اگر از کاهش وزن‌های قطره‌چکانی کلافه شده‌اید، رژیم کانادایی احتمالاً همان گزینه وسوسه‌کننده‌ای است که به کمک شما می‌آید؛ برنامه‌ای که به شما وعده می‌دهد در کوتاه‌ترین زمان ممکن، بیشترین وزن را کم کنید. اما دغدغه اصلی این است که آیا این کاهش وزن برق‌آسا واقعا چربی‌سوزی است یا فقط از دست رفتن آب بدن است؟ در این مقاله از دکترتو بر اساس واقعیت‌های علمی، این رژیم سخت‌گیرانه را بررسی می‌کنیم. اگر می‌خواهید بدانید این رژیم برای شما مناسب است یا نه، نکات مهم آن چیست و چه برنامه غذایی لازم است، در ادامه همراه ما باشید.
رژیم کانادایی چیست؟
رژیم کانادایی به انگلیسی canadian diet یک برنامه غذایی و رژیم لاغری بسیار کم‌کالری، پرپروتئین و تقریباً کم کربوهیدرات است که با شوک شدید به متابولیسم، باعث کاهش وزن سریع می‌شود. از نظر علمی، این روش به هیچ‌وجه اصولی و پایدار نیست؛ زیرا بدن را در حالت قحطی قرار می‌دهد و بیشتر آب و عضلات را می‌سوزاند. این رژیم صرفاً یک راه‌حل موقت برای کاهش سایز فوری است، نه یک سبک زندگی سالم.
پیامدهای بالینی احتمالی: هیچ سند علمی معتبری ریشه آن را به دانشگاه‌ها یا بیمارستان‌های کانادا متصل نمیکند و بیشتر یک رژیم ابداعی است. مصرف خودسرانه یک برنامه بسیار کم‌کالری و نامتوازن، کاهش توده بدون چربی، خستگی، یبوست، تهوع، کمبود مواد مغذی و افزایش خطر سنگ صفراوی در کاهش وزن سریع. رژیم‌های کاهش وزن سریع برای بیشتر افراد ایمن نیستند و می‌توانند باعث کاهش آب، عضله و تراکم استخوان شوند. هدف این مقاله، صرفا معرفی این رژیم برای مخاطب است و دکترتو آن را توصیه یا رد نمیکند.
فواید رژیم کانادایی چیست؟
اگرچه این رژیم از سوی متخصصان تغذیه به عنوان یک رویکرد بلندمدت در میان معروف ترین رژیم های غذایی تایید نمی‌شود اما تأثیر سریع آن بر کاهش وزن در کوتاه‌مدت غیرقابل‌انکار است. اصلی‌ترین مزیت این برنامه ایجاد انگیزه روانی قوی در مبتلایان به استپ وزنی شدید است که به یک محرک یا تکانه فوری جهت شکستن این سد نیاز دارند. در واقع فواید رژیم غذایی کانادایی عبارت است از:
- کاهش وزن بسیار سریع: در کمتر از دو هفته، تغییر ملموسی روی ترازو و سایز لباس خود حس می‌کنید.
- پاکسازی موقت از قندهای مصنوعی: حذف کامل شکر، شیرینی و فرآورده‌های صنعتی
- برنامه مشخص و بدون ابهام: نیازی به کالری‌شماری پیچیده ندارید.
چه کسانی می توانند رژیم کانادایی بگیرند؟
این رژیم سخت‌گیرانه اصلاً عمومی نیست و برای مصرف خودسرانه، حتی در افراد سالم، مناسب نیست و فقط ممکن است در شرایط پزشکی مشخص و با بررسی تیم درمان استفاده شود. همچنین افرادی که با وجود رعایت اصولی تغذیه، دچار استپ وزنی شدید شده‌اند، با احتیاط و در دوره‌های بسیار کوتاه می‌توانند از این روش استفاده کنند.
