زردی نوزاد، رایج‌ترین مشکل تازه متولدها

0
neonatal-jaundice
neonatal-jaundice

زردی نوزاد یا یرقان (به انگلیسی: neonatal jaundice) یکی از مشکلات رایجی است که شاید تمام کودکان را از بدو تولد درگیر خود کند. زردی نوزاد به‌دلیل بالا بودن میزان بیلی روبین خون به‌وجود می‌آید. اما این مشکل دقیقا به چه معناست؟ یا اصلا چرا نوزادان به زردی مبتلا می‌شوند؟ آیا علل خاصی باعث این عارضه می‌شود یا نوزادان خاصی تنها به یرقان مبتلا می‌شوند؟ با ما در این مطلب از مجله سلامتی دکترتو همراه باشید تا بیشتر با این مشکل و نحوه برخورد و درمان آن آشنا شوید. 


زردی نوزادی چیست؟

زردی نوزادی به معنای تغییر رنگ پوست و چشم نوزاد به رنگ زرد است. لازم به ذکر است که زردی نوزادی به علت افزایش بیش از حد سطح خونی بیلی روبین (رنگدانه ی زرد موجود در گلبول‌های قرمز) اتفاق می‌افتد. اکثر نوزادانی که از هفته ۳۵ام حاملگی به بعد متولد شده‌اند، به زردی مبتلا نمی شوند. به ندرت، سطوح غیر عادی بیلی روبین خون (به خصوص در مواقع حضور عوامل خطر برای زردی شدید) می‌تواند نوزاد را در معرض خطر آسیب مغزی قرار دهد.

این بیماری در اکثر موارد با گذشت ۲ الی ۳ هفته بعد از تولد نوزاد با روش‌های درمان پزشکی و خانگی یا استفاده از دستگاه زردی (فتوتراپی) کاملا درمان می‌شود. بنابراین عارضه‌ای برای کودک به‌دنبال ندارد. 

هرچند که زردی نوزاد یک مشکل رایج محسوب می‌شود اما در مواردی میزان بیلی روبین موجود در خون ممکن است آنقدر زیاد باشد که بیمار برای ‌ولانی تراپی نیاز به بستری در بیمارستان و دریافت کمک‌های پزشکی داشته باشد. 

jaundice_in_newborn_babies
زردی از شایعترین دردسرهای نوزادان تازه به دنیا آمده است.

تعریف دقیق و پزشکی زردی نوزاد 

زردی یا یرقان نوزادان شایع‌ترین و اولین مشکل تازه متولدها است. به بیماری زردی نوزادان در پزشکی «هیپربیلی روبینمی نوزادی» یا «ایکتر نوزادی» گفته می‌شود که در واقع همان تغییر رنگ سفیدی چشم یا پوست نوزاد به رنگ زرد است. در واقع تمامی نوزادانی که به‌تازگی متولد می‌شوند، سطح بیلی روبین نامتعادلی دارند که بیش از حد معمولا است. این میزان در واقع بیش از ۲ میلی گرم بر دسی لیتر است. 

اما زمانی زردی نوزاد مشکل‌ساز می‌شود که در واقع سطح بیلی روبین بیش از ۵ میلی گرم بر دسی لیتر باشد. این مشکل بیشتر در کودکان نارس دیده می‌شود. براساس تحقیقات بیش از ۸۰ درصد کودکانی که قبل از اتمام ۹ ماهگی به‌دنیا می‌آیند دچار مشکلات شدید زردی نوزادی می‌شوند. 

زردی نوزادان دو دسته اصلی دارد که عبارتند از : 

  1. هیپربیلی‌روبینمی غیرمستقیم
  2. هیپربیلی‌روبینمی مستقیم

از جمله دلایل بالا رفتن میزان بیلی روبین در مورد اول را می‌توان موارد زیر عنوان کرد: 

  • زردی فیزیولوژیکی 
  • سندروم کریگلر نجار 
  • سندروم ژیلبرت 
  • زردی شیر مادر 
  • ناسازگاری گروه خونی مادر و کودک ABO و RH
  • کمبود G6PD

در مورد دوم که هیپربیلی‌ روبینمی کونژوگه نیز نامیده می‌شود، عوامل زیر می‌تواند باعث زردی نوزاد شود :

