کرختی یا بی حسی چیست و چه دلایلی دارد؟

آیا تا به حال دست و پای شما سر شده‌است؟ احساس مورمور کردن را می‌شناسید؟ بی حسی، کرختی یا مورمور شدن را تجربه کرده‌اید؟ می‌دانید علت ایجاد این حس در بدن چیست؟ بی حسی بدن یکی از علائمی است که خیلی از افراد آن را با واژه‌هایی مثل کرختی، سر شدن، گزگز یا مورمور شدن توصیف می‌کنند. گاهی این حالت بعد از نشستن طولانی، خوابیدن روی دست یا فشار موقت به عصب ایجاد می‌شود و زود از بین می‌رود. اما اگر بی‌حسی تکرار شود، طول بکشد، یک سمت بدن را درگیر کند یا با ضعف، درد، سرگیجه و اختلال گفتار همراه باشد، می‌تواند نشانه درگیری عصب، مغز، نخاع، ریشه‌های عصبی یا یک بیماری زمینه‌ای باشد. در ادامه، علت بی‌حسی بدن، تفاوت آن با گزگز، علائم هشداردهنده و راه‌های درمان آن را بررسی می‌کنیم.

مورمور شدن بدن یا  بی حسی بدن چیست؟

مورمور شدن بدن یعنی احساس سوزن‌سوزن شدن، خزیدن مورچه روی پوست، گزگز یا برق‌گرفتگی خفیف در یک ناحیه از بدن. بی‌حسی بدن یعنی حس لمس، درد، گرما یا سرما در آن ناحیه کمتر از حالت عادی می‌شود. این دو حالت اغلب کنار هم دیده می‌شوند، چون هر دو می‌توانند از فشار، تحریک یا آسیب عصب‌ها ایجاد شوند. مورمور شدن معمولا در دست‌ها، پاها، بازوها و اندام­‌های تحتانی ایجاد می‌شود. اصطلاح پزشکی برای بی‌­حسی و مورمور شدن، پارستزی است.

اگر بی‌حسی و مورمور شدن طولانی‌­مدت باقی‌ماند و دلیل واضحی برای آن وجود نداشت، می‌تواند دلیل یک بیماری یا جراحت، مانند مالتیپل اسکلروز (MS) یا سندرم تونل کارپال باشد. همچنین توجه داشته‌باشید که با‌توجه‌به متفاوت بودن علل بی‌حسی، درمان آن به تشخیص بیماری زمینه‌ای بستگی دارد. بی‌حسی ممکن است فقط چند دقیقه طول بکشد یا روزها ادامه پیدا کند. اگر بعد از تغییر وضعیت بدن بهتر شود، معمولا علت آن فشار موقت روی عصب است. اما بی‌حسی مداوم، پیشرونده یا همراه با ضعف عضله باید بررسی شود.

تفاوت بی حسی بدن و گزگز چیست؟

بی‌حسی یعنی حس یک ناحیه کمتر شده یا از بین رفته است. گزگز یعنی حس غیرطبیعی مثل سوزن‌سوزن شدن، مورمور، داغی، سردی یا لرزش زیر پوست وجود دارد. ممکن است فرد همزمان هر دو را تجربه کند؛ مثلا نوک انگشتان هم بی‌حس باشند و هم گزگز کنند. تفاوت اصلی این است که در بی‌حسی، حس کم می‌شود؛ اما در گزگز، حس اضافه و غیرطبیعی ایجاد می‌شود. هر دو حالت می‌توانند به علت فشار روی عصب، کمبود ویتامین، دیابت، مشکلات گردن و کمر، اضطراب یا بیماری‌های عصبی رخ دهند.

علائم همراه بی ­حسی یا کرختی و مورمور شدن چیست؟

علائم همراه به علت اصلی بستگی دارد. بی‌حسی ساده ممکن است فقط با احساس خواب رفتن دست یا پا دیده شود. در مشکلات عصبی یا مغزی، علائم جدی‌تری هم دیده می‌شود. علل متنوعی باعث ایجاد کرختی می‌شوند، بنابراین علائم بسیار متفاوتی می‌­تواند همراه با آن وجود داشته‌باشد:

• حالت تهوع
• سرگیجه
• اختلال در صحبت کردن
• جوش‌های پوستی دردناک
• اسپاسم عضله (گرفتگی عضله)
• سردرد
• افزایش وزن
• اختلال بینایی

بی‌­حسی و مورمور شدن بخشی از پوست می‌تواند باعث کاهش حس حرارت و درد در آن ناحیه شود. بنابراین احتمال بروز سوختگی (در اثر عدم احساس دمای بسیار گرم) و زخم و جراحت (در اثر عدم احساس درد در برخورد با اجسام برنده) وجود دارد و باید نسبت به این موضوع احتیاط کرد. اگر بی‌حسی ناگهانی ایجاد شود یا با ضعف، گیجی، اختلال تکلم، سردرد شدید یا درگیری یک سمت بدن همراه باشد، باید فوری بررسی شود.

علت بی حسی بدن چیست؟

دلیل بی حسی بدن همیشه یکسان نیست و می‌تواند از فشار ساده روی عصب تا بیماری‌های جدی‌تر متفاوت باشد. گاهی این حالت بعد از نشستن، ایستادن یا خوابیدن در وضعیت نامناسب ایجاد می‌شود و با تغییر حالت بدن از بین می‌رود. اما اگر بی‌حسی تکرار شود، طول بکشد یا با درد، ضعف، سرگیجه و اختلال حرکت همراه باشد، باید جدی‌تر بررسی شود. در بعضی افراد، کمبود ویتامین، دیابت، مشکلات ستون فقرات یا آسیب عصبی باعث کرختی و گزگز بدن می‌شود. گاهی هم اضطراب، حمله پانیک، بیماری‌های خود ایمنی، ام اس یا مشکلات گردش خون در ایجاد این حالت نقش دارند. بی‌حسی ناگهانی یک سمت بدن، به‌خصوص همراه با اختلال گفتار یا افتادگی صورت، می‌تواند علامت هشدار باشد. برخی از دلایل سر شدن بدن عبارتند از:

