فهرست مطالب
به طور معمول، مقدار مشخصی فشار در داخل جمجمه وجود دارد. به این فشار، فشار داخل جمجمه (ICP) گفته میشود. افزایش ICP زمانی است که فشار داخل جمجمه افزایش مییابد. افزایش ICP یک بیماری جدی است که باید فورا درمان شود. به صورت نرمال زمانی که فشار مغز افزایش مییابد، بدن سعی میکند تا با این تغییرات سازگار شود و فشار را به حالت عادی بازگرداند. اما اگر فشار کاهش نیابد، باید با کمک اقدامات پزشکی مورد نیاز، فشار مغز را کاهش داد. در این مقاله از دکترتو به بررسی راههای پایین آوردن فشار مغز خواهیم پرداخت.
راههای پایین آوردن فشار مغز در بیمارستان
از آن جایی که در بیشتر موارد افزایش فشار مغز میتواند عوارض جدی ایجاد کند، بهترین گزینه برای مدیریت ICP، مراجعه به موقع به بیمارستان است. خصوصا در صورتی که فشار داخل مغز به صورت ناگهانی افزایش یابد، بیمار باید سریعا در بخش مراقبتهای ویژه بیمارستان تحت درمان قرار بگیرد.
در بیمارستان با توجه به علت زمینهای بروز چنین شرایطی، از راههای پایین آوردن فشار مغز استفاده میکنند، تا فشار به حالت طبیعی برگردد؛ بنابراین ابتدا پزشک با بررسی سابقه پزشکی بیمار و انجام معاینات فیزیکی اولیه علت را تشخیص میدهد تا در ادامه با کمک روشهای موثر موجود، فشار بالای مغز را کنترل کند. به صورت کلی روشهای مدیریت ICP در بیمارستان شامل موارد زیر است:
- درمان دارویی
- تنظیم موقعیت سر و بدن
- مدیریت اکسیژنرسانی به مغز و اندامها
- تخلیه مایع مغزی نخاعی
- جراحی در صورت نیاز برای کم کردن فشار بالای مغز
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic
If you have sudden increased intracranial pressure, you’ll receive treatment in the intensive care unit (ICU) of a hospital. Your healthcare team will closely monitor your neurological and vital signs.
ترجمه فارسی:
در صورتی که فشار داخل جمجمه به صورت ناگهانی افزایش یافته باشد، باید در بخش مراقبتهای ویژه بیمارستان تحت درمان قرار بگیرید تا یک تیم پزشکی، علائم عصبی و حیاتی شما را از نزدیک تحت نظر داشته باشد.

۱. درمان دارویی برای کاهش فشار مغز
در اولین اقدام برای درمان فشار بالای مغز، تیم پزشکی از درمان دارویی استفاده میکند. برخی از داروها میتوانند به کاهش یا جلوگیری از ورم مغزی یا ادم مغزی کمک کنند. در صورتی که علت بالا رفتن فشار داخل مغز، عفونت باشد، پزشک برای درمان، آنتی بیوتیک تجویز میکند.
گاهی هم پزشک بنا به شرایط بیماران، داروهایی برای کنترل درد، اضطراب یا کنترل تشنج به بیمار میدهد. داروهای دیگری که ممکن است برای کاهش فشار مغز تجویز شوند شامل داروی مانیتول یا سالین هیپرتونیک برای حذف مایع اضافی از بدن و داروهای کاهش دهنده تولید مایع مغزی نخاعی در مغز است.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs
a short course of steroid medicine to relieve headaches and reduce the risk of vision loss.
ترجمه فارسی:
یک دوره کوتاه داروی استروئیدی برای کاهش سردرد و کاهش خطر از دست دادن بینایی تجویز میشود.
۲. تنظیم وضعیت سر و بدن
یکی دیگر از راههای پایین آوردن فشار مغز در بیمارستان، تنظیم موقعیت سر و بدن بیمار است. زمانی که بیمار با فشار بالای مغز به بیمارستان مراجعه میکند، پزشک با بالا بردن سر و ثابت نگه داشتن موقعیت سر و بدن بیمار، از بروز خطرات احتمالی جلوگیری کرده و فشار بالای مغز را کنترل میکند.
۳. کنترل تنفس و اکسیژن رسانی
برخی از افرادی که با فشار بالای مغز به بیمارستان مراجعه میکنند، با مشکلات تنفسی یا اختلال در اکسیژنرسانی هم مواجه هستند. این عارضه خطر آسیب مغزی یا ازکارافتادن اندامها را افزایش میدهد و به نوبه خود باعث بالاتر رفتن فشار میشود. به همین دلیل هم یکی دیگر از راههای پایین آوردن فشار مغز، حمایت تنفسی و کنترل اکسیژنرسانی در بیماران است. تیم پزشکی با لولهگذاری و تهویه مکانیکی، وضعیت تنفسی بیمار را کنترل میکند.
۴. تخلیه مایع مغزی نخاعی (CSF)
یکی از علل بالا رفتن فشار داخل مغز، افزایش حجم مایع مغزی نخاعی در داخل مغز است. به همین دلیل هم باید برای کم کردن فشار، مایع مغزی نخاعی اضافی تخلیه شود. تخلیه مایع مغزی نخاعی یا خون اضافی اطراف مغز یکی دیگر از راههای پایین آوردن فشار مغز است که در آن یک لوله نازک و انعطافپذیر را در اطراف فضای پر از مایع در جمجمه قرار میدهند. مایع اضافی از طریق این لوله تخلیه میشود.
۵. جراحی برای کاهش فشار مغز
در برخی موارد، زمانی که سایر راههای پایین آوردن فشار مغز به میزان کافی موثر نیست، ممکن است به جراحی نیاز باشد. خصوصا اگر بالا رفتن فشار مغز بینایی را بدتر کند یا این که بیمار را در خطر از دست دادن بینایی قرار دهد، جراحی در نظر گرفته میشود.
روشهای مختلفی برای جراحی مغز وجود دارد که باید با توجه به علت زمینهای و شرایط بیمار، انتخاب شوند. گاهی اوقات جراح باید بخشی از جمجمه را برای کاهش تورم بردارد. اگر سایر روشها به اندازه کافی برای پایین آوردن فشار مغز موثر نباشند، این آخرین راهحل درمانی است.
| علت بالا رفتن فشار مغز | راهکار پایین آوردن فشار مغز در بیمارستان |
|---|---|
| تورم یا ادم مغزی | درمان دارویی برای کاهش تورم مغز |
| التهاب مغزی | تجویز داروهای استروئیدی مانند دگزامتازون |
| عفونتهای مغزی | تجویز آنتیبیوتیک متناسب با علت عفونت |
| افزایش مایع مغزی نخاعی | تخلیه مایع مغزی نخاعی با لوله مخصوص |
| تجمع مایع اضافی در بدن | استفاده از داروهای دیورتیک |
| افزایش تولید مایع مغزی نخاعی | داروهای کاهنده تولید CSF |
| سردرد شدید و خطر آسیب بینایی | دوره کوتاه درمان استروئیدی |
| درد، اضطراب یا تشنج | داروهای کنترل درد، اضطراب و تشنج |
| وضعیت نامناسب سر و بدن | بالا نگه داشتن و تثبیت موقعیت سر |
| اختلال در اکسیژنرسانی | کنترل تنفس و حمایت اکسیژنی |
| مشکلات تنفسی حاد | لولهگذاری و تهویه مکانیکی |
| افزایش فشار همراه با خون اطراف مغز | تخلیه خون یا مایع اطراف مغز |
| تورم شدید مغز | برداشتن بخشی از جمجمه برای کاهش فشار |
| وجود تومور مغزی | درمان علت زمینهای با روش مناسب |
درمان و کنترل علت زمینه ای
همانطور که گفته شد، موارد مختلفی ممکن است باعث بالا رفتن فشار مغز شوند. بهعنوانمثال تومورهای مغزی یا عفونت از اصلیترین موارد هستند؛ بنابراین بخش مهمی از راههای پایین آوردن فشار مغز، مربوط به کنترل عامل زمینهای است. با کنترل علت زمینهای میتوان در اکثر موارد بالا بودن فشار مغز را هم کنترل کرد.
بهعنوانمثال با تجویز آنتیبیوتیکها و درمان عفونت، فشار مغز هم به تدریج کنترل میشود. همچنین اگر افزایش فشار داخل جمجمه ناشی از سرطان مغز باشد، درمان سرطان میتواند به کاهش فشار داخل جمجمه کمک کند. حتی گاهی برای کاهش فشار، باید تومور مغزی با جراحی خارج شود.

آیا پایین آوردن فشار مغز در خانه ممکن است؟
فشار بالای مغز در بیشتر مواقع به درمان پزشکی نیاز دارد، اما میتوان از راههای پایین آوردن فشار مغز در خانه، برای کنترل فشار و جلوگیری از بروز عوارض جدیتر کمک گرفت. کاهش وزن و پیروی از یک رژیم غذایی کمسدیم و کمچرب، میتواند به میزان زیادی از بالا رفتن بیش از حد فشار مغز جلوگیری کند. محدود کردن مصرف کافئین، هیدراتاسیون کافی و بهداشت خواب هم میتوانند به کاهش فشار مغز در خانه کمک زیادی کنند.
مراقبت و توان بخشی بعد از کنترل فشار مغز
بعد از کاهش فشار مغز، هنوز هم خطر بالا رفتن فشار یا بروز عوارض مرتبط با آن وجود دارد. خصوصا اگر برای درمان از روشهای تهاجمی مانند شانت گذاری یا جراحی مغز استفاده شده باشد. به همین دلیل هم مراقبت مداوم، پیگیری علائم و خودداری از انجام فعالیتهای سنگین اهمیت زیادی دارد.
گاهی اوقات ممکن است بنا به تشخیص پزشک به مصرف برخی داروها نیاز باشد. فیزیوتراپی و انجام تمرینات توانبخشی هم میتواند به بهبود تعادل یا مشکلات حرکتی مرتبط با جراحی مغز و بالا بودن فشار مغز کمک کند. مراقبتهای بعد از کنترل فشار مغز هم به اندازه راههای پایین آوردن فشار مغز، اهمیت دارند.
نتیجه گیری
افزایش فشار داخل جمجمه، خصوصا اگر به صورت ناگهانی باشد، اغلب تهدیدکننده زندگی است. به همین دلیل هم درمان به موقع و انجام کارهایی برای پایین آوردن فشار مغز بسیار ضروری است. برای اکثر بیماران، راههای پایین آوردن فشار مغز، شامل روشهای درمانی تخصصی است که باید در بیمارستان و توسط کادر پزشکی انجام شود. با این حال انجام یکسری کارها در خانه هم میتواند تا حدودی فشار بالای داخل جمجمه را کنترل کند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!