دلیل خلط خونی چیست و چه درمانی دارد؟

دلایل خلط خونی

خلط خونی(هموپتزی) چیست؟

خلط خونی یا هموپتزی به دفع خون از مجاری تنفسی گفته می شود. خون موجود در خلط می تواند در حد رگه های خون و یا در حجم بسیار زیاد باشد. اگر حجم خون در هر بار تخلیه ی خلط بیشتر از ۱۰۰ سی سی و یا بیشتر از ۶۰۰ سی سی در شبانه روز باشد، خطرناک است و مشکل جدی محسوب می شود. گاهی ممکن است خونی که همراه با خلط خارج شده منشاء تنفسی نداشته و به دنبال خونریزی از سیستم گوارشی باشد که در این حالت به آن هماتمز(بالا آوردن خون از سیستم گوارشی) می گویند. افتراق و تشخیص این دو حائز اهمیت است. برای مثال اگر منشا خون از ریه باشد به رنگ قرمز روشن، کف آلود و گاهی همراه با مخاط است که می تواند پس از سرفه‌ی مداوم یا عفونت ریوی ایجاد شده باشد. اما اگر خون دفع شده از دستگاه گوارش باشد به رنگ قرمز تیره بوده و با علائمی مانند تهوع و استفراغ یا دفع مدفوع تیره و قیری رنگ همراه است. همچنین ممکن است بیمار شرح حالی از مصرف زیاد الکل یا بیماری کبدی بدهد این بیماران معمولا از سوء هاضمه نیز شکایت می کنند.

علایم خلط خونی

خلط خونی ممکن است همراه با هر کدام از علایم زیر دیده شود:

درد قفسه ی سینه

تنگی نفس (حتی در فعالیت معمول)

تهوع و استفراغ

افزایش ضربان قلب

تب

دلایل خلط خونی

خلط خونی می تواند به دنبال علل متعددی ایجاد شود. خون همراه با خلط ممکن است علامتی از یک مشکل جدی باشد. عفونت، سرطان، آسیب به رگ های خونی و بیماری های ریوی همگی ازعللی هستند که می توانند موجب خلط خونی شوند. غالبا خلط خونی نیاز به ارزیابی دارد مگر اینکه به دنبال برونشیت(التهاب راه های هوایی) ایجاد شده باشد زیرا در این حالت بیمار خود به خود بهبود می یابد.

در ادامه به شایع ترین علل خلط خونی می پردازیم:

برونشیت(حاد و مزمن): به التهاب مجاری هوایی(نای، نایژه ها و برونشیول) برونشیت گفته می شود که به دنبال عفونت توسط باکتری ها و ویروس ها یا دراثرهوای آلوده و سیگار کشیدن ایجاد می شود. برونشیت شایع ترین علت خلط خونی می باشد.

برونشکتازی: یک بیماری ریوی است که راه های هوایی ریه به صورت دائمی گشاد شده و یکپارچگی مخاط آن از دست رفته است. در این بیماری، بیمار معمولا علائمی مانند سرفه مزمن و خلط سینه دارد.

سرطان ریه: بیمار با علائمی مانند سرفه مزمن، درد قفسه سینه، کاهش وزن و خلط خونی مراجعه می کند.

مشاوره تلفنی با بهترین پزشکان

مصرف ضد انعقادها: برای مثال مصرف بیش از حد داروی وارفارین می تواند موجب خونریزی وبه دنبال آن خلط خونی شود.

ذات الریه(پنومونی): به عفونت بافت ریه پنومونی یا ذات الریه می گویند.

آمبولی ریه: به وجود لخته ی خون یا گاهی چربی در یکی از سرخرگ های ریوی که موجب تنگ شدن و یا انسداد کامل رگ می شود آمبولی ریه گفته می شود. بیمار با علائمی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه و خلط خونی مراجعه می کند.

نارسایی احتقانی قلب: هنگامی که ساختمان و عملکرد قلب دچار اختلال شود قلب در خون گیری و پمپاژ خون دچار مشکل می شود، که به آن نارسایی احتقانی قلب می گوییم. نارسایی احتقانی قلب غالبا به دنبال تنگی دریچه ی میترال ایجاد می شود.

سل(توبرکلوزیس)

بیماری های خود ایمنی و التهابی(مانند لوپوس، وگنر گرانولوماتوز، گود پاسچر، پلی آنژئیت میکروسکوپی، سندرم چرگ اشتراوس و…)

ناهنجاری های شریانی وریدی ریه

مصرف کوکائین

ضربه و جراحت به قفسه ی سینه(مانند اصابت گلوله و تصادف با موتور سیکلت)

اندومتریوز ریوی: رشد بافت اندومتر(بافت داخل رحمی) در جایی بیرون از رحم را اندومتریوز گویند. در اندومتریوز، بافت اندومتر همچنان به فعالیت خود ادامه داده و در هر دوره ی قاعدگی ضخیم شده و خون ریزی می کند. حال اگر این بافت در ریه باشد هر ماه با خلط خونی خود را نشان می دهد.

