کهیر بارداری: علل، علائم و تجربیات زنان باردار از کهیر پوستی

دوران بارداری یکی از شگفت‌انگیزترین مراحل زندگی هر زنی است، که با تغییرات بسیاری مانند کهیر بارداری همراه است؛ وضعیتی که منجر به برجستگی‌های قرمز و خارش‌دار روی پوست می‌شود. اگرچه بسیاری از زنان در دوران بارداری به دلایل مختلفی دچار کهیر می‌شوند اما عواملی مانند تغییرات هورمونی، کشیدگی پوست یا استرس در حاملگی، می‌توانند علائم آن را تشدید کرده یا زمینه‌ساز بروز آن شوند. در این مقاله از دکترتو، با بررسی علل، علائم، روش‌های تشخیص، درمان و پیشگیری از کهیر بارداری به شما کمک خواهیم کرد تا این دوران را با آرامش بیشتری سپری کنید.

کهیر بارداری چیست؟

کهیر یک واکنش پوستی است که در اثر تحریک سیستم ایمنی در پاسخ به محرک‌هایی ماند آلرژن‌ها، گرما یا سرما، برخی بیماری‌ها یا استرس رخ می‌دهد. این واکنش با افزایش تولید هیستامین همراه است که با نشت مایعات از مویرگ‌ها و تجمع آنها در پوست، باعث بروز کهیر می‌شود.

در برخی موارد ممکن است تغییرات بارداری (از جمله تغییرات ایمنی و هورمونی) نقش داشته‌باشند اما مکانیسم دقیق همیشه مشخص نیست. کهیر در بارداری معمولا با ضایعاتی قرمز، برجسته و خارش‌دار همراه است که در هر نقطه‌ای از بدن مخصوصا در شکم، ران، بازو و باسن دیده می‌شود.

علائم	علل
برجستگی‌های قرمز و متورم روی پوست	تغییرات ایمنی و هورمونی بارداری
خارش شدید	واکنش آلرژیک به غذا یا دارو
سوزش یا احساس گرمی پوست	تماس با محرک‌ها: عطر، شوینده، لاتکس
گستردگی روی شکم، پهلو، ران، باسن	گرما، تعریق، دوش داغ
بدتر شدن با لباس تنگ و اصطکاک	کشیدگی پوست شکم، ترک پوستی، اواخر بارداری (PUPPP)
گاهی خارش شدید بدون ضایعه واضح	کلستاز بارداری یا مشکلات کبدی (نیازمند بررسی فوری)

عکس کهیر در دوران بارداری

در این تصویر، برجستگی‌های قرمز و متورم شبیه کهیر روی پوست شکم زن باردار دیده می‌شود. ضایعات معمولا به صورت لکه‌های برجسته با حاشیه نامنظم ظاهر می‌شوند و می‌توانند خارش شدید داشته‌باشند. در بارداری، چنین راشی گاهی به علت تحریکات آلرژیک، گرما، استرس یا مشکلات اختصاصی بارداری مانند PUPPP رخ می‌دهد. ممکن است از اطراف ترک‌های پوستی شروع شود و به ران یا باسن گسترش یابد. عکس کهیر بارداری فقط ظاهر را نشان می‌دهد و برای تشخیص قطعی، شرح حال، معاینه و گاهی آزمایش توسط پزشک متخصص لازم است.

آیا کهیر در بارداری خطرناک است؟

کهیر در بارداری معمولا یک وضعیت شایع و بی‌خطر است که اغلب در سه‌ماهه سوم بارداری، زمانی که بدن در اوج تغییرات هورمونی و فیزیکی قرار دارد، دیده می‌شود. خبر خوب این است که کهیر به‌خودی‌خود تأثیری بر سلامت مادر یا جنین نداشته و ارتباطی با رشد جنین، زایمان زودرس یا ناهنجاری‌های مادرزادی ندارد. بیشترین مشکلات ناشی از کهیر پوستی شامل خارش شدید، اختلال خواب یا عفونت پوستی برای مادر است. با این حال، اگر کهیر با علائمی مانند زردی پوست و چشم‌ها، تب، خارش شدید یا تورم گلو همراه بود، باید به پزشک مراجعه کنید.

متن انگلیسی:
hives are not contagious and can’t spread from one person to another.
ترجمه فارسی:
کهیر مسری نیست و نمی‌تواند از فردی به فرد دیگر سرایت کند.

به نقل از سایت healthline

علائم کهیر در بارداری

از مهم ترین علائم کهیر در بارداری می‌توان به ضایعات برجسته روی پوست یا به شکل دانه های قرمز خارش دار در بارداری اشاره کرد که اغلب قرمز یا هم‌رنگ با پوست هستند. این برجستگی‌ها گاهی می‌توانند به کوچکی یک جوش بوده و گاهی با به‌هم پیوستن، لکه‌های بزرگی ایجاد کنند.

نواحی درگیر معمولا دچار خارش بدن در بارداری، التهاب و تورم می‌شوند که ممکن است آزاردهنده باشد. علائم کهیر بارداری معمولا از شکم شروع شده و به‌مرور زمان به اطراف ترک‌های پوستی، ران‌ها، باسن و بازوها گسترش پیدا می‌کند.

شایع‌ترین علائم کهیر بارداری شامل موارد زیر هستند:

• برجستگی‌های قرمز یا هم‌رنگ پوست که ناگهانی ظاهر می‌شوند
• خارش شدید، گاهی بدتر در شب
• سوزش یا احساس گرمی روی پوست
• گسترده شدن به شکم، پهلوها، ران یا باسن
• بدتر شدن با گرما، تعریق، دوش داغ، لباس تنگ یا استرس

اگر کهیر در بارداری با علائم زیر همراه است سریعا به پزشک مراجعه کنید:

• خارش شدید بدون برجستگی به‌ویژه در کف دست‌ها و پاها
• زردی پوست و چشم‌ها
• تاول‌های آبدار
• تب و لرز
• تورم در صورت، گلو یا لب‌ها
• درد شدید شکم و مشکلات گوارشی مانند تهوع، استفراغ یا اسهال

کهیر بارداری از کی شروع می‌ شود؟

شروع کهیر بارداری زمان ثابتی ندارد و به علت زمینه‌ای بستگی دارد. اگر دلیل کهیر و حساسیت پوستی در باردارd مواردی مانند حساسیت غذایی یا دارویی باشد، ممکن است در هر هفته‌ای از بارداری ظاهر شود. اما راش‌های اختصاصی بارداری مانند PUPPP معمولا در سه ماهه سوم و با بزرگ شدن شکم و کشیدگی پوست شروع می‌شوند و بیشتر روی شکم و اطراف ترک‌های پوستی دیده می‌شوند.

علائم کهیر بارداری رو داری و نمی‌دونی چیکار کنی؟
وقتشه برای بررسی دقیق، از پزشک نوبت بگیری!

بهترین دکتر پوست

علت کهیر بارداری

برخی از علت‌های بروز کهیر مانند حساسیت به داروها، محصولات آرایشی و مواد غذایی یا تماس با موی حیوانات و گرده گل‌ها یا حتی تغییرات دمایی، محدود به دوران بارداری نیستند. اما در دوران بارداری، عوامل خاصی مانند موارد زیر می‌توانند منجر به کهیر بارداری شوند:

• تغییرات شدید هورمونی مانند افزایش سطح هورمون‌های استروژن و پروژسترون
• تغییرات فیزیکی بدن در طول بارداری مانند کشیدگی پوست شکم به دلیل رشد جنین
• تغییرات سیستم ایمنی بدن و حساس‌تر شدن آن نسبت به برخی محرک‌ها

عوامل خطر کهیر بارداری

عوامل خطر کهیر بارداری همیشه مشخص نیست اما چند مورد احتمال بروز را بیشتر می‌کند. سابقه کهیر یا آلرژی، آسم و اگزما می‌تواند حساسیت پوست را بالا ببرد. تماس با محرک‌ها مانند عطرها، شوینده‌ها، گرما، تعریق و استرس هم نقش دارند. سایر موارد خطر ابتلا به کهیر در بارداری عبارت است از:

• سابقه آلرژی یا بیماری‌های پوستی مانند اگزما، تب یونجه یا آسم
• بارداری‌های چندقلویی
• استرس و فشار روانی ناشی از بارداری
• مشکلات کبدی یا گوارشی
• مصرف برخی داروهای خاص
• قرار گرفتن در معرض عوامل محیطی مانند تماس با گرده گل، گرد و غبار، موی حیوانات خانگی یا تغییرات دمایی
• بیماری‌های خودایمنی

دلیل کهیر زدن در اوایل بارداری

در دوران بارداری، بدن از هفته‌های اول دچار تغییرات هورمونی و فیزیولوژیکی می‌شود. این تغییرات با افزایش هورمون‌هایی مانند پروژسترون و استروژن، استرس و حساس‌تر شدن سیستم‌ایمنی‌بدن، می‌توانند زمینه‌ساز ابتلا به کهیر شوند. با این حال کهیر در هفته های اول بارداری معمولا خفیف است و شایع نیست.

کهیر در بارداری و جنسیت جنین به هم ارتباط دارند؟

در مورد کهیر معمولی یا واکنش‌های آلرژیک، ارتباط علمی قابل اتکا با جنسیت جنین وجود ندارد و از نظر پزشکی معیار پیش‌بینی جنسیت محسوب نمی‌شود. درباره PUPPP یا همان راش کهیری اختصاصی اواخر بارداری، بعضی مطالعات گزارش کرده‌اند که کمی بیشتر با جنین پسر دیده می‌شود اما مطالعات دیگری این ارتباط را تایید نکرده‌اند. پس اگر هم ارتباطی مطرح شود، قطعی و قابل استفاده برای پیش‌بینی نیست و تشخیص جنسیت باید با روش‌های استاندارد مانند سونوگرافی یا آزمایش‌های ژنتیکی انجام شود.

انواع کهیر در بارداری

کهیر بارداری بر اساس مدت زمان درگیری و علت بروز به انواع مختلفی تقسیم می‌شود. شناخت این دسته‌بندی‌ها به زنان باردار کمک می‌کند تا نسبت به وضعیت خود آگاه‌تر بوده و در صورت نیاز، برای درمان اقدام کنند. کهیر بارداری از نظر مدت زمان درگیری به دو دسته حاد و مزمن تقسیم می‌شود. کهیر حاد معمولا کمتر از ۶ هفته ادامه دارد و بیشتر ناشی از واکنش‌های آلرژیک است. در حالی که کهیر مزمن بیش از ۶ هفته طول می‌کشد و علت مشخصی برای آن شناخته‌نشده‌است.

کهیر بارداری همراه با خارش یا PUPPP چیست؟

پاپول‌ها و پلاک‌های کهیری دوران بارداری یکی از شایع‌ترین مشکلات پوستی بارداری است. خارش و کهیر در بارداری معمولا در سه‌ماهه سوم بارداری ظاهر می‌شود و با ضایعات برجسته و خارش‌دار که ابتدا در شکم دیده می‌شوند، آغاز شده و به ران‌ها، بازوها، سینه و باسن گسترش می‌یابد.

با اینکه علت دقیق این مشکل مشخص نیست اما تغییرات هورمونی و کشیدگی شدید پوست شکم از عوامل احتمالی ایجاد آن هستند. این مشکل برای مادر و جنین بی‌خطر است و در بیشتر موارد، پس از زایمان از بین می‌رود.

متن انگلیسی:
PUPPP shows up late in pregnancy, usually around week 35 in your third trimester.
ترجمه فارسی:
کهیر بارداری همراه با خارش معمولا در اواخر بارداری، حدود هفته ۳۵ در سه‌ماهه سوم، دیده می‌شود.

به نقل از سایت clevelandclinic

روش های تشخیص کهیر بارداری

با توجه به اینکه کهیر بارداری می‌تواند علل متعددی داشته‌باشد، تشخیص دقیق نوع آن برای انتخاب روش درمانی مناسب و پیشگیری از عوارض بارداری احتمالی بسیار مهم است. روش‌های تشخیص کهیر در بارداری عبارت‌اند از:

• ارزیابی بالینی و معاینه فیزیکی برای بررسی دقیق شکل، محل ضایعات پوستی، میزان خارش و الگوی بروز کهیر
• بررسی سابقه پزشکی مادر برای اطلاع از بیماری‌های قبلی مانند مشکلات پوستی، کبدی، گوارشی
• آزمایش خون
• تست آلرژی پوستی
• سونوگرافی و بررسی اختلالات کبدی