• استرس و بی حسی دست و پا
• مشکلات خود ایمنی و بی حسی بدن
• ایستادن یا نشستن طولانی مدت و بی حسی شدن بدن
• بی حسی بدن و دندان درد
• حمله پانیک و کرختی بدن
• بی حسی بدن به دلیل آسیب های عصبی
• بیماری ام اس و بی حس شدن بدن
• مشکلات ژنتیکی و بی حسی بدن
• مشکلات ستون فقرات و بی حسی بدن
• کمبود ویتامین برای بی حسی بدن

۱. استرس و بی حسی زبان و سایر نقاط بدن

استرس می‌تواند باعث تند شدن تنفس، انقباض عضلات، تغییر توجه بدن به حس‌های پوستی و احساس گزگز در لب، زبان، دست‌ها و پاها شود. بعضی افراد هنگام اضطراب، بی‌حسی زبان یا بی‌حسی دست و پا را تجربه می‌کنند. این حالت معمولا گذرا است و با آرام شدن تنفس بهتر می‌شود. با این حال، نباید هر بی‌حسی را به استرس نسبت داد. اگر بی‌حسی زبان یا دست و پا ناگهانی است، یک سمت بدن را درگیر کرده یا با اختلال تکلم، افتادگی صورت، ضعف یا سرگیجه شدید همراه است، بررسی فوری لازم است.

۲. مشکلات خود ایمنی و بی حسی بدن

در بعضی بیماری‌های خود ایمنی، سیستم ایمنی به بافت‌های بدن آسیب می‌زند و التهاب می‌تواند عصب‌ها را درگیر کند. در این شرایط، فرد ممکن است گزگز، درد عصبی، ضعف، سوزش یا بی‌حسی دست و پا داشته باشد. این نوع بی‌حسی معمولا موقت و وابسته به وضعیت بدن نیست. اگر همراه با درد مفصل، خستگی شدید، خشکی چشم و دهان، بثورات پوستی یا علائم عصبی جدید باشد، باید از نظر بیماری زمینه‌ای بررسی شود.

۳. ایستادن یا نشستن طولانی مدت و بی حسی شدن بدن

نشستن یا ایستادن طولانی می‌تواند به عصب‌ها یا رگ‌ها فشار وارد کند. به همین دلیل، پا یا دست ممکن است خواب برود، مورمور شود یا حس سنگینی پیدا کند. این حالت معمولا بعد از تغییر وضعیت، راه رفتن آرام یا کشش ملایم بهتر می‌شود. اگر بی‌حسی هر بار با یک وضعیت خاص ایجاد می‌شود، اصلاح وضعیت بدن، استفاده از صندلی مناسب و وقفه‌های کوتاه برای حرکت کمک‌کننده است. بی‌حسی مداوم، درد تیرکشنده یا ضعف پا فقط با تغییر وضعیت توضیح داده نمی‌شود.

متن انگلیسی:
Paresthesia is a neurological symptom. Doctors often describe it as an abnormal sensation in the skin. So, yes, paresthesia is a medical phenomenon. But popularly, people don’t call these feelings by that word. Rather, they speak more simply and refer to it as “needles and pins.”
ترجمه متن:
پارستژی یا بی‌حسی یک علامت عصبی است که معمولا احساس عجیبی در پوست ایجاد می‌کند. این علامت ناشی از یک اختلال است که معمولا بیماران از آن با حس سوزن سوزن شدن و مور مور یاد می‌کنند.

به نقل از lonestarneurology

۴. بی حسی بدن و دندان درد

دندان درد، عفونت دندانی، التهاب فک، جراحی دندان، تزریق بی‌حسی یا آسیب شاخه‌های عصبی صورت می‌تواند باعث بی‌حسی لب، چانه، لثه یا بخشی از صورت شود. اگر بی‌حسی بعد از درمان دندانپزشکی ایجاد شده باشد، ممکن است چند ساعت باقی بماند. بی‌حسی طولانی لب و چانه، درد شدید فک، تورم صورت، تب یا مشکل باز کردن دهان باید بررسی شود. گاهی مشکل از عصب‌های صورت یا فک است و فقط با مسکن برطرف نمی‌شود.

۵. حمله پانیک و کرختی بدن

در حمله پانیک، بدن وارد حالت هشدار شدید می‌شود. فرد ممکن است تپش قلب، احساس خفگی، درد قفسه سینه، لرزش، عرق سرد، سرگیجه، ترس شدید و بی‌حسی یا گزگز دست، پا، لب و صورت داشته باشد. این علائم می‌توانند شبیه مشکلات قلبی یا عصبی باشند. اگر حمله برای اولین بار رخ داده، درد قفسه سینه وجود دارد یا بی‌حسی یک‌طرفه و ناگهانی است، باید اول علت‌های خطرناک‌تر رد شوند.

۶. بی حسی بدن به دلیل آسیب های عصبی

آسیب عصبی می‌تواند بعد از ضربه، فشار طولانی، جراحی، دیابت، مصرف برخی داروها، عفونت‌ها یا تماس با مواد سمی ایجاد شود. درگیری عصب ممکن است فقط یک ناحیه را بی‌حس کند یا به صورت گسترده‌تر در دست‌ها و پاها دیده شود. درد سوزشی، برق‌گرفتگی، ضعف، ناتوانی در تشخیص گرما و سرما و بدتر شدن علائم در شب از نشانه‌های درگیری عصب هستند. درمان این حالت به علت آسیب عصبی بستگی دارد.

برخی اختلالات ارثی می‌توانند روی عصب‌های محیطی اثر بگذارند. در این حالت، بی‌حسی و ضعف معمولا به‌تدریج ایجاد می‌شود و ممکن است از پاها شروع شود. سابقه خانوادگی، قوس زیاد کف پا، زمین خوردن مکرر، ضعف عضلات ساق یا لاغر شدن عضلات می‌تواند سرنخ مهمی باشد. در این موارد، تشخیص با شرح حال خانوادگی، معاینه عصبی، تست هدایت عصبی و گاهی آزمایش ژنتیک انجام می‌شود.

