فهرست مطالب
نقشه مغزی یک روش قابل اعتماد و غیرتهاجمی برای اندازهگیری فعالیت الکتریکی مغز است که به کمک آن میتوان عملکردهای مغز در موقعیتهای مختلف را ارزیابی کرد. این روش کاملا علمی بوده و برای بررسی مشکلات و اختلالات مختلف، از جمله اختلالات وسواس کاربرد دارد. در این مقاله از دکترتو میخواهیم با بررسی نقشه مغزی وسواس، به بررسی تاثیر آن در درمان اختلالات وسواس بپردازیم. با ما همراه باشید.
انواع اختلالات وسواس که با نقشه مغزی بررسی میشوند
در علم روانشناسی، از نقشه مغزی یا الکتروآنسفالوگرافی کمی برای بررسی الگوهای مغزی وسواس یا OCD استفاده میشود. OCD شامل وسواسها (افکار، تصاویر و ترسهای شدید، غیرقابل کنترل و تکرارشونده) و اجبارها (فعالیتهای تکراری) است که افراد برای تسکین افکار وسواسی انجام میدهند.
درمانگران با کمک نقشه مغزی وسواس میتوانند به صورت کامل فعالیت الکتریک مغز بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری عملی را شناسایی کرده و با ارزیابی این الگوها، بهترین درمان را انتخاب کنند.
نقشه مغزی فرد وسواسی چگونه است؟
به صورت کلی نقشه مغزی یک تصویر رنگی از فعالیتهای مغزی است که در آن نقاط و بخشهای فعال و غیرفعال مغز مشخص است. در افراد مبتلا به اختلال وسواس فکری عملی یا OCD، این نقشه شامل بخشهایی است که با وجود این اختلال فعالترند.
در نقشه مغزی وسواس، معمولا بخشهای مختلفی از مغز فعالیت مناسبی ندارند و درمانگر میتواند بر اساس این الگوها، نوع اختلال و همچنین نقطه ضعفهای بیمار را شناسایی کند. در ادامه درمانگر میتواند بر اساس این نقشه مغزی، از درمانهای موثر مانند لورتانوروفیدبک برای درمان اختلال کمک بگیرد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت med.stanford
Functional brain imaging studies have produced a model for pathophysiology of OCD which involves hyperactivity in certain subcortical and cortical regions.
ترجمه فارسی:
مطالعات تصویربرداری عملکردی مغز، مدلی برای پاتوفیزیولوژی اختلال وسواس فکری-عملی ارائه دادهاند که شامل بیش فعالی در مناطق خاص زیرقشری و قشری است.

الگوهای شایع امواج مغزی در وسواس
مطالعات تصویربرداری عملکردی مغز یا همان نقشه مغزی وسواس، مدلی برای پاتوفیزیولوژی اختلال وسواس فکری – عملی ارائه دادهاند که شامل بیش فعالی در مناطق خاص زیرقشری و قشری است. در تصاویر مربوط به نقشه مغزی بیماران مبتلا به وسواس میتوانید ببینید که چند ناحیه مغزی از جمله قشر اوربیتوفرونتال در جلوی مغز درست بالای کره چشم، و هسته دمدار، جزئی از عقدههای قاعدهای در اعماق مغز، به طور قابل توجهی فعالترند.
همچنین بر اساس برخی از دادهها، فعالیت مغزی در برخی از بیماران در بخشهای دیگری از مغز مانند تالاموس قدامی که تحت تاثیر فاکتورهای محرک بودهاند، افزایش یافته است.
کاربرد نقشه مغزی در درمان وسواس
با وجود پیشرفت در درک فرایندهای نوروفیزیولوژیک OCD، تشخیص آن عمدتا بالینی است. الکتروانسفالوگرافی کمی (QEEG) یا همان نقشه مغزی، به دلیل سهولت استفاده و دسترسی به آن، به یک تکنیک محبوب نقشهبرداری مغز برای بررسی بیماریهای روانی از جمله اختلالات وسواس تبدیل شده است.
پزشکان از نقشه مغزی وسواس برای تشخیص علائم، شدت آن در بیماران مختلف و انتخاب موثرترین روش درمانی استفاده میکنند. علاوه بر این، کاربرد مهم دیگر نقشه مغزی در درمان وسواس، برای اندازهگیری میزان پاسخ بیماران به مسیر درمان انتخابی است.
خصوصا این که در تهیه نقشه مغزی و تحلیل آن پزشکان از الگوریتمهای یادگیری ماشینی هم کمک میگیرند تا به این ترتیب به اطلاعات ارزشمندتری در مورد فعالیتهای عصبی درگیر در OCD دست یابند. به نوعی میتوان گفت که اصلیترین کاربرد QEEG، افزایش دقت در تشخیص این اختلال و علائم مرتبط با آن است.
| نقشه مغزی وسواس | نکات مهم و قابل بررسی در این نقشه |
|---|---|
| هدف از نقشه مغزی در OCD | کمک به بررسی الگوهای مغزی درگیر در وسواس و استفاده بهعنوان ابزار کمکی در کنار ارزیابی بالینی |
| وضعیت کلی مغز در افراد وسواسی | وجود نواحی با فعالیت بیشتر یا کمتر نسبت به حالت معمول در نقشه مغزی |
| نواحی مغزی درگیر | قشر اوربیتوفرونتال، هسته دمدار (عقدههای قاعدهای) و تالاموس قدامی |
| نوع تغییرات مغزی گزارششده | بیشفعالی در برخی نواحی قشری و زیرقشری مرتبط با وسواس |
| الگوی کلی امواج مغزی | افزایش امواج بتا و کاهش امواج آلفا در برخی نواحی مغز |
| تفسیر امواج بتا | مرتبط با درگیری ذهنی، تنش فکری و فعالیت بیشازحد مغز |
| تفسیر امواج آلفا | کاهش آرامش ذهنی و دشواری در آرامسازی افکار |
مراحل انجام نقشه مغزی فرد وسواسی
مراحل انجام تست نقشه مغزی برای افراد وسواسی بر اساس یک پروتکل مشخص انجام میشود. برای شروع تست، ابتدا پزشک سطح پیشانی بیمار را تمیز میکند. حتی ممکن است برای اتصال بهتر الکترودها، سطح سر بیماران کمی مرطوب شود تا به این ترتیب الکترودها بهتر روی سر بیمار قرار بگیرند.
در ادامه کلاه مخصوص انجام تست به همراه الکترودهای متصل به دستگاه، روی سر بیمار قرار داده میشود. مدت زمان انجام QEEG معمولا 45 دقیقه است و در این مدت پزشک از بیمار میخواهد تا در موقعیتهای مختلفی قرار بگیرد و به یکسری از سوالات پاسخ دهد.
در تمام این مدت، فعالیت بخشهای مختلف مغز توسط کامپیوتر ثبت و پردازش میشود. الکترودها یکسری سیگنالها را از بخشهای مختلف مغز میگیرند و آن را به کامپیوتر میفرستند. در نهایت خروجی کار به صورت یک نقشه مغزی رنگی از نواحی مختلف مغز به دست میآید و تفسیر نقشه مغزی توسط متخصص انجام میشود.

آمادگی قبل از نقشه مغزی برای وسواس
برای انجام تست QEEG به منظور تهیه نقشه مغزی وسواس، به بیماران گفته میشود که قبل از شروع تست، کارهای زیر را انجام دهند:
- حتما تا چند ساعت قبل از درمان از مصرف الکل یا استفاده از دخانیات خودداری کنید.
- قبل از آزمایش QEEG خود صبحانه بخورید تا از تاثیر گرسنگی بر خوانشهای مغز یا حواسپرتی جلوگیری شود.
- موهای خود را بشویید و آبکشی کنید و در روز آزمایش QEEG از ژلهای حالتدهنده یا سایر محصولات استفاده نکنید، زیرا این مواد میتوانند بر اثربخشی حسگرهای EEG تاثیر بگذارند.
- جلسه را در زمانی تنظیم کنید که کاملا هوشیار باشید.
- شب قبل از انجام تست خوب بخوابید و به هیچ عنوان داروهای خوابآور بدون نسخه یا تجویزی را مصرف نکنید زیرا روی نتایج تست اثر منفی میگذارند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت jflowershealth
Get a good night’s rest and try to avoid taking over-the-counter or prescription sleep medication, which can affect the results of your qEEG test.
ترجمه فارسی:
شب خوب استراحت کنید و سعی کنید از مصرف داروهای خوابآور بدون نسخه یا تجویزی خودداری کنید، زیرا میتوانند بر نتایج آزمایش QEEG تاثیر بگذارند.
چه کسانی کاندید مناسب نقشه مغزی برای وسواس هستند؟
نقشه مغزی وسواس یک روش موثر و بی خطر است و کسانی که از اختلال وسواس رنج میبرند میتوانند این روش را امتحان کنند. بر اساس تشخیص پزشک، بیماران مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی اجباری، اختلال وسواس فکری عملی و افسردگی که به روشهای درمانی معمول پاسخ ندادهاند، میتوانند از مزیتهای این روش بهرهمند شوند.
عوارض نقشه مغزی برای وسواس
نقشه مغزی یا QEEG یک روش کاملا غیرتهاجمی و ایمن است و تاکنون هیچ عارضه خاصی برای آن گزارش نشده است. در این روش تشخیصی تنها امواج مغز به صورت یک نقشه رنگی تهیه میشوند تا بر اساس آن بتوان بهترین شیوه درمانی را انتخاب کرد؛ بنابراین نمیتوان برای نقشه مغزی وسواس به عوارض جانبی به خصوصی اشاره کرد.
نتیجه گیری
در نقشه مغزی وسواس یک نقشه رنگی از فعالیت بخشهای مختلف مغز به دست میآید. متخصصان میتوانند با کمک این نقشههای رنگی و آنالیز نتایج به دست آمده از آن، شدت علائم را بررسی کرده و بر اساس آن بهترین روش درمانی را برای OCD انتخاب کنند. بنابراین امروزه استفاده از نقشه مغزی فرد وسواس فکری بهعنوان یک ابزار مکمل تشخیصی در کلینیکهای روانپزشکی رو به افزایش است.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!