تیروئید پرکار در بارداری چه عوارض و درمانی دارد؟

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

ادامه این پادکست را می‌توانید در این بخش گوش دهید:

یکی از اختلالاتی که ممکن است مادر باردار را درگیر کند، بیماری تیروئید پرکار در بارداری است. بارداری با تمام شیرینی‌هایش مشکلاتی را برای مادر به‌همراه دارد. پرکاری تیروئید هم یکی از این مشکلات است. غده‌ی تیروئید در دوران بارداری نقش مهمی ایفا می‌کند. هر اختلالی که در عملکرد این غده پیش بیاید، بر بارداری و جنین هم تأثیر می‌گذارد. بنابراین نظارت بر فعالیت تیروئید در طول دوره‌ی بارداری و پیش از آن، از ضروریات است. مشکلاتی که در رابطه با تیروئید برای مادر باردار ممکن است پیش آید شامل کم‌کاری تیروئید و پرکاری تیروئید است. هر دو مورد می‌توانند بر روند بارداری تأثیرات مخربی بگذارند. درصورتی‌که با پرکاری تیروئید در بارداری مواجه هستید و یا در اطرافیان شما مادر مبتلا به هایپرتیروئیدیسم وجود دارد، این مقاله از دکترتو را تا انتها بخوانید و با ما همراه باشید.

تیروئید پرکار در بارداری چیست؟

تیروئید پرکار در بارداری، یکی از انواع بیماری های دوران بارداری است. در بیشتر موارد، علت اصلی پرکاری تیروئید در بارداری بیماری گریوز است؛ یک بیماری خودایمنی که در آن آنتی‌بادی‌ها تیروئید را بیش‌ازحد تحریک می‌کنند. در این وضعیت، بالا بودن تیروئید در بارداری باعث تند شدن متابولیسم، افزایش ضربان قلب، عدم تحمل گرما و کاهش وزن می‌شود. اگر تیروئید بالا در بارداری کنترل نشود، هم مادر و هم جنین در معرض عوارض جدی قرار می‌گیرند و لازم است زیر نظر پزشک به‌طور منظم پیگیری شود.

به زبان ساده، پرکاری تیروئید در مادر باردار معمولا به‌دلیل بیماری خودایمنی گریوز رخ می‌دهد که در آن آنتی‌بادی‌های تحریک‌کننده گیرنده TSH باعث افزایش تولید هورمون‌های تیروئیدی می‌شوند. در برخی موارد نیز افزایش هورمون hCG در اوایل بارداری، به‌طور گذرا غده تیروئید را تحریک کرده و منجر به هایپرتیروئیدیسم بارداری می‌شود.

علائم تیروئید پرکار در بارداری چیست؟

علائم تیروئید پرکار در زنان در دوران بارداری، می‌تواند با نشانه‌های معمول بارداری اشتباه گرفته شود اما شدت و الگوی آن‌ها متفاوت است. در پرکاری تیروئید در بارداری معمولاً تپش قلب واضح، کاهش وزن یا عدم افزایش وزن کافی، تعریق زیاد و احساس گرما، لرزش دست و اضطراب دیده می‌شود. گاهی بزرگی غده تیروئید (گواتر) و بیرون‌زدگی خفیف چشم‌ها هم وجود دارد. تشخیص علائم پرکاری تیروئید در بارداری با معاینه و آزمایش خون (TSH و FT4) قطعی می‌شود.

مهم‌ترین علائم پرکاری تیروئید در بارداری عبارت است از:

• تپش قلب، ضربان تند و نامنظم
• تعریق زیاد و عدم تحمل گرما
• لاغری یا افزایش وزن ناکافی با وجود اشتها
• لرزش دست‌ها و احساس بی‌قراری یا اضطراب
• خستگی شدید، ضعف عضلانی و بی‌خوابی
• گاهی بزرگ شدن تیروئید یا بیرون‌زدگی چشم‌ها

علائم تیروئید پرکار در بارداری رو داری؟
همین حالا برای بررسی تخصصی نوبت بگیر.