۷. بیماری ام اس و بی حس شدن بدن

در ام اس، پیام‌رسانی عصبی در مغز و نخاع مختل می‌شود. بی‌حسی، گزگز، احساس برق‌گرفتگی، ضعف، تاری دید، دوبینی، اختلال تعادل و خستگی شدید می‌توانند از علائم آن باشند. بی‌حسی ناشی از این بیماری معمولا چند دقیقه‌ای نیست و ممکن است ساعت‌ها یا روزها ادامه پیدا کند. هر بی‌حسی به معنی داشتن علائم ام اس نیست. اما اگر بی‌حسی همراه با مشکلات بینایی، ضعف اندام، اختلال تعادل یا علائم تکرارشونده عصبی باشد، مراجعه به متخصص مغز و اعصاب لازم است.

دست و پاهات مور مور می‌شه؟

برای درمان کرختی به دکتر مراجعه کن!

بهترین دکتر فوق تخصص مغز اعصاب

۸. مشکلات ستون فقرات و بی حسی بدن

مشکلات گردن و کمر، بیرون‌زدگی دیسک، تنگی کانال نخاعی یا فشار روی ریشه عصبی می‌تواند باعث بی‌حسی، درد تیرکشنده و ضعف در دست یا پا شود. اگر مشکل در گردن باشد، علائم ممکن است به شانه، بازو و انگشتان برسد. اگر مشکل در کمر باشد، بی‌حسی می‌تواند به باسن، ران، ساق یا پا کشیده شود. بی‌حسی همراه با ضعف پیشرونده، اختلال راه رفتن، بی‌اختیاری ادرار و مدفوع یا بی‌حسی ناحیه بین پاها نیاز به بررسی فوری دارد.

۹. کمبود ویتامین برای بی حسی بدن

جالب است بدانید که کمبود ویتامین و بی حسی دست و پا به هم ربط دارند. کمبود ویتامین دی و ویتامین ب ۱۲ هم می‌توانند ایجاد بی‌حسی در اندام‌ها بکنند. کمبود بعضی ویتامین‌ها، به‌ویژه ویتامین B12، می‌تواند به عصب‌ها آسیب بزند و باعث بی‌حسی، گزگز، ضعف، اختلال تعادل و خستگی شود. این حالت در افراد گیاه‌خوار، سالمندان، افراد دارای مشکلات جذب گوارشی یا کسانی که بعضی داروها را طولانی‌مدت مصرف می‌کنند، بیشتر دیده می‌شود. مصرف خودسرانه مکمل همیشه راه‌حل نیست. ابتدا باید علت کمبود و نوع ویتامین مشخص شود، چون مصرف بیش از حد بعضی ویتامین‌ها هم می‌تواند مشکل‌ساز باشد.

کمبود کدام ویتامین باعث کرختی بدن می شود؟

کمبود ویتامین B12 مهم‌ترین کمبود ویتامینی مرتبط با کرختی و گزگز بدن است. کمبود فولات، ویتامین B1، ویتامین B6 یا ویتامین E هم در بعضی شرایط می‌تواند با علائم عصبی همراه باشد. البته ویتامین B6 اگر بیش از حد مصرف شود، خودش می‌تواند باعث گزگز و بی‌حسی شود. اگر کرختی با خستگی، رنگ‌پریدگی، تنگی نفس، سرگیجه، اختلال تعادل یا رژیم غذایی محدود همراه است، آزمایش خون کمک می‌کند علت دقیق مشخص شود.

بی حسی هر کدام از نقاط بدن نشانه چیست؟

بی‌حسی هر قسمت بدن می‌تواند سرنخ متفاوتی درباره علت درگیری عصب‌ها، جریان خون، ستون فقرات یا مغز بدهد. برای مثال، بی‌حسی انگشتان دست بیشتر با فشار روی عصب مچ یا مشکلات گردن دیده می‌شود، اما بی‌حسی پاها می‌تواند به دیابت، کمبود ویتامین یا مشکلات کمر مربوط باشد. بی‌حسی صورت، لب، زبان یا یک سمت بدن اگر ناگهانی باشد، باید جدی‌تر بررسی شود. گاهی هم علت بی‌حسی ساده است؛ مثل خوابیدن روی دست، نشستن طولانی یا اضطراب شدید. اما اگر بی‌حسی تکرار شود، طول بکشد یا با ضعف، سرگیجه، اختلال گفتار و افتادگی صورت همراه باشد، مراجعه فوری لازم است. در ادامه علت بی حسی بدن را به تفکیک نقاط بررسی می‌کنیم.

بی حس شدن کل بدن نشانه چیست؟

علت بی حس شدن کل بدن ممکن است اضطراب شدید، تند نفس کشیدن، افت قند خون، اختلالات الکترولیتی، کمبود ویتامین، نوروپاتی گسترده، مصرف برخی داروها یا بیماری‌های عصبی باشد. گاهی فرد احساس می‌کند تمام بدنش مورمور یا کرخت شده، اما در واقع چند ناحیه مثل دست‌ها، پاها، صورت یا لب‌ها بیشتر درگیر هستند. اگر این حالت بعد از نشستن طولانی، خوابیدن در وضعیت نامناسب یا استرس ایجاد شود و زود برطرف شود، معمولا خطرناک نیست. اما بی‌حسی ناگهانی کل بدن، بی‌حسی یک سمت بدن، ضعف عضلانی، اختلال گفتار، سردرد شدید یا گیجی نیاز به بررسی فوری دارد. تکرار این حالت هم باید از نظر کمبود ویتامین، دیابت، مشکلات عصبی و ستون فقرات بررسی شود.