برنامه اصلی رژیم کانادایی برای چه کسانی مناسب نیست؟
نوجوانان در سن رشد، زنان باردار و شیرده به هیچ‌وجه نباید سمت رژیم کانادایی بروند. همچنین افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن مانند دیابت، فشار خون بالا، مشکلات قلبی، نارسایی کلیه و بیماری‌های گوارشی با این رژیم خود را به خطر می‌اندازند. اگر سابقه کم‌خونی شدید، پوکی استخوان یا اختلالات روانی و عصبی مانند افسردگی و اضطراب دارید، افت ناگهانی کالری در این رژیم می‌تواند وضعیت جسمی و روحی شما را بحرانی کند.
نمونه برنامه غذایی رژیم کانادایی
در این برنامه، موادغذایی که در دسترس همه نیست، با گزینه‌های در دسترس سفره‌های ایرانی مثل کباب چنجه لخم بدون چربی، سینه مرغ روی منقل، ماهی قزل‌آلا و تخم‌مرغ آب‌پز جایگزین شده‌اند. برای اجرای درست، طبق جدول پیش بروید و ترجیحا هیچ وعده‌ای را حذف یا جابجا نکنید. چاشنی سالادها فقط آبلیموی تازه و نمک است و روغن‌ها حذف شده و جای خود را به مقدار محدودی روغن زیتون می‌دهند. جدول زیر، نمونه بومی سازی شده رژیم لاغری کانادایی است. اگر نیاز به شخصی سازی دارید، حتما با بهترین دکتر تغذیه ایران مشورت کنید.
| روزهای هفته | صبحانه (یک فنجان/لیوان) | نهار | شام |
| شنبه (روزهای ۱، ۸، ۱۵) | قهوه تلخ + ۱ حبه قند چای سیاه + ۲ عدد خرما ۱ لیوان شیر کم‌چرب | ۲ عدد تخم‌مرغ آب‌پز + ۱ عدد گوجه + اسفناج پخته نصف سینه مرغ کباب‌شده + کاهو با آبلیمو ۲۰۰ گرم کباب چنجه بدون چربی + خیار و گوجه | ۳۰۰ گرم گوشت کباب‌شده یا قلقلی + کاهو و آبلیمو سالاد کاهو، خیار و گوجه فرنگی با سس آبلیمو + ۱ عدد سیب یک کاسه سوپ ساده عصاره مرغ یا گوشت + ۲ ورق نان تست |
| یکشنبه (روزهای ۲، ۹) | قهوه تلخ + ۱ حبه قند چای سبز + ۲ عدد خرما | ۱۰ ورق کالباس مرغ + ۱ لیوان ماست کم‌چرب نصف سینه مرغ آب‌پز + کاهو و ۱ قاشق آبلیمو | ۳۰۰ گرم فیله گوشت کباب‌شده + کاهو و آبلیمو سالاد کاهو، خیار و گوجه فرنگی + سس آبلیمو + ۱ عدد میوه |
| دوشنبه (روزهای ۳، ۱۰) | چای سیاه + ۲ عدد خرما قهوه تلخ + ۱ حبه قند + ۱ ورق نان تست | نصف سینه مرغ پخته یا کباب شده + کاهو بدون آبلیمو ۴ لیوان آب‌میوه طبیعی (سیب یا هویج) + ۱ لیوان ماست کم‌چرب | سالاد کرفس، کلم و گوجه‌فرنگی با سس آبلیمو ۲ عدد تخم‌مرغ آب‌پز + ۲ عدد هویج پخته رنده شده + ۲۰۰ گرم پنیر |
| سه‌شنبه (روزهای ۴، ۱۱) | قهوه تلخ + ۱ حبه قند + ۱ ورق نان تست چای + ۱ ورق نان تست + ۱ قاشق چای‌خوری عسل | ۴ لیوان آب هویج یا آب سیب طبیعی + ۱ لیوان ماست کم‌چرب یک عدد ماهی قزل‌آلا کباب شده یا بخارپز + ۱ قاشق چای‌خوری کره و آبلیمو | ۲ عدد تخم‌مرغ آب‌پز + ۲ عدد هویج پخته رنده شده + ۱ قاشق پنیر نصف سینه مرغ + کاهو + ۱ قاشق روغن زیتون و ۱ قاشق آبلیمو |
| چهارشنبه (روزهای ۵، ۱۲) | قهوه تلخ + ۱ حبه قند + ۱ ورق نان تست چای سیاه + ۲ عدد خرما | یک عدد ماهی پخته یا کباب شده + ۱ قاشق چای‌خوری کره و آبلیمو ۲ عدد تخم‌مرغ سفت آب‌پز + ۱ عدد هویج پخته | نصف سینه مرغ + کاهو + ۱ قاشق آبلیمو + ۱ قاشق روغن زیتون نصف سینه مرغ کباب‌شده + کاهو و کرفس |
| پنجشنبه (روزهای ۶، ۱۳) | چای سیاه + ۲ عدد خرما ۱ لیوان شیر کم‌چرب | ۱۰ ورق کالباس مرغ + ۱ فنجان ماست کم‌چرب ۲۰۰ گرم گوشت یا مرغ کباب‌شده + گوجه فرنگی، کاهو و سس آبلیمو | نصف سینه مرغ + کاهو + ۱ قاشق آبلیمو + ۱ قاشق روغن زیتون یک کاسه سوپ ساده آب مرغ یا گوشت + ۲ عدد نان تست + ۲ عدد میوه |
| جمعه (روزهای ۷، ۱۴) | قهوه تلخ + ۱ حبه قند + ۱ ورق نان تست چای سیاه + ۱ ورق نان تست + ۱ قاشق چای‌خوری عسل | ۲ عدد تخم‌مرغ سفت آب‌پز + ۱ ورق کالباس مرغ + کاهو ۵ ورق کالباس مرغ + ۲ ورق نان تست + ۱ عدد گوجه و خیارشور | سالاد کلم و گوجه فرنگی با سس آبلیمو + ۱ عدد میوه نصف سینه مرغ کباب‌شده + کاهو، خیار، گوجه + ۱ عدد میوه |
۱. رژیم سه روزه کانادایی
رژیم کانادایی سه روزه فشرده‌ترین حالت رژیم است که معمولاً برای سم‌زدایی سریع یا خروج از استپ وزنی کوتاه‌مدت استفاده می‌شود. در این ۳ روز، کالری دریافتی روزانه به شدت افت کرده و به زیر ۸۰۰ کالری می‌رسد. منو کاملاً محدود به قهوه تلخ، تخم‌مرغ آب‌پز، فیله مرغ و سبزیجات کم‌کربوهیدرات است. این دوره کوتاه بیشتر آب اضافه بدن را دفع میکند و برای کاهش سایز لحظه‌ای کاربرد دارد.
۲. رژیم ۵ روزه کانادایی
نسخه ۵ روزه مقداری پروتئین دریایی مانند ماهی کباب‌شده را به همراه سبزیجاتی مثل اسفناج و کلم به منو اضافه میکند. در این روش، چربی‌سوزی خفیفی آغاز می‌شود اما بدن به دلیل محرومیت از کربوهیدرات، ممکن است دچار علائمی مثل سردرد خفیف و افت انرژی شود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت concordia
Consume a diet that consists mainly of plant foods (e.g., fruit, vegetables, whole grains, nuts, seeds, beans, lentils, soy).
ترجمه فارسی:
رژیمی را مصرف کنید که از غذاهای گیاهی (مانند میوه، سبزی، غلات کامل، آجیل، دانه‌ها، لوبیا، عدس و سویا) تشکیل شده باشد.
۳. رژیم کانادایی 7 روزه
این برنامه یک هفته کامل طول می‌کشد و یک چرخه نسبتاً کامل از شوک متابولیک است. در رژیم ۷ روزه، تنوع مواد غذایی کمی بیشتر شده و کالباس مرغ خانگی و ماست کم‌چرب هم وارد وعده‌ها می‌شوند. روز هفتم این رژیم معمولاً حکم روز تثبیت موقت را دارد که در آن سالادهای حجیم‌تر و یک عدد میوه گنجانده شده تا بدن برای بازگشت به تغذیه عادی دچار شوک گوارشی نشود.
۴. رژیم کانادایی اصلی ۱۳ روزه
این نسخه، همان رژیم کلاسیک و مشهور رژیم لاغری کانادایی است. رژیم ۱۳ روزه کانادایی با هدف تغییر اساسی در سوخت‌وساز بدن طراحی شده است. حتی خوردن یک شکلات یا آدامس، رژیم را باطل میکند. در این دو هفته، کاهش وزن رخ می‌دهد اما فشار روی کبد و کلیه‌ها برای دفع پروتئین‌های اضافی بسیار بالا است.
۵. رژیم کانادایی اصلی ۱۵ روزه
دو روز پایانی این رژیم (روزهای ۱۴ و ۱۵) با ورود سوپ‌های ساده آب‌مرغ و مقدار بسیار کمی نان تست، نقش یک پل انتقال یا دوره خروج از رژیم را بازی می‌کنند. این کار باعث می‌شود تا وزن کم‌شده بلافاصله بعد از اتمام دوره برنگردد و سیستم گوارشی که دو هفته در استراحت و محرومیت بوده، با ورود ناگهانی غذاهای سنگین ایرانی دچار اسپاسم، یبوست یا رفلاکس شدید نشود.
۶. رژیم 21 روزه کانادایی چیست؟
این طولانی‌ترین دوره ممکن است که از تکرار چرخه‌های برنامه‌های کوتاه‌تر ایجاد می‌شود. اجرای رژیم کانادایی بیش از دو هفته، از نظر علمی به شدت خطرناک است و می‌تواند به ریزش موی شدید، کبد چرب، ضعف سیستم ایمنی و تحلیل عضلانی منجر شود.
نکات رژیم کانادایی اصلی چیست؟
برای اینکه در طول این رژیم سخت دچار غش، افت فشار شدید یا آسیب بدنی نشوید، رعایت دقیق برخی اصول الزامی است. این رژیم به دلیل ادرارآور بودن و حذف کربوهیدرات، آب زیادی از بدن دفع میکند؛ بنابراین نوشیدن حداقل ۸ تا ۱۰ لیوان آب در روز برای سلامت کلیه‌ها غیرقابل چشم‌پوشی است. همچنین، انجام ورزش‌های سنگین و بدنسازی در این دوره ممنوع است و فقط باید به پیاده‌روی سبک بسنده کنید. برای انجام رژیم کانادایی، موارد زیر توصیه شده است:
- ممنوعیت آدامس و تنقلات
- عدم جابه‌جایی وعده‌ها
- نحوه مصرف قهوه: قهوه حتماً باید تلخ و بدون شیر باشد؛ حبه قند همراه آن برای تامین سوخت فوری مغز است.
- مصرف مولتی‌ویتامین: برای افراد حساس یا کسانی که دوره‌های طولانی‌تر را می‌گیرند، مصرف روزانه یک قرص مولتی‌ویتامین (با نظر پزشک) توصیه می‌شود.
مقدار کالری روزانه مجاز در رژیم کانادایی چقدر است؟
حدس اینکه چرا با گرفتن رژیم کانادایی اصلی خیلی سریع اینقدر وزن کم می کنید، چندان سخت نیست. این رژیم لاغری سریع کالری بسیار کمی دارد. در رژیم کانادایی روزانه کالری کمی دریافت می‌کنید. به گفته موسسه ملی قلب، ریه و خون آمریکا، رژیم‌های لاغری که روزانه کمتر از ۸۰۰ کالری دریافتی دارند، فقط و فقط باید تحت نظر پزشک متخصص تغذیه گرفته شوند.
تعداد کالری‌هایی که برای کاهش وزن نیاز دارید به سن، جنسیت، ترکیب بدن و سطح فعالیت شما بستگی دارد. اگر مطمئن نیستید برای کاهش وزن به چه مقدار کالری نیاز دارید، با یک متخصص تغذیه مشورت کنید.
در رژیم کانادایی چه غذاهایی میتوانم بخورم؟
شما می‌توانید پروتیئن و سبزیجات آن هم به مقدار کم بخورید. نسخه‌های مختلفی از رژیم غذایی کانادایی وجود دارد، که در همه‌ی آنها غذاهای دریافتی شما به‌طورکلی به دو گروه غذایی محدودی شده است، یعنی پروتئین و سبزیجات، آن هم خیلی کم. در رژیم کانادایی تمام میوه‌ها، غلات کامل و غذاهای لبنی حذف می‌شود. اگرچه برخی از نسخه‌های این رژیم شامل ماست ساده و نان چاودار هم هستند.
