سزارین‌ها قبل از زایمان طبیعی بیشتر باشد، موفقیت زایمان طبیعی بعد از سزارین کمتر می‌شود. به عنوان مثال زایمان طبیعی بعد از دو بار سزارین بسیار خطرناک‌تر از زایمان طبیعی بعد از یک ‌بار سزارین است.
  • همچنین اگر شرایطی داشته باشید که انجام زایمان طبیعی را با خطر همراه می‌کند، زایمان بعدی هم به روش سزارین انجام شود.

چند سال بعد از سزارین می‌شود طبیعی زایمان کرد؟

اگر کمتر از 18 ماه از زایمان قبلی شما گذشته باشد، احتمال پارگی رحم بیشتر است. هرچه فاصله زمانی بین زایمان‌ها بیشتر باشد، احتمال ترمیم رحم و آمادگی آن برای زایمان طبیعی بیشتر خواهد بود.

natural-birth-giving-after-c-section
تقریباً 70% از زنان بعد از سزارین می‌توانند زایمان طبیعی داشته باشند.

جای سزارین می ماند؟

همان‌طور که در قسمت‌های قبل هم خواندید، در سزارین دو برش در بدن شما ایجاد می‌شود. یک برش شکمی و یک برش در رحم که هردوی آنها به طول تقریباً 12.5 سانتی‌متر هستند تا سر نوزاد شما به خوبی از طریق آن خارج شود. قطعاً بهبودی هر دو برش به زمان نیاز دارد. هر چه زمان بیشتری سپری شود، ترمیم آنها بیشتر و اسکار ناشی از آنها  کم‌تر خواهد شد. با این وجود دغدغه اکثر خانم‌ها برطرف شدن جای بخیه سزارین از روی شکم است. چون تنها این برش است که قابل رؤیت است.

برای برش شکم، جراح شما می‌تواند یک برش عمودی از ناف تا خط ناحیه تناسلی (برش کلاسیک) یا یک برش افقی در زیر شکم (خط بیکینی) ایجاد کند. برش‌های بیکینی محبوب‌تر هستند زیرا درد ناشی از این برش کمتر است و کمتر قابل مشاهده هستند. برش کلاسیک دردناک‌تر است و جای زخم قابل توجهی بر جای می‌گذارد. اما هنگام سزارین اورژانسی، جراح معمولاً مجبور است که از برش کلاسیک استفاده کند. زیرا سریع‌تر می‌تواند نوزاد شما را از بدنتان خارج کند.

زخم‌های سزارین با گذشت زمان محو می‌شوند. آنها در هفته‌ها و ماه‌ها پس از زایمان به‌تدریج کوچک‌تر شده و به رنگ طبیعی پوست در می‌آیند. از آنجا که برش‌ها اغلب در ناحیه “بیکینی” ایجاد می‌شود، حتی دیده هم نمی‌شوند. در بیشتر موارد پزشکان از بخیه‌های جذبی استفاده می‌کنند. این بخیه‌ها خودبه‌خود و تا چند هفته بعد از زایمان، از بین می‌روند. با بهبود زخم جراحی و انقباض و کوچک شدن رحم، سایر علائم هم به‌تدریج بهتر می‌شوند.

برای اینکه جای بخیه سزارین کمتر بماند و دچار عفونت و سایر عوارض احتمالی نشود، به نکات زیر توجه کنید:

1. روزانه محل برش را تمیز کنید.

اگرچه تمیز کردن این ناحیه تا مدت‌ها دردناک خواهد بود، اما همچنان باید نسبت به بهداشت این ناحیه حساس باشید. اجازه دهید آب و صابون هنگام دوش گرفتن با منطقه بخیه شما تماس پیدا کند. یا با پارچه‌ای به‌آرامی این ناحیه را تمیز کنید. اما این کار را با ملایمت کامل انجام دهید.


2. لباس‌های گشاد بپوشید.

لباس تنگ می‌تواند محل برش شما را تحریک کند؛ بنابراین تا مدت‌ها نباید به سراغ لباس‌هایی نظیر شلوار جین تنگ بروید.  لباس‌های گشاد همچنین برش شما را در معرض هوا قرار می‌دهند. این می‌تواند روند بهبودی را تسریع کند.


3. ورزش را بدون مشورت با پزشک آغاز نکنید.

حتی اگر احساس می‌کنید که برای کاهش وزن بعد از زایمان آماده هستید، تا زمانی که پزشکتان تایید نکرده به سراغ فعالیت‌های ورزشی نروید. فعالیت بیش‌ازحد قبل از ترمیم کامل زخم‌ها می‌تواند باعث باز شدن مجدد برش و یا به تأخیر افتادن روند ترمیم آن شود. به‌خصوص، هنگام خم شدن یا بلند کردن اجسام مراقب باشید. به‌عنوان یک قاعده کلی هیچ‌چیز سنگین‌تر از نوزاد خود را بلند نکنید.


4. نسبت به تمام ویزیت‌های خود با پزشک متعهد باشید.