روش های درمان کهیر در بارداری

درمان کهیر در بارداری معمولا با هدف کم کردن خارش و پیدا کردن محرک انجام می‌شود. قدم اول، پرهیز از عامل احتمالی مانند غذای حساسیت‌زا، داروی جدید، گرما و تعریق است و بهتر است پوست با مرطوب‌کننده و کمپرس سرد آرام شود. اگر علائم ادامه‌دار باشد، پزشک ممکن است آنتی‌هیستامین‌هایی مانند لوراتادین یا ستریزین را با کمترین دوز موثر پیشنهاد کند.

در موارد شدید، گاهی کورتون موضعی کوتاه مدت یا دوره کوتاه کورتون خوراکی مطرح می‌شود. در خارش شدید بدون راش، باید کلستاز بارداری بررسی شود. تورم صورت، خس خس یا تنگی نفس اورژانس لازم دارد. بهترین درمان برای کهیر بارداری استفاده از مرطوب‌کننده، کمپرس سرد و در صورت نیاز آنتی‌هیستامین با تجویز پزشک است.

برای درمان کهیر پوستی همین الان نوبت دکترتو رزرو کن.

دکتر آلرژی پوستی

۱. قرص کهیر در بارداری

یکی از روش‌های تسکین سریع علائم کهیر در بارداری، استفاده از قرص‌های آنتی‌هیستامینی مانند لوراتادین، سیتریزین و دیفن‌هیدرامین است که معمولا توسط پزشک تجویز می‌شوند. به دلیل حساسیت این دوره، از مصرف خودسرانه دارو خودداری کرده و پیش از مصرف هر دارو در دوران بارداری، لیست داروهای مجاز در بارداری و داروهای غیرمجاز در دوران حاملگی را هم بررسی کنید.

۲. پماد برای کهیر بارداری

بهترین پماد برای کهیر بارداری دارویی است که هم خارش را کم کند، هم کمترین جذب و عارضه را داشته‌باشد. معمولاً پماد برای خارش در بارداری از نوع مرطوب‌کننده ساده و بدون عطر، به همراه لوسیون یا کرم کالامین پیشنهاد می‌شود و پماد کالامین برای کهیر بارداری می‌تواند سوزش و خارش را کمتر کند. پماد کالاندولا هم برای بعضی افراد تسکین‌دهنده است اما شواهد آن محدودتر است و ممکن است در پوست‌های حساس خودش محرک باشد.

مصرف این محصولات باید حتما تحت نظارت پزشک باشد، زیرا استفاده طولانی‌مدت یا خودسرانه، به‌خصوص از پمادهای کورتیکواستروئیدی، می‌تواند برای مادر و جنین خطرناک باشد.

۳. درمان خانگی کهیر بارداری

درمان خانگی کهیر بیشتر روی کم کردن خارش و حذف محرک‌ها تمرکز دارد. بدن را خنک نگه دارید، دوش ولرم کوتاه بگیرید و از آب داغ و حمام طولانی پرهیز کنید. لباس نخی گشاد بپوشید تا اصطکاک کمتر شود و اگر تعریق دارید سریع لباس را عوض کنید. اگر خارش خواب را مختل کرد یا ضایعات گسترده شد، درمان خانگی کافی نیست و باید ارزیابی پزشکی انجام شود.

برای درمان کهیر بارداری به دلیل حساسیت این دوران، معمولا استفاده از روش‌های خانگی زیر توصیه می‌شود:

• از کمپرس سرد استفاده کنید؛ حوله تمیز را در آب سرد خیس کرده و روی ناحیه کهیر قرار دهید
• ژل تازه آلوئه‌ورا را روی نواحی کهیر بمالید، ۱۵ دقیقه بگذارید و سپس با آب ولرم بشویید
• با آب خنک دوش بگیرید
• به‌اندازه کافی آب بنوشید
• از مرطوب‌کننده‌های ملایم و بدون عطر برای جلوگیری از خشکی پوست استفاده کنید