  • عفونت کلستاز
  • آسیب سلول‌های کبدی 
  • از جمله دلایل ابتلای نوزاد به این نوع از زردی را نیز می‌توان موارد زیر برشمرد:
  • سپسیس نوزادی
  • هپاتیت
  • بیماری‌های متابولیک نوزادان (مثلاً گالاکتوزمی یا تیروزینمی)
  • کمبود آلفا یک آنتی تریپسین
  • سندرم آلاژیل 

افزایش هیپربیلی‌روبینمی غیرمستقیم (غیر کونژوگه) می‌تواند برای مغز باعث آسیب‌های سمی و شیمیایی شود که به منجر به‌بیماری‌هایی مانند «کرن ایکتروس» شود که آسیبی شدید و ماندگار در دستگاه عصبی نوزاد است. به‌همین دلیل بسیار اهمیت دارد نشانه‌های زردی را شناخته و از پیش برای بروز چنین مشکلی آماده بود. 

بیلی روبین چیست و چه نقشی در بدن دارد؟

بارها در این مطلب اشاره شد که بیلی روبین عامل اصلی زردی نوزادان است. اما بیلی روبین دقیقا چیست و چه نقشی در بدن دارد؟ 

بیلی روبین (به انگلیسی: (Bilirubin (BR) یکی از پیگمان‌های زردرنگ صفراوی است که از شکست و تجزیه طبیعی هموگلوبین‌ها حاصل می‌شود. در واقع بیلی روبین یک محصول جانبی ناشی از شکستن و تجزیه سلول‌های خونی مرده در بدن است. کبد انسان وظیفه دفع بیلی روبین اضافی از طریق مدفوع و ادرار را برعهده دارد. همچنین این ماده دلیل اصلی زرد رنگ بودن ادرار و رنگ مدفوع است. بنابراین هرگونه عاملی که بر دفع بیلی روبین اثر بگذارد باعث زردی نوزاد و افزایش آن در خون می‌شود.

سطح بیلی روبین خون از طریق آزمایش خون یا سایر آزمایش‌های تجویزی پزشک انجام شده و سپس پس از بررسی نتایج براساس جدول زردی نوزاد، نوع و روش درمان آن مشخص می‌شود. 

جدول زردی نوزاد

جدول-زردی-نوزاد
بر اساس این جدول می توانید میزان زردی نوزاد را بسنجید
جدول-زردی-نوزاد
جدول زردی نوزاد

شایع‌ترین سن بروز زردی و مدت زمان ماندگاری آن

در صورتی که زردی نوزاد ناشی از افزایش سطح بیلی روبین خون باشد، از ۲۴ ساعت ابتدایی تولد الی ۲ تا ۴ روز بعد نشانه‌های زردی را نشان خواهد داد. همانطور که اشاره شد اگر کودک کاملا نه ماهه به‌دنیا بیاید چندان در معرض خطر زردی نیست و در صورت بروز چنین مشکلی معمولا نشانه‌های خود را در همان ساعات اولیه بدو تولد نشان داده و به‌سرعت درمان می‌شود. 

اما در کودکان زودرس علائم زردی و افزایش بیلی روبین چند روز بعد خود را نشان می‌دهد. اگر زردی یا یرقان نوزاد ناشی از مشکلاتی مانند خونریزی داخلی، مشکلات ژنتیکی مانند تجزیه بیش از حد گلبول‌های قرمز خون یا نارسایی کبد، عفونت‌ها و چسبندگی و مسدود شدن مجاری صفراوی نیز می‌تواند باعث بروز زردی شود. 

مدت زمان درمان زردی نوزاد بسته به نوع آن متفاوت است. اما به‌طور معمولا زردی ۲ تا ۴ هفته پس از تولد با روش‌های پزشکی و خانگی درمان می‌شود. 

۱. زردی فیزیولوژیکی یا طبیعی‌

در صورتی که نوزاد زودتر از هفته ۳۷‌ام به‌دنیا بیاید، اندام‌های داخلی او مانند کبد به‌خوبی رشد نکرده و کودک در معرض یرقان قرار دارد. علائم این بیماری طی ۲ تا ۷ روز بعد از تولد خود را نشان داده و تقریبا ۲ هفته برای درمان زمان نیاز دارد. روش درمان در این نوع زردی با تکیه بر تغذیه شیر مادر است. به مرور زمان با تکمیل کبد کودک، بیلی روبین کاهش می‌یابد. برخی از بیماری‌های زمینه‌ای در نوزاد و مادر مانند دیابت یا نوع تغذیه و ژنتیک نیز بر ابتلا به این نوع زردی موثر هستند. 

