فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
شوک مغزی نوعی روش درمانی برای بیمارانی است که از افسردگی شدید یا اختلال دوقطبی رنج میبرند و به دیگر روشهای درمانی پاسخ ندادند. شوک الکتریکی یا مغزی شامل تحریک الکتریکی کوتاه مغز بیمار در حالت بیهوشی است که باید در کلینیک و زیر نظر گروهی از متخصصان روانپزشکی، متخصص بیهوشی، پرستار و دستیار پزشک انجام شود. در ادامه این مطلب با ما باشید تا با مفهوم شوک مغزی، انواع و کاربردهای شوک مغزی و عوارض احتمالی آن بیشتر آشنا شوید. برای اطلاع بیشتر از این روش درمان میتوانید از طریق سایت دکترتو با متخصص روانپزشکی مشورت کنید.
شوک مغزی چیست؟
شوک مغزی (electroconvulsive therapy) که به عنوان درمان تشنج الکتریکی یا شوک الکتریکی نیز شناخته میشود روش درمانی موثر و ایمنی برای درمان برخی اختلالات عصبی و روانی، افسردگی حاد یا اختلالات دوقطبی است. شوک الکتریکی مغزی یکی از بهترین و سریعترین روشهای موجود درمان افسردگی است.
همچنین، کاربردهای دیگر شوک مغزی شامل درمان بیماری شیدایی و اختلالات همراه با جنون نیز میشود. در این روش، حین بیهوشی کامل، جریان الکتریکی کمی از مغز عبور میکند که باعث ایجاد تشنج موقت میشود که تمامی بخشهای مغز شامل مراکز کنترل روحیه، اشتها و خواب را تحت تاثیر قرار میدهد.
مشاوره روانشناسی
با برترین روانشناسان ایران از دیدگاه کاربران
انواع شوک مغزی
شوک مغزی به دو نوع اصلی تقسیم میشود:
- شوک مغزی دوطرفه که جریان برق از دوطرف سر عبور میکند.
- شوک مغزی یک طرفه که جریان الکتریکی فقط از یک طرف سر عبور میکند.
کاربرد شوک مغزی
الکتروشوک مغزی (ECT) برای درمان یا کنترل برخی اختلالات عصبی و روانی استفاده میشود. کاربردهای شوک مغزی عبارتند از:
| کاربرد شوک مغزی | توضیحات |
|---|---|
| درمان افسردگی | درمان علائم افسردگی شدید، افسردگی مقاوم به درمان با دارو و افسردگی بارداری |
| درمان اختلال دوقطبی | زمانی که بیماری به دارو جواب نمیدهد. |
| اختلالات شیدایی | از جمله اختلال شیدایی نوع یک (اسکیزوفرنی) |
| سایر اختلالات روانی | مانند اختلالات وسواسی-اجباری یا اختلالات اضطرابی جدی مانند اختلال اضطراب عمومی |
شوک مغزی برای توهم
شوک مغزی، آخرین راهکار برای درمان بیماریهای روانی مقاوم به درمان است. هرچند که مطالعات علمی حاکی از تاثیر الکتروشوک مغزی بر بهبود توهم هستند، اما شواهد مستندی درباره کاهش قابل توجه شدت توهم در اثر شوک مغزی در دسترس نیست.
شوک مغزی برای وسواس فکری
استفاده از شوک مغزی برای درمان وسواس فکری (OCD) و اختلال شخصیت وسواسی در موارد خاص و در صورت عدم پاسخ به سایر روشهای درمانی ممکن است مورد استفاده قرار گیرد. شوک مغزی، روش درمانی جدی است که با تاثیر بر فعالیت مغزی، باعث بهبود قابل توجهی در علائم وسواس فکری میشود.
اما باید توجه داشت که ممکن است عوارض و مخاطراتی از جمله خستگی موقت، سردرد، مشکلات حافظه کوتاه مدت و عوارض ناشی از تحریک الکتریکی داشته باشد. بنابراین، قبل از تصمیمگیری، حتما با پزشک در مورد تمام جنبههای شوک مغزی صحبت کنید.
