فشار خون یکی از مهم‌ترین معیارهای سلامت قلب و عروق است که نشان‌دهنده میزان فشاری است که خون به دیواره رگ‌ها وارد می‌کند. مقدار فشار خون نرمال معمولاً بین 90/60 تا 120/80 میلی‌متر جیوه در نظر گرفته میشود. داشتن فشار خون متعادل برای جلوگیری از بیماری‌های قلبی، سکته مغزی و مشکلات کلیوی اهمیت زیادی دارد. فشار خون می‌تواند بسته به سن، سبک زندگی و شرایط پزشکی فرد تغییر کند. در این مقاله، محدوده فشار خون نرمال را بررسی کرده و عوامل مؤثر بر افزایش یا کاهش آن را توضیح می‌دهیم.
فشار خون نرمال چند است؟
منظور فشار خون مقدار نیرویی است که خون برای عبور از شریان‌ها به اطرافش وارد می‌کند. فشار خون نرمال و طبیعی بسته به سن، شرایط جسمی و مواردی ازاین‌دست متفاوت است اما برای بیشتر بزرگسالان زیر 120/80 میلی‌متر جیوه است. اگر فشار خون بالا باشد خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را افزایش می‌یابد. اما فشار خون پایین نیز می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند. مراجعه به پزشک برای چکاپ‌های سالانه فشار خون می‌تواند از ابتلا به بیماری‌های قلبی جلوگیری کند.
هر بار که قلب می‌زند، خون را به شریان بزرگ آئورت پمپ می‌کند. این کار 60 تا 100 بار در دقیقه، در شبانه‌روز انجام میشود. آئورت شما به شریان‌های دیگری متصل است که اکسیژن و مواد مغذی را به تمام اعضا و بافت‌های بدن شما می‌رسانند. فشار خون همیشه ثابت نمی‌ماند و بسته به غذاها و داروهایی که فرد می‌خورد و فعالیت‌هایی که انجام می‌دهد تغییر می‌کند. برای مثال وقتی ورزش می‌کنید یا هیجان‌زده هستید، فشار خون شما بالا می‌رود و هنگام استراحت فشارتان کمتر است.
متن انگلیسی:
به نقل از british hearft foundation
Normal blood pressure is usually considered to be between 90/60 mmHg and 120/80 mmHg. For over-80s, because it’s normal for arteries to get stiffer as we get older, the ideal blood pressure is under 150/90 mmHg (or 145/85 mmHg at home).
ترجمه فارسی:
فشار خون نرمال معمولاً بین 90/60 mmHg تا 120/80 mmHg در نظر گرفته میشود. برای افراد بالای 80 سال، به دلیل سفت‌تر شدن طبیعی شریان‌ها با افزایش سن، فشار خون ایده‌آل کمتر از 150/90 mmHg (یا 145/85 mmHg در اندازه‌گیری خانگی) است.
انواع اعداد فشار خون نرمال در چه رنج است؟
به‌صورت کلی فشار خون با دو عدد اندازه‌گیری میشود و مقدار آن هم به‌صورت دو عددی نشان داده میشود. اولی فشار خون سیستولیک و دومی فشار خون دیاستولیک نام دارد. هر دوی این اعداد در خوانش فشار خون و تعیین طبیعی‌بودن، بالابودن یا پایین‌بودن آن اهمیت دارند.
فشار خون سیستولیک
عدد اول که فشار خون سیستولیک نامیده میشود، درواقع فشار موجود در شریان‌ها را هنگام ضربان قلب اندازه‌گیری می‌کند.
فشار خون دیاستولیک
عدد دوم فشار خون دیاستولیک نامیده میشود که درواقع فشار موجود در شریان‌ها در زمانی که قلب بین ضربان‌ها در حال استراحت‌کردن است، اندازه‌گیری می‌کند.
مقدار فشار خون نرمال سیستول یا دیوستول در آزمایش فشار خون به شرایط مختلفی بستگی دارد نرمال بودن فشار خون به طبیعی بودن هر دوی این اعداد بستگی دارد و اگر فشار خون سیستول یا دیاستول بالاتر یا پایین‌تر از حد طبیعی باشند، قطعاً به بررسی‌های دقیق‌تر و مراقبت‌های پزشکی بیشتر نیاز است.
فشار خون 12 روی 9 یعنی چه؟
اعداد ۱۲ روی ۹ یعنی فشار خون سیستول شما ۱۲ است و در محدوده‌ی نرمال قرار دارد و فشار خون دیاستول شما که ۹ است کمی از مقدار نرمال بالاتر است.
آیا فشار خون 14 خطرناک است؟
فشار خون ۱۴ روی ۹ به معنای اورژانسی بودن شرایط نیست و باید شرایط فرد بررسی شود. این مقدار با توجه به دستورالعمل‌های سازمان جهانی بهداشت فشار بالا محسوب میشود و به بررسی بیشتری نیاز دارد و اگر کنترل نشود ممکن است خطراتی مانند بیماری قلبی همراه داشته باشد.
فشار خون نرمال چگونه اندازه‌گیری میشود؟
نمی‌توان به صورت حسی متوجه فشار خون شد. تنها راه اندازه‌گیری فشار خون طبیعی استفاده از تجهیزات مخصوص است که معولا در مطب دکتر و اورژانس انجام میشود. معمولاً افرادی که فشار خون درمان نشده دارند یا در آن سابقه فشار خون بالا یا فشار خون پایین وجود دارد، باید دائماً فشار خون خود را در خانه چک کنند. بیماران قلبی و عروقی و افراد مسن هم باید دائماً فشار خود را بررسی کنند تا آن را در رنج فشار خون نرمال نگه دارند. به همین دلیل اکثر افراد از دستگاه‌های فشارسنج دیجیتالی در خانه استفاده می‌کنند.
در این دستگاه‌ها نیز عدد نرمال بر اساس سن و جنس تعیین میشود. اما نکته مهم در خصوص این دستگاه‌ها، استاندارد بودن آنهاست. باید مطمئن شوید که از یک دستگاه فشارسنج معتبر و استاندارد استفاده می‌کنید. بسته به میزان دقت دستگاه ممکن است اعداد فشار خون نرمال با دستگاه دیجیتال کمی با دستگاه فشارسنج‌های معمول فرق داشته باشد. اما هر چقدر دقت این دستگاه‌ها بیشتر باشد و بر اساس استانداردهای جهانی کالیبره شده‌باشند، اعداد فشار خون طبیعی نشان‌داده‌شده در این دستگاه‌های دیجیتالی دقیقاً شبیه به اعداد ذکرشده برای هر سن خواهد بود
فشار خون نرمال در سنین مختلف
مهم‌ترین معیار برای تعیین فشار خون طبیعی، سن افراد است. شرایط جسمی، بیماری‌های زمینه‌ای و جنسیت در میزان فشارخون نرمال یک فرد تاثیر می‌گذارد. در ادامه فشار خون مناسب هر سن و هر جنسیت را بررسی کرده‌ایم.
۱. فشار خون نرمال خانم ها
در زنان نیز میزان فشار خون طبیعی باید بر اساس سن آنها و البته در نظر گرفتن شرایط جسمی و بیماری‌های زمینه‌ای در نظر گرفته شود. برای مثال شرایطی مانند بارداری، اضافه‌وزن یا یائسگی می‌تواند روی میزان فشار خون در زنان تاثیر داشته باشد و محدوده نرمال آن را تغییر دهد.
بااین‌حال برای زنان جوان این میزان 110/68 mm Hg است و برای زنانی که سن آنها بین 40 تا 60 است و در آستانه یائسگی اند یا این که یائسه شده‌اند، میزان فشار خون نرمال 122/74 mm Hg است. در زنان بالای 60 سال هم میزان فشار خون در محدوده 133/69 mm Hg طبیعی در نظر گرفته‌می‌شود.
۲. فشار خون نرمال زن باردار
در دوران بارداری فشار خون نرمال اهمیت بسیار زیادی دارد، به‌نحوی‌که متخصص زنان به‌صورت یک مراقبت روتین دائماً فشار خون در بارداری را چک می‌کند. بالارفتن فشار خون می‌تواند موجب مسمومیت بارداری و حتی سقط جنین شود. فشار خون پایین هم می‌تواند آسیب‌های زیادی به مادر و جنین برساند و باید درمان شود.
۳. فشار خون نرمال برای آقایان
فشار خون طبیعی در آقایان را باید بر اساس سن آنها مشخص کرد. در آقایانی که سن آنها بین 18 تا 39 سال است میزان طبیعی فشار خون 119/70 mm Hg است. در آقایان سن 40 تا 59 سال فشارخون نرمال 124/77 mm Hg و در مردان 60 سال به بالا فشار خون در اندازه 133/69 mm Hg نرمال در نظر گرفته میشود.
۴. فشار خون نرمال افراد بالای 50 سال
طبق نظر انجمن قلب آمریکا، فشار خون بهینه برای بزرگسالان زمانی است که هم فشار سیستولیک و هم فشار دیاستولیک کمتر از 124/77 میلی‌متر جیوه باشد.
۵. فشار خون نرمال برای سن بالاتر از ۶۵
مقدار فشار نرمال برای افراد بالای ۶۵ سال به جنسیت آنها بستگی دارد و برای مردان بالاتر از ۶۵ سال برابر با 133/69میلی‌متر جیوه و برای خانم ها 139/68 میلی‌متر جیوه است.
۶. فشار خون نرمال در سالمندان
در سالمندان به دلیل مشکلاتی که معمولاً به همراه افزایش سن برای آنها ایجاد میشود، از جمله بروز مشکلات قلبی و عروقی، فشار خون نرمال کمی بالاتر از حد معمول است. البته باز هم بهتر است فشار خون در محدوده 80/120 باشد. اما بااین‌وجود در افراد سالمند اگر فشار خون سیستولیک بین 116 تا 142 و فشار خون دیاستولیک بین 81 تا 89 باشد، نرمال در نظر گرفته میشود.
۷. فشار خون نرمال در هنگام خواب
فشار خون طبیعی در زمان خواب با زمان بیداری متفاوت است. هنگامی که شما خواب هستید، فشار خون شما به‌طورکلی کمتر از زمانی است که بیدار هستید. این کاملاً طبیعی است و به‌عنوان غوطه‌ورشدن شبانه شناخته میشود. کاهش فشار خون سیستولیک (عدد بالا) و دیاستولیک (عدد پایین) می‌تواند تا 20 درصد کمتر از میزان فشار خون نرمال شما در طول روز باشد.
فشار خون نرمال در حالت خوابیده نیز معمولاً باید مشابه فشار خون در حالت ایستاده یا نشسته باشد، اما ممکن است کمی پایین‌تر باشد. این تغییرات طبیعی به دلیل تغییرات در وضعیت بدن و نحوه جریان خون به اعضای بدن است.
۸. فشار خون نرمال کودکان
در کودکان میزان فشار خون بسته به سن آنها تعیین میشود. در دوره نوزادی میزان فشار خون سیستول نهایتاً بین 90 تا 100 است و فشار خون پایین بین 50 تا 60 است. به همان میزان که سن کودک بیشتر میشود، عدد فشارخون نرمال هم تغییر می‌کند. کودکان در سن مدرسه باید فشار خون سیستول 97 تا 112 میلی‌متر جیوه و فشار خون دیاستول 56 تا 71 میلی‌متر جیوه داشته باشند.
۹. فشار خون نرمال نوجوانان
در سنین بالای 13 سال محدوده فشار خون طبیعی برای نوجوانان و بزرگسالان یکسان است. فشار خون نرمال برای یک نوجوان در بازه سنی 13 تا 17 سال باید کمتر از 120/80 mm Hg باشد. بنابراین فشار خون بالا یا سیستولیک می‌تواند بین 120 تا 129 میلی‌متر جیوه و فشار خون دیاستولیک هم باید کمتر از 80 میلی‌متر جیوه و بین 50 تا 80 باشد.
متن انگیسی:
به نقل از Healthline
, a normal blood pressure reading is 120/80 mm Hg and below. Readings below 90/60 mm Hg indicate low blood pressure, or hypotension. Readings above 140/90 mm Hg in pregnancy indicate high blood pressure, or hypertension.
ترجمه فارسی:
فشار خون طبیعی 120/80 میلی‌متر جیوه و کمتر است. مقادیر کمتر از 90/60 میلی‌متر جیوه نشان‌دهنده فشار خون پایین یا افت فشار خون است. مقادیر بالای 140/90 میلی‌متر جیوه در بارداری نشان‌دهنده فشار خون بالا یا هایپرتنشن است.
جدول فشار خون نرمال در سنین مختلف
در جدول زیر می‌توانید فشارخون طبیعی در سنین مختلف را مشاهده کنید.
| سن | فشارخون نرمال سیستول | فشارخون نرمال دیاستول |
|---|---|---|
| نوزادان زیر یک ماه | 60 – 90 mm Hg | 20-60 mm Hg |
| نوزادان | 87-105 mm Hg | 53–66 mm Hg |
| کودکان 2 تا 4 سال | 95–105 mm Hg | 53–66 mm Hg |
| کودکان 5 تا 7 سال | 95 – 110 mm Hg | 56 -70 mm Hg |
| کودکان 7 تا 12 سال | 97- 112 mm Hg | 57 -71 mm Hg |
| نوجوانان 13 تا 17 سال | 112-128 mm Hg | 66-80 mm Hg |
در جدول زیر فشارخون طبیعی در بزرگسالان ذکر شده است.
| سن | فشارخون نرمال در زنان | فشارخون نرمال در مردان |
|---|---|---|
| سن 18 تا 39 سال | 110/68 mm Hg | 119/70 mm Hg |
| سن 40 تا 59 سال | 122/74 mm Hg | 124/ 77 mm Hg |
| سن بالای 60 سال | 139/68 mm Hg | 133/69 mm Hg |
چه کنیم فشار خون نرمال داشته باشیم؟
در قدم اول باید کسانی که سابقه ابتلا به فشار خون دارند، دائماً فشار خود را چک کرده و با دریافت داروی مناسب به درمان فشار خون بپردازند. در کنار درمان‌های پزشکی می‌توان با رعایت رژیم غذایی، ورزش‌کردن و روش‌های درمان طب سنتی هم به کنترل و درمان فشار خون پرداخت.
- وزن سالم داشته باشید. اضافه‌وزن خطر ابتلا به فشار خون بالا را افزایش می‌دهد. به‌طورکلی، برای حفظ وزن سالم، باید همان مقدار کالری که می‌خورید و می‌نوشید را بسوزانید.
- فعالیت متوسط، مانند پیاده‌روی سریع یا شنا، می‌تواند فشار خون بالا را کاهش دهد. اهدافی را تعیین کنید تا بتوانید با خیال راحت ورزش کنید و حداقل 150 دقیقه (2.5 ساعت) در هفته کار کنید.
- از یک رژیم غذایی سالم برای سلامت قلب و داشتن فشارخون نرمال پیروی کنید.
- تغذیه سالم و داشتن رژیم غذایی متعادل از سبزیجات، میوه‌ها، غلات، پروتئین، لبنیات و روغن‌ها می‌تواند فشارخون شما را کاهش دهد.
- برای داشتن یک فشار خون طبیعی (خصوصاً اگر سابقه فشار خون بالا داشته باشید) مصرف نمک را کم کنید.
- الکل ننوشید. نوشیدن الکل می‌تواند بر فشار خون شما تأثیر بگذارد. سیگار هم همین تاثیر را دارد.
- استرس را کنترل کنید.
راهنمای مراجعه به دکتر
برای اطلاع بیشتر درباره فشار خون می توانید از بهترین دکترهای قلب و عروق ایران نوبت بگیرید.
در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان قلب و عروق در برخی شهرهای مختلف ایران را مشاهده می‌کنید:
نتیجه‌گیری
داشتن فشار خون طبیعی بسیار مهم است. بالارفتن فشار خون می‌تواند مشکلات و بیماری‌های بسیار خطرناکی را برای افراد به وجود بیاورد. فشار خون بالا با آسیب به شریان‌ها می‌تواند میزان کشش آنها را کم کرده و با کاهش خون‌رسانی و اکسیژن به سمت قلب، موجب بروز بیماری‌های قلبی جدی شود. سکته مغزی هم می‌تواند از عوارض فشار خون بالا باشد. در نتیجه درمان فشار خون یا بهتر است بگوییم کنترل فشار خون برای سلامتی اهمیت زیادی دارد. با مراجعه به پزشک و متخصص قلب و عروق می‌توان بهترین شیوه درمان و کنترل فشار خون را دریافت کرد تا به‌این‌ترتیب با داشتن فشار خون نرمال، بتوان سلامتی را تضمین کرد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
فشار خون نیرویی است که خون هنگام عبور از رگ‌ها به دیواره‌های شریان‌ها وارد می‌کند. این فشار زمانی که قلب شما خون را پمپاژ می‌کند (فشار سیستولیک) و زمانی که قلب در حال استراحت بین ضربان‌ها است (فشار دیاستولیک) اندازه‌گیری میشود. فشار خون به‌عنوان دو عدد بیان میشود، مانند 120/80 میلی‌متر جیوه.
فشار خون 8 (معمولاً به‌عنوان 80/50 یا 80/40 میلی‌متر جیوه در نظر گرفته میشود) می‌تواند نشانه‌ای از فشار خون پایین یا هایپوتنشن باشد. اگر علائمی مانند سرگیجه، ضعف یا غش داشته باشید، این فشار خون ممکن است خطرناک باشد. در غیر این صورت، فشار خون پایین می‌تواند در برخی افراد بدون مشکل باشد، اما در صورت بروز علائم باید به پزشک مراجعه کنید.
در افراد مبتلا به دیابت، هدف فشار خون باید کمتر از 140/90 میلی‌متر جیوه باشد. طبق دستورالعمل‌های انجمن دیابت آمریکا (ADA)، کنترل فشار خون در این افراد به‌ویژه برای کاهش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی بسیار مهم است.
فشار خون 16نشان‌دهنده فشار خون بالا است. فشار خون 160/100 به‌عنوان هایپرتنشن مرحله 2 شناخته میشود و می‌تواند خطراتی مانند بیماری‌های قلبی و سکته مغزی را به همراه داشته باشد. این سطح از فشار خون نیاز باید درمان شود.
فشار خون نرمال برای بزرگسالان باید کمتر از 120/80 میلی‌متر جیوه باشد. نبض یا ضربان قلب نرمال معمولاً بین 60 تا 100 ضربه در دقیقه است. اگر فشار خون یا ضربان قلب خارج از محدوده باشد ممکن است نیاز به ارزیابی بیشتر توسط پزشک داشته باشید.
دیا در دستگاه فشار خون به فشار دیاستولیک اشاره دارد که مقدار فشاری است که در رگ‌ها هنگام استراحت قلب (بین دو ضربان) اندازه‌گیری میشود. این عدد معمولاً پایین‌تر از فشار سیستولیک است.
فشار خون 11 روی 7 (معمولاً 110/70 میلی‌متر جیوه) به‌عنوان یک فشار خون نرمال و سالم در نظر گرفته میشود. این مقدار نشان‌دهنده فشار خون طبیعی است که معمولاً برای اکثر افراد سالم مناسب است.