۲.  عدم همخوانی گروه خونی مادر و جنین 

یکسان نبودن گروه خونی مادر و جنین باعث یرقان در کودک می‌شود. برای مثال اگر گروه خونی مادر A و گروه خونی جنین B باشد، ممکن است باعث افزایش خطرناک سطح بیلی روبین، کم خونی شدید، زردی و حتی در مواردی مرگ نوزاد شود. این ناهمسانی آنتی بادیی تولید می‌کند که میزان بیلی روبین را افزایش می‌دهد. از آنجایی که گردش خون در ماه‌های آخر بارداری بیشتر بوده، لذا احتمال ورود بیلی روبین به خون جنین بسیار افزایش می‌یابد. 

برای درمان این زردی جنینی، باید در هفته ۲۸‌ام بارداری و ۷۲ ساعت بعد از زایمان مادر آمپولی به نام «ایمونوگلوبولین RH» تزریق کند. این زردی ۲ هفته ادامه خواهد داشت. 

۳. زردی ناشی از شیر مادر 

در شیر برخی مادران، نوعی ماده وجود دارد که امکان دفع و جذب بیلی روبین را کاهش می‌دهد. با ورود این ماده از طریق شیر به خون کودک، یرقان یا زردی ایجاد می‌شود. این زردی مدت زمان بیشتری برای درمان نیاز دارد که بین ۲ تا ۱۲ هفته طول می‌کشد. 

از دیگر انواع شایع زردی نیز می‌توان موارد زیر را نام برد: 

  • زردی پاتولوژیک (زردی در روز اول تولد)
  • زردی فاویسم یا پر خونی (معمولا در مادران دچار مشکل تیروئید، Iugr یا دیابتی دیده می‌شود).

ادامه‌ داشتن زردی نوزاد نشانه چیست؟

اگر زردی در سنین بالاتر دیده شود و نشانه‌های آن ادامه داشته باشد، احتمالا به‌دلیل یک بیماری زمینه‌ای از جمله موارد زیر است : 

  • حساسیت به لاکتوز و شیر مادر 
  • عفونت ادراری 
  • کم‌کاری تیروئید 

در صورتی که ۲ هفته پس از شروع درمان، بیماری بهبود نیابد، باید برای آزمایش‌ها و بررسی بیشتر به دکتر اطفال مراجعه کرد.


علائم زردی نوزادی

حال که با زردی نوزاد آشنا شدید، وقت شناختن علائم است. با شناخت علائم زردی شما به راحتی می‌توانید سریعا نسبت به درمان اقدام کنید. هرچند که در دو روز ابتدایی بستری در بیمارستان مرتبا نوزاد و مادر تحت آزمایش و معاینه هستند. اما همانطور که اشاره شد، ممکن است نشانه‌های زردی چند روز بعد خود را نشان دهد. 

زرد شدن پوست و سفیدی چشم که از نشانه های اصلی زردی نوزادی هستند معمولا بین روز دوم تا چهارم پس از تولد ظاهر می شود. توجه داشته باشید که برای بررسی زردی نوزاد، به آرامی روی پیشانی یا بینی کودک خود فشار دهید. اگر پوست نوزاد شما پس از فشار به نظر شما زرد رنگ است، احتمال دارد که کودک شما زردی خفیف داشته باشد. اگر کودک شما زردی نداشته باشد، رنگ پوست تا لحظه کوتاهی کم رنگ‌تر از رنگ طبیعی آن خواهد بود. ضمنا کودک خود را در محیطی با روشنایی مناسب و ترجیحا در نور طبیعی خورشید بررسی کنید.

گاهی این زردی در ناحیه شکم و پاها نیز دیده می‌شود. به این مورد هم دقت داشته باشید. کولیک و گریه‌های دائمی، عدم امکان دفع، دل درد، امتناع از شیر مادر و غیره از جمله نشانه‌های دیگر زردی در نوزادان است. بهتر است برای اطلاعات بیشتر در خصوص نشانه‌ها حتما با پزشک اطفال خود مشورت کنید. 

