فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
بیش از نیمی از زنان در دوران بارداری، تهوع و استفراغ را تجربه میکنند. تهوع و استفراغ در بارداری معمولا در ساعات اولیه روز شدیدتر است اما میتواند در هر لحظه از شبانهروز سراغتان بیاید. معمولا تهوع از هفته ۴ تا ۷ بارداری آغاز میشود و تا حدود هفتههای ۱۶ تا ۲۰ بهتدریج برطرف میشود. این مشکل در بیشتر موارد بیخطر است و هم برای مادر و هم برای جنین پیامد جدی ندارد. اگرچه استراحت، نوشیدن مایعات، خوردن وعدههای کوچک و پرهیز از بوییدن مواد محرک میتواند به کنترل علائم کمک کند اما گاهی شدت آن فراتر از حد معمول میرود و نیاز به بررسی و درمان دارد. اما دلیل این اتفاق چیست و چه درمانی دارد؟ در ادامه این مطلب از دکترتو همراه ما باشید.
استفراغ و حالت تهوع بارداری چگونه است؟
تهوع و استفراغ در بارداری یک نشانه متداول در بیشتر خانمهای باردار و از عوارض بارداری است که معمولا با استشمام بوهای خاص یا خوردن برخی غذاها ایجاد میشود. تهوع و استفراغ بارداری در بیشتر موارد خطرناک نیست و حتی برخی از مطالعات نشان میدهند که تهوع خفیف، میتواند نشانهای از یک بارداری سالم باشد. با این حال، حالت تهوع و استفراغ شدید که شامل کاهش وزن و کمآبی بدن است، نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.
| نکات مهم | توضیحات |
|---|---|
| تهوع در بارداری چیست؟ | تهوع بارداری، که معمولا به عنوان حالت تهوع صبحگاهی شناخته میشود، احساس ناخوشایندی از تهوع و گاهی استفراغ است که در دوران بارداری رخ میدهد و معمولا در طول روز ادامه دارد. این وضعیت شایع و اغلب بیخطر است. |
| علائم | احساس تهوع، استفراغ، کاهش اشتها، حساسیت به بوها، خستگی و گاهی سرگیجه |
| علل | تغییرات هورمونی و حساسیت مادر |
| روش درمان | مصرف ویتامین B6، داروهای ضدتهوع ایمن و تغییرات غذایی مانند وعدههای کوچک و مکرر |
| حالت تهوع از هفته چندم بارداری شروع میشود؟ | معمولا از بین هفته ۴ تا ۷ |
| حالت تهوع و استفراغ بارداری تا کی ادامه دارد؟ | معمولا تا پایان سهماهه اول کاهش مییابد اما ممکن است تا هفته ۲۰ ادامه یابد |
| عوارض | در موارد شدید، کمآبی، کاهش وزن و اختلال الکترولیتها که ممکن است نیاز به بستری داشتهباشد |
| پیشگیری | پرهیز از محرکها و خوردن وعدههای کوچک |
علائم حالت تهوع و استفراغ در بارداری
حالت تهوع و استفراغ در بارداری یکی از شایعترین نشانههای اولیه این دوران است که معمولا به عنوان تهوع صبحگاهی شناخته میشود و ممکن است در هر ساعتی از روز رخ دهد. زنان باردار ممکن است حساسیت بیشتری به بوها، مزهها یا حتی فکر غذا پیدا کنند که این اتفاق میتواند اشتها را کاهش دهد. اگر استفراغ شدید باشند نیاز به مراقبت پزشکی دارند. به طور کلی علائم حالت تهوع و استفراغ در بارداری عبارت است از:
- احساس تهوع مداوم یا گاهبهگاه
- استفراغ که ممکن است یک یا چند بار در روز رخ دهد
- کاهش اشتها و حساسیت به بوهای خاص مانند غذاهای چرب یا ادویهدار
- خستگی و سرگیجه ناشی از کمآبی
- گاهی اوقات، درد شکمی خفیف یا احساس سنگینی در معده
حالت تهوع بارداری از کی شروع می شود؟
زمان شروع حالت تهوع در بارداری معمولا در حدود هفته ۴ تا ۷ بارداری است و برای بیشتر زنان، در هفته ۱۶ تا ۲۰ بارداری از بین میرود. حالت تهوع و استفراغ بیشتر زنان باردار در سه ماهه دوم بارداری بهتر میشود.
اوج تهوع بارداری در کدام هفته است؟
اوج تهوع بارداری معمولا در هفتههای ۸ تا ۱۰ رخ میدهد، زمانی که سطوح هورمونهای بارداری مانند HCG به بالاترین حد خود میرسند. در این دوره، زنان ممکن است احساس تهوع شدیدتری داشتهباشند که معمولا با استفراغ همراه است و میتواند فعالیتهای روزانه را مختل کند. این اوج معمولا با پیشرفت بارداری کاهش مییابد.
علت حالت تهوع و استفراغ در بارداری چیست؟
علت حالت تهوع در بارداری و استفراغ به صورت کامل، شناخته شده نیست و متخصصان معتقدند که ترکیبی از تغییرات فیزیکی و شیمیایی نقش دارند. با این حال بیشترین علل تهوع و استفراغ در دوران بارداری در زنان میتواند شامل موارد زیر باشد:
- تغییرات هورمونی
- هورمون تولیدشده توسط جنین
- اختلالات متابولیک مانند تغییرات در سطوح قند خون
- حساسیت به بو و محرکها
عوامل زیر هم میتوانند تهوع و استفراغ بارداری را تشدید کنند یا در صورت وجود آنها، بیشتر در معرض تهوع و استفراغ بارداری باشید:
- استرس و اضطراب
- خستگی زیاد یا مداوم
- معده حساس
- سابقه سردردهای میگرنی
- بیماری یا تهوع شدید در بارداری قبلی
- رفلاکس معده به مری
علت حالت تهوع بارداری در شب
حالت تهوع و استفراغ در حاملگی فقط صبحها اتفاق نمیافتد و حالت تهوع عصر و شب در بارداری نیز ممکن است پیش بیاید. این عارضه ممکن است از صبح شروع شود و تا شب ادامه داشتهباشد. راهکارهایی مانند تغییر زمان مصرف ویتامینها و خوردن آنها با شکم پر، دراز نکشیدن بعد از میل غذا، پرهیز از مصرف غذاهای چرب، تند و سنگین در شب میتواند به کاهش حالت تهوع شبانه در بارداری کمک کند.
حالت تهوع بارداری در شب و جنسیت جنین ارتباط علمی اثباتشدهای با یکدیگر ندارند و مطالعات نشان دادهاند که تهوع شبانه بیشتر به نوسانات هورمونی، خستگی روزانه و خالیبودن معده در شب مربوط است.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت acog
Nausea and vomiting of pregnancy is a common condition. It can occur any time during the day, even though it’s often called “morning sickness.” Nausea and vomiting of pregnancy usually doesn’t harm the fetus, but it can affect your life, including your ability to work or go about your normal everyday activities.
ترجمه فارسی:
تهوع و استفراغ در بارداری یک وضعیت رایج است. این حالت میتواند در هر زمان از شبانهروز اتفاق بیفتد، حتی معمولا به آن ویار صبحگاهی هم گفته میشود. تهوع و استفراغ بارداری معمولا به جنین آسیبی نمیزند اما میتواند بر زندگی روزمره شما تاثیر بگذارد و انجام کارها یا فعالیتهای معمول روزانه را سخت کند.
معده درد و حالت تهوع در بارداری
حالت تهوع در بارداری یا استفراغ میتوانند معده درد را تشدید کنند. اگر معده درد و حالت تهوع در بارداری را مدام باهم تجربه میکنید و سابقه حساسیت یا مشکل معده دارید توصیه میشود با پزشک مشورت کنید.

سردرد و حالت تهوع در بارداری
سردردهای بارداری گاهی با حالت تهوع یا حساسیت به نور همراه است. اما توجه داشتهباشید که اگر تهوع و استفراغ در بارداری باعث سردردهای مداوم شده یا سابقه سردردهای میگرنی دارید، نیاز به پیگیری بیشتر و صحبت با متخصص است. گاهی استفراغ، باعث کمآبی یا کاهش اشتها و در نهایت سردرد میشود که باید توسط پزشک بررسی شود.
علت سرگیجه و حالت تهوع در بارداری
علت سرگیجه و حالت تهوع در بارداری میتواند کاهش فشار خون، از دستدادن اشتها و استفراغهای مکرر باشد. در نظر داشتهباشید که حالت تهوع در بارداری تنها علت سرگیجه بارداری نیست و علل دیگری مانند کمآبی و کمخونی هم ممکن است وجود داشتهباشند.
حالت تهوع بدون استفراغ در بارداری – آیا نداشتن حالت تهوع در بارداری نشانه بدی است؟
حالت تهوع در حاملگی میتواند با یا بدون استفراغ رخ دهد. برخی از زنان در دوران بارداری دچار حالت تهوع میشوند و هرگز استفراغ نمیکنند، در حالی که برخی دیگر چندین بار در روز استفراغ میکنند. استفراغ گاهی اوقات میتواند حالت تهوع را تا زمانی که دوباره عود کند، تسکین دهد. نداشتن حالت تهوع در بارداری و جنسیت جنین هم به همدیگر مرتبط نیست.
دلیل نداشتن حالت تهوع در بارداری طبیعی است و لزوما نشانه مشکل نیست.
حالت تهوع شدید در بارداری نشانه چیست؟
برخی زنان باردار با تهوع زیاد در بارداری و استفراغ شدید روبرو میشوند که ممکن است چندین بار در روز رخ دهد و مانع خوردن غذا یا نوشیدنی شود. این وضعیت که به هیپرامیزیس گراویداروم (HG) یا استفراغ شدید بارداری نامیده میشود، بر زندگی روزانه تاثیر میگذارد و معمولا نیاز به بستری و درمان پزشکی دارد.
حالت تهوع بارداری و جنسیت جنین
حالت تهوع بارداری و جنسیت جنین ارتباط علمی ثابت شدهای با هم ندارند اما برخی مطالعات نشان میدهند که زنان حامل جنین دختر ممکن است تهوع شدیدتری را تجربه کنند. با این حال، تحقیقات علمی برای اینکه نشان دهد حالت تهوع در بارداری نشانه دختر یا پسر بودن جنین است، قطعی نیستند و عوامل دیگری مانند ژنتیک مادر یا بارداری چندقلو تاثیرگذارترند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت ncbi.nlm.nih.gov
Nausea and vomiting of pregnancy is one of the most common disorders of pregnancy.
ترجمه فارسی:
تهوع و استفراغ دوران بارداری یکی از شایعترین مشکلات بارداری است.
برای حالت تهوع بارداری چی خوب است؟
درمان تهوع و استفراغ بارداری براساس شدت، زمان بروز و سایر شرایط فرد مانند بیماریهای زمینهای ممکن است متفاوت باشد. در اکثر موارد نیاز به مداخله پزشکی فوری یا شدید نیست و با مصرف دارو یا انجام برخی اقدامات در خانه میتوان باعث رفع حالت تهوع و استفراغ در بارداری شد.
برای درمان حالت تهوع بارداری، تمرکز بر تغییرات غذایی و سبک زندگی مؤثر است. مصرف وعدههای کوچک و مکرر به جای وعدههای بزرگ میتواند معده را آرام نگه دارد و از تهوع جلوگیری کند. نوشیدن مایعات کافی کمککننده است. سایر روشهای درمان استفراغ و تهوع بارداری عبارت است از:
- خوردن کراکر یا نان خشک
- نوشیدن مایعات
- انتخاب غذاهای پروتئینی
بی ضررترین قرص ضد تهوع در بارداری
قرص حالت تهوع بارداری، ترکیب ویتامین B6 (پیریدوکسین) بهتنهایی یا همراه دوکسیلامین است که توسط سازمانهای بهداشت معتبر توصیه میشود. ویتامین B6 بدون نسخه قابل تهیه است. البته هیچ دارویی به عنوان قرص ضد تهوع بارداری کاملا بدون ریسک نیست اما این گزینهها کمترین عوارض را دارند.
درمان سریع حالت تهوع در بارداری
برای رفع حالت تهوع بارداری راه خیلی فوری و قطعی وجود ندارد اما غذاهایی مانند موز، برنج، سیب و نان ممکن است بهراحتی هضم شوند و حالت تهوع را کاهش دهند. برای درمان حالت تهوع در بارداری، صبح قبل از بلند شدن از رختخواب، یک تکه نان بخورید و وضعیت بدنی خود را سریع تغییر ندهید.
فواید حالت تهوع در بارداری چیست؟
حالت تهوع در بارداری ممکن است فوایدی داشتهباشد. مطالعات نشان میدهند که زنانی با تهوع خفیف تا متوسط، کمتر در معرض از دستدادن بارداری هستند، زیرا این علامت نشاندهنده سطوح سالم هورمونها و رشد جنین است. همچنین، تهوع میتواند مادر را از مصرف غذاهای مضر مانند مواد شیمیایی یا باکتریها دور نگه دارد.
عوارض تهوع و استفراغ در بارداری چیست؟
حالت تهوع و استفراغ بهراحتی میتواند باعث کاهش اشتها شود. بسیاری از زنان باردار نگران هستند که عوارض تهوع و استفراغ در بارداری به جنین آنها آسیب برساند. تهوع بارداری معمولا آنقدر شدید نیست که مانع رشد و نمو جنین شود. اما اگر حالت تهوع باعث استفراغ شدید و کاهش وزن آنها شود یا بیش از ۳ تا ۴ ماه اول بارداری خود تهوع را تجربه کنند باید به پزشک مراجعه کنند. شایعترین عوارض تهوع و استفراغ در بارداری عبارت است از:
- کمآبی بدن
- کاهش وزن مادر
- اختلال الکترولیتها
آیا حالت تهوع در ماه آخر بارداری خطرناک است؟
تهوعِ دیرهنگام میتواند بهعلت رفلاکس یا کندی گوارش در سهماهه سوم رخ دهد. اما اگر با سردرد شدید، تاریدید، درد زیر دنده راست یا استفراغ مکرر همراه شد، ارزیابی فوری برای پرهاکلامپسی لازم دارید.
راهکارهای پیشگیری از حالت تهوع و استفراغ بارداری
انجام اقدامات زیر هم ممکن است به جلوگیری از حالت تهوع و استفراغ در دوران بارداری یا به حداقل رساندن آن کمک کند:
- نوشیدن مقدار زیادی آب
- نوشیدن آب قبل و بعد از غذا
- خوابیدن و استراحتکردن در طول روز
- پرهیز از مصرف غذاهای چرب
- مصرف وعدههای غذایی کوچک

نتیجه گیری
تهوع و استفراغ در بارداری معمولا از اوایل بارداری شروع میشود و تا سهماهه دوم کمتر میشود. این حالت بیشتر به دلیل تغییرات هورمونی و کند شدن حرکت دستگاه گوارش رخ میدهد و در بارداری دوقلو یا افرادی که سابقه میگرن دارند ممکن است شدیدتر باشد. بیشتر موارد خفیف هستند و با خوردن وعدههای کوچک و مکرر بهتر میشوند. البته اگر دچار کاهش وزن، کمآبی بدن، ناتوانی در خوردن و نوشیدن، استفراغ خونی یا درد شکمی هستید، باید سریعتر به دکتر متخصص مراجعه کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!

سلام من هفته۹بارداری هستم تا این ۹هفت حالت تهوع نداشتم ولی از صبح حالم خیلی بده باید چی کارکنم دلیلش چیه
سلام ممکنه حالت تهوع بارداری از این زمان شروع بشه. تهوع بارداری معمولا صبحها شدیدتره. اگر علائم مشکوکی مثل درد زیر شکم و خونریزی دارید حتما به پزشک مراجعه کنید.
دکتر متخصص زنان