دکتر متخصص زنان

علت پرکاری تیروئید در بارداری چیست؟

تیروئید پرکار دلایل متعددی دارد که شایع‌ترین آن در دوران بارداری بیماری گریوز است. این بیماری هنگامی ایجاد می‌شود که سیستم ایمنی شما غده‌ی تیروئیدتان را بیگانه تلقی می‌کند. در این حالت بدن شروع به ساختن آنتی‌بادی علیه غده‌ی تیروئید می‌کند و از این طریق به آن آسیب می‌رساند. این اتفاق باعث بزرگ‌شدن غده‌ی تیروئید و تولید بیش‌ازحد هورمون‌های تیروئیدی و در نتیجه هایپرتیروئیدی می‌شود. بیشتر مادرانی که گریوز دارند، قبل از بارداری متوجه آن می‌شوند و برای درمان آن اقدام می‌کنند.

به طور کلی دلیل پرکارتر شدن تیروئید در دوران بارداری عبارت است از:

• بیماری گریوز (شایع‌ترین علت پرکاری تیروئید در دوران بارداری)
• تیروتوکسیکوز گذرای بارداری به دلیل hCG بالا
• مصرف بیش‌ازحد هورمون تیروئید در فردی که از قبل کم‌کاری داشته است
• ندول‌های سمی یا گواتر مولتی‌ندولار سمی (کمتر شایع در پرکاری تیروئید در دوران بارداری)

عوارض تیروئید پرکار در بارداری

اگر تیروئید پرکار در بارداری یا بالا بودن تیروئید در بارداری به‌موقع کنترل نشود، خطر عوارض برای مادر افزایش می‌یابد. عوارض تیروئید پرکار شامل تشدید فشار خون، پره‌اکلامپسی، نارسایی قلب، آریتمی قلبی و بحران تیروتوکسیک است. از طرفی، خطرات پرکاری تیروئید در بارداری برای مادر شامل افزایش احتمال سقط، زایمان زودرس و خونریزی پس از زایمان هم می‌شود. تیروئید پرکار در دوران بارداری نیاز به درمان دقیق دارد.

اگر هایپرتیروئیدی درمان‌ نشود، مادر و جنین هر دو در خطر خواهند بود. مادران بارداری که پرکاری تیروئید در آن‌ها درمان نشود، احتمالا دچار فشارخون بالا خواهند‌شد. همچنین احتمال سقط، زایمان زودرس و یا تولد نوزاد با وزن کم در این موارد وجود دارد.

عوارض پرکاری  تیروئید در بارداری بر جنین

پرکاری تیروئید در حاملگی اگر کنترل نشود، برای جنین هم خطرناک است. خطرات پرکاری تیروئید در بارداری برای جنین شامل محدودیت رشد داخل رحمی، وزن کم هنگام تولد، زایمان زودرس و افزایش احتمال مرده‌زایی است. در موارد بیماری گریوز فعال، آنتی‌بادی‌های تحریک‌کننده تیروئید می‌توانند از جفت عبور کنند و باعث پرکاری تیروئید جنین و نوزاد شوند.

کم کاری تیروئید در بارداری چگونه است؟

دیر فهمیدن پرکاری تیروئید در بارداری خطر دارد؟

تشخیص دیرهنگام تیروئید پرکار در بارداری می‌تواند هم برای مادر و هم برای جنین خطرناک باشد. اگر پرکاری تیروئید در بارداری تا ماه‌های میانی یا پایانی بارداری کنترل نشده بماند، احتمال پره‌اکلامپسی، نارسایی قلبی، زایمان زودرس و محدودیت رشد جنین بیشتر می‌شود. هر خانمی که در دوران بارداری با تپش قلب غیرعادی، لاغری، تعریق شدید و اضطراب روبه‌رو است، باید سریع‌تر برای تشخیص علت آن اقدام کند. بالا بودن تیروئید در بارداری معمولا هرچه زودتر تشخیص داده شود، کنترل عوارض آن آسان‌تر است.

تشخیص تیروئید پرکار در بارداری

در بیشتر مواقع، زنان پیش از این که باردار شوند، متوجه پرکاری تیروئید می‌شوند. برای این که هایپرتیروئیدی در مادر باردار تشخیص داده شود، ابتدا پزشک متخصص غدد بیمار را معاینه می‌کند و در کنار آن درخواست آزمایش‌ را خواهد داد. این آزمایش‌ها میزان هورمون‌های تیروئیدی خون را می‌سنجند.

آزمایش درخواستی که عملکرد و سلامت غده‌ی تیروئید و عدد پرکاری تیروئید در بارداری را می‌سنجند، آزمایش تیروئید نامیده می‌شوند. در این تست، T3، T4 و TSH خون سنجیده می‌شود. تشخیص بر پایه TSH پایین همراه با افزایش FT4 یا FT3 است و تفسیر فقط با یک الگوی ثابت (بالا بودن هر دو T3 و T4) دقیق نیست.

درمان تیروئید پرکار در بارداری

درمان تیروئید پرکار بر اساس شدت بیماری، علت و سن بارداری تعیین می‌شود. معمولا خط اول درمان، داروهای ضدتیروئید با کمترین دوز مؤثر است تا سطح هورمون‌ها در محدوده ایمن برای مادر و جنین نگه داشته شود. پزشک در تیروئید پرکار در دوران بارداری از داروهای کم‌خطرتر استفاده می‌کند و آزمایش‌های TSH و FT4 را به‌طور دوره‌ای تکرار می‌کند.

در موارد شدید، ممکن است از بتابلوکرها به‌طور کوتاه‌مدت برای کنترل تپش قلب استفاده شود. پر کاری تیروئید در بارداری به‌ندرت به جراحی نیاز پیدا می‌کند و آن هم معمولا در سه‌ماهه دوم و در شرایط خاص انجام می‌شود. پرکاری تیروئید و بارداری حتماً باید زیر نظر متخصص غدد مدیریت شود.

دکتر متخصص برای درمان تیروئید پرکار اینجاست، فقط یک کلیک تا نوبت.

دکتر تیروئید پرکار

قرص تیروئید پرکار در بارداری

در سه‌ماهه‌ی اول بارداری، درمان دارویی که مورد قبول و تأیید بیشتر پزشکان است، قرص پروپیل تیوراسیل است. دیگر داروی پرکاری تیروئید در بارداری متی مازول است. البته متی‌مازول (Methimazole) در اوایل بارداری با خطر نادر الگوی خاصی از ناهنجاری‌ها مرتبط دانسته شده؛ بنابراین معمولا PTU یا قرص پروپیل تیوراسیل در سه‌ماهه اول ترجیح داده می‌شود و سپس ممکن است به متی‌مازول تغییر کند.

تیروئید پرکار در بارداری و تاثیر قرص پرواوراسیل بر جنین

در سه‌ماهه اول برای تیروئید پرکار در بارداری از پروپیل‌تیواوراسیل (پرواوراسیل) استفاده می‌شود زیرا خطر ناهنجاری‌های مادرزادی با این دارو نسبت به متی‌مازول کمتر گزارش شده است. با این حال، قرص پرواوراسیل کاملاً بدون عارضه نیست و می‌تواند به‌ندرت روی کبد مادر اثر بگذارد؛ بنابراین در ادامه بارداری ممکن است پزشک دارو را تغییر دهد.

درمان پرکاری تیروئید در دوره شیردهی

مادرانی که شیر می‌دهند و از پرکاری تیروئید رنج می‌برند، باید تحت درمان دارویی قرار بگیرند. شیردهی معمولا با داروهای ضدتیروئید امکان‌پذیر است اما باید از کمترین دوز مؤثر استفاده شود و (به عنوان مثال برای قرص پروپیل تیوراسیل) محدودیت دوز و توصیه‌های احتیاطی رعایت شود.

درمان خانگی تیروئید پرکار در بارداری

برای پرکاری تیروئید در دوران بارداری درمان خانگی به‌معنای جایگزین درمان دارویی وجود ندارد. هیچ روش خانگی نمی‌تواند به‌تنهایی تیروئید پرکار در دوران بارداری را کنترل کند و تکیه صرف به آن‌ها خطرناک است. بااین‌حال، اصلاح سبک زندگی در کنار درمان اصلی مانند خواب کافی، کاهش استرس، تغذیه متعادل و پرهیز از مصرف خودسرانه مکمل ید یا فرآورده‌های حاوی جلبک دریایی می‌تواند کمک‌کننده باشد.

درمان تیروئید پرکار در بارداری با طب سنتی

تا امروز شواهد قوی و استانداردی که نشان دهد طب سنتی به‌تنهایی بتواند تیروئید پرکار در دوران حاملگی را درمان کند، وجود ندارد. بعضی توصیه‌های طب سنتی مانند کاهش استرس، خواب کافی، پرهیز از محرک‌هایی مانند کافئین و تغذیه متعادل، می‌تواند در کنار درمان دارویی مفید باشد، اما جایگزین داروهای ضدتیروئید یا مراقبت‌های تخصصی نیست. اگر می‌خواهید در کنار درمان اصلی از روش‌های طب سنتی استفاده کنید، حتما موضوع را با پزشک خود مطرح کنید تا از تداخل گیاهان دارویی با داروها و خطرات احتمالی برای پرکاری تیروئید و بارداری پیشگیری شود.

برای پرکاری تیروئید در بارداری چه بخوریم؟

رژیم غذایی پرکاری تیروئید در بارداری نیاز به تغذیه‌ای متعادل و ید کنترل‌شده دارد تا هم متابولیسم بالارفته مادر جبران شود و هم رشد جنین به‌خطر نیفتد. اصل طلایی این است که سراغ منابع پر ید مانند مکمل ید بدون تجویز نروید و ترکیب غذایی روزانه‌تان را ثابت نگه دارید تا تنظیم دارو به‌هم نخورد. انرژی کافی، پروتئین باکیفیت، کلسیم و ویتامین D، همراه با مایعات کافی و وعده‌های کوچک اما منظم، پایه‌های این الگو هستند:

• مصرف پروتئین کافی از منابعی مانند مرغ، ماهی پخته، تخم‌مرغ و حبوبات
• استفاده از کربوهیدرات‌های پیچیده (نان سبوس‌دار، برنج قهوه‌ای)
• میوه و سبزی
• لبنیات کم‌چرب برای کلسیم و پروتئین
• پرهیز از غذاها و مکمل‌های با ید بالا

پزشکان پیشنهادی

4.6 (1936 نظر)

دکتر محمد باقرزاده

فوق تخصص غدد و متابولیسم

نوبت بگیرید

4.6 (1117 نظر)

دکتر محمدحسین گذشتی

فوق تخصص غدد و متابولیسم

نوبت بگیرید

4.8 (877 نظر)

دکتر فهیمه شیخ بهایی

فوق تخصص غدد و متابولیسم

نوبت بگیرید

4.8 (708 نظر)

دکتر سید رضا کسایی

فوق تخصص غدد و متابولیسم

نوبت بگیرید

4.6 (734 نظر)

دکتر سیده فائزه صادقیان

فوق تخصص غدد و متابولیسم

نوبت بگیرید

4.6 (681 نظر)

دکتر علی مصدق خواه

فوق تخصص غدد و متابولیسم

نوبت بگیرید

نتیجه گیری

تیروئید پرکار در بارداری اگر زود تشخیص داده و درست مدیریت شود، معمولا قابل‌کنترل است و بسیاری از مادران می‌توانند بارداری سالمی را تجربه کنند. اما بدون درمان با خطراتی برای مادر و جنین همراه است. اگر در بارداری با تپش قلب شدید، تعریق زیاد، کاهش وزن، لرزش دست، اضطراب غیرعادی یا سابقه بیماری تیروئید روبه‌رو هستید، لازم است هرچه سریع‌تر به پزشک غدد یا متخصص زنان مراجعه کنید. تیروئید پرکار در دوران حاملگی نیاز به پیگیری منظم، تنظیم دارو و بررسی آزمایشگاهی دارد تا هم سلامت شما و هم سلامت جنین حفظ شود.

دکترتو مراقب سلامت شماست!