هر آنچه که باید درباره داروی سوماتروپین بدانید.

سوماتروپین هورمون رشد ضروری برای رشد استخوان‌ها و عضلات بدن است که برای جبران کمبود رشد برای بزرگسالان و کودکان تجویز می‌شود. این آمپول به‌صورت عضلانی و زیرپوستی تزریق می‌شود. پزشکان برای جبران کوتاهی قد در کودکان یا کمبود هورمون رشد در بزرگسالان، سوماتروپین را تجویز می‌کنند. در ادامه این مطلب از دکترتو با ما باشید تا با سوماتروپین، نحوه مصرف، مزایا و عوارض سوماتروپین بیشتر آشنا شوید. اگر فرزند شما رشد کمتر از حد مطلوب دارد بهتر است در این باره با متخصص غدد مشورت کنید. شما می‌توانید از طریق دکترتو علاوه بر تعیین وقت حضوری با بهترین پزشکان به صورت متنی یا تلفنی در ارتباط باشید.

سوماتروپین چیست؟

سوماتروپین (Somatropin) نوعی هورمون رشد با عنوان تجاری (H. G. H (Human Growth Hormone)) است که به‌طور طبیعی در بدن تولید می‌شود و عامل اصلی رشد و نمو بدن به‌شمار می‌آید. هورمون رشد نه فقط برای کودکان که برای بزرگسالان نیز ضروری است و کمبود آن عوارض جدی مانند ریزش مو، خشکی پوست، ضعف عضلات، افزایش وزن، افسردگی، کاهش توجه و تمرکز، پوکی استخوان، ریسک بیماری‌های قلبی و عروقی و کاهش میل جنسی به‌دنبال دارد. 

نحوه مصرف سوماتروپین

این هورمون رشد به‌صورت آمپول تجویز می‌شود که به دو شکل زیرپوستی و عضلانی قابل مصرف است، اما شیوه تزریق زیرپوستی متداول‌تر است و بیشتر توصیه می‌شود. دقت داشته باشید که تزریق زیرجلدی نباید دوبار پشت سرهم در یک نقطه باشد. بهتر است قبل از مصرف، نحوه تزریق را از پزشک بپرسید یا دستورالعمل روی دارو را دقیق بخوانید. 

متن انگلیسی:
Some brands of this medication are given by injection into a muscle or under the skin. Some brands may only be injected under the skin. The way you inject this medicine will depend on the brand that you are using. Check with your pharmacist to ensure that the way you are injecting your medicine is correct
ترجمه متن:
برخی از برندهای تولید‌کننده این دارو، صرفا برای تزریق عضلانی و برخی هم برای تزریق زیرجلدی تجویز می‌شوند. برخی از برند‌ها ممکن است فقط زیر پوست تزریق شوند. نحوه مصرف سوماتروپین به نوع برند انتخابی بستگی دارد. برای اطمینان از صحیح بودن روش تزریق دارو با داروساز خود مشورت کنید.

webmd

بهترین محل تزریق سوماتروپین (آمپول سوماتروپین)

بهترین محل تزریق این هورمون رشد، ناحیه شکم یا باسن است. در تزریق زیرپوستی آمپول سوماتروپین که به چربی زیر پوست تزریق می‌شود، سرعت جذب دارو و ورودش به جریان خون کمتر است، به‌علاوه اینکه درد کمتری هم حین تزریق دارد. بهترین محل تزریق سوماتروپین در افرادی که با هدف بدنسازی سراغ آمپول سوماتروپین می‌روند، شکم و اطراف ناف است، چرا که میزان حجم چربی بدن در این قسمت بیشتر است و تزریق زیر پوستی در این ناحیه از بدن راحت‌تر خواهد بود.  

در تزریق عضلانی، دارو با سرعت بالاتری جذب بدن و وارد جریان خون می‌شود. بهترین محل تزریق آمپول این هورمون رشد در تزریق عضلانی نواحی زیر هستند: 

• دو طرف شکم
• بالای ران
• خارج ران
• ربع بیرونی باسن
• عضله دلتوئید
• پشت بازو

نحوه تزریق سوماتروپین دور ناف

بدنسازان برای افزایش قدرت عضلانی و کاهش چربی بدن سراغ تزریق زیرجلدی سوماتروپین در اطراف ناف می‌روند. وجود چربی‌های شکمی که در این منطقه جمع شده‌اند، علت انتخاب دور ناف برای تزریق است. 

بهترین زمان مصرف سوماتروپین

افراد از اواخر سی سالگی تا اوایل پنجاه سالگی باید هورمون رشد تزریق کنند. بهترین زمان مصرف سوماتروپین در این سال‌ها اول صبح بعد از بیدار شدن از خواب است. افراد پنجاه سال به بالا که غده هیپوفیز آن‌ها دیگر قادر به تولید طبیعی هورمون رشد نیست هم باید قبل خواب شبانه، هورمون رشد سوماتروپین تزریق کنند. البته بهترین زمان مصرف سوماتروپین در افراد مختلف با توجه به تفاوت هدف آن‌ها از تزریق، فرق می‌کند. ورزشکاران و بدنسازان باید ناشتا قبل و بعد تمرین و قبل خواب سوماتروپین بزنند.

میخوای بدونی بهترین زمان برای مصرف سوماتروپین چه زمانیه؟

همین حالا از پزشک مشورت بگیر.

مشاوره داروییمتخصص غدد و متابولیسم

موارد مصرف داروی سوماتروپین

این آمپول به‌عنوان جایگزین هورمون رشد طبیعی در بزرگسالان و کودکانی مصرف می‌شود که کمبود هورمون رشد دارند. از دیگر موارد مصرف داروی سوماتروپین می‌توان به افزایش رشد کودکانی اشاره کرد که بیماری‌های خاصی دارند که بر رشد و نمو طبیعی آن‌ها اثر می‌گذارد.

‏۱. سوماتروپین برای کودکان

کودکانی که کمبود هورمون رشد دارند یا از سندروم ترنر و پرادر ویلی رنج می برند، می‌توانند آمپول این هورمون رشد را بزنند. دوز ۰.۴۷ میلی‌گرم/کیلوگرم وزن بدن در هر هفته برای کودکان مناسب است. دوز هفتگی باید بین ۶ تا ۷ روز تزریق زیرجلدی تقسیم شود. 

۲. سوماتروپین برای بانوان

مصرف این هورمون رشد برای خانم‌ها با هدف افزایش انرژی، میل جنسی بالاتر، بهبود کیفیت خواب، تقویت حافظه و ذهن تجویز می‌شود. همچنین برای پرتر و برجسته‌تر شدن عضلات نیز می‌توانند آمپول سوماتروپین بزنند. دوز پیشنهادی این هورمون رشد برای بانوان، ۱.۳ تا ۱.۵ برابر کمتر از دوز مصرفی برای مردان است. این هورمون رشد در زنان ورزشکار باید به ۴ تا ۸ واحد در دو دوز تقسیم شود.

۳. سوماتروپین برای چربی شکم (تزریق سوماتروپین در شکم)

یکی از موارد مصرف این هورمون رشد برای چربی شکم است. تزریق این آمپول در شکم باعث سوزاندن چربی‌های انباشته شده در این ناحیه می‌شود. البته این نکته را در نظر داشته باشید که تزریق سوماتروپین برای افزایش حجم عضلانی در دوره یک یا دوهفته‌ای، اثر چربی سوزی ندارد و نهایت ممکن است تغییرات بسیار ناچیزی مشاهده کنید.

۴. سوماتروپین برای افزایش قد

هورمون رشد انسانی که به آن سوماتروپین هم می‌گویند، هورمون طبیعی است که توسط غده هیپوفیز تولید و ترشح می‌شود تا باعث رشد اندام‌های بدن در کودکان شود. بعد از اینکه صفحات رشد در استخوان‌ها به نهایت خود برسند و پر شوند، دیگر هورمون رشد در بدن ترشح نمی‌شود و قد دیگر بلندتر از آن نخواهد شد. هر چند که روند افزایش قد متوقف شده است، اما بدن همچنان به هورمون رشد نیاز دارد. سوماتروپین، هورمون رشد دست‌سازی است که تزریق آن در کودکان برای افزایش قد مفید است و در بزرگسالان و کودکان باعث رشد عضله می‌شود.

تا به امروز، شواهد مستند و علمی وجود ندارند که مصرف این هورمون رشد بعد ۲۵ سالگی باعث افزایش قد می‌شود. البته تزریق آمپول‌های هورمون رشد باعث تقویت عضلات و محکم‌شدن استخوان و افزایش سلامت استخوان‌ها می‌شود. معمولا با افزایش سن به‌خاطر نازک‌تر شدن مهره‌ها، قد افراد کوتاه‌تر می‌شود. مصرف این آمپول می‌تواند قد را در همان بازه نگه دارد.

‏۵. سوماتروپین برای لاغری

نتایج برخی مطالعات نشان می‌دهند که سوماتروپین‌تراپی می‌تواند مقدار اندکی چربی را در بدن کاهش دهد و باعث افزایش جرم بدون چربی بدن شود، اما تاثیری در وزن بدن و لاغری ندارد. بنابراین می‌توان اینگونه عنوان کرد که سوماتروپین روش مناسب و کارآمدی برای لاغری در افراد چاق با اضافه وزن نیست. این دارو صرفا می‌تواند بافت چربی بدن را با سرعت بیشتری کم کند و به بافت عضلانی بیفزاید.

فکر می‌کنی دلیل لاغریت تاخیر در رشده؟ همین حالا از متخصص مشورت بگیر.

دکتر تاخیر رشد

۶. دوره سوماتروپین برای حجم

همانطور که اشاره شد، ورزشکاران و بدنسازان برای افزایش بافت عضله‌سازی، در دوره حجم می‌توانند این آمپول رشد را بزنند. طول دوره این هورمون رشد برای حجم نباید بیشتر از ۳ یا ۴ ماه باشد که در دو دوز ۴ تا ۸ واحدی مصرف می‌شود. بعد این دوره، چربی‌های انباشته شده در اطراف شکم، باسن و ران‌ها سوزانده شده و احتمالا سایز لگن هم کم شود.

۷. تزریق سوماتروپین بر اندام تناسلی

هیچ داده علمی مبنی بر تاثیر تزریق این هورمون رشد بر اندام تناسلی وجود ندارد. ممکن است مصرف داروهای هورمونی در برخی سنین باعث تسریع رشد آلت تناسلی شود، اما هیچ تاثیری روی اندازه نهایی اندام تناسلی نخواهد داشت. در واقع، رشد اندام تناسلی بیشتر تحت تاثیر عوامل ژنتیکی قرار دارد و تجویز آمپول هورمون رشد هیچ کمکی به اندام تناسلی نمی‌کند.

دوز مصرفی سوماتروپین

دوز مصرفی این هورمون رشد باید توسط پزشک و براساس شرایط فرد و سن تجویز شود. در ادامه دوز مصرفی این هورمون رشد را مشاهده می‌کنید:

میزان مصرف تجویز شده برای کودکان

• سندروم نونان تا حداکثر ۰.۰۶۶ میلی‌گرم/کیلوگرم/روز
• سندروم ترنر تا حداکثر ۰.۰۶۷ میلی‌گرم/کیلوگرم/روز
• سندروم پرادر-ویلی ۰.۰۳۴ میلی‌گرم/کیلوگرم/روز
• کمبود هورمون رشد ۰.۰۲۴ تا ۰.۰۳۴ میلی‌گرم/کیلوگرم/روز
• بیماری مزمن کلیوی ۰.۰۵ میلی‌گرم/کیلوگرم/روز
• کوچک بودن نوزاد در بدو تولد تا حداکثر ۰.۰۶۷ میلی‌گرم/کیلوگرم/روز
• قد کوتاهی با علت نامعلوم تا حداکثر ۰.۰۶۷ میلی‌گرم/کیلوگرم/روز

میزان دوز مصرفی سوماتروپین برای بزرگسالان

بزرگسالانی که کمبود هورمون رشد دارند باید آمپول این هورمون رشد را بزنند. اگر این کمبود وابسته به وزن باشد، دوز مصرفی آن متفاوت از کمبود غیروابسته به وزن خواهد بود:

• غیر وابسته به وزن با دوز ۰.۱۵ – ۰.۳ میلی‌گرم در روز شروع شده و به‌صورت تدریجی با فاصله یک تا دو ماه یکبار به ۰.۱-۰.۲ میلی‌گرم می‌رسد.
• وابسته به وزن با دوز ۰.۰۰۴-۰.۰۱۶ میلی‌گرم/کیلوگرم/روز

عوارض جانبی مصرف سوماتروپین

مصرف این هورمون رشد ممکن است در برخی افراد باعث بروز عوارض جانبی و واکنش‌های حساسیتی مانند تورم صورت، لب و زبان‌ و تنگی نفس شود. در صورتی که عوارض جدی و شدید باشند، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. از عوارض جانبی مصرف این هورمون رشد به این موارد می‌توان اشاره کرد: 

• نفخ شکم
• درد در ناحیه لگن و زانوها
• ورم دست و پاها
• افزایش دمای بدن
• درد در ناحیه گوش
• گزگز کردن دست‌ها و کاهش حساسیت انگشت‌ها
• تورم آرنج و فک
• تکرر ادرار
• خشکی دهان و بوی دهان
• افزایش فشار خون
• افزایش فشار داخل جمجمه‌ای که باعث ایجاد مشکلات بینایی، درد در سر یا شنیدن صدای زنگ در گوش می‌شود.

متن انگلیسی:
Headache, nausea, vomiting, tiredness, muscle pain, or weakness may occur. If these symptoms continue or become bothersome, inform your doctor or pharmacist promptly. Remember that this medication has been prescribed because your doctor has judged that the benefit to you is greater than the risk of side effects
ترجمه متن:
سردرد، حالت تهوع، استفراغ، خستگی، درد عضلانی یا ضعف از عوارض جانبی احتمالی بعد از تزریق سوماتروپین هستند اگر این علائم ادامه یافت یا آزاردهنده شد، فوراً به پزشک یا داروساز خود اطلاع دهید. به‌خاطر داشته باشید که پزشک این دارو را برای این تجویز کرده است که مزایای آن برای شما بیشتر از خطر عوارض جانبی است.

webmd

تاثیر سوماتروپین بر اسپرم

نتایج مطالعات نشان می‌دهند که این هورمون رشد تاثیر مثبتی بر تعداد اسپرم‌ها گذاشته و علاوه بر افزایش تعداد اسپرم‌ها، با تحریک غده هیپوفیز در مغز باعث تحریک بدن می‌شود، درنتیجه سلول‌ها، عضلات و استخوان‌ها رشد می‌کنند. هورمون رشد به صورت مستقیم و غیرمستقیم از طریق IGF-1 کبدی در سطح بیضه‌ها عمل کرده و باعث تولید بیشتر اسپرم‌ها می‌شود.

عوارض سوماتروپین در بدنسازی

افرادی که میزان هورمون رشد در بدن آن‌ها در حد نرمال است و پزشک هیچ دستوری برای مصرف این آمپول نداده باشد، نباید این هورمون رشد را بزنند، چرا که عوارض جانبی دارد، به علاوه اینکه تاثیری روی افزایش سلامت فیزیکی یا قدرت جسمانی بدن ندارد. بنابراین به بدنسازان توصیه می‌شود که میزان هورمون رشد را با روش‌های طبیعی افزایش بدهند.

موارد احتیاط و منع مصرف سوماتروپین

موارد احتیاط مصرف این هورمون رشد عبارتند از:

• سابقه جراحی یا جراحت شدید
• بیماران دیابتی
• افراد با مشکلات تنفسی
• بیماری کلیوی یا تومور
• بیماران سرطانی با سابقه پرتو درمانی در ناحیه سر یا مغز

موارد منع مصرف سوماتروپین

• بیماران مبتلا به سندروم پرادر-ویلی اشاره کرد که به شدت چاق هستند و اضافه وزن دارند.
• سابقه انسداد مجاری هوایی یا آپنه خواب
• نارسایی شدید دستگاه تنفسی

اختلالات دارویی سوماتروپین

مصرف همزمان این هورمون رشد با داروهای زیر تداخل دارویی ایجاد می‌کند:

• بودزوناید
• کورتیزون
• دفلازاکورت
• دگزامتازون
• فلودروکورتیزون
• هیدروکورتیزون
• متیل پردنیزولون
• پردنیزولون

اطلاعات دارویی سوماتروپین

اطلاعات دارویی این هورمون رشد را در جدول زیر مشاهده کنید:

نام تجاری	عوارض جانبی	تداخلات دارویی
Zomacton	درد و قرمزی محل تزریق	کورتیکواستروئیدها
Saizen	سردرد	داروهای ضد‌تشنج
Omnitrope	خستگی	–
Nutropin	تورم	–
Norditropin	هایپرگلیسمی	–
Humatrope	آرتریت	–
Genotropin	دیابت	–

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

هورمون رشد انسانی (HGH) یا سوماتروپین، هورمون قدرتمندی است که برای کارکرد بیشتر اندام‌های بدن لازم و ضروری است. گاهی غده هیپوفیز، هورمون رشد بیشتر یا کمتر از میزان مورد نیاز ترشح می‌کند. بزرگسالان یا کودکانی که علائم ناشی از کمبود یا افزایش هورمون رشد را تجربه می‌کنند باید برای درمان به پزشک مراجعه کنند.

این دارو حتما باید با تجویز دکتر متخصص غدد و براساس ارزیابی دقیق بالینی مصرف شود. اگر این دارو برای شما تجویز شده می‌توانید با دکتر آنلاین غدد یا مشاوره دارویی آنلاین دکترتو درباره عوارض این دارو مشورت نمایید.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!