تشخیص خلط خونی

همانطور که اشاره شد در ابتدا باید از محل دقیق خونریزی اطمینان حاصل کرد. زیرا در صورتی که محل خونریزی ریه یا سیستم گوارشی باشد، ارزیابی و درمان متفاوت خواهد بود. در ادامه مراحل درمان، پزشک با کمک تست های تشخیصی در ابتدا میزان خون ریزی و هرگونه خطر تنفسی را ارزیابی کرده و سپس به بررسی علل خلط خونی می پردازد.

شرح حال و معاینه: اولین قدم گرفتن شرح حال ومعاینه توسط پزشک است که تا حدودی می تواند به تشخیص علل هموپتزی کمک کند.

عکس قفسه سینه: دومین گام گرفتن عکس از قفسه سینه است که با آن می توان توده، تجمع خون یا مایع در قفسه سینه را تشخیص داد. با این وجود ممکن است عکس قفسه سینه در بیماری با خلط خونی نرمال باشد.

سی تی اسکن(CT scan): سی تی اسکن نیز می تواند با ایجاد تصاویری با جزییات دقیق از ساختار ریه برای تشخیص برخی علل خلط خونی به پزشک کمک کند.

برونکوسکوپی: در برونکوسکوپی پزشک با کمک اندوسکوپ(لوله ای انعطاف پذیر که در انتهای آن دوربین تعبیه شده) از راه دهان یا بینی وارد شده و می تواند مجاری های هوایی و ریه را به طور مستقیم مشاهده کند. با کمک برونکوسکوپی می توان برخی از علل خلط خونی را تشخیص داد.

آزمایش شمارش سلول های خون(CBC): آزمایشی که با آن می توان سلول های خون شامل گلبول های قرمز و سفید و پلاکت ها همچنین سطح هموگلوبین خون را اندازه گیری کرد.

آزمایش ادرار: برخی علل خلط خونی می توانند موجب غیرطبیعی شدن نمونه ادرار بیمار شوند

تست های انعقادی: عدم توانایی در ایجاد لخته خون می تواند موجب خونریزی و به دنبال آن خلط خونی شود.

اندازه گیری الکترولیت های خونی: با کمک این آزمایش می توان الکترولیت های خون و به دنبال آن عملکرد کلیه را بررسی کرد زیرا برخی علل  می توانند باعث اختلال در عملکرد کلیه شوند.

پالس اکسی متری: پالس اکسی متری دستگاهی است که با کمک آن می توان میزان اکسیژن خون سرخرگ را اندازه گرفت. این وسیله غیر تهاجمی بوده و به سادگی مورد استفاده قرار می گیرد.

اندازه گیری گازهای خون شریانی: در این تست میزان اکسیژن و دی اکسید کربن خون اندازه گیری می شود. در بیماری با خلط خونی ممکن است سطح اکسیژن خون کاهش یابد.

درمان خلط خونی

  • هدف از درمان بیمارانی که با خلط خونی مراجعه می کنند در ابتدا قطع خونریزی و بعد از آن درمان بیماری زمینه ای است. با این وجود درمان  با توجه به علت آن متفاوت بوده و می تواند شامل هر یک از موارد زیر باشد:
    آمبولیزاسیون شریان ریوی: در این روش پزشک با کمک یک کاتتر از طریق یکی از سرخرگ های ران وارد شده و با تزریق ماده حاجب می تواند عروق ریوی را با یک صفحه نمایش مشاهده کند. پزشک می تواند با این روش محل خونریزی را پیدا کرده و آن را با کمک فنرهای فلزی مسدود کند و معمولا خونریزی متوقف می شود.
  • برونکوسکوپی: برونکوسکوپی علاوه بر تشخیص می تواند برای درمان برخی علل خلط خونی نیز به کار رود. برای مثال با باد کردن بالن و گذاشتن آن در راه های هوایی می توان جلوی خونریزی را گرفت.
  • جراحی: در صورتی که خونریزی شدید و تهدید کننده حیات باشد، نیازمند جراحی است. در این شرایط ریه ی آسیب دیده را برمی دارند که آن پنومونکتومی می گویند.
  • شیمی درمانی و اشعه درمانی: برای درمان سرطان ریه انجام می شود.
  • درمان دارویی
  • آنتی بیوتیک: برای مثال در درمان پنومونی و سل آنتی بیوتیک تجویز می کنیم.
  • استروئید: برای درمان بیماری های التهابی استفاده می شود.
  • همچنین افرادی که به دنبال مصرف دارو دچار خلط خونی شدید شده اند ممکن است نیاز به دریافت خون یا مصرف داروهای دیگر برای جلوگیری از خونریزی داشته باشند.

