فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید
کمخونی حالتی است که در آن توانایی خون برای حمل اکسیژن کاهش مییابد و میتواند علائمی مانند خستگی، ضعف و کاهش تحمل فعالیت ایجاد کند. در کنار این نشانهها، برخی افراد دچار دردهای اسکلتی میشوند و این موضوع این پرسش را مطرح میکند که آیا بین کم خونی و درد استخوان ارتباطی وجود دارد یا خیر. بررسیهای پزشکی نشان میدهد پاسخ این سؤال ساده نیست و به نوع کمخونی، شدت آن و شرایط زمینهای فرد بستگی دارد. ارتباط کم خونی و درد استخوان بیشتر در کمخونیهای خاص یا بیماریهای خونی جدی دیده میشود و نه در همه بیماران. درک درست این ارتباط میتواند به تشخیص دقیقتر علت درد و انتخاب مسیر مناسب بررسی کمک کند. در این مطلب از دکترتو، با ارتباط کم خونی و درد استخوان آشنا میشوید.
ارتباط کم خونی و درد استخوان چیست؟
کم خونی، به ویژه کم خونی ناشی از فقر آهن ممکن است با کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان همراه باشد، اما ارتباط مستقیم آن با درد استخوانی نیاز به تحقیقات بیشتری دارد. کمخونی و استخوان درد میتوانند از طریق مکانیسمهای مختلفی به هم مرتبط باشند. انواع دیگری از کم خونی، مانند کم خونی سلولهای داسی شکل هم میتواند باعث استخوان درد شدید شود.
از نظر پزشکی، ارتباط کمخونی و درد استخوان بیشتر در کمخونیهای خاص مثل کمخونیهای همولیتیک، تالاسمی، داسیشکل و برخی بیماریهای مغز استخوان دیده میشود. در این وضعیتها ممکن است مغز استخوان بیشازحد کار کند، ساختار استخوان تغییر کند یا جریان خون در استخوان مختل شود و نتیجه آن درد استخوانی باشد. در مقابل، در کمخونی فقر آهن ساده، درد استخوان علامت رایج و تیپیک نیست و اگر وجود داشته باشد باید احتمال کمبودهای همزمان مثل ویتامین دی، بیماریهای التهابی یا علتهای دیگر هم بررسی شود. پس پاسخ کوتاه این است که کمخونی میتواند با استخوان درد مرتبط باشد، اما همیشه علت اصلی آن نیست.
نگرانی کم خونی فرزندت روی رشد استخوانهاش تاثیر بذاره؟
برای ارزیابی نوبت بگیر.
۱. تأثیر کم خونی بر سلامت استخوان ها
کمخونی باعث خستگی و کاهش تحمل فعالیت میشود و میتواند بهطور غیرمستقیم (مثل کاهش تحرک، افزایش ریسک زمینخوردن) مشکلساز شود؛ اما شکنندگی استخوان و شکستگی معمولاً به علل اختصاصی استخوانی (مثل پوکی استخوان) مربوط است و باید جداگانه ارزیابی شود.
از طرف دیگر، کمخونیهای شدید ممکن است توان فعالیت بدنی را کم کنند و فرد کمتر تحرک داشته باشد، که این کاهش تحرک خودش میتواند دردهای اسکلتی عضلانی را بدتر کند. بنابراین سلامت استخوانها فقط به یک عامل وابسته نیست و باید کل تصویر بدن دیده شود. از طرفی کم خونی ناشی از فقر آهن معمولا روی عملکرد عضلات تاثیر میگذارد و ممکن است سبب ضعف عضلانی شود.
2. کم خونی و التهاب استخوانی
برخی از انواع کم خونی مانند کم خونی سلولهای داسی شکل از طریق التهابی که در استخوانها ایجاد میکنند، باعث استخواندرد شدید میشوند. همین انسداد عامل دردهای شدید، تورم و التهاب در استخوانهاست. نکته مهم این است که در التهاب مزمن، بدن آهن را به شکل ذخیره نگه میدارد و تولید گلبول قرمز کاهش پیدا میکند، بنابراین فرد ممکن است هم کمخونی داشته باشد و هم دردهای اسکلتی. اگر درد با خشکی صبحگاهی، تورم مفصل، تب خفیف طولانی یا کاهش وزن همراه است، بررسی علت التهابی ضروری است.
