برای درمان مار گزیدگی و نیش زنبور چه کنیم؟

مار گزیدگی و نیش زنبور

مار گزیدگی و نیش زنبور چگونه هستند؟

اغلب افراد از مار گزیدگی و نیش زنبور هراسانند اما زمانی که اطلاعات بیشتری در ارتباط با انواع گزیدگی ها داشته باشیم در هنگام مواجهه راه حل مناسب درمانی را انتخاب می کنیم.

مار گزیدگی

گزش مار سمی به ندرت کشنده است، اما همیشه باید به عنوان اورژانس پزشکی درمان شود. حتیمار گزیدگی بی ضرر ممکن است جدی باشد، زیرا می تواند منجر به واکنش حساسیتی یا عفونت شود. گزش مارهای سمی می تواند مجموعه ای از علائم از جمله درد موضعی، تورم، تشنج، تهوع و حتی فلج را ایجاد کند. مار گزیدگی معمولا در همان زمان مشخص می شود، اما ممکن است به سرعت اتفاق بیفتد و مار نیز ناپدید شود. همه ی مار گزیدگی ها باید طوری درمان شوند که انگار همه ی آن ها سمی هستند. اغلب مارهای سمی در ایالات متحده از نوع پیت وایپر هستند، که با فرورفتگی بین چشم هایشان و حفره ی بینی تشخیص داده می شوند، این فرورفتگی ناحیه ی حساس به حرارت در این مارهاست. با این که همه ی پیت وایپر ها سر مثلثی شکل دارند، همه ی مارهایی که سر مثلثی شکل دارند سمی نیستند.

علل و علایم همراه با مار گزیدگی:

علائم عمومی مار گزیدگی: علایمی که ممکن است در همه ی انواع مار گزیدگی ها دیده شود.

  • زخمی با دو سوراخ
  • تورم و قرمزی اطراف زخم
  • درد در محل گزش
  • تنفس سخت
  • تهوع و استفراغ
  • تاری دید
  • تعریق و ترشح بیش از حد بزاق
  • بی حسی در صورت و اندام ها

برخی از مارهای سمی علائم مخصوص به نوع شان ایجاد می کنند.

مارزنگی: این مارها حلقه ای در انتهای دم شان وجود دارد که وقتی احساس خطر می کنند آن را تکان می دهند، این حرکت باعث ایجاد صدای زنگوله می شود و هشداری برای افراد است که از آن دوری کنند. این نوع مار تقریبا در همه ی زیست بوم ها یافت می شود و به فضاهای باز که می تواند زیر نور خورشید استراحت کند، مانند تخته ی سنگ ها یا تنه ی درختان، علاقمند است. علائم همراه با گزیدگی مار زنگی فوری ایجاد می شوند و شامل درد شدید، افتادن پلک ها، فشار خون پایین، تشنگی، خستگی یا ضعف عضلانی می شود.

مار زهردار آبی (water moccasin, cottonmouth): درون دهان این مار با لایه ای سفید، از جنس کتان پوشیده شده است. مار بالغ پوست قهوه ای تیره یا مشکی با خطوط متقاطع قهوه ای تیره یا مشکی دارد. مار جوان تر خطوط متقاطع نارنجی یا قهوه ای یا دم زرد رنگ دارد. علائم گزش آن با علائم مار copperhead مشترک است. علائم اختصاصی شامل درد و علائم فوری، تغییر رنگ پوست، شوک، فشار خون پایین و ضعف می شود.

مارهای copperhead: مارهای قرمز یا طلایی رنگ با خطوط به شکل ساعت شنی هستند. اغلب در جنگل ها، مرداب ها، مناطق صخره ای و رودخانه های ایالات شرقی یافت می شوند. این مارها وحشی نیستند و اغلب گزیدگی با آن ها وقتی اتفاق می افتد که افراد نزدیک آن ها یا روی آن ها قدم بگذارند. همانطور که پیش از این ذکر شد علائم اختصاصی مشترک با مارهای water moccasin دارند که شامل درد و علائم فوری، تغییر رنگ پوست، شوک، فشار خون پایین و ضعف می شود.