غذاهایی که در این رژیم می‌توانید بخورید از آب و نوشیدنی‌های بدون کالری، گوشت و تخم‌مرغ، سبزیجات کم کربوهیدرات و تعداد محدودی میوه تشکیل شده‌است. برخی از غذاهایی که می‌توانید در رژیم کانادایی بخورید عبارت‌اند از:
- گوشت بدون چربی
- ماهی
- مرغ بدون پوست
- استیک
- گوشت گاو
- بوقلمون
- سبزیجات کم کربوهیدرات مانند گوجه، اسفناج، کلم
- تخم‌مرغ
- قهوه، چای سبز
در رژیم کانادایی چه غذاهایی نباید بخورید؟
در این رژیم ورود هرگونه غلات شامل برنج، ماکارونی و نان‌های سنتی ممنوع است. تمام قندها، شکلات، عسل (مگر در وعده مجاز)، نبات و آدامس خط قرمز هستند. روغن‌های سرخ‌کردنی، کره (بیش از حد مجاز) و سس مایونز کاملاً حذف می‌شوند. گوشت‌های پرچرب مثل کباب کوبیده، سوسیس، لبنیات چرب و حبوبات به دلیل کربوهیدرات بالا جایی در برنامه ندارند. بیشتر میوه‌ها، نوشابه‌ها و دلستر نیز به دلیل کالری و قند بالا کاملاً ممنوع هستند.
| مواد غذایی مجاز | مواد غذایی ممنوع |
|---|---|
| گوشت‌های کم‌چرب | غلات و کربوهیدرات |
| پروتئین کم‌چرب | شیرینی‌جات |
| لبنیات کم‌چرب | روغن‌ها و سس‌ها |
| سبزیجات | گوشت‌های پرچرب |
| نوشیدنی‌ها | لبنیات پرچرب |
| چربی‌های محدود: روغن زیتون، کره در مقدار مشخص | میوه‌های شیرین و بیشتر میوه‌ها |
| شیرین‌کننده‌های محدود: خرما، عسل، قند در مقدار کنترل‌شده | نوشیدنی‌های صنعتی |
| حبوبات |
ساعات مجاز مصرف غذا در رژیم کانادایی کی است؟
در رژیم کانادایی شما باید سه وعده غذایی در روز در زمان مشخصی بخورید و مشخص است که در این بین خبری از میان‌وعده نیست. اگر بین این وعده‌های کوچک و کم‌کالری گرسنه شدید، فقط می‌توانید آب یا نوشیدنی‌های بدون کالری بخورید. ساعت غذاخوردن در رزیم کانادایی به این صورت است:
- صبحانه: حدود ساعت ۸ صبح
- نهار: حدود ساعت ۱ بعد از ظهر
- شام: حدود ساعت ۶ عصر (بعد از ساعت ۶ بعدازظهر تا ۸ صبح فردا بدون وعده غذایی هستید)
عوارض رژیم کانادایی چیست؟
این رژیم باعث کاهش وزن در کوتاه‌مدت می‌شود. با این حال، اگر برای مدت طولانی و بیش از زمان تجویز‌شده انجام شود، می‌تواند منجر به عدم تعادل تغذیه، سوءتغذیه و از دست دادن عضلات شود. دریافت کالری کم ممکن است منجر به مشکلات فیزیکی مختلفی شود.
کالری دریافتی بسیار پایین این رژیم می‌تواند متابولیسم و سلامت شما را تحت تاثیر قرار دهد. بدن شما برای انجام کارهایی مانند هضم غذا، ضربان قلب و عملکرد مغز و چیزهایی که احتمالا حتی فکرش را هم نمی‌کنید، انرژی مصرف میکند. اگر کالری کافی برای پشتیبانی از این عملکردهای اساسی بدن دریافت نکنید، بدن شما وارد حالتی می‌شود که شبیه به حالت ذخیره انرژی موبایل یا لپتاپ است، یعنی سرعت کار را کاهش می‌دهد این یعنی ضربان قلب شما کمتر می‌شود احساس خستگی می‌کنید و احتمالا به اندازه‌ی قبل سریع فکر نمی‌کنید.
یک برنامه غذایی محدود مانند رژیم کانادایی باعث می‌شود نتوانید تمام ویتامین‌ها، مواد معدنی و مواد مغذی مورد نیاز برای انجام فعالیت‌های اساسی بدن را دریافت کنید. این موضوع ممکن است بر حس و حال شما و همچنین سلامت بدنتان تأثیر بگذارد. از مضرات رژیم کانادایی عبارت‌اند از:
- سرگیجه
- بوی بد دهان
- تحریک‌پذیری
- استفراغ
- یبوست
- حالت تهوع
- اسهال
- سنگ کیسه صفرا
- خستگی
- سردرد
- مشکل در تمرکز
نتیجه گیری
رژیم کانادایی یک شوک غذایی برای کاهش وزن سریع در کوتاه‌مدت است، نه یک برنامه تغذیه اصولی برای همیشه. هدف اصلی آن کاهش سایز فوری است اما قبل از اینکه خود را درگیر این چالش سخت کنید، حتماً باید به یک پزشک متخصص تغذیه یا دکتر عمومی مراجعه کنید تا با بررسی آزمایش خون و وضعیت سلامت کبد و کلیه، رژیم مناسب را دریافت کنید. انجام این رژیم بدون مشورت با متخصص ممکن است عوارض داشته باشد و توصیه نمی‌شود.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
میزان کاهش وزن در این رژیم به وزن اولیه و متابولیسم فرد بستگی دارد اما به‌طور میانگین در دوره‌های اصلی (۱۳ تا ۱۵ روزه) حدود ۵ تا ۱۰ کیلوگرم کاهش وزن گزارش می‌شود. البته بخش عمده‌ای از این کاهش وزن ناشی از دفع آب بدن و تحلیل عضلات است، نه چربی‌سوزی خالص.
میزان کاهش وزن در افراد موفق بسته به وزن اولیه، سن و میزان پایبندی به برنامه متفاوت است، اما به طور میانگین گزارش‌ها نشان می‌دهند که افراد طی دوره اصلی ۱۳ تا ۱۵ روزه، بین ۵ تا ۱۰ کیلوگرم وزن کم کرده‌اند. البته بخش زیادی از این کاهش وزن برق‌آسا مربوط به دفع آب انباشته‌شده در بدن است.
انجام ورزش‌های سنگین، قدرتی و بدنسازی در طول این رژیم به هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود؛ زیرا کالری دریافتی بدن بسیار ناچیز است و فشار مضاعف موجب افت شدید قند خون، سرگیجه و تحلیل عضلات می‌شود. در این دوره دوهفته‌ای، تنها انجام فعالیت‌های سبک مانند ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیاده‌روی آرام در روز مجاز است.
در رژیم کانادایی اصلی، ساختار تغذیه دقیقاً بر پایه ۳ وعده غذایی اصلی (صبحانه، نهار و شام) استوار است. در این برنامه سخت‌گیرانه، مفهوم «میان‌وعده» کاملاً حذف شده است. شما مجاز به ریزه‌خواری یا مصرف تنقلات بین وعده‌ها نیستید و هرگونه تغییر یا اضافه کردن کالری خارج از جدول، چرخه چربی‌سوزی را متوقف میکند.
نسخه اصلی و استاندارد این رژیم برای ۱۳ یا ۱۵ روز تنظیم شده است. با این حال، نسخه‌های تغییریافته کوتاه‌مدت ۳ و ۵ روزه برای شوک‌های ضربتی، و دوره‌های ۷ و ۲1 روزه نیز وجود دارند؛ هرچند اجرای آن بیش از دو هفته از نظر پزشکی به هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود.
روزهای اول و دوم به دلیل افت ناگهانی کالری و قطع کامل کربوهیدرات‌ها، سخت‌ترین مراحل هستند. در روز اول بدن با کاهش ذخایر گلیکوژن و آب مواجه می‌شود که این امر معمولاً با علائمی مانند سردرد، بی‌حالی، احساس گرسنگی شدید و افت انرژی همراه است و تحمل آن اراده بالایی می‌طلبد.