پزشک در معاینات بعد از سزارین، روند بهبودی شما از جهات مختلف از جمله روند ترمیم زخم‌ها را بررسی می‌کند. در این ویزیت‌ها، پزشک می‌تواند هر نوع عوارض بعد از سزارین را به‌سرعت تشخیص دهد. به این ترتیب از بروز بسیاری از مشکلات جدی پیشگیری خواهد شد.


5. از کمپرس گرم در ناحیه برش‌ها استفاده کنید.

گرما درمانی می‌تواند درد و ناراحتی بعد از سزارین را کاهش دهد. همچنین با افزایش گردش خون، روند بهبودی را تسریع می‌کند. در فواصل 15 دقیقه، یک پد گرم‌کننده را داخل یک پارچه نخی قرار دهید. سپس آن را روی شکمتان، در ناحیه جراحی بگذارید.


درصورتی‌که با وجود تمام مراقبت‌های ذکر شده در بالا، باز هم دچار اسکار جراحی شدید، ممکن است راه‌های زیر بتواند به برطرف شدن آنها کمک کند:

6. از ورق یا ژل سیلیکون کمک بگیرید.

بر اساس مطالعات انجام‌شده، سیلیکون می‌تواند پوست را ترمیم کرده و بافت همبند را تقویت کند. همچنین استفاده منظم از سیلیکون، زخم‌ها نرم و صاف‌تر کرده و درد ناشی از اسکار را کاهش می‌دهد. ورقه‌های سیلیکون یا ژل سیلیکون را مستقیماً روی محل برش خود بمالید تا جای بخیه سزارین را به حداقل برساند.


7. جای زخم جراحی را ماساژ دهید.

ماساژ منظم زخم – بعد از بهبودی – ممکن است جای بخیه سزارین را کمتر کند. ماساژ جریان خون در پوست شما را تقویت می‌کند. این کار باعث رشد سلولی می‌شود و به‌تدریج جای زخم‌ها را محو می‌کند. روزی 5 تا 10 دقیقه با استفاده از انگشت اشاره و میانی، زخم خود را به‌صورت دورانی ماساژ دهید. اگر دوست دارید، برای ماساژ از ویتامین E یا ژل سیلیکون، استفاده کنید.


8. لیزردرمانی را امتحان کنید.

در این نوع درمان از پرتوهای نور برای بهبود قسمت‌های آسیب‌دیده پوست از جمله جای بخیه سزارین استفاده می‌شود. لیزر درمانی می‌تواند ظاهر زخم‌ها را بهبود دهد. همچنین بافت اسکار برجسته ایجادشده را برطرف می‌کند. ممکن است برای رسیدن به نتایج دلخواه به چندین جلسه لیزر درمانی نیاز داشته باشید.


9. تزریق استروئید ممکن است مؤثر باشد.

تزریق استروئید نه تنها التهاب و درد را در سراسر بدن کاهش می‌دهد، بلکه می‌تواند جای زخم‌های بزرگ را بهبود دهد. در اینجا هم، ممکن است برای رسیدن به نتایج دلخواه، به چندین تزریق ماهانه نیاز داشته باشید.


10.جراحی ترمیم اسکار : گزینه آخر اما مؤثر

اگر اسکار قابل توجهی داشته باشید، روش جراحی‌ترمیم اسکار آخرین اما مؤثرترین روش برای شماست. جراح زیبایی می‌تواند زخم شما را باز کند بعد از حذف پوست آسیب‌دیده، دوباره آن را ببندد. به این ترتیب زخم شما کمتر قابل مشاهده خواهد بود و هماهنگی بیشتری با پوست اطراف پیدا می‌کند.

با برخی مراقبت‌های ساده می‌توان جای زخم سزارین را کمرنگ‌تر کرد، علاوه براین می‌توانید از روش‌های لیزر درمانی یا جراحی ترمیمی اسکار برای برطرف کردن جای زخم سزارین استفاده کنید.

راهنمای مراجعه به پزشک

به یاد داشته باشید بهترین روش برای زایمان که کمترین خطر و بیشترین مزایا را برای شما و فرزندتان دارد، زایمان طبیعی است. البته در برخی شرایط و بنا به تشخیص متخصص زنان و زایمان از سزارین برای به دنیا آوردن نوزاد استفاده می کنند. عوارض سزارین زیاد است و به صورت کلی درد و ناراحتی زیادی را در مدت وطلانی برای شما به همراه دارد. اگر شرایط زایمان طبیعی را دارید، هیچ وقت اصرار به سزارین نکنید.

یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای داشتن دوران بارداری سالم و یک زایمان خوب و بی‌خطر، انتخاب بهترین متخصص زنان و زایمان است. در وب‌سایت دکترتو این امکان برای شما فراهم شده است که به لیستی از بهترین متخصصین زنان و زایمان دسترسی داشته باشید و نسبت به نوبت‌دهی غیرحضوری اقدام کنید. علاوه بر این می‌توانید از خدمات مشاوره تلفنی یا آنلاین با پزشک هم استفاده کنید.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

منبع: healthline, verywellfamily, livescience

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید