دلایل فشار خون بالا چیست و درمان فشار خون به چه شکل است؟

فشار خون بالا

فشار خون بالا چیست؟

فشار خون بالا، بیماری شایعی است که در آن فشار بالای خون در مقابل دیواره‌ی عروقی که خون را از قلب به دیگر قسمت‌های بدن حمل می‌کنند، در طولانی مدت باعث به وجود آمدن بیماری‌هایی مانند بیماری‌های قلبی می‌شود. فشار خون به مقدار خونی که قلب پمپ می‌کند و مقدار مقاومت شریان‌ها در برابر جریان خون بستگی دارد. هرچه قلب بیشتر کار کند و خون بیشتری پمپ کند و شریان‌ها باریک تر باشند، فشار خون بالاتر می رود. فشار خون با دو عدد گزارش می‌شود: فشار خون سیستولیک(عدد بالایی) برابر است با فشار در شریان‌ها هنگامی که قلب منقبض می‌شود. فشار خون دیاستولیک(عدد پایینی) برابر است با فشار در شریان‌ها هنگامی که قلب شل می‌شود. در مورد فشار خون طبیعی و دسته بندی های فشار خون بالا، در قسمت های پایین تر بحث خواهیم نمود.

شیوع و پیش آگهی فشار خون بالا

حدود ۸۵ میلیون نفر در ایالات متحده، فشار خون بالا دارند. یکی از جنبه‌های خطرناک فشار خون بالا این است که ممکن است فرد از بیماری خود اطلاع نداشته باشد، در واقع تقریبا یک سوم افراد مبتلا به فشار خون بالا از بیماری خود اطلاع ندارند. تنها راه آگاهی از فشار خون بالا از طریق معاینات منظم است. فشار خون بالای کنترل نشده باعث افزایش آسیب به قلب و عروق و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های جدی مانند حمله ی قلبی و سکته‌ی مغزی می‌شود. فشار خون بالا در دراز مدت می‌تواند باعث تشکیل پلاک خونی در اثر باریک شدن رگ های خونی و در نتیجه تصلب شرایین می‌شود، در این حالت قلب برای پمپ خون باید سخت تر کار کند و در نتیجه فشار خون بدتر می‌شود. فشار خون می‌تواند در هر فرد در طول روز بسته به شرایط متفاوت باشد. عواملی مانند استرس، اضطراب، غذا خوردن(مصرف کافئین یا نمک)، سیگار کشیدن یا عدم ورزش باعث افزایش فشار خون می‌شود. تغییر شیوه‌ی زندگی بهترین راه برای کنترل فشار خون بالا است.

عوارض فشار خون بالا

فشار بیش از حد بر روی دیواره‌ی شریان ها ناشی از فشار خون بالا می‌تواند به رگ های خونی و اندام های بدن آسیب برساند. فشار خون بالای کنترل نشده، می‌تواند به عوارض زیر منجر شود:

حمله ی قلبی یا سکته‌ی مغزی: فشار خون بالا می‌تواند باعث سخت و ضخیم شدن شریان‌ها (آترواسکلروز) شود که می‌تواند منجر به حمله ی قلبی، سکته‌ی مغزی یا سایر عوارض شود.

آنوریسم: افزایش فشار خون می‌تواند رگ های خونی را تضعیف و برآمده کند و باعث تشکیل آنوریسم شود. پارگی آنوریسم، می‌تواند تهدید کننده ی زندگی باشد.

نارسایی قلبی: برای پمپ کردن خون در برابر فشار بالا در رگ ها، قلب باید سخت تر کار کند که باعث می‌شود دیواره‌ی حفره‌های قلب ضخیم شوند(هایپرتروفی بطن چپ)، در نهایت عضله‌ی ضخیم شده برای برآورده ساختن نیازهای بدن با مشکل مواجه می‌شود، که می‌تواند منجر به نارسایی قلبی شود.

تضعیف و تنگ شدن رگ های خونی در کلیه ها: می‌تواند از عملکرد طبیعی اندام‌ها جلوگیری کند.

ضخیم شدن، تنگی یا پارگی رگ های خونی در چشم: می‌تواند منجر به از دست دادن بینایی شود.

سندرم متابولیک: این سندرم شامل مجموعه‌ای از اختلالات متابولیکی در بدن از جمله افزایش دور کمر، تری گلیسیرید بالا، کاهش کلسترول لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL یا کلسترول خوب)، فشار خون بالا و سطح بالای انسولین است. این شرایط باعث افزایش احتمال ابتلا به دیابت، بیماری‌های قلبی و سکته‌ی مغزی می‌شود.

مشکل در حافظه: فشار خون بالای کنترل نشده ممکن است بر توانایی فرد در فکر کردن، یادآوری و یادگیری تاثیر بگذارد. مشکل در حافظه یا درک مفاهیم در افراد مبتلا به فشار خون بالا شایع‌تر است.

زوال عقل: تنگی یا انسداد شریان‌ها می‌تواند جریان خون به مغز را محدود کند و منجر به نوع خاصی از زوال عقل شود. سکته‌ی مغزی که جریان خون را به مغز متوقف می‌کند نیز می‌تواند دمانس عروقی ایجاد کند.

علایم و نشانه‌های فشار خون بالا

فشار خون بالا ممکن است هیچ نشانه‌ای نداشته باشد حتی اگر میزان فشار خون به سطح خطرناکی برسد، به همین دلیل فشار خون بالا را به عنوان “قاتل خاموش” می‌شناسند، این موضوع چک منظم فشار خون را بسیار حیاتی می‌سازد. بعضی افراد مبتلا به فشار خون بالا ممکن است سردرد، تنگی نفس یا خونریزی بینی را تجربه کنند اما این علایم و نشانه‌ها اختصاصی نیستند و تا زمانی که فشار خون بالا به میزان تهدید کننده یا شدید نرسیده باشد معمولا اتفاق نمی افتند. فشار خون بالا معمولا با علایمی می شود که در زیر ذکر شده، مثل:

  • عرق کردن
  • اضطراب
  • مشکلات خواب
  • گرگرفتگی
  • از دیگر علایم فشار خون بالا می توان سردرد
  • سرگیجه
  • احساس ضربان در گردن و گوش یا سر
  • درد قفسه ی سینه
  • حالت تهوع
  • خستگی یا گیجی
  • مشکلات بینایی و تاری دید
  • مشکلات تنفسی و تنگی نفس
  • ضربان قلب نامنظم
  • خون در ادرار

دکترتو: سامانه نوبت دهی اینترنتی پزشکان

عوامل و ریسک فاکتورهای موثر در ابتلا به فشار خون بالا

پرفشاری خون تحت تاثیر چندین مورد مختلف است، به این معنی که عوامل و ریسک فاکتور های متعددی وجود دارند که با اثرات متفاوتی باعث فشار خون بالا می‌شوند که در زیر به آن ها اشاره خواهد شد:

سن: افزایش سن خطر ابتلا به فشار خون بالا را افزایش می‌دهد. تا سن ۶۴ سالگی، فشار خون بالا در مردان شایع‌تر است. بعد از ۶۵ سالگی، زنان با احتمال بیشتری برای ابتلا به فشار خون بالا روبرو هستند. گرچه فشار خون بالا در بزرگسالان رایج است، اما کودکان نیز ممکن است در معرض خطر باشند. در برخی کودکان، فشار خون بالا به علت مشکلات کلیوی یا قلبی ایجاد می‌شود. اما در تعداد بیشتری از کودکان، عادت های ناسالم زندگی مانند رژیم غذایی ناسالم، چاقی و عدم ورزش، در ابتلا به فشار خون بالا نقش دارند.

نژاد: فشار خون بالا در بین مردم آفریقایی رایج‌تر است، که نسبت به سفید پوستان، اغلب در سن پایین تر ایجاد می‌شود. عوارض جدی فشار خون بالا مانند سکته‌ی مغزی، حمله ی قلبی و نارسایی کلیوی نیز در افراد آفریقایی تبار شایع‌تر است.

اضافه وزن یا چاقی: هرچه وزن بالاتر رود، بدن جهت تامین اکسیژن و مواد مغذی بافت ها خون بیشتری نیاز دارد. افزایش حجم خون داخل عروقی، فشار روی دیواره‌های شرایین را افزایش می‌دهد.

عدم فعالیت جسمانی: افرادی که غیر فعال هستند دارای تعداد ضربان قلب بیشتری هستند. تعداد ضربان قلب بالاتر به معنای سخت تر کار کردن و انقباض بیشتر قلب و در نتیجه افزایش نیروی وارده به شریان‌ها می باشد. نداشتن فعالیت بدنی، خطر ابتلا به اضافه وزن را نیز افزایش می‌دهد.

استفاده از توتون و تنباکو: سیگار کشیدن و استفاده از تنباکو فشار خون را به طور موقت افزایش می‌دهد، اما مواد شیمیایی موجود در تنباکو می‌تواند به دیواره‌های شریان ها آسیب برساند. این آسیب باعث تنگی شریان‌ها و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی می‌شود. قرار گرفتن در معرض دود سیگار نیز می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را افزایش دهد.

مصرف زیاد نمک یا حساسیت به نمک: وجود سدیم بیش از حد در رژیم غذایی می‌تواند باعث تجمع مایعات در عروق و در نتیجه افزایش فشار خون شود. این حالت در بعضی از جمعیت ها مانند سالمندان، آمریکایی های آفریقایی تبار، افراد چاق یا افراد مبتلا به نارسایی کلیوی (کلیوی) رخ می‌دهد.

کمبود پتاسیم در رژیم غذایی: پتاسیم به تعادل سدیم داخل سلولی کمک می‌کند. اگر به اندازه ی کافی پتاسیم در رژیم غذایی دریافت نباشد و فرد دچار کمبود پتاسیم شود، سدیم زیادی در خون تجمع می یابد و آب را به خود جذب می‌کند و باعث افزایش حجم داخل عروقی و در نتیجه افزایش فشار خون می‌شود.

مصرف بیش از حد الکل: مصرف زیاد الکل می‌تواند به قلب آسیب برساند. مصرف بیش از یک نوشیدنی در روز برای زنان و بیش از دو نوشیدنی در روز برای آقایان ممکن است بر فشار خون تاثیر گذارد.

استرس: سطح بالای استرس می‌تواند منجر به افزایش موقتی فشار خون شود. اگر با پرخوری، استفاده از تنباکو یا نوشیدن الکل به آرامش برسید، فقط با افزایش فشار خون مواجه خواهید شد.

بارداری: گاهی اوقات بارداری باعث فشار خون بالا می‌شود.

استعداد ژنتیکی برای ابتلا به فشار خون بالا: افرادی که یک یا دو والد مبتلا به فشار خون بالا دارند، احتمال ابتلا به فشار خون بالا در آن ها حدود دو برابر بیشتر از جمعیت عادی است.

آترواسکلروز: سفتی یا عدم کشش در شریان‌ها که منجر به افزایش مقاومت در عروق کوچک (مویرگ ها) می‌شود. این افزایش سختی سرخرگ های محیطی در افرادی مسنی که چاق هستند و ورزش نمی کنند و مصرف نمک بالایی دارند، دیده می‌شود.

برخی بیماری‌های مزمن: بیماری‌های مانند بیماری کلیوی، دیابت و آپنه ی خواب خطر ابتلا به فشار خون بالا را افزایش می دهند.

انواع فشار خون:

فشار خون بالای اولیه (ضروری):

در اکثر بزرگسالان علت مشخصی برای فشار خون بالا وجود ندارد، که فشار خون اولیه یا ضروری نامیده می‌شود و در طول سال ها به تدریج پیشرفت می‌کند.

فشارخون ثانویه

اگر فشار خون بالا به عنوان نتیجه ای از بیماری زمینه ای دیگری رخ دهد، آن را فشار خون ثانویه می نامند. فشار خون اولیه تحت تاثیر علل متعددی از جمله افزایش حجم پلاسمای خون، فعالیت هورمون هایی که حجم و فشار خون را تنظیم می کنند، عوامل محیطی مانند استرس و عدم ورزش، می باشد. بیماری‌ها و داروهای مختلفی می توانند منجر به پرفشاری خون ثانویه شوند، از جمله:

  • دیابت (به علت مشکلات کلیوی و آسیب عصبی)
  • بیماری‌های کلیوی
  • فئوکروموسیتوما (سرطان نادر غده ی فوق کلیوی)
  • سندرم کوشینگ
  • هیپرپلازی مادرزادی آدرنال (اختلال غده ی آدرنال که ترشح کننده ی کورتیزول است)
  • تومورهای غده ی آدرنال
  • هیپرتیروئیدیسم (پرکاری غده ی تیروئید)
  • هیپرپاراتیروئیدیسم (میزان کلسیم و فسفر را تحت تاثیر قرار می‌دهد)
  • بارداری
  • آپنه ی خواب (وقفه‌ی تنفسی)
  • چاقی
  • بیماری مزمن کلیوی
  • نقص مادرزادی در رگ‌های خونی
  • برخی داروها (از قبیل قرص های ضدبارداری، داروهای سرماخوردگی، ضد احتقان‌ها، مسکن‌ها)
  • مواد مخدر غیر قانونی مانند کوکائین و آمفتامین

اندازه گیری فشار خون

فشار خون توسط دستگاه فشار خون(اسپیگمومونومتر) اندازه گیری می‌شود. دستگاه فشار خون شامل یک پمپ هوا، یک فشار سنج و یک کاف لاستیکی است. این دستگاه، فشار خون را با واحد میلی متر جیوه (mmHg) اندازه گیری می‌کند. کاف دستگاه فشارسنج در بالای بازو قرار می گیرد و با فشار دادن پمپ هوا باد می‌شود و جریان خون را در سرخرگ اصلی بازو مسدود می‌کند. بازو باید در کنار بدن و در سطح قلب قرار داده شود و فشار کاف به تدریج آزاد شود تا کاف به آرامی از هوا خالی شود. همانطور که فشار کاهش می یابد، پزشک با استفاده از گوشی پزشکی که بر روی شریان جلوی آرنج قرار داده صدای نبض را گوش می‌دهد و یا دستگاه فشارسنج الکترونیکی ضربان را حس می‌کند. فشاری که در آن پزشک(یا دستگاه) اولین صدای ضربان قلب از شریان را می شنود، فشار سیستولیک(عدد بالایی) است. همانطور که فشار کاف کاهش می‌یابد، در نهایت صدای ضربان قلب متوقف می‌شود، آخرین صدایی که پزشک (یا دستگاه) می شنود فشار دیاستولیک (عدد پایینی) است.

تشخیص فشار خون بالا

برای تشخیص قطعی فشار خون بالا، باید به دکتر قلب و عروق مراجعه کنید. فشار خون در حداقل دو ویزیت متفاوت، در ساعات مختلف روز اندازه‌گیری می‌شود. به این دلیل که فشار خون معمولا در طول روز متغیر است و ممکن است در طی مراجعه به پزشک افزایش یابد (فشار خون روپوش سفید). اگر فشار خون به طور مداوم بیش از ۱۳۴/۸۰ باشد، پزشک برای درمان فشار خون بالا درمان هایی را شروع خواهد کرد و ممکن است آزمایش‌های دیگری مانند آزمایش ادرار، آزمایش خون، آزمایش کلسترول و الکتروکاردیوگرام و اکوکاردیوگرام جهت بررسی بیشتر درخواست کند. در نظر داشته باشید که هر دو عدد اندازه گیری شده در فشار خون، مهم هستند. اما بعد از ۵۰ سالگی، فشار سیستولیک مهم تر است. براساس تعریف آکادمی قلب و عروق آمریکا دسته بندی های فشار خون به شرح زیر است:

جدول

اگر هنگام اندازه گیری فشار خون، دارای فشار خون بحرانی باشید، ۲ یا ۳ دقیقه صبر کنید و سپس تست را دوباره تکرار کنید. اگر در تکرار اندازه گیری فشار خون، عدد گزارش شده یکسان یا بالاتر باشد، این وضعیت یک اورژانس پزشکی است و باید به نزدیک ترین بیمارستان مراجعه کنید.

فشار خون طبیعی: فشار خون طبیعی پایین تر از ۱۲۰/۸۰ mmHg است.

فشار خون افزایش یافته: هنگامی که فشار سیستولیک بین ۱۲۰ تا ۱۲۹ mmHg و فشار دیاستولیک کمتر از ۸۰ mmHg باشد. فشار خون افزایش یافته می‌تواند در طول زمان بدتر شود، مگر اینکه اقداماتی برای کنترل فشار خون انجام شود.

مرحله ی ۱ فشار خون بالا: هنگامی که فشار سیستولیک از ۱۳۰ تا ۱۳۹ mmHg و فشار دیاستولیک بین ۸۰ تا ۸۹ mmHg باشد.

مرحله ی ۲ فشار خون بالا: هنگامی که فشار سیستولیک ۱۴۰ mmHg یا بالاتر و فشار دیاستولیک ۹۰ mmHg یا بالاتر باشد.

فشار خون بالای سیستولیک: نوع رایج فشار خون است که در افراد با سن بیشتر از ۶۵ سال دیده می‌شود. در این بیماری فشار دیاستولیک طبیعی است (کمتر از ۸۰ mmHg) ولی فشار سیستولیک بالا است (بیشتر یا مساوی ۱۳۰ mmHg) .

مدیریت و درمان فشار خون بالا

فشار خون تحت تاثیر عوامل مختلفی ایجاد می‌شود، بنابراین برای آن درمان های مختلفی وجود دارد. هدف از درمان فشار خون بالا، حفظ فشار خون کمتر از ۱۳۴/۸۰ است. درمان فشار خون بالا شامل موارد زیر است:

تغییر شیوه‌ی زندگی

ترک سیگار

کاهش وزن (در صورت داشتن اضافه وزن)

ورزش منظم: فعالیت ورزشی و بدنی با کاهش وزن و کاهش قند خون و سایر عوارض چاقی به کاهش فشار خون کمک می‌کند. قبل از شروع هر برنامه‌ی ورزشی جدید، با پزشک خود مشورت کنید. فعالیت‌های ورزشی از جمله پیاده روی، دویدن، دوچرخه سواری و یا شنا برای ۳۰ تا ۴۵ دقیقه در روز می‌تواند به کاهش فشار خون کمک کند.

خواب کافی

کاهش استرس

کنترل منظم فشار خون در منزل

اجتناب از مصرف الکل

درمان بیماری زمینه ای: درمان بیماری‌های زمینه ای که باعث فشار خون بالا می‌شوند، همچنین موجب بهبود فشار خون بالا می‌شود. بیماری‌هایی مانند: تنگی شریان کلیوی، فئوکروموسیتوما (سرطان نادر غده ی فوق کلیوی)، نارسایی احتقانی قلب، دیابت، چاقی

رعایت رژیم غذایی: رژیم غذایی کم سدیم و کم چربی، محدود کردن مصرف کافئین، کاهش مصرف نمک، مصرف غذاهای غنی از پتاسیم (اگر دچار نارسایی کلیوی هستید غذاهای غنی از پتاسیم ممکن است برای شما مضر باشد)، مصرف میوه و سبزیجات، مصرف لبنیات کم چربی و گوشت بدون چربی.

توجه داشته باشید که این مقاله تنها در راستای افزایش اطلاعات شما می باشد و هر گونه درمان و استفاده ی دارویی تحت صلاحدید و تجویز پزشک امکان پذیر است.

دارو درمانی: انواع مختلفی از داروهای فشار خون وجود دارد که با توجه به شرایط بیمار، پزشک مناسب ترین آن ها را تجویز خواهد کرد. داروهایی مانند:

  • chlorthalidone (کلرتالیدون)
  • hydrochlorothiazide (هیدروکلروتیازید)
  • lisinopril (لیزینوپریل)
  • benazepril (بنازپریل)
  • captopril (کاپتوپریل)
  • candesartan (کاندسارتان)
  • losartan (لوزارتان)
  • amlodipine (آملودیپین)
  • diltiazem (دیلتیازم)
  • doxazosin (دوکسازوسین)
  • prazosin (پرازوسین)
  • carvedilol (کارودیلول)
  • لابتالول
  • acebutolol (آسبوتولول)
  • atenolol (آتنولول)
  • spironolactone (اسپیرونولاکتون یا آلداکتون)
  • eplerenone (اپرونون)
  • Aliskiren (آلیسکیرن)
  • hydralazine (هیدرازین)
  • minoxidil (مینوکسیدیل)
  • guanfacine (گوآفاسین)
  • ( Methyldopa (متیل دوپا)

تنظیم و ترجمه: نرجس خبازی

منابع: mayoclinic ، webMD ، medicalnewstoday ، midicinenet

 دکترتو: نوبت دهی اینترنتی پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید

نظر دهید