متن انگلیسی:
mayoclinic
Some people with sickle cell anemia also have chronic pain from bone and joint damage.
ترجمه متن:
افراد مبتلا به کم خونی داسی شکل، درد مزمن ناشی از آسیب به استخوانها و مفاصل را تجربه میکنند.
3. کمبود آهن و تأثیر آن بر مغز استخوان
گاهی اوقات ارتباط بین کم خونی و درد استخوان، به صورت کاهش سلامت مغز استخوان است که باعث علائم کم خونی مغز استخوان میشود. در برخی سرطانهای خون و مغز استخوان مثل لوسمی یا میلوم، درد استخوان میتواند یکی از علائم هشدار باشد، چون سلولهای غیرطبیعی داخل مغز استخوان رشد میکنند و فضای طبیعی را تحت فشار قرار میدهند. درد ممکن است عمقی، مداوم و گاهی شبها بدتر باشد و با علائمی مثل کبودیهای بیدلیل، عفونتهای مکرر یا ضعف شدید همراه شود. کمخونی آپلاستیک معمولاً با خستگی، عفونتهای مکرر و خونریزی و کبودی تظاهر میکند. اگر درد استخوان وجود دارد، باید علل دیگر (از جمله بدخیمیهای مغز استخوان یا علل غیرخونی) بررسی شود.
4. کم خونی و درد استخوان در کودکان و نوجوانان
انواع مختلف کم خونی در کودکان و نوجوانان، میتواند مشکلاتی را در رشد و سلامت استخوانها به وجود بیاورد. در کودکان و نوجوانان مبتلا به بیماری سلول داسیشکل، دردهای دورهای و مزمن استخوان و مفاصل شایع است. با این حال، درد استخوان در این سنین علل متعدد دارد و نیازمند ارزیابی بالینی است. علت کم خونی و درد استخوان در این بیماری، التهاب و مسدودشدن رگهای خونی است. در کنار اینها، اگر کودک با درد استخوان دچار رنگپریدگی، بیحالی شدید، کبودی آسان یا تبهای مکرر باشد، بررسی بیماریهای خون و مغز استخوان ضروری است.
علائم استخوان درد ناشی از کم خونی
اگرچه بسیاری از افراد مبتلا به کم خونی اصلا درد استخوان ندارند، اما وقتی کمخونی با استخوان درد همراه میشود معمولا چند نشانه دیگر هم در کنار آن دیده میشود. درد استخوانی واقعی اغلب عمقی است و بیشتر در استخوانهای بلند مثل ران و ساق یا در لگن و کمر حس میشود. شدت درد ممکن است با فعالیت بدتر شود، اما دردهای هشداردهنده گاهی در حالت استراحت هم ادامه دارند. اگر درد همراه علائم کم خونی مثل ضعف و تپش قلب باشد، احتمال ارتباط بیشتر میشود. علائم زیر میتواند در کمخونیهای شدید یا بیماریهای مغز استخوان همراه استخوان درد دیده شود:
- درد استخوانی عمقی و مداوم بهویژه در لگن، کمر یا استخوانهای بلند
- بدتر شدن درد در شب یا همراه با درد نقطهای و حساسیت واضح
- خستگی شدید، تنگی نفس با فعالیت، تپش قلب یا سرگیجه
- رنگپریدگی واضح، کبودی آسان یا خونریزی لثه و بینی
- تبهای تکرارشونده، تعریق شبانه یا کاهش وزن بدون دلیل
| علامت همراه با کم خونی و درد استخوان | الگوی درد | علائم همراه | چرا هشدار است؟ |
|---|---|---|---|
| درد استخوانی عمقی و مداوم | لگن، کمر، استخوانهای بلند | خستگی شدید | احتمال درگیری مغز استخوان |
| بدتر شدن درد در شب | شبانه یا در استراحت | درد نقطهای و حساسیت | احتمال بیماریهای جدیتر |
| درد همراه تب | مداوم یا دورهای | تبهای تکرارشونده | احتمال التهاب یا عفونت |
| درد همراه کبودی آسان | متغیر | کبودی، خونریزی لثه/بینی | اختلالات خونی |
| درد همراه کاهش وزن | تدریجی | کاهش وزن بیدلیل | احتمال بیماری زمینهای مهم |
| درد همراه تنگی نفس | با فعالیت | تپش قلب، سرگیجه | کمخونی شدید |
علل درد استخوان ناشی از کم خونی
علت درد استخوان ناشی از کمخونی بر اساس نوع کمخونی و شرایط فرد دستهبندی میشود. در بعضی کمخونیها، مغز استخوان برای جبران تولید خون بیشفعال میشود و همین موضوع میتواند به احساس درد یا فشار در استخوانها منجر شود. در برخی دیگر، علت مشترک مثل التهاب مزمن یا بیماریهای خونی همزمان هم کمخونی میدهد و هم درد استخوان. بنابراین تشخیص درست زمانی اتفاق میافتد که هم آزمایش خون بررسی شود و هم شرح حال دقیق از نوع درد گرفته شود.
از طرف دیگر، بعضی علتها بیشتر هشداردهندهاند و نیاز به بررسی سریعتر دارند، مثل بیماریهای مغز استخوان یا کمخونیهای ارثی شدید. در مواردی که مغز استخوان به میزان کافی سلولهای خونی را تولید نمیکند، ممکن است علائمی مثل خستگی و افزایش خطر عفونت بروز پیدا کنند. در این موارد احتمال افزایش ریسک پوکیاستخوان وجود دارد گرچه این ارتباط هنوز نیازمند تحقیقات بیشتری است. همچنین کمبودهای تغذیهای همراه مثل ویتامین دی میتواند دردهای استخوانی را تشدید کند و با کمخونی همزمان دیده شود. علل شایعتر یا مهمتر کمخونی و درد استخوان شامل موارد زیر است:
- کمخونیهای همولیتیک و ارثی مثل داسیشکل و تالاسمی
- بیماریهای مغز استخوان مثل لوسمی، میلوم یا آپلازی
- کمخونی در زمینه التهاب مزمن یا بیماریهای خودایمنی
- کمبودهای تغذیهای همزمان مثل ویتامین دی یا کمبود ب۱۲ و فولات
- عفونتهای طولانی یا بیماریهای مزمن کلیوی که تولید خون را مختل میکنند
راه های تشخیص درد استخوان ناشی از کم خونی
یکی از راههای تشخیص کم خونی و درد استخوان، انجام آزمایش کم خونی است. تشخیص کمخونی در CBC بر اساس هموگلوبین پایینتر از محدوده طبیعی انجام میشود؛ طبیعی بودن یا نبودن گلبول سفید و پلاکت به علت زمینهای بستگی دارد. در فقر آهن معمولاً فریتین و آهن سرم پایین و TIBC بالا است؛ TIBC پایین بیشتر به نفع کمخونی التهاب یا بیماری مزمن است و باید علت زمینهای بررسی شود. انواع دیگر کم خونی در آزمایش تخصصیتری شناسایی میشوند. اما برای تعیین علت درد استخوانی، ممکن است نیاز به آزمایشهای تصویربرداری و ارزیابیهای بالینی بیشتر باشد.
دنبال درمانی برای درد استخوانهات به خاطر کم خونی هستی؟ مشاوره بگیر.
راه های درمان درد استخوان ناشی از کم خونی
درمان درد استخوان ناشی از کم خونی در درجه اول به علت و نوع آنمی بستگی دارد. در اکثر موارد با مدیریت علائم ناشی از کم خونی یا درمان کم خونی، میتوان استخوان درد را نیز درمان کرد. بهعنوانمثال، در کم خونی و درد استخوان ناشی از فقر آهن، با مصرف مکملهای آهن و تغییر رژیم غذایی، میتوان کم خونی و استخوان درد ناشی از آن را درمان کرد. در کمخونیهای ارثی یا همولیتیک، درمان تخصصیتر است و ممکن است نیاز به داروهای خاص، کنترل بحرانها یا پیگیری منظم هماتولوژی باشد. در بیماریهای مغز استخوان هم درمان کاملا متفاوت و وابسته به تشخیص است.