علت سنگینی سر و بی حسی دست و پا

سنگینی سر و بی‌حسی دست و پا می‌تواند به اضطراب، حمله پانیک، افت فشار خون، افت قند خون، کم‌خوابی، میگرن، کمبود ویتامین B12، مشکلات گردن یا درگیری عصب‌های محیطی مربوط باشد. اگر فرد هنگام استرس دچار تپش قلب، نفس‌نفس زدن، لرزش و گزگز دست و پا شود، اضطراب یکی از علت‌های احتمالی است. اما اگر بی‌حسی دست و پا با سرگیجه شدید، تاری دید، ضعف یک سمت بدن، اختلال گفتار یا سردرد ناگهانی همراه باشد، باید احتمال مشکلات جدی‌تر بررسی شود. در موارد تکرارشونده، پزشک معمولا فشار خون، قند خون، وضعیت گردن، آزمایش ویتامین‌ها و معاینه عصبی را بررسی می‌کند.

علت بی حس شدن کل بدن در خواب

بی‌حس شدن کل بدن در خواب معمولا به وضعیت خواب، فشار طولانی روی دست یا پا، خم شدن گردن، فشار روی عصب‌ها یا کاهش موقت خون‌رسانی به یک ناحیه مربوط است. خوابیدن روی یک دست، جمع کردن پاها، بالش نامناسب یا قرار گرفتن گردن در حالت بد می‌تواند باعث گزگز و کرختی بعد از بیدار شدن شود. این حالت معمولا با تغییر وضعیت، حرکت دادن اندام و چند دقیقه راه رفتن بهتر می‌شود. اگر بی‌حسی در خواب هر شب تکرار شود، بعد از بیداری طول بکشد یا با درد گردن، کمر، ضعف دست و پا یا اختلال تعادل همراه باشد، باید علت عصبی یا ستون فقرات بررسی شود.

بی حسی صورت نشانه چیست؟

بی‌حسی صورت می‌تواند به اضطراب، میگرن، مشکلات دندان و فک، تحریک عصب‌های صورت، عفونت‌ها، زونا، مشکلات گردن یا در موارد ناگهانی به سکته مربوط باشد. سر شدن صورت اگر همراه با استرس، تپش قلب و نفس‌نفس زدن باشد، ممکن است از اضطراب یا حمله پانیک ایجاد شده باشد. علت بی‌حسی سمت راست صورت یا سمت چپ صورت وقتی مهم‌تر می‌شود که ناگهانی باشد یا با افتادگی صورت، ضعف دست و پا، اختلال گفتار، دوبینی یا سردرد شدید همراه شود. بی‌حسی خفیف و کوتاه‌مدت ممکن است جدی نباشد، اما بی‌حسی یک‌طرفه و جدید باید جدی گرفته شود.

کمبود کدام ویتامین باعث بی حسی صورت میشود؟ 

کمبود ویتامین B12 یکی از مهم‌ترین کمبودهایی است که می‌تواند باعث گزگز، کرختی و بی‌حسی شود. این کمبود بیشتر دست‌ها و پاها را درگیر می‌کند، اما در بعضی افراد می‌تواند با حس‌های غیرطبیعی در صورت، زبان، لب یا دهان هم همراه باشد. کمبود برخی ویتامین‌های گروه B، فولات یا ویتامین E هم در شرایط خاص ممکن است علائم عصبی ایجاد کند. البته فقط با توجه به بی‌حسی صورت نمی‌توان گفت فرد کمبود ویتامین دارد و معمولا برای تشخیص، آزمایش خون و بررسی علائم همراه لازم است.

بی حسی چانه نشانه چیست؟

بی‌حسی چانه بیشتر به عصب‌های فک پایین، دندان‌ها، لثه و شاخه‌های عصبی صورت مربوط است. این حالت ممکن است بعد از تزریق بی‌حسی دندانپزشکی، کشیدن دندان، عفونت دندانی، ضربه به فک یا فشار روی عصب ایجاد شود. اگر بی‌حسی چانه کوتاه‌مدت و بعد از کار دندانپزشکی باشد، ممکن است با گذشت زمان بهتر شود. اما بی‌حسی طولانی، بی‌حسی بدون علت مشخص، درد فک، تورم صورت، تب یا انتشار بی‌حسی به لب و صورت نیاز به بررسی پزشکی یا دندانپزشکی دارد.

علت بی حسی بدن و سرگیجه

بی‌حسی بدن و سرگیجه می‌تواند از اضطراب، افت فشار خون، افت قند خون، کم‌خونی، کمبود ویتامین، میگرن، مشکلات گوش داخلی، اختلالات عصبی یا مشکلات گردش خون ایجاد شود. اگر سرگیجه به شکل چرخش محیط باشد، علت‌های مربوط به گوش داخلی هم مطرح می‌شوند. اما بی‌حسی همراه با سرگیجه شدید، ضعف یک سمت بدن، اختلال گفتار، دوبینی، گیجی یا سردرد ناگهانی می‌تواند علامت هشدار باشد. در چنین شرایطی نباید علائم را فقط به خستگی یا استرس نسبت داد و بررسی فوری لازم است.

بی حسی لب پایین نشانه چیست؟

بی‌حسی لب پایین معمولا به عصب‌های فک پایین، دندان‌ها، لثه یا شاخه‌های عصبی صورت مربوط است. تزریق بی‌حسی دندانپزشکی، کشیدن دندان عقل، عفونت دندان، التهاب لثه، ضربه به فک یا تحریک عصب می‌تواند باعث این حالت شود. اگر بی‌حسی لب پایین بعد از درمان دندانپزشکی ایجاد شده باشد، ممکن است چند ساعت باقی بماند. اما بی‌حسی طولانی، همراه با درد فک، تورم، تب، بی‌حسی چانه یا اختلال حرکت صورت باید بررسی شود.

