فهرست مطالب
درد راهی است که بدن برای هشدار دادن به ما استفاده میکند تا بفهمیم مشکلی وجود دارد که نیازمند رسیدگی است. زمانی که عصب سیاتیک این هشدار را صادر میکند، درد میتواند در هر نقطهای از کمر تا پا حس شود و شدت آن از یک ناراحتی خفیف تا درد شدید متغیر باشد. در حقیقت، عصب سیاتیک بلندترین و پهنترین عصب بدن است و هر اختلالی در مسیر آن میتواند مشکلات قابل توجهی ایجاد کند. اگر شما هم با درد سیاتیک مواجه هستید و میخواهید با علت سیاتیک و عوامل دخیل در شکلگیری آن آشنا شوید، تا پایان این مقاله از دکترتو همراه ما باشید.
مهم ترین علت سیاتیک
مهمترین علت سیاتیک، فشار یا تحریک ریشههای عصبی در ناحیه کمر است. هر عاملی که باعث تنگ شدن فضا یا وارد شدن فشار به این ریشههای عصبی شود، میتواند پیامهای عصبی را مختل کرده و درد سیاتیکی ایجاد کند.
به همین دلیل، مشکلاتی که ساختار طبیعی مهرهها، دیسکها یا کانال نخاعی را تغییر میدهند، شایعترین زمینه بروز درد عصب سیاتیک محسوب میشوند. عواملی مانند موارد زیر ممکن است تحت فشار قرار گرفته و آسیب ببینند:
- فتق یا بیرونزدگی دیسک کمر
- تنگی کانال نخاع
- آرتروز کمر
- لیزخوردگی مهره
متن انگلیسی:
به نقل از سایت academic
Sciatica is a relatively common condition with a lifetime Incidence varying from 13% to 40%.
ترجمه فارسی:
سیاتیک یک عارضه نسبتا شایع است و میزان بروز آن در طول زندگی بین ۱۳٪ تا ۴۰٪ متغیر است.
گاهی دچار درد سیاتیک میشی؟
برای بررسی علت نوبت بگیر.
۱. فتق دیسک کمر (شایع ترین علت سیاتیک)
بیرونزدگی یا فتق دیسک کمر شایعترین علت سیاتیک است. این مشکل معمولا در سنین بالاتر و در اثر فرسایش طبیعی ستون فقرات ایجاد میشود، اما ممکن است در سنین پایینتر و حتی هنگام انجام کارهای روزمره (مثل بلند کردن نادرست اجسام سنگین) هم رخ دهد.
در حالت طبیعی، ستون فقرات از دیسکهایی تشکیل شده که بین مهرهها قرار میگیرند و همچون یک بالشتک محافظ عمل میکنند تا مهرهها به یکدیگر ساییده نشوند.
هر دیسک از یک بخش داخلی نرم و یک لایه بیرونی محکم تشکیل شده است. زمانی که بخش نرم داخلی به لایه بیرونی فشار بیاورد و از بخشی از آن بیرون بزند، میتواند به ریشههای عصبی کمری/خاجی که به عصب سیاتیک میپیوندند فشار وارد کرده و باعث درد تیرکشنده پا شود.
۲. آرتروز کمر و تنگی کانال نخاع
آرتروز کمر و ستون فقرات وضعیتی است که باعث فرسودگی و نازک شدن غضروفها و دیسکهای بین مهرهها میشود و فضای بین مهرهها را کاهش میدهد. این وضعیت فشار روی مفاصل و رباطهای ستون فقرات را افزایش داده و موجب ایجاد التهاب در ناحیه کمر میشود. در نتیجه فضای اطراف عصب سیاتیک محدود شده و ممکن است این عصب تحت فشار قرار بگیرد.
تنگی نخاع نیز زمانی رخ میدهد که کانال نخاعی در ناحیه کمر تنگتر از حالت طبیعی شود و ریشههای عصب سیاتیک را تحت فشار قرار دهد. درد ناشی از این وضعیت معمولا حالت گزگز، بیحسی یا مورمور شدن دارد، زیرا فشار مستقیما روی ریشههای عصبی وارد میشود. هر دوی این عارضهها در سالمندان شایعتر هستند و از علل مهم بروز درد سیاتیک محسوب میشوند.
۳. لیزخوردگی مهره
لیزخوردگی یا لغزش مهره (اسپوندیلولیستزیس) زمانی رخ میدهد که یکی از مهرههای کمری نسبت به مهره زیرین خود جابجا یا کمی کج شود. این وضعیت ممکن است در اثر آسیب، ضعف رباطهای ستون فقرات یا فرسایش طبیعی بدن و افزایش سن ایجاد شود. زمانی که مهرهها از جای طبیعی خود خارج شوند، میتوانند عصب سیاتیک را تحت فشار قرار دهند و منجر به درد سیاتیک شوند.
علت سیاتیک ناشی از مشکلات خارج از ستون فقرات
گاهی علت سیاتیک تنها به ستون فقرات مربوط نمیشود و عواملی خارج از ستون فقرات یا تغییرات در بخشهای دیگر بدن نیز میتوانند در بروز این عارضه نقش داشته باشند و زمینه را برای بروز درد سیاتیک فراهم کنند. از مهمترین این عوامل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۴.۵ (۷۲۲ نظر)۳.۷ (۷۲۵ نظر)۴.۹ (۴۷۵ نظر)۴.۷ (۳۲۰ نظر)۴.۹ (۲۲۹ نظر)۴.۸ (۱۹۷ نظر)۱. سندرم پیریفورمیس
سندروم پیریفورمیس نوعی اختلال دردناک است که در آن عضله پیریفورمیس، که در ناحیه باسن قرار دارد و ستون فقرات را به بالای استخوان ران متصل میکند، بهطور غیرارادی منقبض یا سفت میشود. این عضله مهم وظیفه چرخش لگن و حرکت دادن پاها به سمت بیرون را دارد.
از آنجایی که عضله پیریفورمیس دقیقا روی عصب سیاتیک قرار دارد و در برخی افراد عصب حتی از داخل آن عبور میکند، هر گونه انقباض یا سفتی این عضله میتواند عصب سیاتیک را تحت فشار قرار دهد و باعث درد سیاتیک شود.
علائم سندروم پیریفورمیس معمولا شامل درد مبهم در باسن، محدودیت حرکت لگن و درد هنگام بالا رفتن از پلهها هستند. همچنین نشستن طولانی مدت نیز میتواند این درد را تشدید کند.
۲. بارداری و تغییرات لگن
بارداری یکی از عوامل اصلی تحریک سیاتیک و درد کمر است. در این دوران، بدن تغییرات زیادی را تجربه میکند و فشار اضافی ناشی از وزن جنین میتواند روی ساختار کمر و لگن تاثیر بگذارد.
این فشار گاهی باعث فشرده شدن عصب سیاتیک و بروز درد، تیر کشیدن یا بیحسی در پاها نیز میشود. البته نیازی به نگرانی نیست زیرا در اکثر موارد، با مراقبت مناسب و درمانهای ساده، درد سیاتیک در بارداری معمولا پس از پایان این دوران برطرف میشود.
۳. ضربه، شکستگی و جراحی در ناحیه لگن یا باسن
هر عاملی که باعث وارد شدن فشار غیرطبیعی به عصب سیاتیک شود میتواند زمینهساز بروز سیاتیک باشد. ضربهها و آسیبهایی مانند حوادث ورزشی، تصادفات رانندگی، زمین خوردن، سقوط از ارتفاع یا حتی شکستگی استخوانها ممکن است این عصب را تحت فشار قرار دهند یا آن را دچار آسیب کنند.
در برخی موارد نیز حین جراحیهای ناحیه لگن یا باسن، ممکن است به صورت ناخواسته به عصب سیاتیک آسیب وارد شود. همچنین التهاب، ورم یا ایجاد بافت اسکار (جای زخم) پس از این جراحیها نیز میتواند با تنگ کردن فضای اطراف عصب، موجب ایجاد درد و علائم سیاتیک شود.