چه مواقعی برای درمان خلط خونی به پزشک مراجعه کنیم؟

توجه کنید که فردی که دچار خلط خونی است حتی بدون وجود هر کدام از علائم فوق باید به متخصص داخلی مراجعه کند زیرا ممکن است مشکلی جدی وجود داشته باشد. همانطور که گفته شد شایع ترین علت خلط خونی، برونشیت حاد است که غالبا خود به خود و بدون نیاز به درمان بهبود می یابد. با این وجود خلط خونی می تواند علامتی از یک مشکل جدی باشد.

در صورت مشاهده هر کدام از علایم زیر باید سریعا به پزشک مراجعه کنید:

  • خلط خونی که بیشتر از یک هفته طول کشیده، یا به مرور تشدید شده یا بعد از مدتی بهبودی دوباره عود کند.
  • خلط خونی همراه با درد قفسه سینه باشد.
  • خلط خونی همراه با تب باشد.
  • خلط خونی همراه با کاهش وزن باشد.
  • خلط خونی همراه با عرق شبانه باشد.
  • خلط خونی همراه با تنگی نفس(حتی با فعالیت معمول) باشد.
  • همچنین به یاد داشته باشید بیمارانی که مراجعه می کنند تا زمان مشخص شدن علت و برطرف شدن خطر باید در بیمارستان تحت نظر باشند.

تنظیم و ترجمه: فاطمه افضلی

منبع: webMD

مشاوره تلفنی با بهترین پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید
  1. خانه هوشمند الفا

    اگر با تعریق زیاد شبانه و تب همراه باشه نشونه ی چیه؟

  2. سعید مرادی

    سلام خسته نباشید من الان چند وقتیه مدفوعم سیاه شده .قبلترش هم صبح هه ک از خواب بیدار میشدم توی آب دهانم خون بود .دکتر رفتم گفت لثه هات ملتهب شده از اونه .ولی رنگ مدفوع سیاه شده .گه گاهی هم احساس درد میکنم تو قسمت معده م (صبح ها ) چیکار کنم ب نظرتون مشکل از چیه

    1. یاسین رنانی

      احتمالا از ریه یا معده هستش به پزشک داخلی مراجعه کنید

      1. سلام
        یک دوست من سه سال است که خلط خونی دارد اما علتش نا معلوم است
        به نظر تان خلط خونی اش خطرناک است
        چون سه سال است و هنوز زنده است

    2. زهرا توکلی

      سلام خسته نباشین
      من چند وقتی هست که صبح ها از خواب که بیدار میشوم توی آب دهانم خون هست و فقط هم صبح ها هست
      میخواستم بدونم ممکنه از رشد دندون عقل ها باشه؟!

      1. سلام چیزی درموردش فهمیدی؟

      2. سلام این مشکلو فهمیدین اخه یکی از دوستامم اینجور شده مشکل چیه؟

        1. دوستم هم فقط صبح ها خلط خونی داره اونم مثلا چند روز بعدش میبینه بعد دووسه هفته چیزی نیس دوباره میبینه باید به چه دکتری مراجعه کنه ؟؟؟

    3. جوادعبدوند

      سلام دوست عزیز مدفوع قیری مانند ازمعده وروده وکبد میباشد لی اگرازدهان موقع سرفه کردن خون شقاف وصاف داشته باشی ازریه

  3. عذرا قربانی برزگر

    سلام خسته نباشید بنده ۴۸سالمه ۲ماه که سوزش داخل شکم وپشت گردن سوزش داشتم رفتم اندوسکوبی بعد یک هفته سوزش گلو و بینی پیداکردم الان۲۰ گذشته رفتم دکتر عمومی پلیسرین۱۲۰۰و۸۰۰
    زدم وفارینات۵۰۰خوردم خلتم کمی خون بود لطفاراهنمایی کند به خاتر سوزش گلو چه مصرف کنم
    مصرف فارینات کمی خلت خونی داشتم

  4. فرشاد مرادی

    سلام .من چند وقته ک .هرموقع ک بخوابم فرقی نمیکنه چ ساعت روز یا چند ساعت .داخل دهانم هش زرد میشه کل آب دهانم هرچه هم میشورم رنگ تغیر نمیکنه خیلی باید آب بزنم تا خوب شه .خلط هم دارم ک همش خونیه .ببخشید نشانه های چیه

  5. سلام
    من یکماه پیش جوهر نمک استنشاق کردم یکبار خلط خونی داشته ،سه روز است با وایتکس کار میکنم دوباره خلط خونی دارم و سوزش قسمت مرکزی قفسه سینه،خیلی نگرانم

