با انواع تشنج و دلایل آن آشنا شوید

دلایل تشنج چیست؟

صرع یا تشنج چیست؟

صرع یک اختلال الکتریکی ناگهانی و کنترل نشده در مغز است و زمانی که برخی از سلول های عصبی در مغز عملکردی غیرعادی و شدید داشته باشند، اتفاق می افتد. تشنج می تواند در رفتار، حرکات یا احساسات شما و سطح آگاهی تغییرات ایجاد کند. اگر بیش از دوبار تشنج کنید یا تشنج های عود کننده داشته باشید، شما مبتلا به صرع هستید.انواع مختلفی از تشنج وجود دارد که شدت آن متفاوت است. تشنج با توجه به محل و چگونگی شروع آن ،دسته بندی می شود. بیشتر تشنج ها از ۳۰ ثانیه تا ۲دقیقه طول می کشند. تشنجی که بیش از ۵دقیقه طول بکشد یک اورژانس پزشکی است. تشنج ها بیشتر از آنچه فکر می کنید، شایع هستند. تشنج ممکن است پس از سکته ی مغزی، آسیب به سر، یک عفونت مانند مننژیت یا بیماری های دیگری اتفاق بیافتد. در بسیاری از موارد علت تشنج نامشخص است.بیشتر اختلالات تشنج را می توان با دارو کنترل کرد، اما هنوز مدیریت تشنج می تواند تاثیر قابل توجهی بر زندگی روزمره ی فرد مبتلاداشته باشد. خبر خوب این است که شما می توانید با کمک پزشک خود کنترل تشنج و عوارض جانبی دارو را تعدیل بخشید.

علائم تشنج چیست؟

نشانه ها و علائم تشنج می تواند از خفیف تا شدید و بسته به نوع تشنج متفاوت باشد. نشانه های تشنج ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • گیجی موقت
  • خیره شدن
  • حرکات پرشی غیرقابل کنترل دست ها و پاها
  • از دست دادن هوشیاری یا آگاهی
  • علائم شناختی یا حسی، مانند ترس، اضطراب یا آشنا پنداری

پزشکان به طور کلی تشنج را به دو نوع کانونی یا گسترده، بر اساس نحوه و مکان شروع فعالیت غیر طبیعی مغز دسته بندی می کنند. اگر چگونگی ایجاد تشنج مشخص نباشد، به عنوان تشنج نامشخص دسته بندی می شود. به شکل کلی دو نوع اصلی تشنج با نام تشنج کانونی یا فوکال و تشتج گسترده یا جنرال وجود دارد.

تشنج کانونی یا فوکال

در بخش خاصی از مغز شروع می شود و بر اساس بخشی که در آن اتفاق می افتد، نام گذاری می شود. تشنج های کانونی یا فوکال می توانند تأثیرات جسمی و حسی را ایجاد کنند ممکن است این نوع از تشنج موجب درک پدیده هایی شود که وجود ندارد. حدود ۶۰ درصد افراد مبتلا به صرع تشنج کانونی را دارند، که گاهی اوقات تشنج جزئی یا پارشیال نامیده می شود. بعضی مواقعنشانه های تشنج کانونی می تواند با علائم بیماری های روانی یا انواع اختلالات عصبی اشتباه گرفته شود.

پزشکان این نوع تشنج را به سه گروه تقسیم می کنند:

تشنج های کانونی ساده: تشنج کانونی ساده باعث تغییر درک حواس نسبت به محیط اطراف می شود: بوها یا طعم های عجیب و غریبی احساس می شود و انگشتان، بازوها یا پاها به طور ناگهانی منقبض می شود. همچنین ممکن است نورهای چشمک زن دیده شود و یا سرگیجه به وجود بیاید. فرد هوشیار است، اما ممکن است تعرق یا تهوع داشته باشد.

تشنج کانونی پیچیده: معمولا در بخشی از مغز که احساسات و حافظه را کنترل می کند، اتفاق می افتد. در تشنج کانونی پیچیده ممکن است هوشیاری فرداز دست روداما هوشیار به نظر می رسد. حتی ممکن است حالاتی مانند اوغ زدن، به هم فشردن یا گاز گرفتن لب ها، خنده، یا گریه رخ دهد. از نظر طول مدت، تشنج پیچیده می تواند تا چند دقیقه طول بکشد.

دکترتو: سامانه نوبت دهی اینترنتی پزشکان

تشنج ثانویه ی گسترده: در یک قسمت از مغز شروع شده و به سلول های عصبی در هر طرف گسترش می یابد. همچنین ممکن است بعضی از علائم بالینی تشنج گسترده مانند پرش های تشنجی و انقباض عضلانی وجود داشته باشند.

تشنج گسترده یا جنرال

زمانی که سلول های عصبی در هر دو طرف از مغز سیگنال های غیرعادی و شدیدی ارسال کنند این اتفاق می افتد. این سیگنال ها می توانند باعث ایجاد اسپاسم عضلانی، تاری دید و یا به زمین افتادن شوند.نوع تشنج همیشه یک یا دو مورد نیست: شروع تشنج در برخی افراد می تواند یک نوع باشد، اما در ادامه تبدیل به یک نوع دیگر شود.

برخی از تشنج ها که به راحتی طبقه بندی نمی شوند را تشنج های نامشخص می نامند و می توانند علایم حسی و جسمی را به وجود آورند.
شش نوع تشنج گسترده وجود دارد:

تشنج تونیک کلونیک: تشنج تونیک کلونیک یا صرع بزرگ، قابل توجه ترین نوع تشنج است. هنگامی که شما دچار این نوع تشنج می شوید، بدن شما سفت میشود و شروع به لرزش می کند،بازوها و پاها پرش ریتمیک دارند و هوشیاری خود را از دست داده و حتی گاهی اوقات کنترل مثانه یا روده خود را از دست می دهید. این نوع تشنج معمولا بین ۱ تا ۳ دقیقه طول می کشد – اگر بیشتر طول بکشد، باید با اورژانس تماس بگیرید.می تواند منجر به مشکلات تنفسی شود و یا زبان و یا لپ خود را گاز بگیرید.

تشنج کلونیک: موجب اسپاسم عضلانی می شود، که اغلب ایجاد پرش های ریتمیک صورت، گردن و عضلات بازو می کند. ممکن است چند دقیقه طول بکشد.

تشنج تونیک: عضلات بازوها، پاها یا تنه سفت می شوند. معمولا کمتر از ۲۰ ثانیه طول می کشد و اغلب زمانی که در خواب هستید، اتفاق می افتد. اما اگر در آن زمان ایستاده باشید، تعادل خود را از دست خواهید داد و به زمین می خورید.این مورد در افراد مبتلا به نوعی صرع شناخته شده به نام سندرم لنوکس گستو، نوعی صرع که در زمان کودکی آغاز می شود، رایج است، هرچند افرادی با انواع دیگر صرع نیز می توانند این تشنج را داشته باشند.

تشنج آتونیک یا حملات سقوط: در این نوع تشنج فرد تمام کنترل عضلات خود را از دست داده و ممکن است سر به سمت جلو برود، اگر چیزی در دست دارید، رها می شود و اگر ایستاده باشید، ممکن است به زمین بخورید. معمولا کمتر از ۱۵ ثانیه طول می کشد، اما ممکن است در برخی افراد چندین بار رخ دهد. به علت خطر سقوط، افرادی که احتمال تشنج آتونیک دارند، نیاز به پوشیدن چیزی شبیه یک کلاه ایمنی برای محافظت از سر خود دارند.
احتمال این نوع تشنج در افرادی که مبتلا به سندرم لنوکس گستو و نوع دیگری از صرع به نام سندرم دراوت یا سندرم صرع شیرخوارگی هستند، بیشتر است.

تشنج میوکلونیک: عضلات به طور ناگهانی دچار پرش می شوند، مانند زمانی که شما شوکه شده اید. ممکن است مانند تشنج آتونیک در همان قسمت مغز شروع شود، و برخی افراد تشنج میوکلونیک و آتونیک را با هم دارند.

تشنج کوچک: در این نوع تشنج به نظر می رسد که از محیط اطراف خود جدا شده اید و به آنها پاسخ نمی دهید.
هوشیاری خود را به طور مختصر از دست می دهید و علائمی مانند خیره شدن و پلک زدن چشمها، حرکت چشم ها به سمت پشت سر به گونه ای که سفیدی چشم پیدا می شود و حرکات متعدد گوش و لب ها را دارید. معمولا تنها چند ثانیه طول می کشد و ممکن است فرد اتفاقات رخ داده را به یاد نداشته باشد. در کودکان زیر ۱۴ سال رایج است.

 تشنج در برخی از موقعیت ها می تواند منجر به شرایطی خطرناک برای شما یا دیگران شود. ممکن است در معرض خطرهای زیر باشید:

سقوط کردن یا زمین خوردن: سقوط کردن در حین تشنج ممکن است باعث آسیب به سر یا شکستگی استخوان ها شود.

غرق شدن: اگر در هنگام شنا یا حمام کردن دچار تشنج شوید، خطر غرق شدن تصادفی وجود خواهد داشت.

تصادفات اتومبیل: اگر در حال رانندگی یا استفاده از تجهیزات دیگر هستید، تشنجی که سبب از دست رفتن آگاهی و کنترل شود، خطرناک است .

عوارض در بارداری: تشنج در دوران بارداری برای مادر و جنین خطرناک است و برخی از داروهای ضد صرع نیز خطر بروز نقایص را افزایش می دهند. در صورت ابتلا به صرع و قصد بارداری، حتما به پزشک خود جهت تنظیم داروها و تحت نظر بودن در دوران بارداری مراجعه کنید.

مشکلات روحی و روانی: احتمال ابتلا به مشکلات روانی مانند افسردگی و اضطراب در افراد مبتلا به تشنج بیشتر است. مشکلات ممکن است ناشی از وضعیت تشنج و همچنین عوارض جانبی داروها باشد.

دلایل ایجاد تشنج چیست؟

سلول های عصبی یا نورون ها با ایجاد، ارسال و دریافت امواج الکتریکی، باعث برقراری ارتباط در مغز می شوند. هر چیزی که این مسیرهای ارتباطی را مختل کند می تواند منجر به تشنج شود.
گاهی اوقات تشنج به دلایل زیر است:

  • صرع شایع ترین علت تشنج است، اما هر کسی که تشنج کند، صرع ندارد.
  • تب بالا، که می تواند ناشی از عفونت هایی مانند مننژیت باشد.
  • کمبود خواب
  • کمبود سدیم خون (هیپوناترمی)، که ممکن است داروهای مدر یا دیورتیک موجب آن باشند.
  • برخی داروها مانند داروهای ضد درد، ضد افسردگی یا داروهای درمان ترک سیگار، که آستانه تشنج را پایین می آورند.
  • آسیب به سر که موجب خونریزی مغزی شود.
  • سکته مغزی
  • تومورهای مغزی
  • داروهای غیرقانونی یا تفریحی مثل آمفتامین ها یا کوکائین
  • سوء مصرف الکل، در طول زمان قطع الکل یا مسمومیت شدید با آن

برای کنترل تشنج چه کارهایی باید انجام داد؟

در اینجا چند گام برای کمک به کنترل تشنج ارائه شده :

مصرف درست داروها: بدون مشاوره با پزشک خود دوز داروها را تنظیم نکنید. اگر احساس می کنید که دوز داروهایتان باید تغییر کند، به پزشک خود مراجعه کنید.

خواب کافی: کمبود خواب باعث تشنج می شود. اطمینان حاصل کنید که شبها به اندازه کافی می خوابید.

استفاده از دستبندهای طبی هشدار دهنده: این کار به کارکنان اورژانسی کمک خواهد کرد که در صورت تکرار تشنج به نحو صحیح شما را درمان کنند.

فعالیت: ورزش کردن و فعالیت به حفظ سلامت جسمی و کاهش افسردگی کمک می کند. حتما به اندازه کافی آب بنوشید و اگر در حین ورزش خسته شدید، استراحت کنید.

انتخاب شیوه ی زندگی سالم: مدیریت استرس، محدود کردن نوشیدنی های الکلی و اجتناب ازمصرف سیگار، مواردی است که شما را به زندگی سالم سوق می دهد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر هر کدام از موارد زیر اتفاق افتاد، فوری به دکتر اعصاب و روان مراجعه کنید:

  • تشنج بیش از پنج دقیقه طول بکشد.
  • عدم بازگشت تنفس یا آگاهی پس از توقف تشنج به حالت طبیعی
  • بلافاصله تشنج دوم رخ دهد.
  • تب بالا
  • تجربه ی گرمازدگی
  • بارداری
  • دیابت
  • آسیب در طول تشنج
  • اگر برای اولین بار تشنج را تجربه کردید، توصیه های پزشکی را پیگیری کنید.

تنظیم و ترجمه: مهشاد معظم

منابع: webMD  mayoclinic  healthline

   دکترتو: نوبت دهی اینترنتی پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید
  1. سلام پسرم ۱۴ سالشه امروز که ناگهانی واتفاقی برای اولین بار دچارتشنج شد که شامل از دست دادن موقت هشیاری،خیره شدن چشم ها،حالت تهوع،وپرش دست وپا بود
    لطفا بگید باید به چه تخصص پزشکی مراجعه کنم و آیا این مسأله خطر ناکه؟؟?

دیدگاه شما

نظر دهید