چه کودکانی نیاز به بستری در بیمارستان دارند؟

پیش از این نیز اشاره شد که اگر سطح بیلی روبین خون نوزاد بیش از ۵ میلی گرم بر دسی لیتر باشد، شرایط وی وخیم بوده و نیاز به کمک پزشکی دارد. در نوزادان زودرس  یرقان  در روز ۵ تا ۷  تولد به بالاترین  میزان  خود  رسیده و شدیدترین علائم را دارد. در این شرایط ممکن است درمان نوزاد تا ۲ ماه نیز ادامه پیدا کند. براساس نتیجه آزمایش و جدول زردی نوزاد مشخص می‌شود که کودک نیاز به چه نوع درمانی دارد. تشخیص این مورد تنها با صلاحدید پزشک اطفال بوده و بهترین راه درمان را او پیشنهاد می‌دهد.

در مواردی که سطح بیلی روبین از کنترل خارج شده و بسیار افزایش یابد کودک نیاز به بستری در بیمارستان دارد. قرار گرفتن در دستگاه و معاینات دائمی دارد. 

علائم-زردی-نوزاد
اگر پوست بدن نوزادتان زرد بود، سریعا به دکتر اطفال مراجعه کنید.

چرا کودکان دچار زردی می‌شوند؟

بیلی روبین بیش از حد نرمال (هیپربیلی روبینمی) علت اصلی زردی است. بیلی روبین، که مسئول رنگ زرد در زردی نوزادی است، بخش طبیعی رنگدانه ای است که از تخریب گلبول های قرمز پیر و استفاده شده آزاد می شود. نوزادان در مقایسه با بزرگسالان میزان بیلی روبین بیشتری تولید می کنند، زیرا در طی چند روز اول، به علت تولید بیشتر و تخریب سریع تر گلبول های قرمز بیلی روبین بیشتری تولید می شود. به طور معمول، کبد بیلی روبین را از جریان خون فیلتر می کند و آن را به داخل روده منتقل می کند. کبد نابالغ نوزاد اغلب نمی تواند بیلی روبین را به سرعت و به اندازه ی کافی تصفیه کند، و باعث ایجاد بیلی روبین بیش از حد نرمال می‌شود. زردی به دلیل این شرایط طبیعی نوزادان، زردی فیزیولوژیک نامیده می‌شود و معمولا در روز دوم یا سوم زندگی ظاهر می شود.

سایر علت‌های زردی نوزادی:

یک اختلال زمینه‌ای ممکن است باعث ایجاد زردی نوزاد شود. در این موارد، زردی اغلب خیلی زودتر و یا خیلی بعد تر از شکل شایع و فیزیولوژیک زردی نوزاد اتفاق می‌افتد. بیماری‌ها یا شرایطی که می‌توانند باعث ایجاد زردی شوند عبارتند از:

  • خونریزی داخلی
  • عفونت در خون (سپسیس)
  • عفونت های ویروسی یا باکتریایی
  • ناسازگاری بین خون مادر و کودک
  • اختلال در عملکرد کبدی
  • کمبود آنزیم
  • ناهنجاری در گلبول های قرمز که باعث می شود که سریعا تجزیه شوند.

توجه: گاهی زردی می‌تواند به‌دلیل خوب شیر نخوردن کودک اتفاق بیفتد. در این شرایط می‌توانید با کمک ماما یا پزشک اطفال راه‌های صحیح شیر دادن را یاد بگیرید.


عوارض زردی نوزادان

در اکثر نوزادان به‌طور طبیعی زردی درمان می‌شودو اغلب عارضه خاصی به‌دنبال ندارد. اما در صورت عدم درمان و تشخیص به‌موقع بالا رفتن غیرطبیعی سطح بیلی روبین (زردی شدید نوزاد)، رسوب بیش از حد آن در مغز و خون می‌تواند مشکلات عصبی و غیر قابل جبرانی بر جای بگذارد. از جمله رایج‌ترین عوارض عدم درمان و رسیدگی به زردی نوزاد می‌توان موارد زیر را نام برد: 

آنسفالوپاتی حاد بیلی روبین

بیلی روبین برای سلول های مغزی سمی است. در یک کودک مبتلا به زردی شدید، خطر انتقال بیلی روبین به مغز وجود دارد، وضعیتی که به نام آنسفالوپاتی حاد بیلی روبین شناخته می شود. درمان سریع ممکن است از آسیب قابل توجه پایدار در آینده جلوگیری کند. علائمی که در آنسفالوپاتی حاد بیلی روبین در کودک مبتلا به زردی می بینیم، عبارت است از:

  • بی میلی
  • به سختی بیدار شدن از خواب
  •  گریه با صدای بالا
  •  مکیدن یا تغذیه ی ضعیف و بد
  • عقب گرد و قوس زدن به عقب در گردن و بدن
  • تب

کرنیکتروس

 سندرمی است که اگر آنسفالوپاتی حاد بیلی روبین باعث آسیب دائمی به مغز شود، اتفاق می افتد. کرنیکتروس ممکن است منجر به علایمی مانند زیر شود:

  •  حرکات غیر ارادی و غیر قابل کنترل ( فلج مغزی)
  • نگاه دائمی به بالا (مشکلات بینایی)
  • از دست دادن شنوایی
  • رشد نامناسب مینای دندان

به‌همین دلیل بسیار اهمیت دارد که به‌موقع با تشخیص نشانه‌ها نسبت به آزمایش بیلی روبین و تشخیص زردی نوزاد و درمان آن اقدام کنید.  

علائم-زردی-نوزاد
رنگ چشم نوزاد می تواند نشانه زردی کودک باشد.

عوامل موثر بر تشدید زردی نوزاد

عوامل خطر عمده ای برای زردی، به ویژه زردی شدید که می توانند منجر به عوارض شود عبارتند از:

  • تولد زودرس

یک کودک که قبل از ۳۸ هفته بارداری متولد شده است ممکن است قادر به پردازش بیلی روبین به سرعت پردازش در یک نوزاد کامل نباشد. نوزادان نارس نیز ممکن است کمتر غذا بخورند و حرکت روده کمتر داشته باشند که باعث می شود بیلی روبین کمتر از طریق مدفوع دفع شود.

  • کبودی در طول تولد

نوزادانی که در هنگام زایمان کبود می شوند، خونریزی های زودرس می توانند سطح بالاتری از بیلی روبین ناشی از تخریب گلبول های قرمز بیشتری، داشته باشند.

  • گروه خونی

اگر نوع خون مادر از نوزادش متفاوت باشد، نوزاد ممکن است از طریق جفت آنتی بادی هایی را دریافت کرده باشد که موجب تخریب غیر طبیعی و سریع گلبول های قرمز شود.

  • شیر دادن

نوزادان تغذیه شده با شیر مادر، به ویژه کسانی که دچار مشکل پرستاری یا تغذیه ناکافی از شیر مادر هستند، در معرض خطر ابتلا به زردی قرار دارند. کم آبی یا کاهش کالری دریافتی ممکن است به شروع زردی کمک کند. با این حال، به دلیل مزایای شیردهی، کارشناسان هنوز آن را توصیه می کنند. مهم است که اطمینان حاصل کنید که کودک شما به اندازه کافی شیر می خورد و به اندازه کافی مایعات دریافت می کند و هیدراته شده است.

از جمله دیگر عواملی که ممکن است بر بالا رفتن سطح بیلی روبین خون در نوزاد موثر باشد، می‌توان موارد زیر را نام برد:

  • سیگار کشیدن و استفاده از مواد مخدر در شیردهی و بارداری 
  • محیط و تغذیه نامناسب کودک 
  • استفاده از داروهای شیمیایی در دوران بارداری و شیردهی 
  • مصرف بیش از حد غذاهایی با طبع گرم و تند 
  • مصرف غذاهای دیرهضم و سنگین مانند کله پاچه و فست فودها در شیردهی
  •  استفاده از ادویه‌های خاص در رژیم مادر که باعث بروز حساسیت غذایی کودک می‌شوند. 
  • مصرف سبزیجات خام مانند سیر، پیاز خام، بادمجان 

چه زمانی برای درمان یرقان نوزاد باید به پزشک مراجعه کرد؟

بیشتر بیمارستان‌ها پیش از ترخیص آزمایش‌های لازم از جمله بررسی زردی نوزاد را انجام می‌دهند. آکادمی اطفال آمریکا توصیه می‌کند که نوزادان در طول بررسی‌های روزمره پزشکی و برای هر ۸ تا ۱۲ ساعت در مواقع بستری در بیمارستان از نظر زردی مورد آزمایش قرار گیرند.

