فهرست مطالب
بسیاری از افراد در طول زندگی ممکن است تغییرات ظاهری در بدن خود را تجربه کنند، اما بروز ناگهانی یا آشکار تغییر در ناحیه ناف میتواند باعث نگرانی و سؤال درباره علت آن شود. ناف بهطور طبیعی محلی است که دیواره عضلانی شکم در دوران جنینی باز شده و سپس بسته شده، و همین ساختار میتواند در صورت تحتفشار قرار گرفتن دچار ضعف یا جابهجایی شود. این جابهجایی میتواند باعث شود ظاهر ناف بهصورت برجسته، متورم یا جابهجا به نظر برسد و گاهی همراه با ناراحتی خفیف یا احساس کشیدگی باشد. دانستن اینکه این وضعیت چه زمانی طبیعی است و چه زمانی نیاز به بررسی دارد، اهمیت دارد.در این مطلب از دکترتو، با نشانهها، دلایل بروز و پیامدهای افتادن ناف آشنا میشوید.
افتادن ناف (در رفتگی ناف) چیست؟
افتادگی ناف یا در رفتگی ناف، به حالتی گفته میشود که به دلیل ضعف در دیواره عضلانی شکم، بخشی از بافت داخلی از ناحیه ناف بیرونزدگی پیدا میکند. این وضعیت میتواند در هر سنی رخ دهد و معمولاً به صورت برجستگی قابل مشاهده یا لمس در اطراف ناف شناخته میشود. افتادگی ناف اغلب خطرناک نیست، اما در برخی موارد نیاز به بررسی و درمان پزشکی دارد تا از بروز عوارض جلوگیری شود.
متن انگلیسی:
tamiralife
Navel displacement also referred to as the malpositioned navel, is a condition where the navel is not in its natural position
ترجمه متن:
در رفتگی ناف یا افتادگی ناف وضعیتی است که در آن ناف در موقعیت طبیعی خود قرار ندارد و جابهجا میشود.

افتادن ناف چه علائمی دارد؟
علائم افتادن ناف معمولاً بهصورت ترکیبی از مشکلات گوارشی، دردهای شکمی و ناراحتیهای عضلانی دیده میشود و ممکن است پس از فشار فیزیکی، زایمان یا کاهش وزن شدید بروز کند. شدت نشانه های افتادن ناف در افراد مختلف متفاوت است و در صورت تداوم یا تشدید، لازم است علتهای دیگر بهصورت پزشکی بررسی شوند. علایم افتادن ناف عبارتاند از:
- درد یا احساس کشیدگی اطراف ناف و پایین شکم بهویژه هنگام حرکت یا لمس
- نفخ و احساس پری یا سنگینی شکم پس از غذا
- یبوست یا اسهال به دلیل اختلال در عملکرد طبیعی روده
- تهوع، بیاشتهایی یا احساس ناراحتی معده
- کمردرد یا درد لگن به علت درگیری عضلات و رباطهای ناحیه شکم
- ضعف، بیحالی و کاهش انرژی عمومی بدن
- بینظمی قاعدگی در برخی زنان به دلیل تأثیر بر ناحیه لگن
علائم افتادن ناف در بزرگسالان
افتادن ناف در بزرگسالان اصطلاحی عامیانه است و در پزشکی تعریف تشخیصی مشخصی ندارد، اما معمولاً به مجموعهای از علائم گوارشی، عضلانی یا عصبی گفته میشود که فرد آنها را به ناحیه ناف نسبت میدهد. این علائم اغلب پس از فعالیت سنگین، زور زدن، یبوست شدید، سرفههای طولانی یا ضعف عضلات شکم بروز میکنند و در بسیاری از موارد منشأ واقعی آنها مشکلات گوارشی، اسپاسم عضلات شکم یا گاهی فتق نافی است. توجه به این نشانهها اهمیت دارد، زیرا در صورت تداوم یا شدت گرفتن میتوانند نیازمند بررسی پزشکی باشند. علائم افتادن ناف در بزرگسالان عبارتاند از:
- برجستگی یا بیرونزدگی در ناحیه ناف (واضحتر هنگام ایستادن، سرفه یا زور زدن)
- درد یا ناراحتی اطراف ناف که با فعالیت تشدید میشود
- احساس کشیدگی، فشار یا سنگینی در شکم
- حساسیت به لمس در محل ناف
- تورم یا تغییر شکل ناف
- کاهش یا ناپدید شدن برجستگی هنگام دراز کشیدن
- درد ناگهانی و شدید، تهوع یا استفراغ (در موارد نادر و اورژانسی مثل گیر افتادن فتق)
افتادگی ناف و یبوست
در بسیاری از مواقع فشار و ناراحتی شدیدی به دنبال در رفتگی ناف ایجاد میشود که میتواند روی سیستم گوارشی تاثیر بگذارد. یکی از این شرایط، دشواری در هضم و دفع غذا است که نتیجه آن یبوستهای دورهای و شدید است. معمولا به همراه یبوست، دردهای شدید شکمی هم وجود دارد. به همین دلیل اکثر کسانی که در رفتگی ناف دارند، دچار یبوست هم میشوند. با این حال، برخی از افراد هم ممکن است به دلیل یبوستهای طولانیمدت و فشاری که برای دفع مدفوع به عضلات شکمی اطراف نافشان وارد میشود، دچار در رفتگی ناف شوند.
دلایل و علت افتادن ناف چیست؟
افتادن ناف یا فتق ناف زمانی رخ میدهد که دیواره عضلانی شکم در ناحیه ناف ضعیف شود و نتواند فشار داخلی شکم را بهخوبی تحمل کند. این ضعف میتواند مادرزادی باشد یا در طول زندگی و بر اثر عوامل مختلف ایجاد شود. افزایش مداوم فشار داخل شکم مهمترین نقش را در بروز افتادگی ناف دارد و باعث بیرونزدگی بافتها از محل ناف میشود. دلایل افتادن ناف عبارتاند از:
- یبوست مزمن یا سرفه طولانیمدت: زور زدن مکرر و افزایش فشار داخل شکم
- ضعف مادرزادی دیواره شکم: شایعترین علت در نوزادان که معمولاً با رشد کودک برطرف میشود
- اضافهوزن و چاقی: افزایش فشار مداوم به عضلات شکم
- بارداریهای متعدد: کشیدگی و تضعیف عضلات شکم بهویژه در اطراف ناف
- بلند کردن اجسام سنگین: وارد شدن فشار ناگهانی به دیواره شکم
علل در رفتگی ناف در کودکان
در رفتگی ناف در کودکان، به بیرونزدگی بخشی از روده یا بافت شکمی از ناحیه ناف گفته میشود و اغلب به دلیل ضعف در دیواره شکم رخ میدهد. شایعترین علت آن بسته نشدن کامل حلقه نافی پس از تولد است که در بسیاری از نوزادان بهصورت خودبهخود تا سن ۲ تا ۵ سالگی برطرف میشود. از دیگر علل و عوامل مؤثر میتوان به موارد زیر اشاره کرد: نارس بودن نوزاد که باعث تکامل ناکامل عضلات شکم میشود، وزن کم هنگام تولد که با ضعف بافت همبند همراه است، فشار مکرر داخل شکم ناشی از گریه طولانی، یبوست یا سرفه مزمن که به ناحیه ناف فشار وارد میکند، و سابقه خانوادگی فتق که نقش ژنتیکی را مطرح میکند. در اغلب موارد این وضعیت خوشخیم است، اما در صورت درد، تغییر رنگ یا عدم کاهش برجستگی باید ارزیابی پزشکی انجام شود
علت افتادگی ناف در بزرگسالان
در بزرگسالی عوامل و دلایل مختلفی میتواند موجب افتادگی ناف شود. جراحی یکی از این موارد است. گاهی اوقات بعد از جراحیهای شکمی، فرد دچار افتادگی ناف میشود. اسکارها یا بافتهای زخمی که در اطراف ناف ایجاد میشوند هم میتوانند موجب افتادگی ناف شوند.با این حال اصلیترین علت در رفتگی ناف در بزرگسالان معمولا بلند کردن اجسام سنگین است. در اثر فشاری که به دنبال بلند کردن اجسام سنگین به ناف وارد میشود، عضلات شکمی به تدریج دچار ضعف شده و ممکن است دچار بیرونزدگی شوند. فشار زیاد بر دیواره شکم، مانند سرفه مداوم یا یبوست شدید هم میتواند عضلات را ضعیف کرده و خطر جابهجایی ناف را افزایش دهد. در بزرگسالان داشتن رابطه جنسی نامناسب یا داشتن حرکات ناگهانی و شدید نیز میتواند موجب افتادگی ناف شود.

افتادگی ناف در ورزش
ورزشکاران بیشتر مستعد افتادگی ناف هستند. این حالت خصوصا در بین ورزشکارانی که اجسام سنگین را بلند میکنند یا حرکات شدید و ناگهانی دارند، بیشتر رایج است. به دنبال فشارهایی که به دیواره و عضلات شکمی وارد میشود، احتمال جا به جا شدن ناف از محل طبیعی خود وجود دارد. به همین دلیل آمادگی بدنی برای انجام فعالیتهای ورزشی مختلف برای ورزشکاران بسیار مهم است.
افتادگی ناف در بارداری
بارداری یکی دیگر از شرایطی است که در آن احتمال افتادگی ناف وجود دارد. فشارهای شدید دوران بارداری، خصوصا در سهماهه دوم و سوم که به دیواره شکم وارد میشود و همچنین ضعف عضلات شکم در این دوره، همگی میتواند احتمال در رفتگی ناف را افزایش دهد. زایمان و بارداری یکی از مهمترین دلایل بروز این مشکل در زنان است.

تشخیص افتادگی ناف چگونه است؟
تشخیص افتادگی ناف یا فتق نافی معمولاً با معاینه بالینی توسط پزشک انجام میشود و در بسیاری از موارد نیاز به بررسی پیچیده ندارد. پزشک با مشاهده و لمس ناحیه ناف، وجود برجستگی و تغییر اندازه آن هنگام سرفه یا زور زدن را ارزیابی میکند. در صورت وجود درد، بزرگ بودن فتق یا شک به درگیری بافتهای داخلی، بررسیهای تکمیلی برای تأیید تشخیص و تعیین شدت بیماری انجام میشود. تشخیص افتادگی ناف عبارتاند از:
- معاینه فیزیکی: بررسی برجستگی ناف در حالت ایستاده و خوابیده
- سونوگرافی شکم: مشاهده دقیق فتق و محتوای آن بهویژه در موارد خفیف
- سیتیاسکن: استفاده در موارد پیچیده یا مشکوک به گیر افتادن روده
- بررسی علائم بالینی: ارزیابی درد، تهوع یا تغییر رنگ ناف برای تشخیص عوارض احتمالی

در رفتگی لگن چیست و چه علائمی دارد؟
درمان افتادن ناف چیست؟
درمان افتادن ناف یا فتق نافی به سن فرد، اندازه فتق و وجود علائمی مانند درد یا ناراحتی بستگی دارد و تصمیمگیری درمانی باید توسط پزشک انجام شود. در نوزادان اغلب این مشکل خوشخیم است و بدون مداخله خاص برطرف میشود، اما در بزرگسالان معمولاً نیاز به درمان قطعی دارد زیرا احتمال بهبود خودبهخودی وجود ندارد و خطر بروز عوارض افزایش مییابد. روشهای درمانی بسته به شرایط بیمار متفاوت هستند و انتخاب آنها بر اساس معاینه و بررسیهای بالینی صورت میگیرد. روشهای درمان افتادن ناف عبارتاند از:
- پیگیری و مراقبت پزشکی: معاینه دورهای برای بررسی تغییر اندازه یا بروز علائم انجام میشود
- جراحی باز که برای ترمیم مستقیم دیواره شکم در فتقهای علامتدار یا بزرگ انجام میشود
- جراحی لاپاراسکوپی که با برشهای کوچکتر، درد کمتر و بهبود سریعتر همراه است
- استفاده از مش جراحی در فتقهای بزرگ یا عودکننده برای کاهش احتمال برگشت
- اقدامات حمایتی موقت مانند شکمبند که فقط کاهش علائم ایجاد میکند و درمان قطعی نیست
متن انگلیسی:
bpaclinic
Rubbing two-three drops of mustard oil in the navel and stomach area can help to bring back dislocated navel.
ترجمه متن:
مالیدن دو تا سه قطره روغن خردل در ناحیه ناف و معده میتواند به بازگرداندن ناف دررفته کمک کند.
| گروه سنی | وضعیت افتادگی ناف | اقدام درمانی پیشنهادی |
|---|---|---|
| نوزادان زیر ۲ سال | کوچک و بدون علامت | پیگیری پزشکی چون اغلب خودبهخود بسته میشود |
| نوزادان بالای ۲ سال | باقیمانده یا در حال بزرگشدن | بررسی برای جراحی در صورت عدم بستهشدن |
| کودکان | همراه با درد یا ناراحتی | ارجاع به جراح برای درمان قطعی |
| بزرگسالان | بدون علامت اما پایدار | توصیه به جراحی انتخابی برای پیشگیری از عوارض |
| بزرگسالان | دردناک یا در حال بزرگشدن | جراحی ضروری برای جلوگیری از گیر افتادن روده |
| همه سنین | درد شدید، سفتی، تغییر رنگ ناف | مراجعه اورژانسی و جراحی فوری |
افتادن ناف نوزاد در طب سنتی
افتادن ناف نوزاد در طب سنتی بهعنوان یک فرآیند طبیعی شناخته میشود و بر این باور تأکید دارد که بند ناف باید بدون مداخله و بهتدریج خشک شده و جدا شود. در دیدگاه طب سنتی، مهمترین اصل، خشک و تمیز نگهداشتن ناف و جلوگیری از رطوبت و آلودگی است و توصیه میشود پوشک زیر ناف بسته شود تا هوا به آن برسد. با این حال استفاده از مواد گیاهی، روغنها یا بستن اشیای مختلف روی ناف که در برخی باورهای عامیانه رایج است، از نظر علمی تأیید نشده و میتواند خطر عفونت ناف را افزایش دهد. امروزه حتی در کنار توصیههای کلی طب سنتی، مراقبت از ناف نوزاد باید مطابق اصول پزشکی انجام شود و در صورت تأخیر در افتادن ناف، ترشح غیرطبیعی یا قرمزی اطراف آن، بررسی توسط پزشک ضروری است.
عوارض افتادگی ناف چیست؟
عوارض افتادن ناف یا فتق نافی زمانی ایجاد میشود که بیرونزدگی ناف درمان نشود یا بهمرور بزرگتر شود و به بافتهای داخلی فشار وارد کند. این عارضه در ابتدا ممکن است بدون علامت باشد، اما در صورت پیشرفت میتواند سلامت فرد را تحت تأثیر قرار دهد و حتی به شرایط اورژانسی منجر شود، بهویژه زمانی که بخشی از روده در محل فتق گیر بیفتد یا خونرسانی آن مختل شود. عوارض افتادن ناف عبارتاند از:
- انسداد روده: بروز نفخ، یبوست شدید و استفراغ در اثر درگیری رودهها
- درد و ناراحتی ناحیه ناف: معمولاً هنگام ایستادن، سرفه یا زور زدن تشدید میشود
- گیر افتادن فتق: بازنگشتن برجستگی به داخل شکم که میتواند باعث درد مداوم شود
- فتق خفهشده: قطع جریان خون به بافت بیرونزده همراه با درد شدید، تهوع و تغییر رنگ ناف

ترشح زرد رنگ بعد از افتادن ناف نوزاد
ترشح زرد رنگ بعد از افتادن ناف نوزاد در بسیاری از موارد طبیعی است و معمولاً به دلیل باقیماندن مقدار کمی بافت در حال ترمیم یا ترشحات خشکشده اطراف ناف ایجاد میشود، بهویژه اگر بوی بد، قرمزی شدید یا تورم وجود نداشته باشد. با این حال اگر این ترشح ادامهدار باشد، بوی نامطبوع داشته باشد، پوست اطراف ناف قرمز و گرم شود یا نوزاد تب و بیقراری نشان دهد، میتواند نشانه عفونت ناف یا باقیماندن گرانولوم نافی باشد که نیاز به بررسی پزشک دارد. تمیز و خشک نگهداشتن ناف، پرهیز از استفاده خودسرانه از الکل، بتادین یا پمادها و مراجعه به پزشک در صورت تشدید علائم، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض دارد.
پیشگیری از افتادن ناف چگونه است؟
پیشگیری از افتادن ناف با کاهش فشار واردشده به دیواره شکم و تقویت عضلات این ناحیه امکانپذیر است، بهویژه در بزرگسالانی که عوامل خطر دارند. رعایت برخی نکات ساده میتواند احتمال بروز فتق نافی را کاهش دهد: حفظ وزن سالم برای جلوگیری از افزایش فشار داخل شکم، پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین یا انجام صحیح آن با خم کردن زانوها بهجای فشار به شکم، درمان یبوست برای جلوگیری از زور زدن مکرر، کنترل سرفههای مزمن با مراجعه به پزشک، انجام ورزشهای ملایم تقویتکننده عضلات مرکزی بدن تحت نظر متخصص و مراقبت مناسب در دوران بارداری برای کاهش فشار اضافی بر عضلات شکم. این اقدامات به کاهش خطر افتادگی ناف کمک میکنند اما در صورت وجود ضعف مادرزادی، پیشگیری کامل همیشه ممکن نیست.
نتیجه گیری
افتادن ناف به معنای جابهجایی یا برجستگی غیرطبیعی ناحیه ناف است که میتواند در اثر ضعف عضلات شکم، فشار داخلی، افزایش وزن، سرفههای مکرر یا پس از بارداری و زایمان رخ دهد. این وضعیت ممکن است با درد خفیف، تورم یا احساس کشیدگی همراه باشد، اما گاهی میتواند نشانهای از مشکلات عمیقتر در دیواره شکم باشد که نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. تشخیص دقیق و افتراق این وضعیت از فتق یا سایر اختلالات مهم است، زیرا اگر بهموقع پیگیری نشود، ممکن است با عوارضی مانند گیرکردن محتویات شکمی یا درد بیشتر همراه شود. آگاهی از علائم هشداردهنده و مراجعه به پزشک میتواند به مدیریت بهتر این وضعیت کمک کند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
سلام
سلام دختر شش ساله ای دارم که از پارسال چهار پنج بار به خاطر دل درد بردم دکتر که علاوه بر دل درد یبوست هم داشت با داروها مشکلش حل میشد چن ماه بعد دوباره دل درد داشت. الان چهل روزه که دل درد داره دور نافش اوایل موقع غذا خوردن و خواب دل درد میگرفت الان فقط موقع خواب دل درد میگره. دکتر دارو داد خوب نشد سونو هم داد گفت مشکلی نداره فقط غدد لنفاوی مشاهده میشه که به خاطر مصرف داروهای سرماخوردگی. ممکنه نافش افتاده باشه؟ اگه نافش افتاده سونو باید نشون میداد؟
سلام. با توجه به توضیحات شما، افتادگی ناف (که معمولاً به معنی فتق ناف است) در سونوگرافی به وضوح دیده میشود. بنابراین اگر در سونو ذکر نشده، این احتمال بسیار کمرنگ است. دردهای دور ناف مکرر در کودکان، خصوصاً در زمان استراحت، میتواند دلایل مختلفی مانند یبوست عودکننده، عفونتهای گوارشی خفیف، سندرم روده تحریکپذیر کودکان یا حتی گاهی مسائل مرتبط با اضطراب داشته باشد. بهترین اقدام این است که برای بررسی دقیقتر و رد کردن سایر احتمالات، کودک خود را نزد یک متخصص گوارش کودکان ببرید تا با معاینه کامل و در صورت نیاز آزمایشهای تکمیلی، علت اصلی مشخص و درمان مناسب شروع شود.
متخصص گوارش و کبد
سلام خسته من دلم چند وقته درد سنوگرافی گرفتم میگن هیج مشکل نداره به نظرم نافم رفته میشه راهنمایی کنید تشکر
سلام. اگر سنوگرافی مشکلی نشان نداده، احتمال اینکه ناف شما رفته باشد خیلی کم است و معمولاً درد در ناحیه ناف میتواند ناشی از کشیدگی عضلات، گاز روده یا مشکلات گوارشی باشد. برای کاهش درد میتوانید استراحت کنید، از کمپرس گرم ملایم استفاده کنید و اگر درد شدید، مداوم یا همراه با علائم دیگری مثل تب یا تهوع شد، به متخصص داخلی مراجعه کنید تا بررسی دقیق انجام شود.
متخصص داخلی
من نافم خیلی نبض شدید میزنه معده درد دارم ولی شکمم درد نمیکنه بی اشهام اوایل اسهال بودم ولی الان یبوست شدم سر درد های خیلی بد میخام بدونم نافم افتاده یا مشکلات گوارشی
نافم نبض شدید میزنه اطراف نافمم همینطور
سلام.
نبض شدید یا ضربان در اطراف ناف معمولاً به دلایل گوارشی یا عروقی مربوط است و به تنهایی نشانه افتادگی ناف نیست. تغییر در حرکات روده، درد معده، یبوست و سردرد میتواند ناشی از مشکلات گوارشی مثل یبوست مزمن، التهاب روده یا اختلالات گوارشی دیگر باشد. برای بررسی دقیق و اطمینان از نبود مشکلات جدی مثل آنوریسم یا التهاب، حتماً به متخصص گوارش مراجعه کنید تا معاینه و در صورت نیاز سونوگرافی یا آزمایشهای مرتبط انجام شود.
متخصص گوارش و کبد
سلام سن ۳۸ سال دارم وزنم ۶۱ ۱۵ ساله نافم می افته حول میکنم همش معده درد دارم معدم ترش میکنه کم اشتها هستم حالتهوه دارم وزن کم میکنم عصابم بهم میریزه زود رنج میشم خوابم خیلی کم هست تو خواب جا میپرم ترس و استرس میگیرم وقتی نافم رو میمالم بدنم ارامش میگیره
سلام.
علائم شما شامل درد و ترش کردن معده، کاهش اشتها و وزن، اضطراب، بیخوابی و حساسیت بیش از حد به استرس است و میتواند ترکیبی از مشکلات گوارشی و اضطرابی باشد؛ احساس آرامش با ماساژ ناف معمولاً یک پاسخ عصبی-روانشناختی است و به معنای واقعی افتادگی ناف نیست. برای بررسی دقیق معده و دستگاه گوارش، آزمایش خون، سونوگرافی و در صورت نیاز اندوسکوپی لازم است، و همزمان برای کنترل اضطراب، بیخوابی و تغییرات خلقی، مراجعه به روانپزشک یا روانشناس توصیه میشود تا برنامه درمانی جامع دریافت کنید.
متخصص روانپزشک