در سال‌های اخیر موضوعات مربوط به هویت فردی و روابط انسانی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. یکی از مفاهیم مهم در این زمینه، گرایش جنسی است که به‌عنوان تمایل عاطفی و جنسی فرد نسبت به دیگران تعریف میشود. با این حال، هنوز بسیاری از افراد در درک درست این مفهوم و تفاوت آن با موضوعاتی مثل هویت جنسیتی یا رفتار جنسی دچار ابهام هستند. شناخت صحیح این موضوع می‌تواند به درک بهتر خودتان و بهبود روابط کمک کند. در این مقاله از دکترتو به بررسی ساده و علمی گرایش جنسی، انواع آن و نکات مهم مرتبط با آن می‌پردازیم. در صورت وجود ابهام یا دغدغه در این زمینه، مشورت با متخصص سلامت روان مثل بهترین دکتر روانشناس تهران یا بهترین دکتر روانپزشک تهران توصیه میشود.
گرایش جنسی چیست؟
معنی گرایش جنسی یعنی تمایل عاطفی، احساسی و جنسی یک فرد نسبت به افراد دیگر. این موضوع نشان می‌دهد که یک شخص بیشتر به چه جنسیتی جذب میشود؛ مثل جذب شدن به جنس مخالف، هم‌جنس یا هر دو. گرایشهای جنسی در منابع علمی به‌عنوان الگوهای مختلف جذب عاطفی و جنسی توصیف می‌شوند و معرفی آن‌ها در این مقاله صرفاً با هدف آشنایی مخاطبان با مفاهیم علمی مرتبط انجام شده است. در ادامه یک جدول خلاصه و ساده از انواع گرایش‌ها و ویژگی‌های آن‌ها آورده شده است:
| نوع گرایش | معنی ساده |
|---|---|
| استریت | کشش به جنس مخالف |
| گی | مردی که به مردان کشش دارد |
| لزبین | زنی که به زنان کشش دارد |
| بایسکشوال | کشش به بیش از یک جنس یا جنسیت |
| پنسکشوال | کشش یا جذب بدون توجه به جنسیت |
| آسکشوال | نداشتن یا کم‌بودن کشش جنسی |
| کوییر | اصطلاح چتری برای هویت‌ها و گرایشهای خارج از الگوی رایج |
نکته بسیار مهم: این مقاله صرفاً با هدف افزایش آگاهی و ارائه اطلاعات علمی درباره انواع گرایشهای جنسی تهیه شده است. ذکر و معرفی این گرایش‌ها به‌منزله تأیید، ترویج یا تشویق هیچ نوع گرایش یا رفتار خاصی نیست و محتوای مقاله دکترتو جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد.
تفاوت گرایش جنسی با هویت جنسیتی
گرایش جنسی به معنای تمایل عاطفی و جنسی فرد به دیگران است، مثل جذب شدن به جنس مخالف یا هم‌جنس. اما هویت جنسیتی به درک فرد از جنسیت خودش مربوط میشود؛ یعنی اینکه خود را زن، مرد یا خارج از این دو تعریف کند. به زبان ساده، گرایش جنسی درباره «به چه کسی جذب می‌شویم» است، در حالی که هویت جنسیتی درباره «چه کسی هستیم» است. این دو مفهوم مستقل از هم هستند و ممکن است در هر فرد ترکیب‌های متفاوتی داشته باشند و باید جدا از هم و ترجیحا با مشورت بهترین دکتر روانشناس ایران در مواردی که شک وجود دارد، بررسی شوند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت pmc.ncbi.nlm.nih.gov
Gender identity refers to a person’s innermost concept of self as male, female or something else and can be the same or different from one’s physical sex. Sexual orientation refers to an enduring pattern of emotional, romantic and/or sexual attractions to men, women or both sexes.
ترجمه فارسی:
هویت جنسیتی به درک و احساس درونی و عمیق هر فرد از خود به‌عنوان مرد، زن یا هویتی دیگر اشاره دارد و ممکن است با جنسیت فیزیکی او در زمان تولد یکسان یا متفاوت باشد. گرایش جنسی نیز به الگوی پایدار کشش‌های عاطفی، عاشقانه یا جنسی فرد نسبت به مردان، زنان یا هر دو جنس گفته میشود.
انواع گرایش جنسی چیست؟
گرایش جنسی به چند دسته اصلی تقسیم میشود اما این تقسیم‌بندی می‌تواند طیف‌دار و گسترده باشد. مهمترین انواع آن شامل دگرجنس‌گرایی، همجنسگرایی، دوجنس‌گرایی و همه‌جنس‌گرایی است. در کنار این‌ها، افراد آسکشوال ممکن است جذب جنسی بسیار کم یا بدون جذب جنسی باشند. این وضعیت الزاماً به معنای نداشتن جذب عاشقانه، رابطه عاطفی، میل جنسی یا رفتار جنسی نیست. افراد ممکن است تجربه‌های متفاوتی از جذب عاطفی و جنسی در کنار فانتزی جنسی داشته باشند. رایج‌ترین انواع و نام گرایش های جنسی شامل موارد زیر است:
- دگرجنس‌گرایی (استریت)
- همجنسگرایی (گی و لزبین)
- دوجنس‌گرایی (بایسکشوال)
- همه‌جنس‌گرایی (پنسکشوال)
- افراد بدون گرایش جنسی
- چندجنس گرایی
استریت چیست؟
معنی استریت یا دگرجنس‌گرایی (هتروسکشوال) یعنی حالتی که فرد از نظر عاطفی و جنسی به جنس مخالف خود جذب میشود یا همان گرایش دختر به پسر یا پسر به دختر. گرایش جنسی straight یکی از رایج‌ترین شکل‌های گرایش جنسی در جهان است. در این حالت، افراد معمولاً روابط عاطفی و جنسی خود را با جنس مخالف شکل می‌دهند. دگرجنس‌گرایی یا گرایش استریت در بیشتر فرهنگ‌ها به عنوان الگوی غالب روابط شناخته میشود.
هم جنس گرایی چیست؟
همجنسگرایی به گرایشی گفته میشود که فرد به افراد هم‌جنس خود جذب میشود. در مردان همجنسگرا از اصطلاح «گی» و در زنان همجنسگرا از «لزبین» استفاده میشود. در مورد اینکه همجنسگرایان چه کسانی هستند باید گفت این گرایش شامل تمایلات عاطفی و جنسی نسبت به هم‌جنس است و یکی از انواع گرایش جنسی شناخته میشود.
گی چیست؟
معنی گی یا همجنسگرایی مردان یعنی گرایشی که در آن مردان از نظر عاطفی و جنسی به مردان دیگر جذب می‌شوند. این گرایش شامل شکل‌گیری احساسات عاطفی، علاقه و روابط صمیمی با هم‌جنس است.
لزبین چیست؟
همجنسگرایی زنان یا «لزبین» به گرایشی گفته میشود که در آن زنان از نظر عاطفی و جنسی به زنان دیگر جذب می‌شوند. این گرایش شامل ایجاد روابط عاطفی، احساسی و جنسی با هم‌جنس است. لزبین یک اصطلاح برای زنان همجنس‌گراست اما لز بیشتر یک شکل کوتاه و غیررسمی و عامیانه از همین واژه است.
بایسکشوال چیست؟
بایسکشوال به انگلیسی bisexual یا دوجنس‌گرا به فردی گفته میشود که ممکن است نسبت به بیش از یک جنس یا جنسیت کشش عاطفی یا جنسی داشته باشد. این جذب می‌تواند در زمان‌ها و شرایط مختلف شدت متفاوتی داشته باشد. در مورد تفاوت هموسکشوال و بایسکشوال باید گفت هموسکشوال به فردی گفته میشود که از نظر عاطفی و جنسی فقط به هم‌جنس خود جذب میشود، در حالی که بایسکشوال یا دوجنس‌گرا به فردی گفته میشود که ممکن است به بیش از یک جنس یا جنسیت جذب عاطفی، عاشقانه یا جنسی داشته باشد. به زبان ساده:
- دختر بایسکشوال یعنی فردی که ممکن است نسبت به بیش از یک جنسیت، از جمله زنان و مردان، کشش عاطفی، عاشقانه یا جنسی داشته باشد.
- پسر بایسکشوال یعنی فردی که ممکن است نسبت به بیش از یک جنسیت، از جمله مردان و زنان، کشش عاطفی، عاشقانه یا جنسی را تجربه کند.
پنسکشوال چیست؟
همه‌جنس‌گرایی یا پنسکشوال به گرایشی گفته میشود که در آن فرد بدون توجه به جنسیت یا هویت جنسیتی، به دیگران جذب عاطفی یا جنسی میشود. در این حالت، ویژگی‌های شخصیتی و احساسی فرد اهمیت بیشتری نسبت به جنسیت او دارند.
| اصطلاح | معنی ساده | تفاوت اصلی |
|---|---|---|
| بایسکشوال | کشش به بیش از یک جنس یا جنسیت | ممکن است الگوی کشش برای همه یکسان نباشد |
| پنسکشوال | کشش بدون تمرکز اصلی بر جنسیت | جنسیت معمولاً معیار اصلی کشش نیست |
آسکشوال یا فرد بدون گرایش جنسی چیست؟
بی‌جنس‌گرایی به تجربه‌نکردن یا تجربه بسیار اندک جذب جنسی گفته میشود. این وضعیت الزاماً به معنی نداشتن میل جنسی، رابطه عاطفی، جذب عاشقانه یا رفتار جنسی نیست.
چند جنس گرایی چیست؟
چندجنس‌گرایی به حالتی گفته میشود که فرد به چند نوع جنسیت یا هویت جنسیتی جذب میشود، اما نه الزاماً همه آن‌ها. این مفهوم شبیه بایسکشوال است اما می‌تواند گسترده‌تر باشد و تنوع بیشتری در جذب عاطفی یا جنسی را شامل شود. چندجنس‌گرایی به جذب به چند جنسیت مختلف اشاره دارد اما همه جنسیت‌ها را شامل نمی‌شود، در حالی که پنسکشوال به جذب بدون توجه به جنسیت یا هویت جنسیتی افراد گفته میشود.
کوییر چیست؟
کوییر یعنی اصطلاحی چتری و خودانتخابی که برخی افراد برای توصیف گرایش جنسی، هویت جنسیتی یا تجربه‌ای خارج از هنجارهای رایج به‌کار می‌برند. این واژه لزوماً به نان‌باینری بودن یا داشتن چند هویت اشاره نمی‌کند.
اصطلاحات رایج در گرایش جنسی چه معنایی دارند؟
گرایشهای جنسی به شکل‌های مختلف تجربه می‌شوند و ممکن است برای هر فرد با شدت، ثبات یا الگوی متفاوتی همراه باشند. وقتی درباره انواع گرایش جنسی صحبت می‌کنیم، منظور فقط اصطلاحاتی مثل استریت، گی، لزبین، بایسکشوال و پنسکشوال نیست؛ بلکه باید تفاوت آن‌ها را با هویت جنسیتی و نقش‌های رابطه هم بدانیم. جدول زیر کمک می‌کند معنی هر اصطلاح را ساده‌تر بشناسید و تفاوت‌ها را بهتر درک کنید.
| اصطلاح | معنی ساده | آیا گرایش جنسی است؟ |
|---|---|---|
| تاپ | نقش یا ترجیح رفتاری در رابطه | نه همیشه |
| باتم | نقش یا ترجیح رفتاری در رابطه | نه همیشه |
| ورس | فردی با نقش منعطف | بیشتر اصطلاح نقش رابطه است |
| سافت لاو | رابطه یا علاقه با لحن نرم‌تر و عاطفی‌تر | گرایش جنسی نیست |
سافت لاو در رابطه چیست؟
سافت لاو (Soft Love) به نوعی رابطه عاطفی اشاره دارد که بر مهربانی، حمایت، احترام متقابل، صمیمیت عاطفی و ارتباط آرام تمرکز دارد. سافت در رابطه جنسی اهمیت زیادی برای توجه به احساسات، درک متقابل و ایجاد حس امنیت عاطفی قائل است و معمولاً از رفتارهای تنش‌زا یا کنترل‌گرانه دوری میشود.
به زبان ساده، سافت در رابطه جنسی معمولاً به سبک یا رفتاری اشاره دارد که ملایم، آرام، عاطفی و بدون خشونت یا سلطه‌گری شدید است. اصطلاح تاپ سافتم یعنی فردی که نقش فعال‌تر را دارد اما این نقش را با رفتار محترمانه، آرام و همراه با توجه به احساسات و راحتی طرف مقابل انجام می‌دهد.
پوز سافت چیست؟
پوز سافت (Soft Pose) اصطلاحی است که بیشتر در شبکه‌های اجتماعی استفاده میشود و به حالت، ظاهر یا ژستی اشاره دارد که فرد را آرام، مهربان، لطیف یا صمیمی نشان می‌دهد.
ورس در رابطه چیست؟
ورس (Vers) مخفف واژه Versatile است و به فردی گفته میشود که در رابطه یا فعالیت جنسی، محدود به یک نقش مشخص نیست و می‌تواند بر اساس شرایط، ترجیح شخصی یا توافق با شریک خود، نقش تاپ یا باتم را بپذیرد. به بیان ساده، ورس یعنی فرد فقط نقش فعال یا فقط نقش پذیرنده را ترجیح نمی‌دهد و با هر دو نقش راحت است. این اصطلاح بیشتر برای توصیف ترجیحات جنسی به کار می‌رود و به گرایش جنسی یا هویت جنسیتی فرد ارتباط مستقیمی ندارد.
تاپ و باتم چیست؟
تاپ و باتم اصطلاحاتی هستند که برای توصیف نقش‌های ترجیحی برخی افراد در روابط جنسی به کار می‌روند. تاپ معمولاً به فردی اشاره دارد که نقش فعال‌تر را انتخاب می‌کند، در حالی که باتم به فردی گفته میشود که نقش پذیرنده را ترجیح می‌دهد. این اصطلاحات لزوماً به گرایش جنسی یا هویت جنسیتی فرد ارتباطی ندارند.
آیا گرایش جنسی انتخابی است؟
گرایش جنسی معمولاً انتخابی نیست و افراد آن را آگاهانه انتخاب نمی‌کنند. این ویژگی به‌صورت طبیعی در طول رشد فرد شکل می‌گیرد. بیشتر پژوهش‌های روانشناسی نشان می‌دهند که افراد نمی‌توانند به‌سادگی آن را تغییر دهند یا انتخاب کنند، بلکه بخشی از هویت درونی هر شخص است. بنابراین استفاده از اصطلاح انتخابی معمولا صحیح نیست.
آیا گرایش جنسی قابل تغییر است؟
گرایش جنسی معمولاً یک ویژگی پایدار در هویت فرد است و به‌سادگی قابل تغییر نیست. سازمان‌های معتبر روانشناسی تأکید می‌کنند که تلاش برای تغییر گرایش جنسی به اجبار، نه مؤثر است و نه توصیه میشود. با این حال، برخی افراد ممکن است در طول زندگی تغییراتی در تجربه یا درک احساسات خود داشته باشند اما این موضوع به معنای تغییر کامل گرایش نیست.
در مقابل، عمل تغییر جنسیت در مواردی که فرد دچار ناهماهنگی شدید بین هویت جنسیتی و بدن خود است، می‌تواند به کاهش این تعارض و بهبود کیفیت زندگی کمک کند. در ویدئوی زیر، دکتر بهرام میرجلالی، فوق تخصص جراحی تغییر جنسیت در مورد نحوه تغییر جنسیت با شما صحبت خواهد کرد.
عوامل تعیین کننده گرایش جنسی چیست؟
گرایش یک فرد تعیین می کند که به چه کسی احساس عاشقانه یا میل جنسی دارد. تعیین گرایش در فرد به او کمک می کند تا در برابر مشکلات و فشار ها ایستادگی کند. یکی دیگر از اهمیت‌های تعیین گرایش جنسی، پیدا کردن حمایت‌هایی است که فرد می‌توان داشته باشد و در صورت وجود مشکلات آن را با کمک روانشناسان و روانپزشکان حل کند. بیشتر محققین معتقدند که گرایش جنسی نتیجه گروهی از عوامل شامل زیستی، ژنتیکی و هورمونی پیش‌تولدی است. علاوه بر این، عوامل تعیین کننده از یک فرد به فرد دیگر هم متفاوت هستند.
گرایش جنسی ارثی یا حاصل تربیت جنسی است؟
گرایش جنسی نتیجه یک عامل واحد نیست. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که ترکیبی از عوامل زیستی، ژنتیکی و محیطی در شکل‌گیری آن نقش دارند. نه کاملاً ارثی است و نه صرفاً حاصل تربیت. به‌عبارت ساده، تعامل چند عامل مختلف باعث شکل‌گیری آن در هر فرد میشود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت webmd
Sexual orientation is a term used to refer to a person’s pattern of emotional, romantic, and sexual attraction to people of a particular gender.
ترجمه‌ی فارسی:
گرایش جنسی اصطلاحی است که برای اشاره به الگوی تمایل عاطفی، عاشقانه و جنسی یک فرد نسبت به افراد با یک جنسیت خاص به کار می‌رود.
تست گرایش جنسی چقدر قابل اعتماد است؟
تست گرایش جنسی مجموعه‌ای از پرسش‌ها است که تلاش می‌کند به فرد کمک کند احساسات، تمایلات عاطفی و الگوهای جذب خود را بهتر بشناسد. این تست‌ها معمولاً جنبه خودشناسی دارند و نتیجه آن‌ها قطعی یا تشخیصی نیست. گرایش جنسی موضوعی پیچیده و چندبعدی است و تنها با یک آزمون ساده قابل تعیین دقیق نیست. بنابراین این تست‌ها بیشتر برای افزایش آگاهی فرد استفاده می‌شوند و نباید به‌عنوان تشخیص نهایی و بدون مشورت با بهترین دکتر روانپزشک ایران یا روانشناس در نظر گرفته شوند.