کودک شما باید در روزهای سوم و هفتم پس از زایمان که سطح بیلی روبین معمولا به اوج خود می‌رسد برای زردی مورد بررسی قرار گیرد. اگر کودک شما زودتر از ۷۲ ساعت پس از زایمان مرخص شود، طی دو روز پس از ترخیص برای بررسی زردی به دکتر اطفال مراجعه کنید.

در صورت بروز علائم زیر که نشان‌دهنده زردی شدید یا عوارض ناشی از بیلی روبین بالا است سریعا با دکتر اطفال تماس بگیرید:

  • پوست کودک شما زردتر شود.
  • پوست شکم، دست‌ها یا پاها به نظر زرد برسند.
  • سفیدی چشم کودک زرد شود.
  • کودک به‌نظر بیمار و بی‌قرار است .
  • عدم افزایش وزن
  • عدم توانایی و ضعف در شیرخوردن
  • به‌سختی از خواب بیدار شدن

بهترین پزشک برای تشخیص و درمان کیست؟

دکتر متخصص اطفال بهترین پزشک برای تشخیص و درمان این مورد هستند. پزشک پس از بررسی‌های اولیه و فیزیکی و انجام آزمایش‌های لازم بهترین روش درمان را به شما پیشنهاد می‌کند. 

درجه-زردی-نوزاد
به صورت چشمی هم تاحدودی میتوانید میزان زردی نوزادتان را تشخیص دهید.

راه‌ های تشخیص زردی نوزاد 

در مرحله اول، به‌عنوان والدین نوزاد وظیفه شماست که پس از ترخیص مدام نشانه‌های زردی را در کودک بررسی کرده و در صورت بروز مشکلات گفته شده به پزشک مراجعه کنید. پس از مشاهده علائم فیزیکی و مراجعه به‌پزشک، وی روند زیر را برای درمان و تشخیص انجام خواهد داد.

تشخیص

پزشک شما به احتمال زیاد بر اساس ظاهر کودک زردی نوزادی را تشخیص می‌دهد. با این حال برای تشخیص قطعی لازم است میزان بیلی روبین خون نوزاد اندازه گیری شود. سطح بیلی روبین نوزاد یا در واقع شدت زردی وی دوره درمان را تعیین می کند. اقدامات تشخیصی زردی و اندازه گیری بیلی روبین شامل موارد زیر است:

  • معاینه ی فیزیکی
  • آزمایش خون کودک
  • تست بیلی روبین پوستی: تست پوستی به کمک وسیله‌ای به نام بیلی روبینومتر انجام می‌شود. در این تست با دستگاهی که انعکاس نور ویژه ای از طریق پوست را اندازه گیری می‌کند، انجام می‌شود.
  • آزمایش خون و ادرار: برای یافتن بیماری زمینه ای، ممکن است پزشک در خواست آزمایش خون و ادرار بدهد.

درمان زردی نوزادی

زردی خفیف اغلب در طول ۲ تا ۳ هفته به طور خودبه خودی بهبود می یابد. در زردی متوسط تا شدید، ممکن است نوزاد شما در بیمارستان بستری شود.

درمان های کاهش سطح بیلی روبین در خون نوزاد شامل موارد زیر می باشد:

1. نور درمانی (فتوتراپی)

 کودک شما ممکن است زیر یک لامپ مخصوصی قرار گیرد که نور را در طیف آبی-سبز منتشر می کند. نور، شکل و ساختار مولکول های بیلی روبین را تغییر می دهد به گونه ای که از طریق ادرار و مدفوع دفع می شود. در طول درمان، پوشش نوزاد شما تنها یک پوشک و محافظ چشم او برای جلوگیری از آسیب اشعه به چشم‌هایش است. در برخی موارد کودک برای قرار گرفتن در دستگاه نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارد. اما در برخی موارد می‌توان دستگاه زردی نوزاد یا فوتوتراپی را اجاره کرد و براساس دستور پزشک در خانه از آن استفاده نمود.

توجه: هزینه اجاره دستگاه زردی نوزاد پایین‌تر از بستری شدن در بیمارستان است. هزینه این دستگاه‌ها به ازای هر شب محاسبه شده و بسته به امکانات آن از هر شب ۲۰۰ هزارتومان آغاز می‌شود. 