۴. درمان کهیر بارداری با روش های طب سنتی

بعد از روش‌های خانگی، استفاده از طب سنتی هم ممکن است برای درمان کهیر در دوران بارداری توصیه شود. قبل از انجام روش‌های زیر حتما با پزشک خود مشورت کنید:

• روغن نارگیل، بادام شیرین یا زیتون را به‌آرامی روی کهیر بمالید
• دم‌کرده بابونه، گل همیشه‌بهار یا برگ نعناع را به آب حمام اضافه کنید
• برگ کاسنی کوبیده‌شده را با گلاب مخلوط کرده و روی کهیر بمالید
• خمیر نشاسته و گلاب را به کهیر زده و پس از مدتی بشویید
• دمنوش‌های بابونه، نعناع یا بیدمشک را با تایید پزشک مصرف کنید

۵. برای درمان کهیر بارداری چه بخوریم؟

مصرف غذاهای ضدالتهابی مانند سیب، هندوانه، سبزیجات، ماهی‌های چرب و پرهیز از غذاهای فرآوری‌شده، پرادویه و حساسیت‌زا می‌تواند به بهبود کهیر بارداری کمک کند. علاوه بر این، آب کافی بنوشید تا خشکی پوست کمتر شود و اگر محرک غذایی مشخصی دارید مانند مغزها، توت‌فرنگی، غذاهای دریایی یا افزودنی‌های غذایی، با نظر پزشک یا متخصص تغذیه ارزیابی کنید. اگر علائم شدید است، غذا به تنهایی درمان محسوب نمی‌شود.

۶. درمان قطعی کهیر بارداری

درمان قطعی همیشه یک نسخه ثابت ندارد زیرا کهیر یک علامت است نه یک بیماری واحد. اگر علت، حساسیت به غذا یا دارو باشد، درمان قطعی یعنی شناسایی و حذف محرک و سپس کنترل علائم با داروی سازگار با بارداری زیر نظر پزشک. در راش‌های اختصاصی مانند PUPPP، معمولا بیماری بعد از زایمان فروکش می‌کند. درمان کهیر پوستی در بارداری باید علت محور باشد.

عوارض کهیر بارداری

از مهم‌ترین عوارض کهیر پوستی در بارداری خارش شدید و بی‌خوابی است که می‌تواند باعث خستگی، تحریک‌پذیری و افت کیفیت زندگی شود. خاراندن مداوم ممکن است پوست را زخم کند و خطر عفونت سطحی را بالا ببرد. بعضی افراد دچار اضطراب می‌شوند زیرا نگران اثر روی جنین هستند. در موارد نادر، اگر کهیر بخشی از یک واکنش آلرژیک شدید باشد، تورم صورت و گلو یا تنگی نفس ایجاد می‌شود که اورژانسی است. نکته مهم این است که خارش شدید بدون راش می‌تواند نشانه مشکل دیگری مانند کلستاز باشد و باید بررسی شود.

کهیر بارداری به جنین آسیب میزند؟

در بیشتر موارد کهیر برای جنین خطر مستقیم ندارد و بیشتر مشکل اصلی، خارش و ناراحتی مادر است. اما اگر علائم با تنگی نفس، تورم صورت، افت فشار یا غش همراه شود، می‌تواند نشان‌دهنده واکنش آلرژیک شدید باشد و هم برای مادر و هم برای بارداری خطرناک است. همچنین اگر خارش شدید بدون راش، یا همراه زردی و ادرار تیره باشد، باید کلستاز بارداری و علت‌های مهم‌تر رد شود چون آن شرایط می‌تواند با ریسک‌های بارداری همراه باشد.

راه های پیشگیری از کهیر در دوران بارداری

با اینکه پیشگیری کامل از بروز کهیر در دوران بارداری ممکن نیست اما با رعایت نکات زیر می‌توان خطر بروز آن را کاهش داد و این دوره را با آرامش بیشتری سپری کرد:

• شناخت مواد حساسیت‌زا و پرهیز از آنها
• مدیریت استرس از طریق یوگا، مدیتیشن یا تکنیک‌های تنفسی
• اجتناب از دوش و حمام با آب داغ
• پوشیدن لباس‌های نخی، گشاد و راحت برای جلوگیری از تحریک پوست
• مرطوب نگه‌داشتن پوست با کرم‌های غیرمعطر و ملایم
• خودداری از خاراندن پوست برای پیشگیری از زخم و عفونت