شوک مغزی برای بیماران دو قطبی
شوک الکتریکی به مغز با تغییر شیمی مغز میتواند علائم اختلال دوقطبی را برطرف کند. این روش زمانی برای درمان بیماری دوقطبی استفاده میشود که سایر روشهای درمانی و دارویی بیاثر باشند. اختلال دو قطبی یک اختلال روانی است که با دورههای افسردگی شدید (مانند افسردگی اصلی) و دورههای مانیایی همراه است. شوک مغزی، بهبود سریعتری در علائم افسردگی ایجاد میکند و بیمار را از عوارض جانبی داروها نجات میدهد.
شوک مغزی برای فراموشی
در بیشتر موارد، بیمارانی که پس از شوک مغزی (ECT) از عوارض فراموشی و مشکلات حافظه رنج میبرند، تدریجا به حالت حافظه طبیعی خود قبل از درمان بازمیگردند. اغلب عوارض حافظه پس از شوک الکتریکی، معمولا موقت و قابل اصلاح هستند. بیشتر بیماران در طول چند هفته پس از درمان بهبود مییابند و حافظه آنها به حالت عادی قبل بازمیگردد.
شوک مغزی برای ترک اعتیاد
شواهد موجود نشان میدهند که شوک مغزی، روش درمانی مناسبی برای ترک اعتیاد نیست و روش غیراخلاقی، غیرقابل قبول و غیرانسانی برای ترک اعتیاد است و نباید از آن استفاده کرد.
شوک مغزی برای چه کسانی مناسب است؟
۸۰ درصد افراد مبتلا به افسردگی حاد و ساده بعد از شوک مغزی بهبود پیدا میکنند. این روش همچنین گزینه مناسبی برای افراد مبتلا به بیماریهای روانی شدید و جدی مانند اختلال دوقطبی و اسکیزوفرنی است. این روش همچنین برای افراد مبتلا به اختلالات حرکتی (کاتاتونیا) و سندروم نورولپتیک بدخیم نیز توصیه میشود. شوک مغزی ضرری برای زنان باردار ندارد.
فکر میکنی شوک مغزی به درمانت کمک میکنه؟
برای بررسی شرایط از متخصص نوبت بگیر.
شوک مغزی برای چه کسانی مناسب نیست؟
کودکان زیر ۱۱ سال مبتلا به اختلالات روانی نمیتوانند شوک مغزی دریافت کنند. بیماران قلبی و افرادی که تحمل شل کنندههای عضلانی و آرام بخشهای کم اثر را ندارند، کاندیدای مناسبی برای شوک مغزی نیستند.
شوک مغزی چقدر طول میکشد؟
شوک مغزی نهایت چند ثانیه طول میکشد و تعداد جلسات آن ۸ تا ۱۲ جلسه است.
نحوه انجام شوک مغزی
در این روش، نوسانات الکتریکی قوی به طور مستقیم به مغز اعمال میشود. قبل از انجام شوک مغزی، بیمار باید مورد ارزیابی دقیق قرار گیرد و سابقه پزشکی، آزمایشهای خون و عکسبرداری مغزی بررسی شود. معده بیمار باید خالی باشد و داروی بیهوشی یا آرام بخش تزریق میشود تا کاملا بیهوش شود و دردی احساس نکند. الکترودهای برقی به صورت دقیق روی سر بیمار روی نیمکرههای دو طرف مغز قرار میگیرند.
پس از قرارگیری الکترودها، جریان الکتریکی قوی و کوتاهی به مغز اعمال میشود. در طول جلسه، بیمار تحت نظارت مستمر پزشک و تیم درمانی است و باید عملکرد قلبی و تنفسی را رصد کنند. پس از پایان جلسه، بیمار به طور طبیعی به هوش میآید و تا حد امکان تحت نظارت تیم درمانی قرار میگیرد. به طور کلی، بیمار ممکن است احساس خستگی، تاری دید، تهوع و تشنج داشته باشد.
شوک مغزی در خواب
شوک مغزی در واقع در حالت بیهوشی انجام میشود، اما به طور مستقیم در خواب نیست. بیمار به طور کامل تحت تاثیر داروی بیهوشی قرار میگیرد، اما این به معنای این نیست که در حالت خواب عمیق یا خواب عادی قرار دارد. بلکه بیمار در حالت بیهوشی است و تحت نظارت دقیق تیم پزشکی قرار دارد.
طول درمان با شوک مغزی چقدر است؟
طول درمان با شوک مغزی بستگی به وضعیت بالینی بیمار و نیازهای درمانی او متفاوت است. یک دوره درمانی با شوک مغزی شامل جلسات متعددی است که به طور معمول هر هفته یا چند هفته یکبار برگزار میشود. تعداد جلسات بین 6 تا 12 جلسه است، اما ممکن است در برخی موارد بیشتر یا کمتر باشد. پس از پایان دوره اول، ممکن است بهبود بیمار به گونهای باشد که نیاز به جلسات بیشتری نباشد.
آمادگی برای انجام شوک مغزی
از آنجایی که الکتروشوک مغزی در حالت بیهوشی عمومی انجام میشود، معده بیمار باید خالی باشد. بنابراین از شب قبل نباید چیزی بخورد یا بنوشد. در طول دورههای درمان بیمار نباید نوشیدنیهای الکلی یا مواد مخدر مصرف کند. روز درمان هم نباید از جواهرات و لنز چشمی استفاده شود.
متن انگلیسی:
psychiatry
Before beginning a series of ECT treatments, a patient should receive a thorough psychiatric assessment, a medical examination and sometimes a basic blood test and an electrocardiogram (ECG) to check heart health
ترجمه متن:
قبل از شروع سری درمانهای ECT (الکترو شوک مغزی)، بیمار باید ارزیابی کامل روانپزشکی، معاینه پزشکی و گاهی آزمایش خون اولیه و نوار قلب (ECG) برای بررسی سلامت قلب را دریافت کند.
مراقبت های بعد از شوک مغزی
بلافاصله بعد از شوک مغزی، بیمار دچار حالت تهوع، سردرد یا درد عضلانی میشود. در چنین شرایطی بهتر است برای کنترل این علائم، قرص تیلنول بخورد. معمولا چند ساعت بعد از شوک مغزی، بیمار میتواند به روال عادی زندگی برگردد. در برخی موارد، پزشک ممکن است توصیه کند که بیمار یک تا دو هفته بعد از آخرین جلسه شوک مغزی یا ۲۴ ساعت بعد از تک جلسات شوک الکتریکی، استراحت کند، تصمیمات مهم نگیرد یا رانندگی نکند.
عوارض شوک مغزی (شوک مغزی چه عوارضی دارد؟)
شایعترین عوارض شوک مغزی عبارتند از:
- حالت تهوع
- سردرد
- خستگی
- گیجی و سردرگمی
- فراموشی کوتاه مدت که ممکن است تا چند ساعت طول بکشد.
- فراموشی دائمی
- اختلال در تمرکز
- بیعلاقگی
میخوای برای افسردگی از شوک مغزی استفاده کنی؟ نگران عوارضش هستی؟
متن انگلیسی:
psychiatry
The risks of general anesthesia, which is needed for ECT, are similar to the risks when anesthesia is used for other procedures such as minor surgeries
ترجمه متن:
عوارض بیهوشی که برای شوک مغزی مورد نیاز است، مشابه خطراتی است که از بیهوشی برای سایر روشها مانند جراحیهای جزئی استفاده میشود.
برای شوک مغزی به کدام دکتر مراجعه کنیم؟
برای اطلاع بیشتر درباره شوک مغزی می توانید از بهترین دکترهای مغز و اعصاب ایران نوبت بگیرید.
در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان مغز و اعصاب در برخی شهرهای مختلف ایران را مشاهده میکنید:
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر
شوک مغزی (ECT) یک روش درمانی است که برای درمان اختلالات روانی و عصبی جدی، مانند افسردگی شدید، اسکیزوفرنی، و نفروز ارتجاعی، و اختلال دوقطبی مورد استفاده قرار میگیرد. در این روش، جریان الکتریکی به صورت کوتاه مدت به مغز اعمال میشود که باعث ایجاد تغییرات در فعالیت مغزی شده و تاثیر قابل توجهی روی شیوع علائم اختلالات روانی و عصبی میگذارد.
شوک مغزی در حالت بیهوشی عمومی با استفاده از داروهای بیهوشی و توسط تیم پزشکی متخصص و مجرب انجام میشود و نیازمند ارزیابی دقیق بیماری، تجهیزات ایمنی و مراقبت بعد از جلسات است. تعداد جلسات مورد نیاز به نیازهای درمانی هر بیمار بستگی دارد و شامل 6 تا 12 جلسه میشود. شوک الکتریکی در برخی موارد ممکن است عوارض کوتاه مدت مانند خستگی موقت، سردرد، خلق و خو، کاهش حافظه کوتاه مدت را داشته باشد.
شما میتوانید برای درمان مشکلات روانی با استفاده از الکتروشوک مغزی از طریق سایت دکترتو با بهترین دکتر مغز و اعصاب و متخصص روانپزشک در ارتباط باشید. در دکترتو علاوه بر سیستم تعیین وقت حضوری امکان مشاوره دکتر روانپزشک آنلاین (دکتر اعصاب و روان آنلاین) وجود دارد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
باسلام من برای ترک اعتیاد ب بیمارستان مراجعه کردم.بعدازبستری بهم گفتن شوک بگیری بهتره و دیگه دنبال اعتیادنمیری.چندجلسه م شوک گرفتم،فقط بیخیال همه چیز شدم .و صدایی توی گوشم پدیدآمده.لطفا بخاطر اعتیاد اصلأ شوک نگیرید و به نظرم روی فریضه جنسی هم تاثیرمیزاره.دیگه شما نیستید. ..باتشکر.
سلام. از اینکه تجربه خود را به اشتراک گذاشتید تا دیگران آگاه شوند، سپاسگزارم. عوارضی که توصیف میکنید، مانند بیحوصلگی و صدای گوش، واقعاً آزاردهنده هستند و نیاز به پیگیری دارند. بسیار مهم است که این عوارض جانبی را با یک روانپزشک متخصص در حوزه اعتیاد در میان بگذارید تا راهکارهای جایگزین و ایمنتر برای ترک، مانند درمانهای دارویی و روانشناختی، به شما پیشنهاد شود. برای مراقبت از سلامت خود، این موضوع را جدی بگیرید و به متخصص مراجعه کنید.
متخصص روانپزشک اعتیاد
من ۴ سال پیش سه جلسه شوک الکتریکی گرفتم . بعد از اون دچار اختلال حافظه و اختلال یادگیری شدم که تا الان خوب نشده .
همه درسهایی که تو دانشگاه خوندم و زبان خارجی که بلد بودم به کلی از یادم رفته و فقط دارم الان عذاب میکشم به خاطر مشکل حافظه.
خیلی چیز مزخرفیه حواستون باشه به هیچ عنوان رضایت ندید برای شوک الکتریکی
سلام وقت بخیر
من بالای ۱۳ ساله که افسردگی شدید و مقاوم به درمان دارم. ۵ سال هست که درمان تراپیست و روانپزشک رو شروع کردم و داروهای قوی و مختلفی رو برای درمان دریاف کردم ولی پیشرفتی در درمانم نداشتم. میل به خودکشی ساخت مند و جدیدا صدمه زدن به ادم های دیگه رو دارم.
شوک درمانی میتونه برام مفید باشه؟
شغل من بازیگری هست. ممکنه انقدر به مغزم آسیب بزنه که نتونم دیگه دیالوگ حفظ کنم؟ یا اختلالی تو شغلم ایجاد کنه؟
سلام. با توجه به سابقه طولانی افسردگی مقاوم به درمان و افکار خطرناک، درک ناامیدی شما را میتوانم درک کنم. شوک درمانی (ECT) امروزه یکی از مؤثرترین روشها برای موارد شدید و مقاوم است و احتمال تأثیر آن برای شما وجود دارد.
در مورد نگرانی شما از تأثیر بر حافظه و شغل: عوارض جانبی مدرن ECT معمولاً کوتاهمدت است و بیشتر بر حافظه اخیر تأثیر میگذارد. اختلال در حفظ دیالوگ ممکن است موقتی باشد و در طول دوره درمان و پس از آن مدیریت میشود. تیم درمانی میتواند با تنظیم دقیق پروتکل، خطر را به حداقل برساند. برای تصمیمگیری نهایی و بررسی دقیق تمام جوانب، ضروری است این گزینه را با روانپزشک معالج خود به طور کامل مطرح کنید.
متخصص روانپزشک
من به عنوان بیمار دوقطبی سالها با این مشکل دست و پنجه نرم کردم،ولی بعد بارها خودکشی اعتیاد و…درمان که نشدم بدتر هم شد،توی بیمارستان بخش اعصاب و روان بستری بودم دختری که تخته بغل من بود جلسات شوک درمانی داشت واقعا تاثیر بدی نداشت این دختر که دچار شوک شدید عاطفی بود به وسیله این درمان دچار فراموشی سر شدن اعصاب در ناحیه مغز شده بود و احساسات رو خیلی کم حس میکرد
من بعد گذشته ۱۵سال همه داروهام رو قطع کردم چون هر مریضی چه از نظر عاطفی چه خانواده چه مالی باید تحته حمایت باشه که متاسفانه من هیچ کدوم رو نداشتم
به هر حال به خودم یاد دادم که این سرنوشت توست و اگه باهاش بجنگی یا میکشتت یا بدتر میشی پس بهتر تحملش کنی،این بیماری سالهاست با من مونده و میماند عادت اینه که مثل یه دوست یا بهتر بگم تنها دوست من توزندگیم شده
امیدوارم ادما سلامت باشن وکسی دچار این بیماری نشه
سلام. حرفهایی که گفتید نشان میده سالها فشار و رنج زیادی را بهتنهایی تحمل کردهاید و این قابل درکه. اختلال دوقطبی اگرچه مزمن است، اما با درمان درست و پیگیری منظم میتواند قابلکنترل باشد و لزوماً به بیحسی یا از دست دادن احساسات منجر نمیشود. شوکدرمانی فقط در شرایط خاص و مقاوم به درمان استفاده میشود و امروز با روشهای ایمنتری انجام میشود. پیشنهاد میکنم اگر امکانش را دارید دوباره به روانپزشک مراجعه کنید تا بدون فشار و با در نظر گرفتن شرایط زندگیتان، گزینههای درمانی ملایمتر بررسی شود. شما شایسته آرامش و حمایت هستید، حتی اگر دیر به نظر برسد.
سلام خدمت عزیزان
تجربه بنده به عنوان یک بیمار افسردگی
من تمام راههای در مان رو رفتم هیچ کدوم به طور قطعی در مان نداشت تنها و بهترین راه جلو گیری و در مان گام به گام شرکت در جلسات افسردگان گمنام یا معتادان گمنام و تجربه گرفتن از اعضای قدیمی بهبود یافته هستش که
شرطه در مان با این روش یک صبر و حوصله دوم ایمان داشتن هستش در این روش هزینه در مانی وجود ندارد فقط باید تحمل داشته باشی و انتظار در مان یک روزه نداشته باشی
این تجربه شخصی یک بیمار افسردگی شدید و معتاد به انواع و اقسام قرصهای افسردگی هزار برابر قویتر از مواد مخدر و محرک بوده
سلام. از اینکه تجربه شخصی خود را با این دقت و دلسوزی به اشتراک گذاشتید، بسیار سپاسگزاریم کاوه عزیز. تجربه شما به خوبی نشان میده که راههای بهبودی متنوع و عمیق هستند و برای برخی افراد، مشارکت در گروههای حمایتی مانند افسردگان گمنام، با تاکید بر صبر، حوصله و بهرهگیری از تجربه دیگران، میتواند بسیار کارساز باشد. این رویکرد مبتنی بر حمایت جمعی و درونی، مکملی ارزشمند برای درمانهای تخصصی است. با این حال، جایگزین کردن این روش با درمانهای دارویی یا رواندرمانی که توسط پزشک تجویز شده، بدون مشورت با متخصص، میتواند خطرناک باشد. بهترین مسیر اغلب تلفیقی از این رویکردهای حمایتی با پیگیری برنامه درمانی شخصیشده توسط روانپزشک یا روانشناس است.
تشکر مجدد از شما برای این اشتراک گذاری صادقانه که میتواند برای دیگران نیز امیدبخش باشد.
سلام ببخشید شوک درمانی میتونه تشنج عصبی رو خوب کنه؟
سلام. شوکدرمانی یا ECT معمولاً برای درمان اختلالات شدید روانپریشی، افسردگی مقاوم به درمان یا برخی اختلالات روانی دیگر استفاده میشود و به طور مستقیم تشنج عصبی یا صرع را درمان نمیکند. در واقع ECT میتواند باعث تشنج کوتاهمدت کنترلشده در مغز شود، اما این با تشنج عصبی یا صرع متفاوت است و درمان جایگزین آن نیست. برای درمان تشنج عصبی، داروهای ضدتشنج و پیگیری نزد متخصص مغز و اعصاب مناسب هستند.
متخصص مغزواعصاب