2. ایمونوگلوبولین داخل وریدی (IVIg)

زردی ممکن است به تفاوت نوع گروه خونی مادر و نوزاد مربوط باشد. این وضعیت باعث انتقال آنتی بادی از مادر به نوزاد می شود، که به شکست سریع گلبول های قرمز نوزاد کمک می کند. تزریق داخل وریدی یک ایمونوگلوبولین (پروتئین خون که می تواند سطح آنتی بادی را کاهش دهد) ممکن است باعث کاهش زردی و کاهش نیاز به انتقال خون شود.

3. انتقال خون

زمانی که زردی شدید به سایر درمان ها پاسخ نمی دهد، ممکن است نوزاد نیاز به انتقال خون داشته باشد. انتقال خون شامل گرفتن مقدار کمی خون نوزاد و جایگزینی آن با خون اهدایی از فردی دیگر است، در این حالت بیلی روبین و آنتی بادی های مادری رقیق می شوند. این روش در بخش مراقبت های ویژه ی نوزادان(NICU) انجام می شود.

phototherapy-for-jaundice
فتوتراپی یا نوردرمانی از رایجترین درمان های زردی نوزاد است.

سبک زندگی و درمان های خانگی زردی نوزاد

هنگامی که زردی نوزاد شدید نیست، پزشک ممکن است تغییراتی در تغذیه ی نوزاد ایجاد کند. تغییر در برنامه غذایی نوزاد می‌تواند سطح بیلی روبین را کاهش دهد. اگر سوال یا نگرانی درباره مقدار یا زمان نیاز کودک به تغذیه دارید، یا اگر مشکلی با شیر مادر دارید، با پزشک خود صحبت کنید.

موارد زیر ممکن است درمان زردی باشند و زردی نوزادی را کاهش دهند:

تغذیه ی مکرر: تغذیه مکرر شیر بیشتری در اختیار نوزاد قرار می دهد و موجب حرکت بیشتر روده می شود. حرکت بیشتر روده، موجب دفع مدفوع بیشتر و در نتیجه کاهش میزان بیلی روبین نوزاد می شود.

تغذیه ی تکمیلی: اگر کودک شما دچار مشکل تغذیه با شیر مادر است، یا کاهش وزن پیدا کرده است، یا آب بدنش را از دست داده و دچار خشکی و کم آبی شده است، پزشک ممکن است به شما توصیه کند که کودک ۲ تا ۳ روز فقط شیر خشک مصرف کند و پس از آن دوباره شیر مادر را شروع کنید. از پزشکتان راجع به گزینه های مناسب تغذیه ای برای نوزادتان مشورت بخواهید.

درمان سنتی یرقان نوزاد 

در طب سنتی درمان‌های بی‌شماری برای زردی نوزاد وجود دارد که همچنان در میان عامه مردم برای درمان این مشکل در نوزادان استفاده می‌شود. بهتر است بدانید پیش از استفاده از هر گونه دارو یا گیاه خاصی برای درمان نوزاد دچار زردی باید با پزشک مشورت کنید. برخی از این روش‌ها باورهای غلطی بوده که تنها باعث تشدید شرایط کودک می‌شوند. از جمله درمان‌‌های زردی نوزاد در طب سنتی می‌توان موارد زیر را نام برد:

۱. شیر خشت

شیر خشت از نوعی گیاه به‌دست می‌آید و از دیرباز به‌عنوان ماده‌ای برای درمان زردی نوزاد مورد استفاده بوده است. براساس تحقیقات امروزه ثابت شده است که قطره شیر خشت اصل خوراکی به همراه نور درمانی می‌تواند تاثیر بسزایی بر درمان یرقان داشته باشد. 

۲. عرق کاسنی 

شستشو و حمام دادن نوزاد با عرق کاسنی و آب ولرم می‌تواند بر درمان زردی موثر باشد. 

۳. ترنجبین و آب

تکه‌ای حوله تمیز را در مخلوط جوشانده ترنجبین و آب خیس کرده و پس از خنک شدن روی پیشانی و پشت گوش کودک قرار دهید. 

۴. حجامت نوزادان 

شاید برایتان عجیب باشد اما در طب سنتی یکی از راهکارهای درمان زردی نوزاد، حجامت کردن است. در این روش پشت گوش نوزاد خراش کوچکی ایجاد شده تا خون اضافی خارج شود. این مورد باید در محیطی بهداشتی و تحت نظر متخصص انجام شود. 

