چرا دچار خشکی دهان می شویم؟

خشکی دهان

خشکی دهان چیست؟

خشکی دهان یا اگزوستوما، به شرایطی اشاره دارد که در آن غدد بزاقی دهان، بزاق کافی برای مرطوب نگه داشتن دهان نمی سازند. دهان خشک اغلب به دلیل عوارض دارویی یا افزایش سن یا در نتیجه رادیودرمانی سرطان به وجود می آید. با شیوع کمتر علت خشکی دهان ممکن است بیماری ای باشد که غدد بزاقی را مستقیما تحت تاثیر قرار داده باشد. بزاق با خنثی کردن محصولات اسیدی باکتری ها، جلوگیری از رشد باکتری ها و شستن ذرات غذا، به جلوگیری از پوسیدگی دندان کمک می کند. همچنین بزاق توانایی فرد برای چشیدن را بهتر می کند و جویدن و بلع را آسان تر می کند. به علاوه، آنزیم های بزاق به هضم غذا کمک می کنند.
کاهش بزاق و دهان خشک از یک آزار ساده تا اثرات بزرگ روی سلامتی فرد و سلامتی دندان ها و لثه ها همچنین اشتها و لذت بردن از غذا می تواند متفاوت باشد.

علائم همراه با خشکی دهان چیست؟

اگر فرد به میزان کافی بزاق نسازد، این علائم را دائما یا اغلب اوقات خواهد داشت:

  • خشکی یا احساس چسبندگی در دهان
  • بزاقی که به نظر می رسد غلیظ و چسبنده است.
  • تنفس دشوار
  • جویدن، بلع کردن و صحبت کردن دشوار
  • گلودرد یا خشکی گلو و صدای خشن
  • زبان خشک یا شیاردار
  • مشکل در استفاده از دندان مصنوعی
  • به علاوه خشکی دهان باعث چسبیدن رژ لب یه دندان ها می شود

دکترتو: سامانه نوبت دهی اینترنتی پزشکان

عوارض خشکی دهان

اگر کمبود بزاق و خشکی دهان وجود داشته باشد، ممکن است منجر به:

  • افزایش خرابی دندان و بیماری های لثه
  • زخم دهان
  • عفونت قارچی دهان (برفک)
  • زخم یا ترک پوست در گوشه دهان یا ترک لب ها
  • تغذیه ی ضعیف به دلیل مشکل در جویدن و بلع

علل خشکی دهان چیست؟

خشکی دهان هتگامی که غدد بزاقی دهان بزاق کافی برای مرطوب نگه داشتن دهان نمی سازند ایجاد می شود. این غدد ممکن است به علل زیر به درستی کار نکنند:

داروها: بسیاری از داروها، از جمله بسیاری از داروهایی که بدون نسخه تهیه می شوند، عارضه ی  خشکی دهان دارند. داروهایی که به احتمال بیشتری مشکل ایجاد می کنند، برخی داروهای درمان افسردگی مثل ربوکستین، فشار خون بالا و اضطراب و همچنین ضد حساسیت ها، ضداحتقان ها، ریلکس کننده های عضلات و داروهای ضد درد هستند.

افزایش سن: بسیاری از افراد مسن با افزایش سن خشکی دهان را تجربه می کنند. فاکتورهای دخیل در این موضوع شامل استفاده از داروهای خاص، تغییر در توانایی بدن برای پردازش دارو در بدن، تغذیه ی ناکافی و بیماری های مزمن می شوند.

درمان سرطان: داروهای شیمی درمانی می توانند ترکیب بزاق و مقدار تولید شده را تغییر دهند. این اتفاق می تواند موقتی باشد و جریان طبیعی بزاق بعد از تکمیل درمان باز می‌گردد. به علاوه پرتو درمانی سر و گردن می تواند به غدد بزاقی آسیب رسانده و باعث کاهش قابل توجه در تولید بزاق شود. این مشکل بسته به دوز پرتو و منطقه ی درمان، ممکن است موقتی یا دائمی باشد.

آسیب عصبی: آسیب یا جراحی که باعث ایجاد مشکل عصب در ناحیه سر و گردن شود می تواند منجر به خشکی دهان شود.

سایر مشکلات سلامتی: دهان خشک می تواند ناشی از دلیل مشکلات سلامتی خاصی از جمله دیابت، سکته، عفونت قارچی (برفک) در دهان یا بیماری آلزایمر یا به دلیل بیماری های خودایمنی مانند سندرم شوگرن یا HIV/AIDS باشد. خروپف کردن و خوابیدن با دهان باز نیز می توانند منجر به خشکی دهان شوند.