  6. سارا مخدومی

    سلام.خسته نباشید.
    من حدود دوماهه صبحها که از خواب بیدار میشم خلط خونی دارم.گاهی زیاد ولی گاهی کمتره.من بیماری پسوریازیس هم دارم که روی ناخنهامه فقط.ممکنه بخاطر اون باشه؟البته من نمیدونم این مشکل به کرونا ربط داره یا نه.ممنون میشم کمکم کنید.چون توی این شرایط نمیشه به پزشک مراجعه کرد

  7. سلام همسر من ۴۰ سال و بیماری لوپوس داره الان تقریبا از بهمن ماه هر چند وقتی بعد از انجام فعالیتی یا سرماخوردگی خلط‌های خونی لخته شده داره اما روزهایی بوده مه خوب بوده ولی عرق شدید نیمه شب داشته آیا با توجه به مصرف وارفارین این قضیه چقدر میتونه خطر ناک باشه ؟ وباید چکار کنیم؟ ممنون میشم راهنمایی بفرمایید

  8. سلام ‌.. من چند وقته ک گاهی وقتا یه قطره خون همراه با خلط میاد
    و معده ام و قفسه سینه احساس کردد میکنم این نشانه چیست ؟

  9. سلام دوسه روزی خلط شدید ریه دارم همراه خون عرق هم میکنم

  10. سامیار فرهادی

    سلام دوسه روزی خلط شدید ریه دارم همراه خون عرق هم میکنم بنظر شما مشکلم چیه

    1. سلام خسته نباشید
      من همیشه سرفه دارم .. ته گلوم همیشه چرک هست ..
      امروزم داخل خلتم خون بود از بینی ام یکم خون خارج شد
      ایا خطرناکه ?

  11. شقایق رضایی

    خون تو خلط گلوم دارم و گوشم خیلی درد میکنه

  12. معین ارجمند

    سلام خسته نباشید میخواسم بگم که من سیگار میکشم و فقط سمت صبح ک از خواب بیدار میشم از گلوم یکم خون میاد گلوم میسوزه
    یک دارو معرفی کنید ک خوب بشه ممنونم ازتون

  13. سیاوش سلطانی

    سلام من بخاطر کرنا آب نمک قرقره میکنم و گاها در آب نمک قرقره کردن از بینی داخل میدهم و از دهان خارج میکنم خواستم بدونم که علت لخته خون هایی که از دهنم میاد چیست وقتی از بینی اب نمک میدم داخل.

    1. سلام فکر کنم به خاطر این هست که اب نمک رو از بینی تون عبور میدین چون یکی از اقوام ما هم همینجوری میکرد بعد از چند روز سطح داخلی بینیش به شدت زخم شده بود…..

  14. سلام یک نفر از بستگان یک چوب با سرش برخورد کرده ولی نشکسته و خون هم نیومده….تا اینکه اخیرا متوجه شده که از گلوش لخته های کوچک خون بیرون میاد دلیلش چیه؟
    میتونه دلیلش ضربه ای که به سرش خورده باشه؟

  15. با عرض خسته نباشید… پسر بچه ی ۱۲ ساله دارم که لوزه سوم داره و هنوز موفق به جراحی اون نشدیم و اینکه هر روز صبح بعد از بیدار شدن از خواب آب دهنش همراه با یه مقدار کمی خلط خونی برنگ صورتی هستش میخواستم بدونم آیا ربطی به لوزه سومش داره یا کرونا هستش ؟ ممنون میشم راهنمایی کنید

    1. سلام ببخشید یکی از دوستان من سرفه خونی داره بیشتر وقتا سینشم میسوزه وقتی نفس میگشع و گاهی اوقات هم درد می گیره میشه راجبش یه ذره توضیح بدید

  16. سامان جهانگیری

    سلام چند وقته گلو درد گرفتم وسرفه میزنم وبعضی مواقع خلطی که از گلوم بیرون میاد رگه های خونی داخلش هست واموکسیسیلین استفاده میکنم موقع استفاده از دارو هم معده درد شدیدی میگیرم

  17. سلام من به کرونا مبتلا شدم
    علائمم تب و عرق بود..ریه هام ۲۵ درصد هم در گیر شدن.ولی خوشبختانه الان حالم خوب هست .در ضمن خلط اوایل خونی بود..بعد از مدت ۱۸ روز خلط خونی هم بر طرف شد..ولی حالا روز ۲۵ هم در خلطام متاسفانه رگه های خونی مشاهده کردم…با دکتر متخصصم صحبت کردم گفت این طبیعی هست حد اقل تا یه ماه اینده..می خاستم نظر شما رو هم بپرسم..در ضمن احساس می کنم اشتها مم کم شده ابن دو روز…

دیدگاه شما

نظر دهید