قرص های اورژانسی، نوعی روش پیشگیری از بارداری هستند که در موارد اضطراری مانند روابط جنسی محافظت نشده استفاده می‌شوند. اگرچه این روش پیشگیری از بارداری بسیار موثر است، اما عوارض قرص اورژانسی همچون تهوع، استفراغ، خونریزی واژینال و سردرد و حتی در برخی موارد اختلال در قاعدگی را نمی‌توان نادیده گرفت. بنابراین بهتر است قبل از مصرف خودسرانه هر قرص با متخصص زنان یا مامایی شهر خود مثل دکتر مامایی تهران در این باره مشورت کنید. شما می‌توانید علاوه بر تعیین وقت حضوری از دکترتو با بهترین متخصصان مشاوره دارویی آنلاین دریافت کنید.
عوارض قرص اورژانسی چیست؟
قرص اورژانسی (Emergency Contraceptive Pills) برای جلوگیری از بارداری پس از رابطه جنسی حفاظت نشده استفاده می‌شود. برخی از عوارض جانبی شایع قرص های اورژانسی شبیه عوارض قرص های ضدبارداری است که معمولا جدی نبوده و خود به‌خود برطرف می‌شوند:
- تهوع و استفراغ: شایع‌ترین عارضه قرص‌های اورژانسی که معمولا چند روز پس از مصرف رخ می‌دهد.
- خونریزی واژینال غیرعادی در زمان قاعدگی یا خونریزی بین دو قاعدگی و لکه بینی
- سردرد و سرگیجه
- درد و حساسیت پستان
- اختلال در قاعدگی
آیا قرص اورژانسی عوارض دارد؟
قرص های اورژانسی عوارض جانبی جدی و خطرناکی ندارند و بیشتر مشکلات ثانویه ناشی از مصرف آنها خفیف بوده و معمولا بعد چند روز بدون درمان خاصی برطرف می‌شوند. از عوارض شایع قرص اورژانسی می‌توان به خستگی، سردرد، تغییرات وزن بدن، حساسیت پستان‌ها، درد شکم، خونریزی و مشکلات تنفسی اشاره کرد.
۱. حالت تهوع
حالت تهوع یکی از شایع‌ترین عوارض جانبی مصرف قرص های اورژانسی است. قرص های اورژانسی دارای دوز بالای هورمون‌های جلوگیری از بارداری (استروژن و پروژسترون) هستند که باعث تاخیر یا جلوگیری از تخمک‌گذاری و ایجاد حالت تهوع در زنان می‌شوند. حالت تهوع معمولا چند ساعت تا چند روز پس از مصرف قرص اورژانسی شروع شده و می‌تواند متوسط تا شدید باشد.
برای رفع حالت تهوع می‌توان اقداماتی مانند مصرف داروهای ضد تهوع، استراحت کافی، مصرف غذاهای سبک و پرهیز از غذاهای چرب و ادویه‌دار را انجام داد.
۲. سرگیجه
یکی دیگر از عوارض جانبی نسبتا رایج مصرف قرص های اورژانسی، سرگیجه است که چند ساعت تا چند روز پس از مصرف قرص اورژانسی رخ می‌دهد و به دلیل تغییرات هورمونی ناگهانی ایجاد می‌شود. معمولا این عارضه چندان شدید نبوده و با استراحت کافی و مصرف مایعات و ماده‌های قندی، بهبود پیدا می‌کند.
۳. خستگی
افزایش ناگهانی و شدید سطح هورمون‌های بدن باعث ایجاد احساس خستگی و ضعف در فرد می‌شود. به‌علاوه اینکه، در اثر حالت تهوع، میل و اشتهای فرد به غذا کم شده و با کاهش انرژی احساس ضعف و خستگی می‌کند.
۴. سردرد
افزایش ناگهانی و شدید سطح هورمون‌های استروژن و پروژسترون در اثر مصرف قرص های اورژانسی، علت ایجاد سردرد است. این تغییرات هورمونی ناگهانی فشار خون را افزایش داده و در نتیجه باعث ایجاد سردرد می‌شود. برخی افراد به دلیل استرس و نگرانی ناشی از احتمال بارداری و مصرف قرص اورژانسی، دچار سردرد می‌شوند. اغلب این سردردها چندان شدید نبوده و با استراحت، مصرف مسکن‌ها و برطرف شدن سایر عوارض مانند تهوع، بهبود می‌یابند.
۵. حساس شدن سینه ها
حساس شدن و درد سینه‌ها یکی از عوارض نسبتا شایع مصرف قرص های اورژانسی ضد بارداری است که در اثر افزایش ناگهانی و شدید سطح هورمون‌های استروژن و پروژسترون در بدن شده و با تغییرات در سیکل قاعدگی حساسیت و درد سینه‌ها را به‌دنبال دارد.
۶. قاعدگی نامنظم
قاعدگی نامنظم یکی دیگر از عوارض شایع استفاده از قرص های اورژانسی ضد بارداری است. نامنظم شدن پریود بعد از مصرف قرص ال دی به‌دلیل وجود دوز بالای هورمون‌های استروژن و پروژسترون در قرص های اورژانسی است. این افزایش ناگهانی و شدید سطح هورمون‌ها باعث اختلال در سیکل طبیعی قاعدگی شده و ممکن است قاعدگی زودتر یا دیرتر از موعد معمول فرد اتفاق بیفتد. مصرف متناوب و پی در پی قرص‌های اورژانسی با اختلال در سیستم هورمونی بدن، نظم قاعدگی را بهم می‌زند.
۷. خونریزی شدید در پریود
این قرص‌ها باعث افزایش ناگهانی و شدید سطح هورمون‌های استروژن و پروژسترون در بدن شده و خونریزی زیاد در پریودی و همچنین طولانی‌مدت ایجاد می‌کند. در برخی موارد، این خونریزی می‌تواند به حدی شدید باشد که فرد را دچار ضعف و خستگی کند. این شرایط نیازمند توجه و درمان پزشکی است، زیرا خطر کم خونی و کاهش آب و الکترولیت‌های بدن را در پی خواهد داشت.
۸. درد لگن
درد لگن یا ناحیه پایین شکم از دیگر عوارض قرص اورژانسی است که در اثر تحریک التهاب آندومتر ایجاد می‌شود. قرص‌های اورژانسی گاهی باعث اختلال در روند طبیعی عملکرد تخمدان‌ها و تخمک‌گذاری می‌شوند که موجب درد و ناراحتی در ناحیه لگن و شکم خواهد شد. این درد لگنی معمولا چند روز پس از مصرف قرص اورژانسی شروع شده و تا چند سیکل قاعدگی بعدی ادامه پیدا می‌کند.
۹. درد شکم
درد شکم یکی دیگر از عوارض جانبی شناخته شده مصرف قرص های اورژانسی ضد بارداری است که در اطراف پایین شکم یا لگن احساس می‌شود و می تواند چند دلیل داشته باشد.
۱۰. گرفتگی عضلات
به دلیل تغییرات ناگهانی در سطح هورمون‌ها، اختلال الکترولیت، و افزایش استرس اکسیداتیو در بدن باعث گرفتگی عضلات ایجاد شود. درد و گرفتگی‌های عضلانی معمولا چند روز پس از مصرف قرص آغاز شده و تا سیکل قاعدگی بعدی ادامه پیدا می‌کنند.
۱۱. تغییرات خلق و خو
نوسانات ناگهانی و شدید سطح هورمون‌های استروژن و پروژسترون روی احساسات و رفتار فرد تاثیر می‌گذارند. استرس و اضطراب ناشی از نگرانی در مورد بارداری ناخواسته و عوارض جانبی دارو نیز می‌تواند باعث تغییرات خلقی شود.
۱۲. عوارض نادر قرص اورژانسی
قرص های اورژانسی ضد بارداری اگرچه به طور کلی ایمن هستند، اما در موارد نادر ممکن است برخی عوارض جانبی شدیدتری نیز داشته باشند ازجمله:
- خونریزی رحمی شدید یا غیرعادی
- حاملگی خارج از رحم
- تشدید برخی بیماری‌ها مانند فشار خون بالا، بیماری‌های کبدی یا قلبی
- واکنش آلرژیک
عوارض قرص های اورژانسی بر پریودی
قرص های اورژانسی باعث تاخیر پریودی یا زودتر از موعد پریود شدن می‌شود. بعد از مصرف قرص اورژانسی، ممکن است لکه بینی بعد از پریود یا نامنظم بین قاعدگی‌ها هم رخ دهد که چند روز تا چند هفته ادامه پیدا می‌کند. این تغییرات در چرخه قاعدگی معمولا موقتی هستند و تا چند سیکل بعدی به حالت عادی باز می‌گردند. اما در صورت تداوم یا تشدید مشکلات، باید با پزشک مشورت کرد. استفاده مکرر از قرص های اورژانسی، تاثیر شدیدی روی پریودی می‌گذارد و باعث نامنظم شدن دوره‌های پریود یا به تاخیر انداختن قاعدگی می‌شود. حتی ممکن است شدت خونریزی قاعدگی را شدیدتر یا سبک‌تر از حالت معمول کند.
عوارض قرص اورژانسی در شیردهی
قرص های اورژانسی موجب کاهش تولید شیر مادر می‌شوند و کیفیت و طعم آن را تحت تاثیر قرار می‌دهند. تغییرات در تولید و کیفیت شیر مادر باعث ایجاد مشکل در الگوی تغذیه و رشد نوزاد می‌شود.
عوارض قرص اورژانسی بر رحم
مصرف این قرص‌ها بر سلامت رحم نیز تاثیر می‌گذارد و ممکن است باعث تاخیر در آغاز خونریزی قاعدگی بعدی می‌شوند. این تأخیر معمولا چند روز است، اما در برخی موارد ممکن است تا چند هفته طول بکشد و باعث نگرانی و سردرگمی برای زنان شود. ایجاد خونریزی غیرطبیعی میان دو دوره قاعدگی و به تاخیر افتادن تخمک گذاری از عوارض قرص اورژانسی بر رحم هستند.
عوارض قرص اورژانسی برای فرزند شیرخوار
مصرف قرص اورژانسی توسط مادران شیرده بر سلامت فرزند شیرخوار نیز تاثیر گذاشته و باعث بروز مشکلاتی برای رشد و تکامل نوزاد شیرخورار می‌شود. اولین و مهم ترین عارضه، کاهش تولید شیر مادر است که منجر به سو تغذیه، افت وزن، کاهش رشد و تکامل جسمی و ذهنی فرزند شیرخوار می‌گردد.
عوارض مصرف دوبار قرص اورژانسی در یک ماه
مصرف بیش از یک بار قرص اورژانسی در یک ماه عوارض جدی برای سلامت فرد به‌دنبال دارد و باعث ایجاد خونریزی‌های غیرطبیعی و نامنظم، تاخیر در تخمک‌گذاری موجب اختلال در باروری زنان می‌شوند. استفاده مکرر از قرص های اورژانسی به دلیل نقض مکانیسم جلوگیری از بارداری، خطر بارداری را افزایش می‌دهد و سلامت مادر و جنین را به‌خطر می‌اندازد. اختلال هورمونی، خونریزی رحمی، درد شکمی و لگنی و اختلال کلیه و کبد از دیگر عوارض مصرف دوبار قرص اورژانسی در یک ماه هستند.
عوارض استفاده زیاد از قرص اورژانسی
تغییر الگوی قاعدگی، درد شکمی و لگنی شدید، خونریزی رحمی و مشکلات کلیوی و کبدی از عوارض استفاده زیاد از قرص اورژانسی هستند. به‌علاوه اینکه استفاده زیاد باعث شده که تاثیر قرص کم شده و احتمال بارداری را افزایش می‌دهد.
عوارض روحی قرص اورژانسی
مصرف مکرر و بی رویه قرص های اورژانسی، عوارض روحی و روانی نگران کننده‌ای برای زنان به‌همراه دارد که عبارتند از:
- اضطراب و استرس زیاد
- افسردگی
- اختلال در خواب، خواب آلودگی، بی‌خوابی و کابوس‌های مکرر
- کاهش اعتماد به نفس به‌خاطر احساس گناه و شرم ناشی از نیاز مکرر به این قرص‌ها
- مشکلات در روابط جنسی
- اختلال در تمرکز و عملکرد روزمره
در مجموع، استفاده زیاد از قرص های اورژانسی علاوه بر عوارض جسمی، مشکلات روحی و روانی جدی و طولانی مدتی را برای زنان به همراه داشته باشد.
بدترین عوارض قرص اورژانسی
برخی از بدترین عوارض ناشی از مصرف مکرر قرص های اورژانسی عبارتند از:
- ناباروری در اثر آسیب به تخمدان‌ها و اختلال در عملکرد آنها
- افزایش احتمال ابتلا به سرطان رحم، تخمدان و پستان
- خونریزی‌های شدید و طولانی مدت
- اختلالات قاعدگی
- افزایش ریسک بیماری‌های قلبی-عروقی
عوارض انواع مختلف قرص اورژانسی
انواع مختلف قرص اورژانسی معمولا مشابه هم هستند و در بیشتر موارد باعث بروز تهوع، استفراغ، سردرد، خستگی و ضعف، برهم خوردن نظم قاعدگی، درد شکم و لگن، سرگیجه و تغییرات خلق‌وخو می‌شوند. اما میزان و شدت این عوارض در انواع مختلف متفاوت است. همواره باید با پزشک مشورت کرد تا روش مناسب و ایمن انتخاب شود.
| نوع قرص اورژانسی | ماده مؤثره | عوارض شایع | عوارض نادر |
|---|---|---|---|
| لوونورژسترول (Plan B, Next Choice) | لوونورژسترول | حالت تهوع، استفراغ، خستگی، سردرد، حساسیت سینه‌ها، قاعدگی نامنظم | خونریزی شدید، درد شکم شدید، زردی |
| اولیپریستال استات (Ella) | اولیپریستال استات | حالت تهوع، استفراغ، سردرد، درد شکم، خستگی | واکنش‌های آلرژیک شدید، لخته‌شدن خون |
| ترکیبی (حاوی استروژن و پروژسترون) | استروژن و پروژسترون | حالت تهوع، استفراغ، سردرد، حساسیت سینه‌ها، خونریزی بین دوره‌ای | لخته‌شدن خون، افزایش فشار خون |
۱. عوارض قرص اورژانسی لوونورژسترول
قرص اورژانسی لوونورژسترول یکی از انواع رایج قرص های پیشگیری اورژانسی است که باعث بروز عوارضی مانند تهوع، استفراغ، سردرد، خستگی و ضعف، خونریزی نامنظم واژینال و تغییرات خلقی می‌شود.
۲. عوارض قرص اورژانسی اووسیز
عوارض ناشی از مصرف قرص اورژانسی اووسیز معمولا خفیف و گذرا هستند. شایع‌ترین عارضه آن تهوع و استفراغ است که حدود نیمی از مصرف‌کنندگان را درگیر می‌کند. این عارضه معمولا خفیف بوده و به خودی خود بهبود می‌یابد. سردرد نیز در حدود یک سوم افراد مشاهده می‌شود که گاهی می‌تواند نسبتا شدید باشد. خستگی و ضعف عمومی نیز در حدود یک چهارم موارد گزارش شده است.
۳. عوارض قرص اورژانسی تنسی ۱.۵
حدود نیمی از مصرف‌کنندگان قرص اورژانسی تنسی ۱.۵ دچار تهوع و استفراغ می‌شوند و در حدود یک سوم از افراد نیز سردرد مشاهده می‌شود. خستگی و ضعف عمومی، خونریزی‌های نامنظم واژینال، تاخیر در شروع قاعدگی بعدی یا تغییرات خلقی مانند افسردگی یا تحریک‌پذیری در برخی افراد از دیگر عوارض قرص اورژانسی تنسی هستند.
۴. عوارض قرص اورژانسی دوتایی
حالت تهوع، استفراغ، سردرد، ضعف و خستگی، خونریزی نامنظم واژینال و تغییرات خلقی مانند افسردگی و تحریک پذیری از عوارض قرص اورژانسی دوتایی هستند. در مجموع، عوارض قرص اورژانسی دوتایی به صورت خفیف و گذرا هستند و معمولا نیازی به مداخله پزشکی ندارد.
عوارض قرص اورژانسی تا چند روز ادامه دارد؟
مدت زمان ماندگاری عوارض قرص اورژانسی بسته به نوع قرص و واکنش بدن فرد متفاوت است و بین چند روز تا یک هفته طول می‌کشد.
متن انگلیسی:
juliecare
There are a few different side effects that are common, like changes in your period, nausea, lower stomach pain, fatigue, headaches, dizziness, and breast tenderness. These symptoms typically go away within a few hours and shouldn’t last more than a couple of days
ترجمه متن:
چند عارضه جانبی مختلف وجود دارد که شایع هستند، مانند تغییر در دوره قاعدگی، حالت تهوع، درد پایین معده، خستگی، سردرد، سرگیجه و حساسیت پستان. این علائم معمولاً در عرض چند ساعت از بین می‌روند و نباید بیش از چند روز طول بکشند.
عوارض قرص اورژانسی در دراز مدت
در مورد عوارض قرص های اورژانسی در درازمدت، اطلاعات محدودی در دسترس است. این نوع داروها برای استفاده در شرایط اورژانسی و مقطعی طراحی شده‌اند، نه برای مصرف منظم و طولانی‌مدت. به‌همین دلیل هم اثرات درازمدتی ندارند.
عوارض قرص اورژانسی را چگونه از بین ببریم؟
با مصرف آب و نوشیدنی‌های مفید می‌توان عوارض قرص اورژانسی مانند حالت تهوع و استفراغ را کاهش داد و استراحت و خواب کافی هم کمک می‌کنند عوارض خستگی و سردرد کمتر شوند.
راهنمای مراجعه به متخصص
برای اطلاع بیشتر درباره عوارض قرص اورژانسی می توانید با بهترین دکتر زنان و زایمان ایران صحبت کنید. در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان زنان در شهرهای مختلف ایران را مشاهده می‌کنید.
پزشکان پیشنهادی
زهرا عسکری سرطاوسی
کارشناسی مامایی
زهرا مهربان
کارشناسی مامایی
دکتر شیوا طالبی خرزوقی
متخصص زنان، زایمان و نازایی
دکتر الهام آذین مهر
متخصص زنان و زایمان
دکتر نصرت نقاب
فلوشیپ نازایی و آی وی اف
دکتر محمدکاظم عسکری
سونوگرافی و رادیولوژینتیجه گیری
در صورتی که دچار عوارض قرص اورژانسی شدید، نگران نباشید، شما تنها نیستید! این عوارض کوتاه‌مدت بوده و معمولا طی یک تا دو روز برطرف می‌شوند. عوارض قرص های اورژانسی شبیه عوارض قرص های ضدبارداری هستند و فرد دچار حالت تهوع، استفراغ، سرگیجه و سردرد، خستگی و ضعف بدنی، اختلال قاعدگی و لکه‌بینی می‌شود.
اگر عوارض خاص بعد از مصرف قرص همچنان ادامه داشت برای ویزیت به دکتر زنان یا دکتر مامایی مراجعه کنید. همچنین در صورت بروز یک عارضه خاص در یک دارو می توانید از مشاوره دارویی آنلاین یا پزشک زنان آنلاین دکترتو کمک بگیرید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
قرص‌های ضدبارداری اچ دی و ال دی بهترین جایگزین برای قرص اورژانسی هستند. در صورت رابطه جنسی محافظت نشده و در دسترس نبودن قرص اورژانسی، ۴ عدد قرص ال‌دی را همزمان مصرف کنید و ۱۲ ساعت بعد دوباره ۴ قرص بخورید.
هرچقدر فاصله مصرف قرص اورژانسی با رابطه جنسی پرخطر کمتر باشد، احتمال بارداری ضعیف‌تر می‌شود، حداکثر باید طی ۱۲۰ ساعت بعد رابطه میل کنید.
میزان مجاز قرص اورژانسی در ماه یک بار در طول چرخه قاعدگی و ۲ تا ۳ بار در کل سال است.