علت بی حس شدن لب بالا سمت چپ

چمورمور شدن لب بالا، بی‌حسی لب و چانه یا بی‌حسی صورت و لب می‌تواند از اضطراب، میگرن، حساسیت، تبخال، سرما، مشکلات دندان و فک یا تحریک عصب‌های صورت ایجاد شود. گاهی هم سر شدن لب بعد از استرس، تند نفس کشیدن یا حمله پانیک اتفاق می‌افتد و با آرام شدن بدن کاهش پیدا می‌کند. با این حال، بی‌حسی ناگهانی لب در یک سمت صورت، به‌خصوص اگر با افتادگی صورت، اختلال حرف زدن، ضعف دست یا پا، گیجی یا سردرد شدید همراه باشد، یک علامت هشدار است. در این شرایط، بررسی فوری اهمیت دارد.

بی حسی سر نشانه چیست؟

بی‌حسی سر یا سر شدن می‌تواند به گرفتگی عضلات گردن، اضطراب، میگرن، تحریک عصب‌های پشت سر، مشکلات گردن، زونا یا فشارهای عصبی مربوط باشد. علت بی‌حس شدن پشت سر گاهی از وضعیت نامناسب گردن، کار طولانی با موبایل یا کامپیوتر و تنش عضلانی ایجاد می‌شود. کم‌خونی به‌تنهایی معمولا علت مستقیم بی‌حسی سر نیست، اما اگر با کمبود ویتامین B12 همراه باشد، می‌تواند علائم عصبی ایجاد کند. بی‌حسی سر همراه با سردرد شدید، تب، سفتی گردن، تاری دید، ضعف بدن، تشنج یا ضربه به سر باید فوری بررسی شود.

بی حسی زبان نشانه چیست؟

بی‌حسی نوک زبان می‌تواند بعد از تزریق دندانپزشکی، گاز گرفتن زبان، سوختگی دهان، اضطراب، کمبود ویتامین B12، افت قند خون، میگرن یا واکنش حساسیتی ایجاد شود. اگر بی‌حسی زبان با تپش قلب، لرزش، گزگز دست و پا و استرس شدید همراه باشد، اضطراب می‌تواند نقش داشته باشد. اما تورم زبان و لب، تنگی نفس، کهیر یا احساس بسته شدن گلو می‌تواند نشانه حساسیت شدید باشد. بی‌حسی ناگهانی زبان همراه با اختلال تکلم، افتادگی صورت یا ضعف یک سمت بدن هم نیاز به بررسی فوری دارد.

بی حسی فک پایین نشانه چیست؟

بی‌حسی فک پایین معمولا با عصب‌های فک، دندان‌ها، مفصل فک و شاخه‌های عصبی صورت ارتباط دارد. علت بی‌حس شدن فک صورت می‌تواند تزریق بی‌حسی، کشیدن دندان، عفونت دندان، التهاب لثه، ضربه به فک یا تحریک عصب باشد. اگر این حالت بعد از کار دندانپزشکی ایجاد شود، در بسیاری از موارد موقت است. اما بی‌حسی طولانی فک پایین، درد شدید، تورم، تب، اختلال جویدن یا انتشار بی‌حسی به لب و چانه باید بررسی شود.

علت بی حس شدن بینی

بی‌حس شدن بینی یا سر شدن نوک بینی می‌تواند به سرما، اضطراب، میگرن، تحریک عصب‌های صورت، سینوزیت، آسیب موضعی، حساسیت یا مشکلات پوستی اطراف بینی مربوط باشد. اگر بی‌حسی نوک بینی کوتاه و گذرا باشد و با سرما یا استرس ارتباط داشته باشد، معمولا نگران‌کننده نیست. اما اگر این حالت با بی‌حسی گسترده صورت، درد شدید، اختلال دید، افتادگی صورت، ضعف بدن یا سردرد ناگهانی همراه شود، باید علت‌های عصبی جدی‌تر بررسی شوند. تکرار بی‌حسی بینی بدون علت مشخص هم نیاز به معاینه دارد.

بی حس شدن کمر نشانه چیست؟

علت بی‌حس شدن کمر می‌تواند گرفتگی عضلات، فشار روی عصب‌های پوستی، دیسک کمر، تنگی کانال نخاعی، آسیب موضعی، زونا یا مشکلات ستون فقرات ایجاد شود. اگر بی‌حسی فقط روی پوست کمر حس می‌شود، ممکن است با فشار موضعی یا تحریک عصب‌های سطحی ارتباط داشته باشد. اما اگر بی‌حسی همراه با درد تیرکشنده به باسن، ران یا پا باشد، احتمال درگیری ریشه‌های عصبی بیشتر می‌شود. بی‌حسی کمر همراه با ضعف پا، بی‌اختیاری ادرار و مدفوع، تب، کاهش وزن بی‌دلیل یا درد شدید و ناگهانی باید سریع بررسی شود.

بی‌حسی کمر به پایین نیز معمولا به فشار روی ریشه‌های عصبی کمر، دیسک کمر، سیاتیک، تنگی کانال نخاعی یا درگیری نخاع مربوط است. این حالت ممکن است از کمر شروع شود و به باسن، ران، ساق یا کف پا برسد. اگر بی‌حسی با درد تیرکشنده، گزگز، ضعف پا یا سختی راه رفتن همراه باشد، مشکل عصبی یا ستون فقرات محتمل‌تر است. بی‌حسی ناحیه بین پاها، اختلال کنترل ادرار یا مدفوع و ضعف شدید پا از علائم هشدار است و نیاز به مراجعه فوری دارد.

علت بی حسی انگشتان دست و علت بی حسی انگشتان پا چه بیماری هایی است؟

بی‌حسی انگشتان دست می‌تواند به سندرم تونل کارپال، فشار روی عصب مچ، دیسک گردن، کار تکراری با دست، دیابت، کمبود ویتامین B12، آسیب عصبی یا مشکلات گردش خون مربوط باشد. بی‌حسی انگشتان پا هم بیشتر در دیابت، نوروپاتی محیطی، کمبود ویتامین، دیسک کمر، سیاتیک، کفش تنگ یا اختلال خون‌رسانی دیده می‌شود. اگر بی‌حسی انگشتان دوطرفه، تدریجی و همراه با سوزش یا درد شبانه باشد، درگیری عصب‌های محیطی مطرح می‌شود. اگر بی‌حسی ناگهانی، یک‌طرفه یا همراه با ضعف، درد قفسه سینه، اختلال گفتار یا افتادگی صورت باشد، باید فوری بررسی شود. برخی از بیماری‌هایی که باعث مورمور شدن انگشتان می‌شوند عبارتند از:

• دیابت
• سندرم تونل کارپال
• پدیده‌ی رینود
• تومور
• مالتیپل اسکلروز یا ام اس
• آسیبی خاص، مانند آسیب عصبی در گردن، مثل دیسک کمر یا دیسک گردن
• صرع
• سخت‌شدن شریان‌­ها
• کم کاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم، تیروئیدیت هاشیموتو)
• سکته مغزی یا حمله‌ی ایسکمیک گذرا (یک سکته‌ی مغزی جزئی)

همچنین آسیب به پوست با جوش، التهاب یا جراحت علت دیگری برای کرختی یا مورمور شدن هستند. به‌علاوه شرایطی که می‌توانند آسیب‌هایی مثل سرمازدگی و زونا (جوش­‌های دردناکی که با ویروس آبله مرغان ایجاد می‌شوند) را ایجاد کنند.

چه مواقعی برای درمان بی ­حسی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

هر فردی ممکن است گاهی کرختی، مورمور شدن، یا احساس سوزش را تجربه کند. مثلا هنگام ایستادن، بعد از نشستن طولانی‌مدت، این حالت احساس می‌شود و معمولا طی چند دقیقه برطرف می‌­شود. با‌این‌حال، اگر هیچ دلیل واضحی برای ادامه‌ی بی‌حسی و مورمور شدن وجود نداشت و همراه آن احساس سرگیجه، اسپاسم عضلانی یا جوش وجود داشت، لازم است به پزشک مراجعه شود. همچنین اگر علائم در پاها هنگام راه‌رفتن بدتر شد، یا اگر مکررا احساس ادرار داشتید، به پزشک مراجعه کنید.

گاهی اوقات، احساس بی‌حسی و مورمور شدن نشانه‌ی آسیب یا شرایط پزشکی جدی است. اگر به‌تازگی آسیب به سر، گردن یا پشت داشتید، یا توان راه‌رفتن یا حرکت ندارید، سریعا به اورژانس مراجعه کنید. از‌دست‌دادن هوشیاری، حتی اگر برای مدت کوتاهی باشد نیز، یک نشانه‌ی هشداردهنده است که در این شرایط نیازمند مراجعه به پزشک هستید. سایر علائمی که باید برای مراجعه‌ی سریع به پزشک مدنظر داشته‌باشید شامل موارد زیر است:

• احساس گیجی یا اختلال تفکر
• صحبت منقطع
• اختلال بینایی
• احساس ضعف یا درد شدید
• بی ­اختیاری ادرار یا مدفوع

اگه بدنت بی‌حس شده، همین حالا از دکتر مشاوره تخصصی بگیر!

دکتر بی حسی عصبی

تشخیص علت بی حسی بدن چگونه انجام می شود؟

معمولا بعد از اینکه به بی‌حسی بدن دچار می‌شوید، به دکتر مراجعه می‌کنید و دکتر معاینه فیزیکی و شرح حال را شروع می‌کند. بعد از بررسی‌های لازم در زمینه شرح حال و معاینه، آزمایش‌های مورد نیاز درخواست می‌شوند. بسته به اطلاعاتی که بیمار می‌دهد، آزمایش‌های مختلفی درخواست می‌شوند، مثلا برای بررسی بی‌حسی و کرختی ناشی از کم‌خونی آزمایش کم خونی درخواست می‌شود. قدم اول مراجعه به دکتر است. روش‌های تشخیصی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• معاینه عصبی برای بررسی حس، قدرت عضله، رفلکس و تعادل
• آزمایش خون برای بررسی قند خون، ویتامین B12، شمارش سلول‌های خون، تیروئید و الکترولیت‌ها
• تصویربرداری مانند ام آر آی یا سی تی اسکن در صورت شک به مشکل مغز، نخاع یا ستون فقرات
• نوار عصب و عضله برای بررسی عملکرد عصب‌های محیطی
• بررسی دندانپزشکی در بی‌حسی لب، چانه، فک یا صورت
• آزمایش‌های تکمیلی در صورت شک به بیماری‌های خود ایمنی یا عفونت‌ها

راه های درمان بی ­حسی چیست؟

به‌­دلیل علل متنوع کرختی و مورمور شدن، درمان به‌علت علائم بستگی دارد. درمان در راستای برطرف‌کردن علت زمینه­‌ای متمرکز است. مثلا اگر به بیماری ام اس مبتلا باشید و این مور مور شدن ناشی از ام اس باشد، برای درمان آن، روش‌های مختلفی در نظر گرفته‌می‌شود که یکی از آنها داروهای سرکوب ایمنی است. از دیگر درمان‌هایی که ممکن است در رفع کردن بی‌حسی در نظر گرفته‌شود، می‌توان به استفاده از مکمل‌ها و ویتامین‌ها اشاره کرد. یکی از درمان‌هایی که برای بی‌حسی انجام می‌گیرد، طب سوزنی است. این درمان می‌تواند به بهبود مور مور شدن بدن کمک کند. روش‌های درمان مور مور شدن بدن ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت
• جبران کمبود ویتامین بعد از آزمایش و تشخیص
• فیزیوتراپی برای مشکلات گردن، کمر و فشار روی عصب
• داروهای مخصوص درد عصبی در موارد انتخاب‌شده
• درمان دندانپزشکی برای بی‌حسی ناشی از عفونت یا آسیب دندانی
• درمان اضطراب و حمله پانیک با روان درمانی، تمرین تنفس و در صورت نیاز دارو
• جراحی در موارد شدید فشار روی عصب، تومور یا مشکل جدی ستون فقرات

علت بی حسی	درمان آن
ایستادن و نشستن طولانی‌مدت	تغییر موقعیت و نرمش کردن
ام اس (مالتیپل اسکلروزیس)	دارودرمانی خودایمنی
سندروم تونل کارپال	ورزش‌های خاص و استفاده از دارو
دیسک گردن و کمر	جراحی، فیزیوتراپی و دارودرمانی
دیابت	دارودرمانی و تغذیه مناسب

بهترین قرص برای بی حسی پا چیست؟

انتخاب قرص برای بی‌حسی پا به علت آن بستگی دارد. اگر علت کمبود ویتامین B12 باشد، مکمل مناسب با نظر پزشک کمک می‌کند. اگر علت درد عصبی باشد، ممکن است داروهایی مثل گاباپنتین، پرگابالین، دولوکستین یا آمی‌تریپتیلین در بعضی افراد بررسی شوند. اگر علت دیابت باشد، کنترل قند خون بخش اصلی درمان است. برای درمان بی‌حسی پا معمولا از داروهای ضد افسردگی کمک گرفته می‌شود. داروهای زیر در درمان این مشکل موثر هستند:

• گاباپنتین
• دولوکستین
• میلناسیپران
• پره گابالین

درمان خانگی بی حسی صورت

اگر سر شدن صورت بعد از استرس، خوابیدن روی یک سمت صورت، فشار روی فک یا گرفتگی گردن ایجاد شده باشد، ممکن است با مراقبت‌های ساده بهتر شود. اما بی‌حسی ناگهانی یک سمت صورت، افتادگی لب، کج شدن صورت، اختلال گفتار، تاری دید، ضعف دست و پا یا سردرد شدید را نباید در خانه درمان کرد. در این شرایط، مراجعه فوری لازم است، چون بی‌حسی صورت گاهی نشانه مشکل عصبی جدی است. برای کاهش بی‌حسی خفیف صورت می‌توانید این کارها را انجام دهید:

• چند دقیقه استراحت کنید و از ادامه فعالیت سنگین خودداری کنید
• اگر استرس دارید، آرام و عمیق نفس بکشید
• آب کافی بنوشید، به‌خصوص اگر مدت زیادی غذا یا مایعات نخورده‌اید
• وضعیت گردن، سر و فک را اصلاح کنید و از فشار دادن صورت به بالش یا دست خودداری کنید
• اگر فک یا عضلات صورت گرفته‌اند، از ماساژ بسیار ملایم اطراف فک استفاده کنید
• از ماساژ شدید، گرمای مستقیم، روغن‌های محرک و درمان‌های ناشناخته روی صورت استفاده نکنید
• اگر بی‌حسی تکرار شد، بیشتر از چند ساعت طول کشید یا یک‌طرفه بود، به پزشک مراجعه کنید

درمان خانگی بی حسی سر

اگر بی‌حسی سر بعد از کار طولانی با موبایل یا کامپیوتر، خوابیدن در وضعیت نامناسب، گرفتگی گردن، خستگی یا اضطراب ایجاد شده باشد، معمولا با اصلاح وضعیت بدن و کاهش تنش بهتر می‌شود. اما بی‌حسی سر همراه با سردرد شدید و ناگهانی، ضربه به سر، تب، سفتی گردن، تاری دید، ضعف بدن، تشنج یا گیجی نیاز به بررسی فوری دارد. در این موارد، درمان خانگی می‌تواند باعث تأخیر در تشخیص شود. برای کاهش بی‌حسی خفیف سر می‌توانید این کارها را انجام دهید:

• گردن و شانه‌ها را در وضعیت صاف و راحت قرار دهید
• از کار طولانی با گوشی، لپ‌تاپ یا نشستن با گردن خمیده فاصله بگیرید
• کشش آرام گردن و شانه انجام دهید، اما حرکت ناگهانی یا شدید نداشته باشید
• در محیط آرام استراحت کنید و خواب کافی داشته باشید
• آب کافی بنوشید و اگر مدت زیادی غذا نخورده‌اید، یک وعده سبک مصرف کنید
• در صورت گرفتگی عضلات گردن، کمپرس ملایم می‌تواند کمک کند
• اگر بی‌حسی سر تکرار می‌شود یا با درد گردن و انتشار درد به دست همراه است، برای بررسی گردن و عصب‌ها مراجعه کنید

درمان خانگی بی حسی زبان

اگر زبان همراه با لب‌ها متورم شود، تنگی نفس ایجاد شود، کهیر بزنید یا احساس بسته شدن گلو داشته باشید، ممکن است واکنش حساسیتی شدید رخ داده باشد و باید فوری کمک پزشکی بگیرید. بی‌حسی ناگهانی زبان همراه با اختلال حرف زدن، کج شدن صورت یا ضعف یک سمت بدن هم اورژانسی است. برای کاهش بی‌حسی خفیف زبان می‌توانید این کارها را انجام دهید:

• آب خنک بنوشید و دهان را مرطوب نگه دارید
• تا بهتر شدن حس زبان، از غذای خیلی داغ، تند، ترش یا سفت پرهیز کنید
• اگر زبان را گاز گرفته‌اید، دهان را تمیز نگه دارید و از تحریک محل زخم خودداری کنید
• اگر بی‌حسی بعد از دندانپزشکی است، تا برگشت کامل حس زبان چیزی نجوید
• اگر اضطراب باعث گزگز زبان شده، چند دقیقه تنفس آرام و کنترل‌شده انجام دهید
• اگر دیابت دارید یا علائم افت قند را می‌شناسید، قند خون را بررسی کنید
• اگر بی‌حسی زبان بیشتر از زمان معمول باقی ماند یا تکرار شد، علت باید بررسی شود