۴. توده ها و تومورها
در موارد نادر، وجود یک تومور یا توده در مسیر عصب سیاتیک میتواند باعث وارد شدن فشار به این عصب و ایجاد درد شود. این تومورها ممکن است خوشخیم یا بدخیم باشند. تومورهای خوشخیم معمولا رشد آهستهای دارند اما همچنان در صورت بزرگ شدن میتوانند عصب سیاتیک را تحت فشار قرار دهند.
خوشبختانه این تومورها در بیشتر موارد به راحتی با جراحی برداشته میشوند و به ندرت باعث آسیب دائمی به عصب میشوند. از طرف دیگر، تومورهای بدخیم که رشد تهاجمیتری دارند نیز میتوانند موجب بروز درد سیاتیک شوند. البته این تومورها هم در صورت تشخیص زودهنگام قابل کنترل هستند و میتوان فشار ناشی از آنها بر عصب سیاتیک را کاهش داد.
| علت سیاتیک | دلیل تأثیرگذاری روی عصب سیاتیک |
|---|---|
| فشار روی ریشههای عصبی کمر (مهمترین علت) | فشرده شدن ریشههای عصبی که از کمر به سمت پا ادامه دارند. |
| فتق یا بیرونزدگی دیسک کمر | بیرونزدگی بخش نرم دیسک باعث فشار مستقیم به عصب سیاتیک میشود. |
| تنگی کانال نخاع | باریک شدن کانال نخاعی فضای اطراف ریشههای عصب سیاتیک را محدود میکند. |
| آرتروز کمر | فرسودگی دیسکها و غضروفها باعث کاهش فضا و فشار بر عصب میشود. |
| لیزخوردگی مهره (اسپوندیلولیستزیس) | جابجایی مهرهها موجب فشار مکانیکی بر عصب سیاتیک میشود. |
| سندرم پیریفورمیس | انقباض یا سفتی عضله پیریفورمیس که روی عصب سیاتیک قرار دارد. |
| بارداری و تغییرات لگن | افزایش وزن و تغییرات لگنی باعث فشرده شدن عصب سیاتیک میشود. |
| ضربه، شکستگی یا جراحی لگن و باسن | آسیب، التهاب یا بافت اسکار فضای اطراف عصب را تنگ میکند. |
| تودهها و تومورها | رشد توده در مسیر عصب سیاتیک موجب فشار مستقیم به آن میشود. |
| افزایش سن و پیری | باریک شدن کانال نخاع و کاهش فاصله دیسکها با گذر زمان |
| اضافه وزن و چاقی | افزایش فشار روی ستون فقرات و بیرونزدگی دیسکها |
| دیابت و نوروپاتی | آسیب عصبی و اختلال عملکرد عصبها فشار ثانویه ایجاد میکند. |
| سبک زندگی کمتحرک و نشستن طولانی | ضعف عضلات کمر و آسیب تدریجی دیسکها |
| فعالیتهای بدنی شدید یا نادرست | فشار بیش از حد به کمر و تحریک یا فشردگی عصب سیاتیک |
بیماری ها و عوامل زمینه ای که ریسک سیاتیک را بالا می برند
گاهی برخی بیماریها و شرایط زمینهای میتوانند به طور مستقیم یا غیرمستقیم خطر ابتلا به سیاتیک را افزایش دهند زیرا با تاثیر گذاشتن روی ستون فقرات یا عصبها، احتمال آسیب یا فشار به عصب سیاتیک را بالا میبرند. از مهمترین این عوامل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. سن و روند پیری
بسیاری از علل سیاتیک با افزایش سن و پیری مرتبط هستند. در حقیقت با افزایش سن، کانال نخاعی باریکتر شده و فاصله بین دیسکها کاهش مییابد که این تغییرات میتوانند عصبها (از جمله عصب سیاتیک) را به مرور زمان تحت فشار قرار دهند. علاوه بر این، سبک زندگی کم تحرک سالمندان نیز این خطر را تشدید میکند.
۲. اضافه وزن و چاقی
اضافه وزن و چاقی امروزه از عوامل رایج در بروز سیاتیک هستند. در حقیقت، ستون فقرات برای حفظ ثبات، انعطافپذیری و قدرت خود به مجموعهای از عضلات در ناحیه میانی بدن و پشت وابسته است. اما زمانی که بدن وزن اضافهتری را (خصوصا در ناحیه شکم و کمر) تحمل میکند، این عضلات تحت فشار بیشتری قرار میگیرند.
این فشار در ناحیه کمر که یکی از حساسترین بخشهای ستون فقرات است شدت بیشتری دارد و میتواند باعث جابجایی یا بیرونزدگی دیسکها شود. در نتیجه، عصب سیاتیک تحت فشار قرار گرفته و درد بروز میکند.
فکر میکنی علت درد سیاتیک، چاقی و اضافه وزنته؟ مشاوره بگیر.
۳. دیابت و نوروپاتی
افراد مبتلا به دیابت در معرض عارضهای به نام نوروپاتی دیابتی قرار دارند؛ نوعی آسیب عصبی که در اثر بالا ماندن قند خون ایجاد میشود. این آسیب بیشتر روی عصبهای پا و ساق اثر میگذارد و باعث بیحسی، ضعف و اختلال در حس پا میشود.
در این شرایط، با ضعیف شدن و اختلال در عملکرد عصبهای پا، تعادل و حرکت فرد هم تحت تاثیر قرار میگیرد. همین موضوع میتواند فشار بیشتری به کمر و مسیرهای عصب سیاتیک وارد کند و احتمال بروز دردهای سیاتیکی را افزایش دهد.
۴. سبک زندگی کم تحرک و نشستن طولانی
سبک زندگی کم تحرک و نشستن طولانی مدت از دیگر علل شایع سیاتیک هستند. این عادات باعث آسیب به دیسکهای بین مهرهای و ضعف عضلات کمر میشوند. در نتیجه به مرور زمان فشار وارده بر عصب سیاتیک را افزایش میدهند و منجر به بروز درد در ناحیه کمر، لگن و پا میشوند.
۵. فعالیت های بدنی شدید یا غلط
انجام فعالیتهای شدید و پرفشار، چه در ورزش و چه در مشاغلی که نیاز به بلند کردن مکرر اجسام یا حرکات تکراری دارند، بدون وضعیت بدنی مناسب یا پشتیبانی کافی، میتواند به عضلات کمر فشار وارد کند. این فشار ممکن است باعث پارگی عضلات و رباطها شده و عصب سیاتیک را تحریک کند. خوشبختانه با رعایت تکنیکهای صحیح، حفظ فرم مناسب بدن و استفاده از تجهیزات حمایتی میتوان این خطر را به طور قابلتوجهی کاهش داد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic
Many cases of sciatica go away within four to six weeks without needing professional medical treatment.
ترجمه فارسی:
بسیاری از موارد سیاتیک طی ۴ تا ۶ هفته و بدون نیاز به درمان پزشکی تخصصی برطرف میشوند.
نتیجه گیری
سیاتیک یکی از مشکلات شایعی است که بسیاری از افراد حداقل یک بار در زندگی با آن مواجه میشوند. طیف گستردهای از عوامل میتوانند در بروز سیاتیک نقش داشته باشند که از جمله آنها میتوان به فتق دیسک کمر، تنگی کانال نخاع، آرتروز کمر و لیزخوردگی مهره اشاره کرد. اما گاهی ریشه مشکل فراتر از ستون فقرات است و به مواردی مثل سندرم پیریفورمیس، بارداری، ضربه یا حتی تومور مرتبط است. با این وجود، نیازی به نگرانی نیست زیرا متخصص ارتوپد قادر است با معاینه و بررسی دقیق شما علت سیاتیک را تشخیص دهد و برنامه درمانی جامعی برای برداشتن فشار از روی این عصب تدوین کند تا سلامتیتان را دوباره به دست آورید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!