۵. عناب دم کرده یا خام 

خوردن عناب توسط مادر منجر به خنک شدن شیر مادر و کاهش دمای بدن نوزاد و سطح بیلی روبین می‌شود. در نتیجه زردی کاهش می‌یابد. 

به‌طور کلی در طب سنتی درمان زردی نوزاد براساس رژیم غذایی مادر و خوردن خنکی جات برای کاهش میزان بیلی روبین خون است. 

زردی-نوزاد
برای درمان خانگی زردی نوزاد با متخصص اطفال مشورت کنید

رژیم مادر برای نوزاد دچار زردی

علاوه بر موارد گفته شده یکی از مهم‌ترین مواردی که بر درمان زردی نوزاد، موثر است، رژیم مادر در شیردهی است. بهتر است در این دوران مادران بیشتر از خنکی جات مانند عرق شاتره یا کاسنی و خاکشیر استفاده کنند تا به این ترتیب شیر آن‌ها خنک شده و بیلی روبین اضافی دفع شود. 

از دیگر مواردی که مادران شیرده می‌توانند به رژیم غذایی خود برای درمان زردی نوزاد اضافه کنند، عبارتند از: 

  • استفاده از میوه‌هایی مانند لیمو شیرین، لیمو ترش، هندوانه، سیب و غیره. 
  • استفاده از سبزیجاتی مانند کرفس و اسفناج
  • خوردن آب سیب و آب هندوانه به همراه نبات 
  • استفاده از روغن زیتون در غذاها 
  • خوردن چای
  • استفاده بیشتر از ماهی و مرغ (گوشت‌های سفید)
  • خوردن لبنیات 
  • خوردن دوغ در کنار غذا
  • می‌توانید فرنی، شیر برنج یا عدسی و غیره را نیز به رژیم خود اضافه کنید. 

دقت داشته باشید با مصرف غذاهایی از جمله کاچی، بادام زمینی، توت، کنجد، گلاب، بادمجان، پرتقال، پسته و مواد غذایی که طبع گرمی دارند تا حد امکان خودداری کنید. همچنین هرگونه تغییر در رژیم غذایی باید با مشورت پزشک انجام شود، زیرا در مواردی ممکن است غذایی که مادر مصرف می‌کند، از جمله غذاهای ممنوع برای کودکان زیر ۲ سال باشد. 


از کجا بفهمیم زردی خوب شده است؟

پیش از اشاره کردیم که باید به صورت دوره‌ای نوزاد آزمایش دهد تا سطح بیلی روبین خون او مشخص شود. از این طریق می‌توان روند بهبود را پیگیری کرد. معمولا بعد از ۲ هفته علائم زردی نوزاد از بین رفته و رنگ پوست و چشم کودک به حالت عادی باز می‌گردد. دیگر خبری از قولنج و گریه‌های مداوم یا مشکلات گوارشی نیست و در نهایت اگر زردی نوزاد ناشی از بیماری دیگری نباشد به وضعیت طبیعی بازمی‌گردد. 


پیشگیری از زردی نوزادی

بهترین پیشگیری از زردی نوزادی، تغذیه مناسب و کافی است. نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می کنند باید در هفته ی اول زندگی روزانه هشت تا دوازده بار تغذیه شوند. نوزادانی که از فرمولا (شیر خشک) تغذیه می کنند باید در هفته ی اول زندگی هر دو تا سه ساعت معمولا یک تا دو اونس شیرخشک (حدود ۳۰ تا ۶۰ میلی لیتر) تغذیه داشته باشند.


کلام آخر 

زردی نوزادی را می‌توان اولین بیماری و دردسر والدین دانست. آیا شما هم تجربه برخورد با چنین مشکلی را داشته‌اید؟ روش شما برای درمان زردی نوزاد چه بوده است؟ هرچند که زردی نوزاد عوارضی به‌دنبال نداشته و به‌زودی درمان می‌شود اما در کودکانی که علائم خطرناک دارند می‌تواند باعث بروز مشکلات جدی‌تر شود. به‌همین دلیل بهترین کار با دیدن نشانه‌ها مراجعه به پزشک اطفال است. برای کسب اطلاعات بیشتر یا مشاوره و نوبت‌گیری آنلاین از بهترین پزشکان این زمینه می‌توانید به وب‌سایت دکترتو مراجعه کنید.

دکترتو در هر گام همراه سلامتی خانواده شماست!

منبع: emedicine.medscape , healthline , mayoclinic

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید