بیماری صرع چیست و چه علائمی دارد؟ – مجله سلامت دکترتو

بیماری صرع چیست و چه علائمی دارد؟

آنچه در این مقاله می‌خوانید

بیماری صرع اختلالی در سیستم عصبی مرکزی است که در آن مغز فعالیت غیرطبیعی دارد و باعث تشنج یا دوره‌هایی از رفتارهای غیرطبیعی، حس‌های غیرطبیعی و گاهی از‌دست‌دادن هوشیاری می‌شود. افرادی که مبتلا به صرع هستند، به علت افزایش فعالیت الکتریکی مغز که منجر به اختلال در سیستم پیام‌رسانی میان سلول‌های مغزی می‌شود، تشنج‌های مکرر را تجربه می‌کنند. با اینکه علائم تشنج ممکن است هر قسمتی از بدن را درگیر کند، اختلالات الکتریکی مربوط به همه‌ی آنها در مغز اتفاق‌می‌افتد. محل اختلالات الکتریکی، نحوه‌ی گسترش آن، مقداری از مغز که تحت تاثیر قرار می‌گیرد و مدت زمانی که طول می‌کشد، در تعریف نوع تشنج و تاثیر آن بر فرد نقش مهمی دارند.

approved-by-doctors

تأیید‌‌‌‌‌‌‌ شده توسط پزشکان متخصص دکترتو

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان دکترتو مشاوره بگیرید.

زمان مطالعه : 19 دقیقه
بیماری صرع چیست و چه علائمی دارد

تابه‌حال دیده‌اید کسی برای چند ثانیه خیره بماند، پاسخ ندهد یا ناگهان کنترل حرکاتش را از دست بدهد؟ خیلی‌ها این صحنه‌ها را فقط حمله صرع می‌نامند، اما واقعیت این است که بیماری صرع فقط به تشنج‌های شدید و افتادن روی زمین محدود نمی‌شود. صرع یک بیماری عصبی پیچیده است که می‌تواند با علائم خفیف، پنهان و حتی گمراه‌کننده خودش را نشان بدهد؛ علائمی که اگر به‌موقع شناخته نشوند، زندگی فرد را به‌طور جدی تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. شناخت دقیق این‌که بیماری صرع چیست، چرا اتفاق می‌افتد و چه علائمی دارد، نه‌تنها برای بیماران، بلکه برای خانواده‌ها و اطرافیان آن‌ها حیاتی است. در این مقاله از دکترتو، به زبان ساده و علمی بررسی می‌کنیم صرع چگونه بروز می‌کند، چه نشانه‌هایی دارد، کدام علائم خطرناک‌تر هستند و چه زمانی باید حتماً به پزشک مراجعه کرد.

بیماری صرع چیست؟

صرع (بیماری صرع به انگلیسی Epilepsy) یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مغز و اعصاب است که با بروز حمله‌های تکرارشونده تشنجی شناخته می‌شود. تشنج یک اختلال گذرا در فعالیت الکتریکی مغز است که می‌تواند از چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشد و خودش را با علائمی مثل خیره شدن، حرکات غیرارادی، افت هوشیاری یا حتی افتادن و لرزش تمام بدن نشان دهد. بر اساس تعریف ILAE، صرع زمانی تشخیص داده می‌شود که فرد یا دست‌کم دو تشنج بدون عامل محرک واضح با فاصله بیش از ۲۴ ساعت داشته باشد، یا یک تشنج داشته باشد ولی احتمال تکرار تشنج در سال‌های آینده بالا باشد.

خبر خوب این است که در بسیاری از افراد، با تشخیص درست و درمان منظم، کنترل تشنج‌ها کاملا امکان‌پذیر است و کیفیت زندگی می‌تواند به حالت طبیعی نزدیک شود. نکته مهم این است که هر تشنجی به معنی صرع نیست. مثلا تشنج ناشی از تب بالا در کودک، افت شدید قند خون، یا مصرف و تداخل برخی مواد می‌تواند رخ دهد و لزوما به معنی وجود بیماری صرع پایدار نیست. تشخیص نهایی همیشه ترکیبی از شرح حال دقیق، معاینه و بررسی‌های تکمیلی است.

آیا علائم بیماری صرع داری؟

برای کنترل این بیماری همین حالا نوبت دکتر بگیر!

فرق صرع و تشنج چیست؟

صرع یک بیماری است که علامت آن تشنج است. تشنج به حرکات‌های غیرقابل کنترل بدن گفته می‌شود که در حملات صرع بروز می‌کند. تشنج یک رویداد است، یعنی یک حمله گذرا که به دلیل فعالیت غیرطبیعی و هماهنگ بیش‌ازحد نورون‌های مغز رخ می‌دهد. اما صرع خود بیماری است، یعنی زمینه و آمادگی مداوم مغز برای تکرار این حمله‌ها، همراه با پیامدهای جسمی و روانی و اجتماعی آن. به همین دلیل ممکن است کسی یک‌بار تشنج کند ولی صرع نداشته باشد، یا کسی صرع داشته باشد و تشنج‌هایش با درمان کاملا کنترل شود.

علائم بیماری صرع چیست؟

بسته به اینکه کدام ناحیه مغز درگیر می‌شود و تشنج از نوع کانونی است یا منتشر، علایم بیماری صرع در افراد متفاوت است. بعضی افراد علایم صرع را با یک حس هشداردهنده شروع می‌کنند، بعضی فقط چند ثانیه خیره می‌شوند و بعضی دیگر دچار حرکات شدید و افتادن می‌شوند. علامت اصلی صرع تشنج است. اگر تشنج بیش از ۵ دقیقه طول بکشد یا حمله‌ها پشت سر هم بیایند و فرد بینشان به حالت طبیعی برنگردد، وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود. برخی از مهم‌ترین علائم صرع عبارت است از:

  • خیره شدن ناگهانی و قطع ارتباط چند ثانیه‌ای با محیط
  • حرکات ریتمیک یا پرشی دست و پا، یا سفت شدن بدن
  • افت هوشیاری، گیجی بعد از حمله، خواب‌آلودگی یا سردرد
  • احساسات عجیب مثل بوی غیرواقعی، حس ترس ناگهانی، دل‌آشوبه یا مورمور شدن
  • افتادن ناگهانی، از دست دادن کنترل ادرار یا گاز گرفتن زبان
  • تغییرات رفتاری کوتاه مثل مکیدن لب، ملچ‌ملوچ، یا راه رفتن بی‌هدف
علائم بیماری صرع چیست؟
خیره شدن ناگهانی و قطع ارتباط چند ثانیه‌ای با محیط می‌تواند از علائم صرع در بزرگسالان باشد.

علائم قبل از حمله صرع چیست؟

برخی افراد قبل از حمله صرع چیزی شبیه هشدار را تجربه می‌کنند که به آن اورا هم گفته می‌شود. این حالت ممکن است چند ثانیه تا یکی دو دقیقه طول بکشد و شامل حس‌های غیرعادی مثل بوی عجیب، طعم فلزی، دلشوره شدید، موج گرما، یا احساس آشناپنداری و ناآشناپنداری باشد. اورا در واقع می‌تواند همان شروع تشنج کانونی باشد و برای پزشک در پیدا کردن محل شروع تشنج کمک‌کننده است، اما خیلی‌ها اصلا علامت قبل از حمله صرع را ندارند.

علائم صرع خفیف چیست؟

علایم صرع خفیف شامل مواردی است که فرد در طول تشنج هوشیار است و متوجه تشنج می‌شود. معمولا بعد از این تشنج‌ها فرد قبل از آن را به خاطر می‌آورد و هوشیاری او کامل است. این تشنج‌ها معمولا ناشناخته باقی می‌مانند تا زمانی‌که تشنج‌های شدیدتر رخ دهند. زمانی‌که موارد شدیدتر رخ می‌دهند، بیمار متوجه بیماری می‌شود و برای درمان آن اقدام می‌کند.

علائم صرع در بزرگسالان

علایم صرع در بزرگسالان ممکن است با خستگی شدید بعد از حمله، گیجی طولانی‌تر، و خطر آسیب‌های ناشی از سقوط همراه باشد. بعضی بزرگسالان تشنج‌های کانونی دارند که بیشتر با تغییر رفتار و قطع ارتباط و کارهای تکراری مثل ور رفتن با لباس یا قدم زدن بی‌هدف همراه است و اطرافیان ممکن است آن را با اضطراب یا بی‌توجهی اشتباه بگیرند.

متن انگلیسی:
«Epilepsy — also known as a seizure disorder — is a brain disorder that causes recurring seizures. There are many types of epilepsy. In some people, the cause can be identified. In others, the cause isn’t known.»
ترجمه متن:
«صرع یا اختلال تشنج یک مشکل مغزی است که باعث تشنج‌های تکرارشونده می‌شود. بیماری صرع انواع مختلفی دارد که در برخی از افراد علت آن مشخص می‌شود و در بعضی دیگر ناشناخته باقی می‌ماند.»

به نقل از mayoclinic

علائم صرع خفیف در بزرگسالان

در صرع خفیف در بزرگسالان، حمله می‌تواند فقط با یک حس عجیب در شکم، مورمور شدن یک سمت بدن، اختلال کوتاه در گفتار، یا خیره شدن چندثانیه‌ای خودش را نشان دهد. چون این علائم سریع تمام می‌شوند، خیلی‌ها آن را به کم‌خوابی یا استرس ربط می‌دهند و پیگیری نمی‌کنند. اگر این اتفاق‌ها الگوی تکرار داشته باشد یا همراه با گیجی بعد از آن باشد، بهتر است ارزیابی تخصصی انجام شود تا با سنکوپ یا حمله‌های غیرصرعی اشتباه نشود.

علائم صرع در کودکان

علائم صرع در کودکان می‌تواند از خیره شدن‌های کوتاه در کلاس تا حرکات پرشی یا افتادن ناگهانی متفاوت باشد. صرع در خواب کودکان هم گاهی با حرکات غیرعادی دست و پا، ناله، یا بیدار شدن گیج و پریشان دیده می‌شود و ممکن است با کابوس یا راه رفتن در خواب اشتباه گرفته شود. چون انواع صرع در کودکان گسترده است، تشخیص دقیق به شرح حال والدین، ویدیو از حمله و بررسی‌های تخصصی نیاز دارد. برخی از علائم انواع صرع در کودکان عبارت است از:

  • خیره شدن چندثانیه‌ای همراه با قطع پاسخ‌دهی و برگشت سریع
  • پلک زدن‌های سریع یا مکیدن لب و حرکات تکراری دهان
  • افتادن ناگهانی یا شل شدن بدن برای چند لحظه
  • پرش‌های کوتاه دست‌ها، شانه‌ها یا کل بدن به‌ویژه صبح‌ها
  • تشنج در خواب همراه با گیجی واضح بعد از بیداری یا سردرد

علائم صرع در نوزادان

نشانه‌های صرع در نوزادان همیشه شبیه تشنج‌های شدید بزرگسالان نیست و می‌تواند بسیار خفیف باشد. ممکن است والدین حرکات تکراری چشم، سفت شدن ناگهانی اندام‌ها، یا مکیدن غیرمعمول همراه با قطع ارتباط را مشاهده کنند. از آنجا که برخی حرکات طبیعی نوزادی هم می‌تواند شبیه حمله باشد، ارزیابی سریع توسط متخصص مغز و اعصاب کودکان و در صورت نیاز نوار مغز اهمیت زیادی دارد.

علائم صرع در کودکان
خیره شدن چندثانیه‌ای همراه با قطع پاسخ‌دهی و برگشت سریع می‌تواند از علائم صرع در کودکان باشد.

علائم صرع در خواب 

صرع در خواب ممکن است با تشنج در خواب و به‌ویژه تشنج‌های منتشر همراه باشد و گاهی خانواده فقط پیامدهای بعد از آن را می‌بیند. مثلا فرد صبح با درد عضلات، سردرد، گازگرفتگی زبان، یا بی‌اختیاری ادرار بیدار می‌شود و خودش چیزی یادش نیست. از نظر خطرات هم تشنج‌های شبانه در برخی افراد با افزایش ریسک پیامدهای جدی‌تر مطرح شده‌اند، پس بهتر است جدی پیگیری شوند. نشانه‌های صرع در خواب عبارتند از:

  • تکان‌های شدید یا ریتمیک اندام‌ها در خواب
  • ناله، صداهای غیرعادی، یا سفت شدن ناگهانی بدن
  • بیدار شدن با گیجی واضح، سردرد یا درد عضلات
  • زخم یا گازگرفتگی زبان، یا نشانه‌های سقوط از تخت

با دیدن علائم صرع به چه دکتری مراجعه کنیم؟

در صورتیکه با علائم بیماری صرع مواجه شدید، نگران نباشید! بهتر است که به دکتر مراجعه کنید تا با تشنج‌ها مواجهه نشوید و بیماری صرع را تحت کنترل داشته‌باشید. برای تشخیص و درمان بیماری صرع باید به دکتر مغز و اعصاب مراجعه کنید. دکتر مغز و اعصاب به بررسی علائم صرع در شما می‌پردازد و برای درمان بیماری برای شما یک روش درمانی مناسب در نظر می‌گیرد. البته اگر علائم صرع و تشنج را در کودک و یا خردسال خود مشاهده کردید، باید به دکتر اطفال مراجعه کنید تا برای انتخاب روش درمانی مناسب با دکتر مغز و اعصاب مشورت کند.

علت صرع چیست؟

دلیل بیماری صرع همیشه یک مورد مشخص نیست و در بخشی از افراد هیچ علت واضحی پیدا نمی‌شود. با این حال، می‌دانیم صرع می‌تواند به دلیل عوامل ژنتیکی، آسیب‌های ساختاری مغز، عفونت‌های سیستم عصبی، سکته، ضربه مغزی، یا اختلالات رشدی رخ دهد. سازمان جهانی بهداشت هم تاکید می‌کند که صرع یک بیماری مغزی مزمن است و می‌تواند در هر سنی دیده شود.

باید بین علت زمینه‌ای صرع و محرک‌های تشنج تفاوت قائل شویم. محرک‌ها مثل کم‌خوابی، تب، مصرف الکل، استرس یا فراموشی دارو ممکن است در فرد مبتلا تشنج را فعال کنند، اما این موارد همیشه علت اصلی بیماری نیستند. بنابراین درمان موفق، هم به شناخت علت‌های احتمالی و هم به مدیریت محرک‌ها وابسته است. به طور کلی ممکن است که صرع ناشی از علت‌های زیر باشد:

  • ژنتیک و سندرم‌های صرعی
  • آسیب‌های پیش از تولد
  • سکته مغزی و بیماری‌های عروقی مغز
  • ضربه به سر و آسیب‌های پس از تصادف
  • عفونت‌های مغزی مثل مننژیت یا انسفالیت
  • تومورها یا ناهنجاری‌های ساختاری مغز
  • اختلالات متابولیک مثل افت شدید قند خون که می‌تواند تشنج ایجاد کند ولی لزوما صرع پایدار نیست

عوامل خطر ابتلا به صرع کدامند؟

برخی از فاکتورهای می‌توانند ریسک ابتلا به صرع را افزایش دهند اما لزوما به معنای علت بیماری نیستند. سابقه خانوادگی، آسیب‌های مغزی، بعضی بیماری‌های عصبی و شرایط خاص دوران نوزادی از موارد مهمی هستند که می‌توانند خطر ابتلا را افزایش دهند. در بزرگسالان، سکته و تروما از علت‌های رایج‌تر مطرح می‌شوند، و در کودکان برخی سندرم‌های رشدی یا ژنتیکی نقش پررنگ‌تری دارند. در افراد دیگر ممکن است ناشی از فاکتورهای مختلفی از جمله مواردی که در ادامه می‌آید، باشد:

  • اختلالات تکاملی: صرع می‌تواند گاهی با اختلالات تکاملی مانند اوتیسم و نوروفیبروماتوز مرتبط باشد.
  • سن: شروع صرع اغلب در کودکان یا بالغین مسن است اما ممکن است در هر سنی دیده شود.
  • سوء مصرف مواد و الکل
  • دمانس: دمانس می‌تواند خطر ابتلا به صرع در بالغین مسن را افزایش دهد.
  • تشنج در کودکان: خطر صرع در صورتیکه کودک تشنج طولانی مدت داشته‌باشد، بیماری دیگری در سیستم عصبی یا سابقه خانوادگی صرع داشته‌باشد، افزایش می‌یابد.
آیا بیماری صرع ارثی است؟
ممکن است بیماری صرع ارثی باشد.

آیا بیماری صرع ارثی است؟

در پاسخ کوتاه باید گفت صرع می‌تواند زمینه ژنتیکی داشته باشد، اما به شکل ساده و مستقیم همیشه ارثی نیست. در برخی افراد تغییرات ژنی مشخص یا سندرم‌های ژنتیکی دیده می‌شود و در برخی دیگر مجموعه‌ای از عوامل ژنتیکی رایج و عوامل محیطی با هم ریسک را بالا می‌برند. به همین دلیل ممکن است در یک خانواده چند نفر مبتلا باشند یا برعکس، هیچ سابقه‌ای وجود نداشته باشد.

  • اثرات ژنتیکی: برخی از انواع صرع در خانواده‌ها اتفاق‌می‌افتند، در این موارد محتمل است که اثرات ژنتیکی وجود داشته‌باشد. محققین برخی از انواع صرع را با ژن‌های خاصی مرتبط دانسته‌اند، اما برای اغلب افراد، ژن‌ها تنها بخشی از علت صرع هستند. ژن‌های خاصی فرد را به شرایط محیطی که تشنج را تحریک می‌کند، حساس‌تر می‌کنند.
  • سابقه‌ی خانوادگی: اگر سابقه خانوادگی صرع وجود داشته‌باشد، فرد ممکن است در ریسک بیشتری برای ابتلا به اختلالات تشنجی دارا باشد.

راه های تشخیص بیماری صرع چیست؟

برای تشخیص این بیماری، متخصص نورولوژی در مورد علائم و نشانه‌های بیمار می‌پرسد و معاینه می‌کند و تست‌های متعدد انجام می‌دهد تا صرع را تشخیص دهد و علت تشنج‌ها را مشخص کند. پزشک سوال می‌پرسد چه زمانی حمله رخ داده، چقدر طول کشیده، قبلش چه علائمی بوده، حین حمله بدن چطور حرکت کرده و بعد از حمله فرد چه حالتی داشته است. چون خیلی وقت‌ها خود فرد حمله را به یاد نمی‌آورد، شرح حال همراهان و حتی ویدیوی کوتاه از حمله می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.

بعد از شرح حال، پزشک ممکن است نوار مغز و تصویربرداری مثل ام آر آی را برای بررسی الگوی فعالیت الکتریکی و پیدا کردن علت‌های ساختاری درخواست کند. در برخی شرایط نیاز به مانیتورینگ ویدیویی طولانی‌مدت یا آزمایش‌های تکمیلی برای رد علل مشابه وجود دارد. حتی اگر نوار مغز طبیعی باشد، صرع کاملا رد نمی‌شود و تصمیم‌گیری نهایی باید توسط متخصص انجام شود.

عکس نوار مغز تشنج بيماري صرع

در نوار مغز یا ای ای جی، پزشک دنبال الگوهای خاصی مثل اسپایک یا شارپ ویو می‌گردد که می‌تواند با تشنج‌های صرعی همخوانی داشته باشد. اما مهم است بدانیم نوار مغز یک عکس لحظه‌ای از فعالیت مغز است و ممکن است بین حمله‌ها طبیعی باشد، یا برعکس، تغییرات غیر اختصاصی نشان دهد. به همین خاطر تفسیر نوار مغز باید کنار علائم بالینی، نوع حمله و یافته‌های تصویربرداری انجام شود و نباید فقط با دیدن یک برگه گزارش نتیجه‌گیری کرد. برخی از روش‌های تصویربرداری مغز برای بیماری صرع عبارتند از:

  • سی تی اسکن:اتفاقات غیرطبیعی در مغز را که ممکن است باعث صرع شوند، مانند تومور مغزی، خونریزی و کیست، نشان می‌دهد.
  • ام آر آی: از امواج مغناطیسی و رادیویی برای تهیه تصاویر با جزئیات از مغز استفاده می‌کند.
  • ام آر آی عملکردی (fMRI): این روش تشخیصی تغییرات جریان خون به هنگام کارکردن بخش خاصی از مغز را اندازه می‌گیرد. از این تست پیش از عمل جراحی برای جلوگیری از آسیب به مناطق عملکردی خاص مانند منطقه مربوط به صحبت‌کردن و حرکت‌کردن، استفاده می‌کنند.
  • پِت اسکن (PET): در این روش مقدار کمی ماده رادیواکتیو به سیاهرگ تزریق می‌شود تا برای دیدن مناطق فعال مغز و تعیین بخش‌های غیرطبیعی کمک‌کننده باشد.
  • الکتروانسفالوگرام (نوار مغز) EEG: در این تست الکترودهایی به جمجمه وصل می‌شوند و فعالیت الکتریکی مغز را ثبت می‌کنند. اگر فرد دچار صرع باشد تغییر در الگوی طبیعی امواج مغزی او رایج است حتی هنگامی که تشنج ندارد. پزشک ممکن است بیمار را هنگام انجام EEG از طریق تحت نظر بگیرد تا زمان‌هایی که دچار تشنج می‌شود را ضبط‌کند. ضبط‌کردن تشنج‌ها به تعیین نوع آن و رد سایر بیماری‌ها کمک می‌کند.
  • اسپکت (SPECT): این روش در صورتی استفاده می‌شود که با استفاده از ام آر آی و EEG منطقه دقیق شروع تشنج در مغز مشخص نشود. این روش از مواد روش پِت استفاده می‌کند اما یک نقشه سه بعدی با جزئیات از فعالیت جریان خون در مغز در هنگام تشنج ایجاد می‌کند.
  • تست‌های عصبی-روانشناختی: در این تست‌ها پزشکان توانایی‌های فکرکردن، حافظه و تکلم بیمار را آزمایش می‌کنند. نتایج این آزمایش به تعیین منطقه درگیر در مغز کمک می‌کند.
بيماري صرع عکس نوار مغز تشنج
بيماري صرع عکس نوار مغز تشنج

چه بیماری هایی با صرع اشتباه گرفته می شوند؟

چند بیماری می‌توانند علائمی مشابه با علائم صرع داشته باشند و اگر درست تشخیص داده نشوند، درمان اشتباه شروع می‌شود. برای همین پزشک معمولا با سوال‌های هدفمند و گاهی با تست‌های تکمیلی تلاش می‌کند این موارد را از هم جدا کند. علائم مربوط به بیماری‌های زیر ممکن است با صرع اشتباه گرفته شوند:

  • تب بالا با علائم شبه تشنج
  • غش یا سنکوپ به‌خصوص در افت فشار یا مشکلات ریتم قلب
  • حمله گذرای ایسکمیک یا مشکلات عروقی گذرا
  • نارکولپسی (حملات خواب طی روز)
  • کاتاپلکسی (حملات ضعف شدید عضلانی)
  • حمله‌های غیرصرعی کارکردی که به آن تشنج روان‌زاد هم گفته می‌شود
  • اختلالات خواب
  • کابوس‌ها
  • حملات پانیک
  • افت قند خون در دیابت و اختلالات متابولیک
  • میگرن با اورا یا علائم عصبی گذرا

انواع صرع چیست؟

صرع بیماری است که با یک علامت واضح مشخص می‌شود و آن علامت تشنج است. تشنج علامتی است که در تمامی انواع صرع بروز می‌کند. این علامت شاحص در تقسیم‌بندی صرع موثر است. بنابراین بر اساس انواع تشنج صرع را طبقه‌بندی می‌کنیم. پزشکان به طورکلی تشنج‌ها را با توجه به نحوه‌ی شروع فعالیت غیرطبیعی مغز به تشنج کانونی و تشنج منتشر تقسیم‌بندی می‌کنند. تشنج کانونی از یک نیمکره شروع می‌شود و تشنج منتشر از ابتدا دوطرفه هستند و تمام نقاط مغز را درگیر می‌کنند. شش نوع تشنج منتشر وجود دارد:

  • تشنج ابسنس (خاموش): تشنج‌های ابسنس اغلب در کودکان اتفاق می‌افتند و با خیره شدن به یک نقطه یا حرکات نامحسوس مانند چشمک زدن یا ملچ‌ملوچ کردن مشخص می‌شوند. این تشنج‌ها ممکن است به شکل دسته‌ای اتفاق‌بیفتند و باعث فقدان هوشیاری مختصری شوند.
  • تشنج‌های تونیک: تشنج‌های تونیک باعث سفت‌شدن ماهیچه‌ها می‌شوند. این تشنج‌ها معمولا ماهیچه‌های پشت، بازوها و پاها را درگیر می‌کنند و ممکن است باعث زمین‌خوردن فرد شوند.
  • تشنج‌های آتونیک: این نوع تشنج باعث از‌دست‌رفتن کنترل ماهیچه‌ها می‌شوند که ممکن است باعث افتادن ناگهانی فرد شوند.
  • تشنج‌های کلونیک: این تشنج‌ها با حرکات ناگهانی ماهیچه‌ای تکراری یا ریتمیک مرتبط هستند. این تشنج‌ها معمولا گردن، صورت و بازوها را درگیر می‌کنند.
  • تشنج‌های میوکلونیک: این تشنج‌ها معمولا به شکل حرکت ناگهانی کوتاه یا پیچیدن بازوها و پاها دیده می‌شوند.
  • تشنج‌های تونیک – کلونیک: این تشنج‌ها پرالتهاب‌ترین تشنج‌های صرعی هستند و می‌توانند باعث از‌دست‌دادن ناگهانی هوشیاری، سفت‌شدن بدن و لرزیدن، و گاهی از‌دست‌دادن کنترل ادرار یا گاز گرفتن زبان شوند.
نوع حمله صرعنشانه‌های رایجمدت معمولاقدام فوری پیشنهادی
خیره شدن کوتاهقطع ارتباط چندثانیه‌ای، پلک‌زدن، برگشت سریعچند ثانیهایمن‌سازی محیط، ثبت زمان، اطلاع به پزشک در صورت تکرار
تشنج تونیک–کلونیکسفتی و لرزش اندام‌ها، افتادن، گیجی بعد از حمله۱ تا ۳ دقیقهزمان‌گیری، خواباندن به پهلو بعد از پایان حمله، دور کردن اشیای خطرناک
تشنج کانونی با اختلال آگاهینگاه ثابت، حرکات تکراری دهان یا دست، گیجی۱ تا ۲ دقیقهمراقبت از سقوط، صحبت آرام، ثبت علائم برای گزارش به پزشک
تشنج بیش از ۵ دقیقه یا پشت سر همطولانی شدن حمله یا برگشت‌نکردن به حالت طبیعیبیش از ۵ دقیقهتماس فوری با اورژانس، اجرای پلن داروی نجات در صورت آموزش‌دیدن
جدول انواع حمله‌های صرع و نشانه‌ها و مدت زمان آن

صرع پارشیال چیست؟

بیماری صرع پارشیال اصطلاح قدیمی‌تری است که امروزه بیشتر با عنوان صرع کانونی یا تشنج کانونی بیان می‌شود. منظور این است که فعالیت تشنجی از یک ناحیه مشخص در مغز شروع می‌کند و علائم هم معمولا متناسب با همان ناحیه است. مثلا اگر ناحیه حرکتی درگیر شود، ممکن است پرش یا سفتی در یک دست شروع شود و گاهی به قسمت‌های دیگر گسترش یابد.

صرع کانونی چیست؟

اگر تشنج‌ها ناشی از فعالیت غیرطبیعی تنها در یک ناحیه‌ی مغز باشد، تشنج کانونی (جزئی) نامیده می‌شوند. برخی افراد در این نوع صرع دچار حرکات تکراری، خیره شدن، یا حس‌های غیرعادی می‌شوند و بعد از حمله چند دقیقه گیج هستند. اگر علت ساختاری مثل اسکار یا ضایعه مشخص باشد، در موارد مقاوم به درمان گزینه‌های پیشرفته مثل جراحی هم مطرح می‌شود. این تشنج‌ها به دو گروه تقسیم می‌شوند:

  • تشنج های کانونی بدون از دست دادن هوشیاری: قبلا تشنج جزئی ساده نامیده می‌شدند، این تشنج‌ها باعث کاهش هوشیاری نمی‌شوند و ممکن است باعث تغییر حالت روحی یا تغییر حالتی که بیمار اطراف را می‌بیند، مثلا بویی که احساس می‌کند، مزه‌ای که می‌چشد، صدایی که می‌شنود یا احساسی که دارد، بشود. همچنین ممکن است منجر به حرکات ناگهانی غیرارادی در قسمت‌هایی از بدن مانند بازو یا پا و یا علائم حسی خود‌به‌خودی مانند مور‌مور‌شدن، گیجی و دیدن نور ناگهانی، شود.
  • تشنج کانونی با نقص در هوشیاری: پیش از این تشنج جزئی پیچیده نامیده می‌شد. این تشنج‌ها تغییر یا فقدان هوشیاری یا آگاهی را نیز دربر می‌گیرند. طی این نوع تشنج بیمار ممکن است به یک نقطه خیره شود و به صداهای اطرافیان به درستی پاسخ ندهد و یا حرکاتی مانند مالیدن دست‌ها بهم، جویدن، بلعیدن یا راه رفتن حول یک دایره را انجام دهد.

صرع میوکلونیک چیست؟

بیماری صرع یا تشنج میوکلونیک با پرش‌های ناگهانی و کوتاه عضلات مشخص می‌شود، طوری که فرد ممکن است احساس کند دستش ناگهان می‌پرد یا چیزی از دستش می‌افتد. این پرش‌ها معمولا چند ثانیه‌ای هستند و می‌توانند صبح‌ها یا با کم‌خوابی بیشتر شوند. چون پرش‌ها کوتاه‌اند، برخی افراد آن را جدی نمی‌گیرند، اما اگر تکرار شود یا همراه با انواع دیگر تشنج باشد باید ارزیابی تخصصی انجام شود.

صرع شکمی چیست؟

صرع شکمی اصطلاحی است که گاهی برای توصیف تشنج‌های کانونی با علائم گوارشی به کار می‌رود، مثل دل‌پیچه ناگهانی، تهوع، یا حس بالا آمدن از معده. این حالت می‌تواند با تغییر آگاهی، نگاه ثابت یا گیجی کوتاه همراه باشد و به همین دلیل ممکن است با مشکلات گوارشی اشتباه گرفته شود. چون این تشخیص نادر و تخصصی است، معمولا نیاز به شرح حال دقیق، بررسی‌های عصبی و گاهی مانیتورینگ ویدیویی دارد.

برای درمان صرع و نوبت گرفتن از دکتر متخصص همین حالا کلیک کن!

آیا بیماری صرع خوب میشود؟

منظور از درمان صرع کنترل تشنج‌ها با کمترین عوارض و بیشترین کیفیت زندگی است. در بسیاری از افراد، با داروهای ضدتشنج و سبک زندگی درست، تشنج‌ها کاملا کنترل می‌شوند و حتی طبق برآوردهای بین‌المللی بخش زیادی از افراد با درمان مناسب می‌توانند بدون تشنج زندگی کنند. در نتیجه می‌توانه گفت که بیماری صرع درمان دارد که درمان آن کنترلی است.

رعایت خواب کافی، پرهیز از محرک‌های شخصی، مصرف منظم دارو، و داشتن برنامه اقدام در زمان حمله برای خانواده بسیار مهم است. اگر تشنج‌ها با دارو کنترل نشوند، گزینه‌هایی مثل جراحی، دستگاه‌های تحریک عصبی یا رژیم‌های غذایی درمانی می‌توانند مطرح شوند. سایر گزینه‌های درمان بیماری صرع عبارتند از:

  • تحریک عصب واگ: پزشک ابزار تحریک‌کننده‌ی عصب واگ را زیر پوست قفسه‌ی سینه جاسازی می‌کند. مکانیسم عملکردی دقیق این دستگاه مشخص نیست اما ۲۰ تا ۴۰ درصد تشنج‌ها را کاهش داده‌است. اغلب افراد همچنان به مصرف داروهای خود نیاز دارند و برخی از آنها مقادیر کمتری را در کنار استفاده از دستگاه مصرف می‌کنند.
  • رژیم کتوژنیک: برخی از کودکانی که دچار صرع بودند با رعایت دقیق رژیم غذایی که چربی بالا و کربوهیدرات کمی داشت، موفق به کاهش تعداد تشنج‌های خود شدند. در رژیم غذایی کتوژنیک، بدن به جای استفاده از کربوهیدرات به عنوان سوخت از چربی‌ها استفاده می‌کند.
  • تحریک عمقی مغز: در تحریک عمقی مغز جراح الکترودهایی درون بخش‌های مشخصی از مغز، معمولا تالاموس، قرار می‌دهد. الکترودها به یک ژنراتور که در قفسه سینه یا جمجمه قرار دارد متصل است و امواج الکتریکی را برای کاهش تشنج‌ها ارسال می‌کند.

ایا بیماری صرع در کودکان قابل درمان است؟

در کودکان هم درمان صرع در بسیاری از موارد موفق است و بعضی سندرم‌ها با افزایش سن بهتر می‌شوند. نکته کلیدی این است که نوع تشنج و سندرم صرعی درست تشخیص داده شود، چون انتخاب دارو و حتی تصمیم درباره رژیم درمانی یا بررسی ژنتیک، به نوع صرع وابسته است. بسیاری از کودکانی که مبتلا به صرع هستند و دیگر علائم صرع را تجربه نمی‌کنند، می‌توانند در نهایت دارو را قطع کنند و بدون تجربه‌ی تشنج زندگی کنند. همچنین کنترل خوب تشنج‌ها در کودکی به رشد شناختی و عملکرد تحصیلی کمک می‌کند و پیگیری منظم با متخصص مغز و اعصاب کودکان اهمیت زیادی دارد.

درمان قطعی بیماری صرع

واژه درمان قطعی صرع برای همه افراد یک معنی ندارد. برخی افراد با دارو سال‌ها بدون تشنج می‌شوند و ممکن است پزشک بعد از چند سال کنترل کامل، کاهش تدریجی دارو را بررسی کند. اما اگر صرع مقاوم به درمان باشد، یعنی با امتحان مناسبِ دو داروی ضدتشنجِ درست و قابل تحمل همچنان تشنج‌ها ادامه داشته باشد، آن‌وقت باید به گزینه‌های پیشرفته مثل جراحی یا تحریک عصبی فکر کرد.

درمان قطعی بیماری صرع
هدف درمان صرع، کنترل پایدار تشنج‌هاست.

قویترین داروی ضد صرع چیست؟

اغلب افرادی که دچار صرع هستند با مصرف یک داروی ضدتشنج، دیگر تشنج را تجربه نمی‌کنند. اما عده‌ای دیگر ممکن است تعداد دفعات و شدت تشنج‌هایشان با مصرف ترکیبی از داروهای صرع کاهش پیدا کند. ضمنا پزشک داروی صرع را براساس بیماری، تعداد تشنج‌ها، سن بیمار و سایر فاکتورها انتخاب می‌کند. همچنین لازم است پزشک در مورد سایر داروهای مصرفی اطلاع داشته‌باشد، تا تداخلات دارویی را برای تجویز داروی مناسب در نظر بگیرد. تعدادی از پراستفاده‌ترین داروهای صرع و ضدتشنج عبارتند از:

  • بنزوباربیتال
  • روفینامید
  • کاربامازپین
  • لوتیراستام
  • تیاگابین
  • کلوبازام
  • متیل فنوباربیتال
  • توپیرامات
  • سدیم والپروات
  • اتوسوکسیمید
  • فنوباربیتال
  • ویگاباترین
  • پرگابالین پیراستام

برای اینکه بهترین نتیجه از مصرف دارو برای درمان تشنج‌ها کسب شود، لازم است داروها درست همانطور که تجویز شده‌اند، مصرف شوند. پیش از تغییر دارو یا مصرف سایر داروهای تشنج تجویزی یا داروهای بدون نسخه یا داروهای گیاهی با دکتر مغز و اعصاب مشورت شود. به هیچ عنوان داروها بدون اطلاع پزشک قطع نشود. درصورت شروع و یا تشدید احساسات افسردگی، تفکرات خودکشی یا تغییر در رفتار یا خلق، بلافاصله به پزشک اطلاع داده‌شود و لازم است سایر بیماری‌های همراه مانند میگرن به پزشک اطلاع داده‌شود تا داروهایی مشترک برای هر دو تجویز شود.

قرص صرع و تشنج

انواع قرص ضد صرع و تشنج باید منظم و طبق برنامه مصرف شود، چون جا انداختن دوز می‌تواند یکی از مهم‌ترین علت‌های برگشت تشنج باشد. همچنین برخی داروها با داروهای دیگر، مکمل‌ها یا حتی الکل تداخل دارند و ممکن است سطح دارو را کم یا زیاد کنند. اگر عارضه‌ای مثل خواب‌آلودگی شدید، تغییر خلق، مشکلات گوارشی یا راش پوستی دیدید، خودسرانه قطع نکنید و با پزشک تماس بگیرید تا تنظیم دوز یا تعویض دارو بررسی شود.

کم عوارض ترین قرص صرع

کم‌عوارض‌ترین قرص صرع برای هر فرد متفاوت است و چیزی که برای یک نفر عالی است ممکن است برای دیگری خواب‌آلودگی یا تغییر خلق ایجاد کند. پزشک معمولا با کمترین دوز مؤثر شروع می‌کند و به تدریج تنظیم می‌کند تا تعادل بین کنترل تشنج و عوارض برقرار شود. اگر برنامه بارداری دارید یا بیماری کبدی و کلیوی دارید، حتما قبل از انتخاب دارو این موارد را مطرح کنید، چون در این شرایط حساسیت انتخاب دارو بالاتر است.

پزشک در مورد  درمان با  عمل جراحی صرع تصمیم می گیرد.
پزشک در مورد درمان با  عمل جراحی صرع تصمیم می گیرد.

درمان با  عمل جراحی صرع

در مورد صرعی که نسبت به درمان دارویی مقاوم است اگر در آزمایشات مشخص شود ناحیه مبدا صرع کوچک و مشخص است و همچنین با اعمال حیاتی مانند صحبت‌کردن، عملکرد حرکتی، دیدن یا شنیدن تداخل ندارد، پزشک جراحی را پیشنهاد می‌کند. اغلب افراد بعد از جراحی موفق نیز به مصرف دارو برای کنترل صرع نیاز دارند اما تعداد و مقادیر داروی مصرفی آنها کاهش می‌یابد. در موارد کمی ممکن است جراحی عوارضی نظیر تغییر در توانایی فکر‌کردن و شناخت بیمار داشته‌باشد.

قبل از جراحی، ارزیابی دقیق شامل ویدیو ای ای جی، ام آر آی تخصصی و گاهی تست‌های عملکردی انجام می‌شود تا هم محل دقیق مشخص شود و هم خطرات احتمالی مثل تاثیر روی حافظه یا گفتار سنجیده شود. هدف جراحی می‌تواند برداشتن کانون، قطع مسیرهای انتشار، یا روش‌های کم‌تهاجمی‌تر باشد.

چه کسانی کاندید جراحی صرع هستند؟

کاندید جراحی صرع بودن یعنی احتمال سود جراحی از ریسک آن بیشتر باشد و تیم درمان بتواند با اطمینان نسبی محل شروع تشنج را پیدا کند. این تصمیم گروهی و بر اساس پرونده کامل بیمار گرفته می‌شود. به طور کلی این افراد بیشتر مطرح‌اند:

  • صرع مقاوم به درمان طبق تعریف علمی، با وجود مصرف درست دو داروی مناسب
  • افراد با تشنج‌های کانونی با کانون مشخص در بررسی‌ها
  • نداشتن ریسک غیرقابل‌قبول برای عملکردهای حیاتی مثل گفتار و حافظه
  • امکان انجام ارزیابی‌های پیش از جراحی در مرکز تخصصی

میزان موفقیت عمل جراحی صرع مقاوم به درمان چقدر است؟

موفقیت عمل جراحی به نوع صرع و محل کانون بستگی دارد، اما در جراحی‌های کلاسیک مانند رزکشن لوب تمپورال، گزارش‌های متعدد از نرخ بدون‌تشنجی حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد در گروه‌های مناسب صحبت می‌کنند. در عین حال باید واقع‌بین بود. بخشی از بیماران ممکن است پس از چند سال دوباره تشنج را تجربه کنند یا به کاهش معنی‌دار تشنج برسند نه صفر شدن کامل. بنابراین موفقیت فقط با عدد سنجیده نمی‌شود و کیفیت زندگی، کاهش شدت حمله‌ها و امکان کاهش دارو هم در تصمیم‌گیری مهم است.

درمان صرع ژنتیکی

در درمان صرع ژنتیکی، تشخیص دقیق سندرم یا تغییر ژنی می‌تواند مسیر درمان را هدفمندتر کند. گاهی دانستن علت ژنتیکی به انتخاب بهتر دارو، تصمیم درباره رژیم‌های درمانی مثل رژیم کتوژنیک در موارد مناسب، و ارائه مشاوره ژنتیک برای خانواده کمک می‌کند. همچنین در برخی سندرم‌ها، درمان‌های حمایتی مثل کاردرمانی، گفتاردرمانی و مدیریت مشکلات همراه مانند اختلال خواب نقش پررنگی دارد.

جدیدترین روش درمان صرع چیست؟
روش‌های جدید درمان صرع ترکیبی از روش‌ّای مختلف هستند.

جدیدترین روش درمان صرع چیست؟

روش‌های جدید درمان صرغ ترکیبی از درمان‌های دارویی و روش‌های پیشرفته‌تر است. در صرع مقاوم به درمان، روش‌هایی مثل تحریک عصب واگ برای کاهش تعداد و شدت تشنج‌ها مطرح می‌شود، هرچند معمولا هدف آن بدون‌تشنجی کامل نیست. همچنین روش‌های نورومدولیشن مثل تحریک پاسخ‌گو یا همان RNS که تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا را دارد، و نیز روش‌های کم‌تهاجمی مانند لیزردرمانی داخل‌بافتی در برخی مراکز تخصصی استفاده می‌شوند و می‌توانند کیفیت زندگی را بهتر کنند.

درمان صرع با سلولهای بنیادی

این روش درمانی فعلا درمان استاندارد و تاییدشده محسوب نمی‌شود. مرورهای علمی تاکید کرده‌اند که شواهد انسانی محدود است و کیفیت داده‌ها برای توصیه بالینی کافی نیست، بنابراین انجام این درمان‌ها خارج از کارآزمایی‌های بالینی معتبر توجیه ندارد. اگر جایی درمان قطعی با سلول بنیادی وعده می‌دهد، بهتر است خیلی محتاط باشید و حتما نظر مرکز تخصصی صرع را بپرسید.

درمان صرع با لیزر

این روش معمولا به شکل لیزردرمانی داخل‌بافتی و تحت هدایت ام آر آی انجام می‌شود، یک روش کم‌تهاجمی‌تر نسبت به جراحی باز است. در برخی بیماران با صرع لوب تمپورال میانی، نتایج دو ساله نشان داده که بخش قابل توجهی به پیامدهای مطلوب از نظر کنترل تشنج می‌رسند و کیفیت زندگی هم بهبود پیدا می‌کند. انتخاب بیمار در این روش بسیار مهم است و باید در مرکز تخصصی صرع انجام شود.

درمان بیماری صرع چند سال طول میکشد؟

مدت درمان صرع به نوع صرع، سن شروع، علت زمینه‌ای و پاسخ به دارو بستگی دارد. بسیاری از افراد برای چند سال نیاز به مصرف دارو دارند و اگر برای مدت طولانی بدون تشنج باشند، پزشک ممکن است کاهش تدریجی دارو را بررسی کند. نکته کلیدی این است که قطع دارو باید کاملا برنامه‌ریزی‌شده باشد، چون قطع ناگهانی می‌تواند ریسک برگشت تشنج و حتی وضعیت اورژانسی را بالا ببرد.

تیم درمان صرع متشکل از چه دکترهایی است؟

برای تشخیص و درمان صرع باید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. در دکترتو می‌توانید با بهترین متخصصین مغز و اعصاب در شهر خود آشنا شوید، با آنها به‌صورت تلفنی یا اینترنتی مشورت کنید و در صورت نیاز برای دریافت نوبت ویزیت حضوری اقدام کنید. اگر صرع کنترل نشده‌باشد، ممکن است که به دخالت جراح مغز و اعصاب هم نیاز پیدا شود.

عوارض بیماری صرع چیست؟

بیماری صرع می‌تواند عوارض بسیاری را برای بیماری مبتلا به آن ایجاد کند. بخش زیادی از عوارض با کنترل خوب تشنج‌ها، مصرف منظم دارو و رعایت نکات ایمنی قابل پیشگیری است. داشتن برنامه اقدام برای خانواده و آموزش کمک‌های اولیه به اطرافیان، یکی از بهترین کارهایی است که می‌توانید انجام دهید. از نظر پزشکی، مهم‌ترین نگرانی‌ها شامل آسیب‌های فیزیکی هنگام سقوط، خطر غرق‌شدگی در حمام یا استخر، و وضعیت‌های اورژانسی مثل تشنج طولانی‌مدت است. همچنین موضوع مرگ ناگهانی غیرمنتظره در صرع هم مطرح است که نادر است ولی آگاهی از عوامل خطر و کنترل تشنج‌ها برای کاهش ریسک اهمیت دارد. برخی از این عوارض شامل موارد زیر هستند:

  • فرد ممکن است در یادگیری با مشکل مواجه شود.
  • تشنج طولانی‌مدت یا تکرارشونده بدون برگشت هوشیاری که یک اورژانس است.
  • در صورتیکه هنگام غذاخوردن یا نوشیدن چیزی فرد به حمله و تشنج دچار شود، ممکن است که مواد خوراکی را به داخل ریه‌های خود تنفس کند.
  • مشکلات خواب، اضطراب یا افسردگی به دلیل استرس بیماری.
  • محدودیت‌های ایمنی مثل رانندگی، کار در ارتفاع یا شنا بدون همراه
  • افزایش ریسک مرگ مرتبط با صرع در برخی افراد به‌خصوص با تشنج‌های شدید و کنترل‌نشده
  • داروهایی که فرد برای درمان و کنترل صرع استفاده می‌کند، می‌توانند عوارض جانبی زیادی را به بار آورند.

آیا بیماری صرع خطرناک است؟

صرع می‌تواند خطرناک شود اگر تشنج‌ها کنترل نشوند یا فرد نکات ایمنی را رعایت نکند. اما برای بسیاری از افراد، با درمان منظم و پیگیری، تشنج‌ها کاملا تحت کنترل می‌آید و زندگی روزمره طبیعی می‌شود. خطر اصلی معمولا زمانی بالا می‌رود که تشنج‌های تونیک کلونیک تکرار شوند، دارو مرتب مصرف نشود یا تشنج‌ها در موقعیت‌های پرخطر مثل رانندگی رخ دهد. صرعی که تحت کنترل باشد چندان خطری ایجاد نمی‌کند. یکی از خطرات جدی بیماری صرع تشنج‌های گاه و بی‌گاه در آن هستند. همچنین ممکن است که عوارضی بر روی مغز باقی بماند که درمان آنها ممکن نباشد.

بیماری صرع و ازدواج

بیماری‌هایی مانند صرع یکی از موارد مهم در ازدواج هستند. یکی از مواردی که در رابطه با این بیماری وجود دارد، مزمن بودن آن است. فرد باید در خاطر داشته‌باشد که کسی که این بیماری را دارد، تا آخر عمر با این بیماری خواهد بود. هر چند در مواردی جراحی ممکن است که درمان کامل را به بار بیاورد، اما باید به آن به چشم یک بیماری مزمن نگاه کرد. صرع به خودی خود مانع ازدواج و تشکیل خانواده نیست و بسیاری از افراد مبتلا ازدواج موفق و زندگی پایدار دارند. مهم‌ترین اصل، گفت‌وگوی شفاف، داشتن برنامه درمانی منظم، و مدیریت عوامل محرک است تا طرفین با واقعیت بیماری آشنا باشند.

آیا صرع باعث مرگ میشود؟

در بیشتر افراد صرع به مرگ منجر نمی‌شود، اما یک ریسک نادر به نام مرگ ناگهانی غیرمنتظره در صرع مطرح است. پژوهش‌ها و مرورهای بالینی نشان داده‌اند که تشنج‌های شدید منتشر به‌خصوص اگر شبانه باشند و نیز کنترل‌نشدن تشنج‌ها از عوامل خطر مهم هستند. بهترین راه کاهش ریسک، کنترل خوب تشنج، مصرف منظم دارو و پیگیری با پزشک است و در افراد پرریسک ممکن است اقدامات ایمنی شبانه هم توصیه شود.

پزشکان پیشنهادی

برای صرع به کدام دکتر مراجعه کنیم؟

جهت اطلاع بیشتر درباره صرع می توانید از بهترین دکتر مغز و اعصاب ایران نوبت بگیرید. در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان مغز و اعصاب در برخی شهرهای مختلف ایران را مشاهده می‌کنید:

نتیجه گیری

بیماری صرع یک اختلال مغزی مزمن است که با تشنج‌های تکرارشونده شناخته می‌شود، اما هر تشنجی صرع نیست و تشخیص دقیق به شرح حال، معاینه و بررسی‌هایی مثل نوار مغز و تصویربرداری نیاز دارد. اگر علائم صرع مثل خیره شدن‌های تکراری، حرکات غیرارادی، افت هوشیاری یا تشنج در خواب دیده می‌شود، بهترین کار مراجعه به متخصص مغز و اعصاب است تا نوع حمله و علت احتمالی مشخص شود. درمان صرع در بسیاری از افراد موفق است و با دارو و رعایت سبک زندگی، کنترل تشنج‌ها کاملا امکان‌پذیر می‌شود. در صرع مقاوم هم گزینه‌هایی مثل جراحی، نورومدولیشن و روش‌های کم‌تهاجمی‌تر وجود دارد، به شرطی که ارزیابی در مرکز تخصصی انجام شود.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

پرسش‌های متداول

در فارسی گاهی به صرع تشنج مزمن هم گفته می‌شود، ولی واژه دقیق همان صرع است. در منابع پزشکی، نام انگلیسی آن Epilepsy است.بهتر است از برچسب‌های عامیانه استفاده نشود چون می‌تواند برداشت غلط ایجاد کند. تشخیص و نام‌گذاری نهایی را پزشک بر اساس نوع تشنج مشخص می‌کند.

صرع یک بیماری مزمن و غیرواگیر مغز است که می‌تواند در هر سنی رخ دهد. ویژگی اصلی آن آمادگی پایدار مغز برای ایجاد تشنج‌های تکرارشونده است. شدت آن از حمله‌های بسیار خفیف تا تشنج‌های شدید متغیر است. با درمان مناسب، بسیاری از افراد می‌توانند بدون تشنج زندگی کنند.

گاهی منظور از این عبارت تشنج‌های غیرتشنجی واضح است، مثل خیره شدن‌های کوتاه یا گیجی‌های گذرا. این حمله‌ها ممکن است بدون افتادن و لرزش شدید رخ دهند اما همچنان تشنج محسوب می‌شوند. به همین دلیل ممکن است دیر تشخیص داده شوند و به بی‌توجهی یا حواس‌پرتی نسبت داده شوند. اگر تکرار دارند، ارزیابی تخصصی و نوار مغز کمک‌کننده است.

یکی از عوارضی که قطع داروهای اعتیادآور دارد، تشنج است. بعد از ترک داروهای مخدری مانند کدوئین و یا مورفین به تشنج دچار می‌شوید. این حالت سندروم ویدراوال یا سندرم ترک است که علائم خطرناکی دارد. یکی از علائم خطرناک آن تشنج است. البته که این حالت صرع نیست. ترک داروهای مشابه کدوئین باید به آهستگی و با کاهش دوز همراه باشد و به طور ناگهانی اتفاق نیفتتد.

صرع مقاوم به درمان یعنی با وجود امتحان مناسب دو داروی ضدتشنجِ درست و قابل تحمل، تشنج‌ها همچنان ادامه دارد. این تعریف علمی به پزشک کمک می‌کند زودتر به گزینه‌های پیشرفته فکر کند. در این مرحله ممکن است جراحی، تحریک عصب واگ، یا روش‌های نورومدولیشن بررسی شود. ارزیابی باید در مرکز تخصصی صرع انجام شود تا تصمیم دقیق‌تر باشد.

صرع کوچک معمولا به حمله‌های کوتاه و خیره شدن یا تشنج‌های خفیف اشاره دارد. در بسیاری از موارد با داروی مناسب کنترل بسیار خوبی پیدا می‌کند. مشکل اصلی این است که چون علامت‌ها کوتاه‌اند، ممکن است دیر تشخیص داده شوند. پس اگر تکرار می‌شود، بهتر است زودتر ارزیابی انجام شود.

مصرف منظم دارو و خواب کافی از مهم‌ترین پایه‌هاست. شناخت محرک‌های شخصی مثل کم‌خوابی، استرس یا فراموشی دارو هم خیلی کمک می‌کند. داشتن پلن اقدام در زمان حمله و آموزش کمک‌های اولیه به خانواده ضروری است. اگر با دارو کنترل نمی‌شود، ارزیابی برای گزینه‌های پیشرفته ارزشمند است.

در اکثر موارد بله و صرع به‌تنهایی مانع باروری مردان نیست. اما بعضی داروها یا شرایط همراه ممکن است روی میل جنسی یا کیفیت زندگی اثر بگذارند. بهتر است قبل از اقدام، با متخصص مغز و اعصاب درباره داروها و برنامه کنترل تشنج صحبت شود. همچنین سبک زندگی سالم و خواب کافی در کنترل تشنج و سلامت عمومی نقش دارد.

صرع می‌تواند زمینه ژنتیکی داشته باشد، اما همیشه انتقال مستقیم و قطعی نیست. گاهی مجموعه‌ای از ژن‌های رایج ریسک را بالا می‌برند و عوامل محیطی هم نقش دارند. اگر در خانواده چند نفر مبتلا هستند یا صرع از کودکی شروع شده، مشاوره ژنتیک می‌تواند مفید باشد. پزشک در صورت نیاز درباره تست ژنتیک راهنمایی می‌کند.

در نوجوانان علت می‌تواند ژنتیکی، رشدی، یا گاهی مرتبط با آسیب‌های قبلی مغز باشد. کم‌خوابی، استرس و مصرف برخی مواد می‌تواند محرک تشنج باشد ولی لزوما علت اصلی بیماری نیست. برای تشخیص دقیق باید نوع حمله مشخص شود و نوار مغز و گاهی ام آر آی انجام شود. اگر حمله‌ها در خواب یا صبح‌ها بیشتر است، حتما این نکته را به پزشک بگویید.

کدئین می‌تواند وابستگی ایجاد کند و قطع آن باید تدریجی باشد، اما تشنج به عنوان علامت کلاسیک قطع کدئین مطرح نیست. با این حال، مصرف همزمان کدئین با مواد دیگر می‌تواند خطر عوارض جدی از جمله تشنج را بالا ببرد. اگر کسی بعد از قطع یا تغییر مصرف دارو دچار تشنج شد، باید فوری ارزیابی پزشکی شود چون ممکن است علت دیگری وجود داشته باشد. در چنین شرایطی خوددرمانی یا شروع داروهای ضدتشنج بدون نظر پزشک توصیه نمی‌شود

مسائل مهریه و آثار حقوقی بیماری، موضوع حقوقی است و نیاز به نظر وکیل دارد. در حقوق ایران، قواعد فسخ نکاح و آثار آن در مواد قانون مدنی مطرح شده و مثلا جنون می‌تواند در شرایطی حق فسخ ایجاد کند. اینکه صرع در یک پرونده مشخص چه اثری دارد، به تشخیص پزشکی قانونی، زمان بروز بیماری و شرایط عقد بستگی دارد. اگر این موضوع برای شما واقعی و جاری است، بهترین کار مشاوره همزمان با وکیل و پزشک معالج است.

افراد زیادی با صرع زندگی می‌کنند و بچه‌دار هم شده‌اند، چون صرع لزوما مانع تشکیل خانواده نیست. عامل تعیین‌کننده، کنترل تشنج‌ها و پایبندی به درمان است. اگر برنامه فرزندآوری دارید، بهتر است از قبل درباره داروها، خواب، و مدیریت محرک‌ها برنامه داشته باشید. در صورت شک به زمینه ژنتیکی هم می‌توان از مشاوره ژنتیک کمک گرفت.

شیوع صرع می‌تواند در جمعیت‌ها متفاوت باشد و به علت‌های زمینه‌ای و شرایط دسترسی به درمان هم وابسته است. از نظر بالینی مهم‌تر از جنسیت، نوع صرع، سن شروع و کنترل تشنج‌هاست. در زنان موضوعاتی مثل بارداری و تنظیم دارو اهمیت ویژه دارد و باید با پزشک هماهنگ شود. پس بهتر است تمرکز روی درمان فردمحور باشد نه مقایسه کلی.

این موضوع حقوقی است و پاسخ قطعی برای همه یکسان نیست. در برخی پرونده‌ها اگر بیماری باعث عسر و حرج و سختی شدید در زندگی مشترک شود، ممکن است در روند قضایی اثر بگذارد. اما تصمیم نهایی به ادله، نظریه پزشکی قانونی و شرایط پرونده بستگی دارد. برای اقدام درست، مشاوره با وکیل و جمع‌آوری مستندات پزشکی ضروری است.

قوانین رانندگی و صرع وابسته به آیین‌نامه‌ها و نظر کمیسیون پزشکی است. طبق مطلب منتشرشده از انجمن صرع ایران، برای دریافت مجوز رانندگی در افراد مبتلا، شرطی مثل گذشت حداقل سه سال از آخرین تشنج و تایید پزشک مطرح شده است. بنابراین تصمیم معمولا موردی است و به کنترل تشنج‌ها و مدارک پزشکی شما بستگی دارد. برای پاسخ دقیق‌تر باید به مراکز رسمی و کمیسیون‌های پزشکی مربوط مراجعه کنید.

به طور کلی ماکارونی به‌خودی‌خود دشمن صرع نیست و بیشتر افراد مبتلا می‌توانند رژیم عادی داشته باشند. مهم‌تر این است که غذا باعث بدخوابی، رفلاکس شدید یا تداخل با داروها نشود و وزن هم مدیریت شود. در برخی بیماران مقاوم، رژیم‌های درمانی مثل رژیم کتوژنیک با نظارت پزشکی مطرح می‌شود که کاملا متفاوت از رژیم معمول است. اگر احساس می‌کنید یک غذا محرک شماست، ثبت کنید و با پزشک یا متخصص تغذیه مطرح کنید.

هیچ شواهد معتبری وجود ندارد که تخم‌مرغ به طور عمومی باعث تشنج یا بدتر شدن صرع شود. اگر رژیم خاص درمانی دارید، میزان چربی و پروتئین باید طبق برنامه متخصص تنظیم شود. برخی افراد ممکن است به دلیل آلرژی یا مشکلات گوارشی نسبت به یک ماده غذایی واکنش داشته باشند که موضوع جداگانه‌ای است. پس اصل، رژیم متعادل و سازگار با درمان شماست.

خرما یک ماده غذایی شیرین و پرانرژی است و به طور مستقیم دشمن صرع محسوب نمی‌شود. اما زیاده‌روی در قند می‌تواند روی خواب و انرژی روزانه اثر بگذارد و از این مسیر غیرمستقیم به کنترل تشنج لطمه بزند. اگر دیابت یا نوسان قند دارید، افت و خیز قند خون خودش می‌تواند علائم شبه تشنجی ایجاد کند و باید مدیریت شود. در رژیم‌های درمانی خاص هم مقدار کربوهیدرات اهمیت دارد و باید طبق برنامه باشد.

برای پرسش و پاسخ درباره بیماری صرع، پزشک مناسب متخصص مغز و اعصاب است. اگر بیمار کودک است، متخصص مغز و اعصاب کودکان اولویت دارد تا ارزیابی رشدی و سنی هم انجام شود. در صرع مقاوم یا پیچیده، مراجعه به مرکز تخصصی صرع و فوق‌تخصص صرع کمک می‌کند گزینه‌های پیشرفته بررسی شود. اگر حمله طولانی شد یا تکرار پشت سر هم داشت، اورژانس را در اولویت بگذارید.

امتیاز شما به مقاله:
(4.5از5)
دسته بندی:
برچسب:
منبع:
پزشکان پیشنهادی
فاطمه هستم؛ یک مامای 25 ساله که همیشه از به‌روز بودن و آپدیت کردن خودش و دانسته‌هاش در زمینه پزشکی و پیراپزشکی لذت برده. به خاطر همین مسئله، مدتیه که با دکترتو همکاری می‌کنم و درباره موضوعات مختلف بهداشت و درمان مطالعه می‌کنم، می‌نویسم و با شما به اشتراک می‌گذارم.
مطالب مرتبط

پاسخ دادن

نظرات درباره صرع

  1. زهرا م گفت:

    با سلام من چهل سالمه از ۳۷سالگی حملات بیهوشی تجربه کردم بماند که دو سال طول کشید تا بفهمن تشنجه ، قبل از اینکه بیهوش بشم کاملا متوجه میشم که قراره بیهوش شم ،بیهوشیم در حد سی ثانیه طول میکشه بدون حرکات نامنظم فقط بیهوش میشم و تا چند روز عوارض تشنج دارم سردرد و … البته در چند مورد بی اختیار ادراری هم داشتم ، لاکسا مصرف میکنم هف هش ماه خوبم بعد باز حمله سراغم میاد و کل زندگیمو فلج میکنه

  2. غلامرضا گفت:

    سلام علیکم
    عذر میخوام من با یکی که صرع کوچک داره میخوام ازدواج بکنم
    میدونم ریسکش خیلی بالاست ولی خیلی سخته تصمیم گرفتن در این موضوع
    بنظرتون احتمال داره به مشکل جدی بخورم هم تو بحث زناشویی و هم بچه داری و …
    میشه زندگی خوشبختی رو ساخت؟
    یا بستگی به خودم داره

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام
      تصمیم‌گیری در این زمینه واقعاً پیچیده است و درک نگرانی شما کاملاً طبیعی است. صرع کوچک، در صورتی که تحت کنترل باشد و فرد داروهای مناسب را مصرف کند، معمولاً مشکلی در زندگی روزمره ایجاد نمی‌کند، اما ممکن است برخی مسائل در روابط زناشویی یا بارداری پیش آید که نیاز به مدیریت خاصی داشته باشد. با مراقبت‌های پزشکی مناسب، زندگی خوشبختی امکان‌پذیر است. به‌طور کلی، حمایت از همدیگر و تعامل مثبت می‌تواند به غلبه بر چالش‌ها کمک کند. اگر هر دو طرف آماده‌اید و به درمان و مدیریت بیماری توجه دارید، زندگی شاد و موفقی می‌توانید بسازید.

      متخصص روانپزشک

  3. غلامرضا گفت:

    سلام علیکم
    عذر میخوام من با یکی که صرع کوچک داره میخوام ازدواج بکنم
    میدونم ریسکش خیلی بالاست ولی خیلی سخته تصمیم گرفتن در این موضوع
    بنظرتون احتمال داره به مشکل جدی بخورم هم تو بحث زناشویی و هم بچه داری و …
    میشه زندگی خوشبختی رو ساخت؟
    یا بستگی به خودم داره

  4. غلامرضا گفت:

    سلام علیکم
    عذر میخوام من با یکی که صرع کوچک داره میخوام ازدواج بکنم
    میدونم ریسکش خیلی بالاست ولی خیلی سخته تصمیم گرفتن در این موضوع
    بنظرتون احتمال داره به مشکل جدی بخورم هم تو بحث زناشویی و هم بچه داری و …
    میشه زندگی خوشبختی رو ساخت؟
    یا بستگی به خودم داره

  5. غلامرضا گفت:

    سلام علیکم
    عذر میخوام من با یکی که صرع کوچک داره میخوام ازدواج بکنم
    میدونم ریسکش خیلی بالاست ولی خیلی سخته تصمیم گرفتن در این موضوع
    بنظرتون احتمال داره به مشکل جدی بخورم هم تو بحث زناشویی و هم بچه داری و …
    میشه زندگی خوشبختی رو ساخت؟
    یا بستگی به خودم داره

  6. غلامرضا گفت:

    سلام علیکم
    عذر میخوام من با یکی که صرع کوچک داره میخوام ازدواج بکنم
    میدونم ریسکش خیلی بالاست ولی خیلی سخته تصمیم گرفتن در این موضوع
    بنظرتون احتمال داره به مشکل جدی بخورم هم تو بحث زناشویی و هم بچه داری و …
    میشه زندگی خوشبختی رو ساخت؟
    یا بستگی به خودم داره

  7. غلامرضا گفت:

    سلام علیکم
    عذر میخوام من با یکی که صرع کوچک داره میخوام ازدواج بکنم
    میدونم ریسکش خیلی بالاست ولی خیلی سخته تصمیم گرفتن در این موضوع
    بنظرتون احتمال داره به مشکل جدی بخورم هم تو بحث زناشویی و هم بچه داری و …
    میشه زندگی خوشبختی رو ساخت؟
    یا بستگی به خودم داره

  8. غلامرضا گفت:

    سلام علیکم
    عذر میخوام من با یکی که صرع کوچک داره میخوام ازدواج بکنم
    میدونم ریسکش خیلی بالاست ولی خیلی سخته تصمیم گرفتن در این موضوع
    بنظرتون احتمال داره به مشکل جدی بخورم هم تو بحث زناشویی و هم بچه داری و …
    میشه زندگی خوشبختی رو ساخت؟
    یا بستگی به خودم داره

  9. غلامرضا گفت:

    سلام علیکم
    عذر میخوام من با یکی که صرع کوچک داره میخوام ازدواج بکنم
    میدونم ریسکش خیلی بالاست ولی خیلی سخته تصمیم گرفتن در این موضوع
    بنظرتون احتمال داره به مشکل جدی بخورم هم تو بحث زناشویی و هم بچه داری و …
    میشه زندگی خوشبختی رو ساخت؟
    یا بستگی به خودم داره

  10. خانم جعفری گفت:

    من دختری متولد سال ۶۸ می‌باشم، از کودکی براثر تب شدید دچار بیماری صرع شده ام، مادرم با اینکه کارهای خونه( آشپزی،ظرف شستن و …)انجام میدم و قالیبافی میکنم میگه تو باید منو درک کنی و انتظارات بیشتری ازم داره و خیلی ناراحت و افسرده میشم و میل به خودکشی و مرگ دارم. خواهش می کنم کمکم کنید.

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      خانم جعفری عزیز
      متأسفانه، شرایطی که توصیف کرده‌اید نشان‌دهنده فشار روحی و روانی زیادی است که به شدت بر کیفیت زندگی شما تأثیر می‌گذارد. برخورد با بیماری صرع و فشارهای خانوادگی می‌تواند به احساس تنهایی، افسردگی و حتی میل به خودکشی منجر شود. مهم است که بدانید شما تنها نیستید و کمک گرفتن از یک متخصص روانشناس یا روانپزشک می‌تواند گام بسیار موثری در بهبود وضعیت شما باشد. پزشکان می‌توانند با ارائه مشاوره‌های حرفه‌ای و داروهای مناسب به شما کمک کنند تا احساس بهتری پیدا کنید. همچنین، ارتباط با افرادی که تجربه مشابهی دارند یا گروه‌های حمایتی می‌تواند کمک‌کننده باشد. شما حق دارید که احساساتتان شنیده شود و از کمک برخوردار شوید. امیدوارم هر چه زودتر بتوانید قدم‌های مثبتی برای بهبود وضعیت خود بردارید و از حمایت‌های موجود بهره‌مند شوید.

      متخصص روانپزشک