مارهای مرجانی (coral snake): این مارها خطوط مشکی، زرد و طلایی دارند و اغلب با نوعی از مارهای غیرسمی (king snake) اشتباه گرفته می شوند. با دقت به اینکه خطوط قرمز، خطوط طلایی را قطع می کنند می توان این مارها را تشخیص داد. آن ها در چوب ها، مرداب ها، و نواحی شنی جنوب ایلات متحده امریکا زندگی می کنند. اغلب زیرِ زمین و توده های برگ پنهان می شوند. علائم مخصوص گزش مارهای مرجانی عبارتند از دردی که فوری نیست و علائمی که ساعاتی پس از گزیدگی ایجاد می شوند، مثل: تشنج، افتادگی پلک ها، تغییر رنگ پوست، درد شکم، دشواری در بلع، سردرد، شوک، فلج

کمک های اولیه برای مار گزیدگی چیست؟

در هنگام مار گزیدگی لازم است فورا درمان اورژانس انجام شود. اما نکاتی وجود دارد که لازم است به خاطر سپرده شود:

  • فورا با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید.
  • به زمان گزیدگی دقت کنید.
  • آرام باشید و بی حرکت بمانید زیرا حرکت ممکن است باعث انتقال سریعتر سم در بدن شود.
  • لباس ها یا جواهرات اطراف محل گزش را جدا کنید زیرا ناحیه اطراف گزش ممکن است متورم شود.
  • اجازه ندهید فرد راه برود، وی را با وسائل جابجا کنید.
  • مار را نکشید و حمل نکنید، اگر می توانید از آن عکس بگیرید اما وقت خود را برای شکار آن تلف نکنید.

تکنیک های کمک های اولیه قدیمی بسیاری هستند که اکنون به علت اینکه کمک کننده نیستند یا حتی مضر هستند کنار گذاشته شده اند:

  • تورنیکت استفاده نکنید.
  • از محل زخم به داخل برش نزنید.
  • کمپرس سرد استفاده نکنید.
  • به جز داروهای تجویز شده توسط پزشک داروی دیگری به بیمار ندهید.
  • برای مکیدن سم به بیرون تلاش نکنید.
  • از ابزارهای پمپ کننده استفاده نکنید، این دستگاه ها پیش از این برای پمپ سم به خارج پیشنهاد می شدند اما اکنون اعتقاد بر این است که ضرر بیشتری دارند.

درمان های مار گزیدگی:

مهم ترین کاری که باید برای مار گزیدگی انجام داد رساندن بیمار به اورژانس پزشکی است. پزشک داخلی بیمار را ارزیابی می کند تا درمورد درمان اختصاصی تصمیم بگیرد. در برخی موارد گزیدگی مار سمی تهدید کننده ی حیات نیست. شدت آسیب به محل گزش، سن و سلامتی بیمار بستگی دارد. اگر گزش جدی نباشد، پزشک زخم را تمیز می کند و به بیمار واکسن کزاز می زند. اگر شرایط تهدید کننده ی حیات باشد، پزشک ضد سم تجویز می کند، که ماده ای است که برای مقابله با علائم گزیدگی ساخته شده است. ضدسم به بیمار تزریق می شود، هرچه زودتر تزریق شود، تاثیر بیشتری دارد.

نیش زدگی زنبور

برای اغلب افراد نیش زدن زنبور تنها یک مساله ی آزار دهنده است. فرد ممکن است درد تیز کوتاه، تورم، قرمزی، گرما و خارش در محل نیش را تجربه کند اما عارضه ی جدی ای ندارد. اگر فرد به زنبورها حساسیت داشته باشد یا دفعات متعدد نیش زده شود، نیش زنبور می تواند مشکلات بیشتری ایجاد کند. حتی ممکن است تهدید کننده ی حیات باشد. زنبور عسل تنها زنبوری است که پس از نیش زدن می میرد بقیه زنبورها نیش را از دست نمی دهند و ممکن است بیش از یک بار فرد را نیش بزنند.

علایم همراه با نیش زنبور:

اگر زنبور فردی را نیش بزند، سمی به جا می گذارد که می تواند باعث درد و سایر علائم شود. برخی از افراد به این سم حساسیت دارند. حساسیت خفیف می تواند باعث قرمزی و تورم شدید در محل نیش زدگی شود. حساسیت شدید(شوک آنافیلاکسی) می تواند باعث کهیر، رنگ پریدگی پوست، خارش شدید، تورم زبان و گلو، دشواری تنفس، افزایش ضربان قلب، تهوع و استفراغ، اسهال، گیجی و از دست دادن هوشیاری شود.