تست‌های آنلاین نمی‌توانند گرایش جنسی را به‌طور قطعی تشخیص دهند اما ممکن است برای شناخت بهتر احساسات، الگوهای کشش و پرسش‌های ذهنی کمک‌کننده باشند. اگر فرد دچار اضطراب، شرم، سردرگمی شدید یا فشار اجتماعی است، مشاوره با روانشناس آگاه به مسائل جنسیت و رابطه بهتر از تکیه بر تست آنلاین است.
نتیجه گیری
گرایش جنسی به انگلیسی sexual orientation یکی از بخش‌های مهم هویت انسان است که به تمایل عاطفی و جنسی افراد نسبت به دیگران اشاره دارد. این مفهوم در قالب‌های مختلفی مانند دگرجنس‌گرایی، همجنسگرایی، دوجنس‌گرایی و سایر طیف‌ها دیده میشود و با هویت جنسیتی یا رفتار جنسی متفاوت است و نباید با آن‌ها اشتباه گرفته شود. همچنین این گرایش معمولاً پایدار است و با تست‌های ساده قابل تعیین قطعی نیست.
محتوای این مقاله جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و نباید به‌عنوان راهنمای انتخاب، تغییر یا پذیرش هیچ گرایش جنسی خاصی تلقی شود. در صورت وجود ابهام یا دغدغه در این زمینه، مشورت با متخصص سلامت روان مثل دکتر روانشناس، دکتر روانپزشک یا بهترین دکتر روانکاوی ایران توصیه میشود.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
نان‌باینری نوعی هویت جنسیتی است، نه گرایش جنسی؛ افراد نان‌باینری ممکن است دگرجنس‌گرا، همجنسگرا، دوجنس‌گرا، همه‌جنس‌گرا، بی‌جنس‌گرا یا دارای گرایش دیگری باشند.
آشفتگی جنسیتی به حالتی گفته میشود که فرد بین هویت جنسیتی درونی خود و جنسیت تعیین‌شده در زمان تولد احساس ناهماهنگی یا ناراحتی دارد. این موضوع می‌تواند باعث سردرگمی یا استرس شود و در برخی افراد نیاز به حمایت روانشناسی و بررسی تخصصی دارد.
شناخت گرایش جنسی نیاز به زمان و خودآگاهی دارد. توجه به احساسات عاطفی، نوع جذب به دیگران و الگوهای روابط می‌تواند کمک‌کننده باشد. صحبت با مشاور یا متخصص نیز می‌تواند دید روشن‌تری بدهد. این فرایند تدریجی است و نیاز به عجله یا نتیجه‌گیری فوری ندارد.
دوجنس‌گرایی یا بایسکشوال معمولاً جذب به بیش از یک جنس یا جنسیت را توصیف می‌کند. همه‌جنس‌گرایی یا پنسکشوال معمولاً زمانی به‌کار می‌رود که جنسیت عامل محدودکننده یا تعیین‌کننده جذب نباشد.
هموسکشوال اصطلاح کلی‌تری است و به فردی گفته میشود که به افراد هم‌جنس خود کشش عاطفی یا جنسی دارد. اما لزبین به‌طور مشخص برای زنانی به کار می‌رود که به زنان کشش دارند. بنابراین هر فرد لزبین می‌تواند هموسکشوال باشد اما همه افراد هموسکشوال لزوماً لزبین نیستند؛ چون این اصطلاح شامل مردان گی هم میشود.
خودجنس‌گرایی به حالتی گفته میشود که فرد بیشتر یا به‌طور کامل به خودش جذب عاطفی یا جنسی دارد. این مفهوم در برخی منابع به عنوان یک گرایش نادر یا غیررایج مطرح میشود اما در طبقه‌بندی‌های اصلی علمی جایگاه مشخص و گسترده‌ای ندارد. در بسیاری از موارد، این اصطلاح بیشتر در بحث‌های غیررسمی استفاده میشود.
گرایش جنسی به الگوی کشش عاطفی، عاشقانه یا جنسی افراد نسبت به دیگران اشاره دارد. از شناخته‌شده‌ترین انواع آن می‌توان به دگرجنس‌گرایی، همجنسگرایی، دوجنس‌گرایی، همه‌جنس‌گرایی و بی‌جنس‌گرایی اشاره کرد. گرایش جنسی و جنسیت دو مفهوم متفاوت هستند.