مصرف تنباکو و الکل: نوشیدن الکل و سیگار کشیدن یا جویدن تنباکو می تواند علائم خشکی دهان را تشدید کند.

مصرف تفریحی مواد: مصرف متامفتامین می‌تواند منجر به خشکی شدید دهان و خرابی دندان‌ها (شرایطی که به عنوان “دهان مت” شناخته می‌شود)، شود.

درمان و پیشگیری خشکی دهان چیست؟

درمان به علت خشکی دهان بستگی دارد. پزشک یا دندان پزشک ممکن است راه های زیر را پیشنهاد کند:

تغییر دارو: تغییر دارویی که منجر به خشکی دهان شده است.

مرطوب کننده ی دهان: تجویز محصولاتی که دهان را مرطوب می کنند که شامل محلول های دهانی بدون نسخه، داروهای نیازمند نسخه، بزاق مصنوعی یا مرطوب کننده ها برای افزایش لغزندگی دهان می شود. دهان شویه های دارای زایلیتول (Xylitol) می توانند موثر باشند. اگر بیمار دچار خشکی دهان شدید باشد پزشک یا دندان پزشک ممکن است داروهایی که ترشح بزاق را تحریک می کنند (مانند پیلوکارپین) تجویز کنند و اقداماتی برای محافظت از دندان ها انجام دهند.

علاوه بر توصیه های پزشکی، برخی اقدامات مربوط به سبک زندگی می تواند به کاهش علائم خشکی دهان کمک کند:

  • در طول روز کم کم آب یا نوشیدنی های بدون شکر بنوشید یا قطعات یخ در دهانتان بمکید.
  • آدامس های بدون شکر بجوید یا آبنبات بدون شکر مصرف کنید، محصولاتی که زایلیتول دارند به جلوگیری از پوسیدگی دندان کمک می کنند.
  • ترکیبات بزاقی بدون نسخه که حاوی زایلیتول هستند، استفاده کنید.
  • از طریق بینی نفس بکشید.
  • به هوای محل خواب رطوبت اضافه کنید.
  • لب ها را مرطوب کنید تا از خشکی و ترک آن ها جلوگیری کنید.
  • از محصولاتی که علائم را بدتر می کنند، مانند: کافئین و الکل، تنباکو، ضدحساسیت ها و ضداحتقان های بدون نسخه، غذاها و آبنبات های شیرین یا اسیدی، دوری کنید.
  • اقداماتی که با محافظت از سلامت دهان و دندان به کاهش علائم خشکی دهان کمک می کنند: از خمیردندان دارای فلوراید استفاده کنید، از دهان شویه های دارای فلوراید استفاده کنید، حداقل دوبار در سال به دندان پزشک مراجعه کنید.

چه زمانی لازم است برای درمان خشکی دهان به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر به طور مداوم دچار علائم و نشانه های خشکی دهان بودید، لازم است به دکتر گوش و حلق و بینی یا دکتر داخلی مراجعه کنید.

تنظیم و ترجمه: فائزه باستان

منبع: mayoclinic

دکترتو: نوبت دهی اینترنتی پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید
  1. مرسی و ممنون از توضیحات کامل و روان شما.

  2. عبدالرضا جانی سرناوی

    شبها موقع خوابیدن و یا زمانی که کار طاقت فرسا میکنم یا عصبانی ام شدیداً دچار خشکی دهان می‌شوم

  3. خداکرم نیک آبادی

    سلام،از موقعی که دندان مصنوعی گذاشتم،مرتب گوشه لبم زخم میشه ودهانم خشک میشه ممنون از راهنمایی تون

    1. سلام دوست عزیز
      می‌تونین از موم‌هایی که مخصوص دندان مصنوعی هست استفاده کنین. از مناسب بودن اندازه‌ی دندان مصنوعی اطمینان حاصل کنین.
      برای خشکی دهان هم می‌تونین از اسپری بزاق مصنوعی کمک بگیرین. مایعات زیاد بنوشین.

    1. انیس سعادت

      ممنونم از شما همراه گرامی دکترتو

  4. سلام من گاهی اوقات دهان و گلوم خشک میشه و احساس میکنم در گلوم ی چیزی مانده و مشکل در بلع دارم یعنی میتونه از استرس باشه؟

    1. سلام همراه گرامی
      بله استرس هم می تونه یکی از دلایل باشه. اما ابتدا باید توسط متخصص داخلی معاینه بشین تا علت های دیگه رد بشن:
      لیست متخصصین داخلی

  5. من مدتی است هرازگاهی دچار خشکی دهان می شم. با وجود نوشیون اب و مایعات، حس خشکی در بخش انتهایی گلو دارم. گاهی احساس سوزش در گلو می کنم. بخشی از زبانم سفید شده و پرزهای زبان متورم شدن… روی زبان و اطراف لب ها احساس سوزش می کنم. و لب هام پوسته پوسته می شه. از نظر غذایی، تغییری نداشتم که بگم حساسیته. ولی این مسایل باعث شده، غذا خوردن به علت سوزش ، برام سخت بشه.

    1. سلام همراه گرامی
      بر ای این مشکلتون می تونین به متخصص داخلی مراجعه کنین تا از نظر ابتلا به عفونت گوارشی یا رفلاکس اسید معده بررسی بشین:
      لیست متخصصین داخلی

  6. علی امیری دوماری

    سلام. من ۶۱ سال سن دارم قد ۱۸۰ وزن قبلا ۷۴کیلو بودم الان ۶۴کیلو شدم احساس ضعف و بی خوابی زیاد دارم شبها که می خوابم آنهم اگر خواب بروم دهانم خشک می‌شود و حالت چسپندگی ایجاد می شود و باید ظرف آب بالای سرم باشد هر چند دقیقه ای آب بخورم و گاهی اوقات هم بینی هایم کیپ می شوند که حتی نمی توانم نفس بکشم و یا اینکه می خواهم از روی جایم بلند شوم پیش چشمم سیاه میشود و اگر سریع ننشینم فوری سرگیجه می گیرم و زمین میخورم کپسول وقرص های مولتی ویتامین هم می خورم درباره این بیماری های که گفتم نمی دانم پیش کدام دکتر بروم. از اعصاب میباشد یا داخلی میباشد یا اینکه دکتر گوش حلق و بینی مراجعه کنم و از طرفی هم به خاطر همین بیماری های مختلف و مشکلات زندگی بیشتر اوقات زیاد درگیر افکار منفی و مثبت و سایر موارد مشابه میشوم لطفا راهنماییم کنید که چکار کنم تا اینکه پیج شما (دکتر تو ) را مشاهده کردم و لازم دانستم که مزاحم شما بشوم و به من کمک کنید و چونکه زیاد از ایمیل ودیگر رسانه های اجتماعی زیاد وارد نیستم فقط اگر مایل بودید که به این حقیر کمک کنید و راهنمایی کنید یا از طریق واتساپ به شماره ۰۹۲۲۳۶۳۲۴۱۹پیام یا تماس فرقی نمی کند یا از کانال اینستا گرام به ای دی Ali. Amiridomari2419برایم پیام بگذارید ممنون میشم از لطفتان و راهنمایی های لازم.

  7. علی امیری دوماری

    سلام. در ضمن من استان کرمان شهرستان جیرفت هستم و مدتی هم هست که برای اینکه خواب بروم چند سال پیش دکتر مغز اعصاب قرص های آلپرازلام و همان دارو های تقویتی را می خورم و دکتر مغز و اعصاب هم بهم گفت تا آخر عمر باید از آلپرازلام استفاده کنید و احساس می کنم وابستگی شدید پیدا کردم و اگر یکی دو روز نخورم از قرص آلپرازلام دچار دگرگونی و هیجان زده می شوم آیا امکان دارد که دیگر قرص آلپرازلام نخورم و حتی برای تهیه این قرص و یا اینکه فراموش شود همراهم داشته باشم اگر دسترسی به داروخانه یا منزل نداشته باشم دچار استرس و اضطراب شدید میشوم. ممنون میشم اگر در این رابطه هم راهنمایی کنید که چکار کنم. خدا خیرتان بدهد.

  8. سلام خسته نباشید من ۴روز پیش سر درد شدید شدم بعدش لزر داشتم تب کردم بعداز تب حالت تهوع گرفت و زرد آب بالا آوردم الان بی حالم اشتها ندارم خسته ام حوصله هیچی ندارم دهنم خشک میشه چشمام درد داره نبضمم ضعیف شده باید چکار کنم

    1. سلام همراه گرامی
      لازمه برای این مشکلتون به مراکز درمانی مراجعه کنین تا سرم درمانی بشین و آزمایش های لازم براتون انجام بشه.

سوال پزشکی دارید؟

با بهترین پزشکان از راه دور مشاوره کنید

مشاوره با پزشک
دیدگاه شما

نظر دهید

مشاوره با پزشک نوبت دهی مطب