برای کاهش استخوان درد ناشی از کم خونی، اقدامات حمایتی هم مهماند اما باید با احتیاط و متناسب با شرایط فرد انجام شوند. استراحت کافی، آبرسانی مناسب و پرهیز از فعالیت سنگین در دورههای درد میتواند کمککننده باشد و در صورت نیاز داروهای ضد درد باید با نظر پزشک انتخاب شود، بهخصوص اگر خونریزی یا مشکلات پلاکتی مطرح باشد. اگر کمخونی شدید یا علامتدار باشد، ممکن است درمانهای تزریقی یا حتی تزریق خون در شرایط خاص لازم شود. مسیر کلی درمان کم خونی معمولا شامل این موارد است:
- درمان علت کمخونی مثل آهن، ب۱۲ یا فولات در صورت کمبود تاییدشده
- درمان بیماری زمینهای مثل التهاب مزمن یا بیماریهای مغز استخوان در صورت تشخیص
- اصلاح کمبودهای همراه مثل ویتامین دی برای کاهش دردهای اسکلتی
- کنترل درد با روشهای ایمن و متناسب با وضعیت خون و نظر پزشک
متن انگلیسی:
pmc.ncbi
it is hypothesized that chronic iron deficiency induces bone resorption and risk of osteoporosis, thus complete recovery from anemia and its prevention should be promoted in order to improve quality of life including bone health
ترجمه متن:
فرض بر این است که کمخونی مزمن ناشی از کمبود آهن باعث افزایش تخریب استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان میشود، بنابراین بهبودی کامل از کمخونی و پیشگیری از آن باید تقویت شود تا کیفیت زندگی از جمله سلامت استخوانها بهبود یابد.
عوارض درد استخوان ناشی از کم خونی
اگر کمخونی و استخوان درد به دلیل کمبودهای تغذیهای باشد، با درمان معمولا عارضه جدی باقی نمیماند. اما اگر درد استخوان نشانه یک بیماری زمینهای باشد، بیتوجهی به آن میتواند باعث دیر تشخیص دادن مشکل اصلی شود و کیفیت زندگی را کاهش دهد. درد مداوم میتواند خواب را مختل کند، فعالیت روزانه را کم کند و باعث اضطراب و خستگی بیشتر شود، که خودش علائم کمخونی را هم پررنگتر میکند. بنابراین عارضه مهم، فقط خود درد نیست، بلکه از دست رفتن زمان برای تشخیص علت است.
در کمخونیهای شدید یا بیماریهای مغز استخوان، عوارض ممکن است جدیتر باشد و به کاهش ایمنی، خونریزی یا ضعف شدید منجر شود. در کمخونیهای ارثی مثل داسیشکل، عوارض دردناک میتواند تکرار شود و نیاز به مراقبت منظم دارد. اگر درد استخوان همراه تب، کبودی، کاهش وزن یا ضعف شدید است، این ترکیب علائم نیاز به بررسی سریع دارد. برخی از عوارض کم خونی و درد استخوان عبارتند از:
- تشدید ضعف و کاهش تحمل فعالیت همراه با اختلال خواب و تمرکز
- تداوم یا بدتر شدن درد و محدود شدن حرکت و فعالیت روزمره
- افزایش خطر عفونت یا خونریزی در صورت ابتلا به بیماریهای خونی
- تکرار دورههای درد شدید و بستری در کمخونیهای ارثی
- تشخیص دیرهنگام بیماریهای مهم زمینهای و سختتر شدن درمان
- اپوکیاستخوان و فزایش خطر شکستگی استخوان
- آسیب عصبی و گزگز و بیحسی در صورت کمبود طولانیمدت B12
- دفرمه شدن استخوانها
پیشگیری از درد استخوان و کم خونی
اصلیترین راه پیشگیری از استخوان درد ناشی از کم خونی، تشخیص به موقع و درمان این بیماری است. در مواردی که علت کم خونی، فقر آهن است، میتوان با داشتن یک رژیم غذایی مناسب و مصرف منظم مکملهای آهن با نظر پزشک، جلوی کم خونی و درد استخوان را گرفت. با این حال گاهی اوقات در انواع دیگر کم خونی، از جمله کم خونی آپلاستیک و کم خونی داسی شکل، نمیتوان کاملا از استخوان درد و کم خونی پیشگیری کرد. در خانمها، مدیریت خونریزی قاعدگی سنگین و پیگیری آزمایشها اهمیت دارد و در کودکان نیز تغذیه مناسب و پایش رشد و آزمایش در صورت علائم لازم است.
اگر رژیم غذایی شما کمپروتئین یا کممغذی است، احتمال کمبود آهن، ب۱۲ و فولات بیشتر میشود و بدن هم در برابر دردهای اسکلتی آسیبپذیرتر خواهد بود. همچنین برای کاهش دردهای استخوانی، توجه به ویتامین دی، فعالیت بدنی مناسب و خواب کافی نقش مهمی دارد. اگر بیماری زمینهای مثل بیماری کلیوی یا التهابی دارید، پیگیری منظم باعث میشود کمخونی مزمن کنترل شود و احتمال همراهی با درد کمتر شود. در افراد با سابقه خانوادگی کمخونیهای ارثی، مشاوره و پایش دورهای میتواند از بحرانهای شدیدتر پیشگیری کند. اقدامات پیشگیرانه کاربردی شامل موارد زیر است:
- پیروی از رژیم غذایی برای افراد مبتلا به کم خونی
- مصرف مکمل آهن و ویتامینهای خونساز در صورت نیاز با نظر پزشک
- درمان و پیگیری علت خونریزیهای مزمن مثل خونریزی گوارشی یا قاعدگی سنگین
- بررسی و اصلاح ویتامین دی و سبک زندگی برای سلامت استخوان
- انجام CBC و آزمایشهای لازم در صورت علائم کمخونی یا درد استخوان مداوم
- مراجعه به پزشک در صورت علائم هشدار مثل درد شبانه، تب یا کاهش وزن
4.6 (1357 نظر)5 (1011 نظر)4.7 (556 نظر)5 (363 نظر)4.9 (334 نظر)4.9 (301 نظر)نتیجه گیری
کم خونی و درد استخوان همیشه به هم مرتبط نیستند، اما در برخی انواع کمخونی و در بعضی بیماریهای زمینهای، این دو علامت میتوانند با هم دیده شوند. اگر کمخونی شما خفیف و ناشی از فقر آهن است، احتمال اینکه درد استخوان از خود کمخونی باشد کمتر است و باید دنبال علتهای دیگر مثل کمبود ویتامین دی یا مشکلات عضلانی مفصلی هم گشت. در مقابل، اگر کمخونی شدید است یا همراه علائم هشدار مثل تب، کبودی، کاهش وزن یا درد شبانه است، بررسی بیماریهای خونی و مغز استخوان اهمیت ویژه دارد. نکته کلیدی این است که کمخونی و استخوان درد را باید علتمحور بررسی کرد. در نهایت، بهترین مسیر این است که با آزمایش خون نوع کمخونی مشخص شود و سپس بر اساس آن، درمان هدفمند انجام شود.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
چه چیزهایی باعث سرطان می شوند
رضای عزیز
عوامل مختلفی میتوانند در بروز سرطان نقش داشته باشند که از جمله مهمترین آنها میتوان به عوامل ژنتیکی، قرارگیری طولانیمدت در معرض مواد شیمیایی سرطانزا مانند دود سیگار و آزبست، قرارگیری بیش از حد در معرض نور خورشید (اشعه UV)، مصرف بیش از حد الکل، رژیم غذایی ناسالم، چاقی، عفونتهای مزمن برخی ویروسها و باکتریها، و قرارگیری در محیطهای آلوده اشاره کرد. همچنین سبک زندگی ناسالم و استرس مزمن نیز میتوانند خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهند. پیشگیری و تشخیص به موقع از راههای مهم کاهش خطر ابتلا به سرطان است.