تجربیات زنان باردار از کهیر پوستی

در گفت‌وگوهای مادران باردار چند الگوی تکراری دیده می‌شود. بعضی‌ها گفته‌اند در هفته‌های آخر بارداری ناگهان کهیر و خارش شدید گرفته‌اند و شب‌ها خوابشان به هم ریخته است. چند نفر از پخش شدن دانه‌ها به بازوها یا حتی صورت و سوزش زیاد نوشته‌اند و توصیه کرده‌اند کمتر بخارانند و پوست را با کرم ساده چرب کنند. بعضی‌ها از خوردن ستریزین با نظر پزشک یا مراجعه به بیمارستان برای آرام شدن علائم گفته‌اند. کمپرس سرد و لباس نخی معمولا مفید بوده است. این تجربه‌ها شخصی است و جایگزین توصیه پزشکی نیست.

پزشکان پیشنهادی

۴.۷ (۵۵۸۴ نظر)

دکتر بهروز مقدادی

تخصص کودکان و اطفال

نوبت بگیرید

۴.۸ (۵۳۸۵ نظر)

دکتر بهنام مقدادی

تخصص کودکان و اطفال

نوبت بگیرید

۴.۸ (۴۹۷۲ نظر)

دکتر مهدی قاضی

تخصص اورولوژی

نوبت بگیرید

۴.۹ (۳۴۹۰ نظر)

دکتر حمیدرضا معظم

تخصص کودکان و اطفال

نوبت بگیرید

۵ (۳۰۶۳ نظر)

دکتر حمیدرضا شرکت العباسیه

فوق تخصص عفونی کودکان

نوبت بگیرید

۴.۹ (۲۹۸۳ نظر)

دکتر محمود هادی زاده

فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی

نوبت بگیرید

چرا برخی زنان بیشتر در معرض کهیر حاملگی هستند؟

کسانی که خارش و کهیر شدیدتر داشته‌اند معمولا از چند عامل کنار هم گفته‌اند: پوست خیلی خشک یا ترک‌های شکم در بارداری اول، تعریق و گرمای زیاد و استرس و بی‌خوابی. بعضی‌ها نوشته‌اند با لباس تنگ یا دوش داغ علائم بدتر می‌شده و با خنک نگه داشتن بدن بهتر می‌شده است. این الگوها با توضیح منابع پزشکی هم همخوان است که کشیدگی پوست و تحریکات محیطی می‌تواند خارش و راش را تشدید کند. اگر کهیر زدن در دوران حاملگی همراه تاول یا درد شدید بود، ارزیابی تخصصی لازم است.

آیا همه خانم‎‌ ها دچار کهیر بارداری می‌ شوند؟

همه خانم‌ها دچار کهیر بارداری نمی‌شوند و بیشتر افراد اصلا چنین مشکلی را تجربه نمی‌کنند. بعضی مادران گفته‌اند با وجود چند بارداری هیچ وقت کهیر نداشته‌اند اما در یک بارداری مشخص ناگهان در هفته‌های آخر درگیر شده‌اند. این تفاوت‌ها نشان می‌دهد واکنش پوست در هر بارداری می‌تواند متفاوت باشد و به زمینه آلرژی، کشیدگی پوست، محرک‌های محیطی و شرایط فردی بستگی دارد.

نتیجه گیری

کهیر بارداری معمولا خطرناک نیست و بیشتر هدف درمان، کنترل خارش و پیدا کردن محرک است. خنک نگه داشتن بدن، مرطوب‌سازی پوست و پرهیز از عوامل تشدیدکننده معمولا کمک می‌کند و اگر لازم باشد پزشک داروهای سازگارتر با بارداری را انتخاب می‌کند. اما بعضی نشانه‌ها مانند تورم لب یا پلک، خس خس یا تنگی نفس، احساس غش، تب، تاول‌های واضح یا خارش شدید کف دست و پا بدون راش نیاز به ارزیابی فوری دارد. زردی پوست یا ادرار تیره هم مهم است. در این موارد تاخیر نکنید و سریع به پزشک مراجعه کنید.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!