درمان بی حسی لب پایین

این حالت اغلب بعد از تزریق بی‌حسی دندانپزشکی، کشیدن دندان، التهاب لثه، عفونت دندان، ضربه به فک یا تحریک عصب فک پایین ایجاد می‌شود. اگر بی‌حسی بعد از دندانپزشکی باشد، معمولا باید تا برگشت اثر دارو صبر کرد. اما بی‌حسی طولانی لب پایین، بی‌حسی همراه با درد فک، تورم، تب، ترشح چرکی، بی‌حسی چانه یا اختلال حرکت صورت نیاز به بررسی پزشکی یا دندانپزشکی دارد. برای مدیریت بی‌حسی لب پایین این موارد کمک‌کننده‌اند:

• اگر لب بعد از تزریق دندانپزشکی بی‌حس شده است، تا برگشت حس کامل غذا نجوید
• از گاز گرفتن، فشار دادن یا مکیدن لب بی‌حس خودداری کنید
• اگر درد، تورم یا علائم عفونت دندان دارید، به دندانپزشک مراجعه کنید
• اگر ضربه به فک داشته‌اید، بی‌حسی را جدی بگیرید و بررسی شوید
• از گذاشتن روغن، مواد گیاهی محرک یا گرمای مستقیم روی لب خودداری کنید
• اگر بی‌حسی لب با بی‌حسی صورت، ضعف بدن یا اختلال گفتار همراه است، فوری اقدام کنید
• اگر بی‌حسی بیشتر از حد انتظار بعد از دندانپزشکی طول کشید، موضوع را با دندانپزشک مطرح کنید

آیا می توان از بی حسی بدن پیشگیری کرد؟

معمولا مورمور شدن و بی‌حسی ناشی از بیماری‌های مختلف است. در این مورد نمی‌توان از بیماری پیشگیری کرد. اما اگر بی حسی ناشی از بد نشستن و یا قطع جریان خون باشد، می‌توان آن را بهبود بخشید و برطرف کرد. همچنین پیشگیری از آن چندان دشوار نخواهد‌بود. راه‌هایی که می‌توانید برای بهبود مورمور شدن و بی‌حسی اندام‌ها به‌کار بگیرید را در ادامه آورده‌ایم:

• سعی کنید برای مدت طولانی پای خود را روی پای دیگر نیندازید
• از گذاشتن دست در زیر سر خود برای مدت طولانی پرهیز کنید
• هر چند دقیقه یکبار اندام‌های خود را تکان‌دهید تا جریان خون در آنها برقرار باشد
• از ایستادن طولانی‌مدت و نشستن طولانی‌مدت پرهیز کنید
• ورزش کنید و ماهیچه‌های خود را تقویت کنید
• وضعیت گردن، کمر و مچ دست را هنگام کار اصلاح کنید
• قند خون را در محدوده توصیه‌شده نگه دارید
• کمبود ویتامین‌ها را با آزمایش و درمان درست پیگیری کنید
• کفش راحت و مناسب بپوشید.

راهنمای مراجعه به دکتر برای بی حسی بدن

برای بی‌حسی خفیف و کوتاه‌مدت که بعد از تغییر وضعیت از بین می‌رود، معمولا مراجعه فوری لازم نیست. اما بی‌حسی مداوم، تکرارشونده، پیشرونده یا همراه با درد و ضعف باید بررسی شود. برای اطلاع بیشتر درباره بی حسی اندام می توانید از بهترین دکترهای مغز و اعصاب ایران نوبت بگیرید. در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان مغز و اعصاب در برخی شهرهای مختلف ایران را مشاهده می‌کنید:

• دکتر مغز و اعصاب رشت
• دکتر مغز و اعصاب تهران
• دکتر مغز و اعصاب گرگان
• دکتر مغز و اعصاب سنندج

پزشکان پیشنهادی

4.7 (3108 نظر)

دکتر علی حسین پورفیضی

تخصص ارتوپدی

نوبت بگیرید

3.6 (727 نظر)

دکتر حمید قاضی

تخصص ارتوپدی

نوبت بگیرید

4.5 (567 نظر)

دکتر مسعود اعتمادی فر

تخصص مغز و اعصاب و نورولوژی

نوبت بگیرید

4.6 (372 نظر)

دکتر محسن رییسی دهکردی

تخصص مغز و اعصاب و نورولوژی

نوبت بگیرید

4.8 (185 نظر)

دکتر سجاد حریریان

تخصص مغز و اعصاب و نورولوژی

نوبت بگیرید

4.4 (164 نظر)

دکتر محمدرضا شمس

تخصص مغز و اعصاب و نورولوژی

نوبت بگیرید

نتیجه گیری

اگر اندام‌های شما بی‌حس شده‌است و احساس مورمور شدن به شما دست داده‌است، بهتر است به چند ساعت گذشته‌ی خود نگاهی بیندازید. آیا برای طولانی‌مدت در یک حالت بوده‌اید یا باعث ایجاد اختلال در جریان خون به اندام شده‌اید؟ آیا دارویی مصرف کرده‌اید؟ آیا استرس و اضطرابی در شما ایجاد شده‌است؟ بی‌حسی و کرختی می‌توانند نشان‌دهنده‌ی یک بیماری خاص یا موردی بی‌اهمیت مانند بد نشستن و بد ایستادن باشند. کرختی و بی‌حسی بدن همیشه خطرناک نیست، اما همیشه هم ساده و بی‌اهمیت نیست. اگر بی‌حسی بعد از فشار موقت روی عصب ایجاد شود و سریع برطرف شود، معمولا جای نگرانی ندارد. اما بی‌حسی مداوم، تکرارشونده، یک‌طرفه، همراه با ضعف، سرگیجه، اختلال گفتار، سردرد شدید یا بی‌اختیاری باید جدی گرفته شود. درمان بی حسی بدن زمانی درست انتخاب می‌شود که علت آن مشخص باشد؛ بنابراین به‌جای مصرف خودسرانه دارو یا مکمل، بهتر است الگوی علائم بررسی شود.

دکترتو مراقب سلامت شماست!