درمان های خانگی برای نیش زنبور:

در صورتی که فرد به زنبور حساسیت ندارد یا علائم واکنش حساسیتی شدید را تجربه نمی کند می توان از درمان های خانگی برای اغلب نیش زدگی ها استفاده کرد. اگر نیش زدگی با زنبور عسل است، نیش را فورا با لبه ی ناخن یا لبه ی یک کارت از محل خارج کنید. این حزکت در راستای کاهش مقدار سم آزاد شده به پوست، انجام می شود. محل گزش را با آب و صابون بشویید. سرد کردن محل نیش زدگی موثرترین روش برای کاهش جذب سم است، همچنین این کار به کاهش تورم کمک می کند.به علاوه درمان های خانگی می توانند به کاهش علائم نیش زنبور کمک کنند، گرچه از لحاظ علمی تایید شده نیستند.

عسل: عسل به بهبود زخم، درد، و خارش کمک می کند. برای استفاده از عسل، مقدار کمی از آن را روی محل قرار دهید و با یک باند روی آن را بپوشانید و تا حدود یک ساعت آن را نگه دارید.

جوش شیرین: جوش شیرینی که با آب حالت خمیری پیدا کرده می تواند با خنثی کردن سم به کاهش درد، خارش و تورم آن کمک کند. لایه ی ضخیمی از خمیر را روی محل نیش زدگی قرار دهید و آن را با باند بپوشانید. بعد از ۱۵ دقیقه می توانید آن را برداشته و درصورت نیاز لایه ی دیگری قرار دهید.

سرکه ی سیب: سرکه ی سیب نیز می تواند به خنثی کردن سم زنبور کمک کند. محل نیش زدگی را حداقل برای مدت ۱۵ دقیقه در سرکه سیب قرار دهید یا پارچه یا باندی که در سرکه غوطه ور کردید را روی محل نیش زدگی قرار دهید.

خمیردندان: خمیردندان به دلیل نامعلومی به نیش زدگی با زنبور کمک می کند. برخی افراد معتقدند خمیردندان بازی سم اسیدی زنبورعسل را خنثی می کند. اگر درست باشد خمیردندان برای سایر زنبورها که سم بازی دارند موثر نیست.

مواد ترد کننده ی گوشت: موادی که برای ترد کردن گوشت مورد استفاده قرار می گیرند نیز می توانند با تجزیه پروتئین باعث کاهش درد و خارش شوند. مقداری از این مواد را به شکل یک به چهار در آب حل کنید و حدود نیم ساعت روی محل نیش قرار دهید.

قرص آسپرین: قرص آسپرین مرطوب یا خمیری که با قرص آسپرین و آب تهیه شده است یک درمان خانگی محبوب است که برای کاهش درد و تورم به کار می رود. گرچه مطالعات نشان داده اند این کار قرمزی را افزایش می دهد و در کاهش تورم و درد در مقایسه با یخ تاثیر بهتری ندارد.

مواد گیاهی: برخی گیاهان و روغن ها خواص ترمیم زخم دارند و می توانند به بهبود علائم نیش زدگی زنبور کمک کنند از جمله ژلی که در برگ آلوورا وجود دارد، کرم کالندولا که خاصیت آنتی سپتیک دارد و برای کاهش تحریک پذیری موثر است، روغن اسانس اسطوخودوس (لوندر) خواص ضدالتهابی دارد و می تواند به کاهش تورم کمک کند، کمی از آن را با یک روغن دیگر مانند روغن نارگیل یا زیتون رقیق کرده و چند قطره از محلول در محل نیش زدگی بچکانید، روغن درخت چای خاصیت آنتی سپتیک دارد و درد را بهتر می کند، آن را نیز رقیق کرده و یک قطره از آن را استفاده کنید، نارون کوهی (witch hazel) یک گیاه آزموده شده برای گزش حشرات و نیش زنبور است. می تواند به کاهش التهاب، درد و خارش کمک کند.

چه زمانی لازم است برای نیش زنبور به پزشک مراجعه شود؟

اغلب نیش زدگی زنبورها نیازی به پزشک ندارد.

  • اما درصورتی که فرد هرکدام از علائم حساسیت شدید مانند دشواری تنفس، کهیر، یا گیجی داشته باشد لازم است به اورژانس مراجعه شود.
  • نباید خود فرد تا محل اورژانس رانندگی کند.
  • اگر از EpiPen استفاده کرده اید باید به پزشک مراجعه کنید.
  • اگر تعداد زیادی نیش زدگی دارید به اورژانس مراجعه کنید.
  • اگر بعد از گذشت چند روز علائم نیش زدگی زنبور بهبود پیدا نکرد به پزشک مراجعه کنید.

تنظیم و ترجمه: فائزه باستان

منبع: healthline

  دکترتو: نوبت دهی اینترنتی پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید

نظر دهید