طرحواره ملاکهای سختگیرانه الگویی ناسازگار است که فرد را وادار میکند برای ارزشمند یا پذیرفته شدن، همیشه عملکردی بسیار بالا و بینقص داشته باشد.
طرحوارههای ناسازگار، باورها و الگوهای عمیق فکریـهیجانی هستند که معمولاً از نیازهای برآوردهنشده دوران کودکی شکل میگیرند و بر روابط، تصمیمها و رفتارهای فرد اثر میگذارند.
طرحواره آسیبپذیری الگویی فکری است که در آن فرد دنیا را خطرناکتر از واقعیت میبیند و دائماً منتظر بیماری، حادثه یا اتفاقی ناگوار است.
طرحواره استحقاق و بزرگمنشی الگویی پایدار است که در آن فرد خود را مستحق توجه، امتیاز و برآورده شدن خواستهها، حتی بیش از حقوق دیگران، میداند.
طرحواره نقص و شرم با این باور عمیق همراه است که فرد ذاتاً ایراد دارد، بیارزش است یا اگر دیگران او را واقعاً بشناسند، طردش میکنند.
طرحواره ایثار الگویی پایدار است که در آن فرد نیازها و احساسات دیگران را بهطور مداوم بر نیازهای خودش مقدم میداند و برای نه گفتن یا رسیدگی به خود احساس گناه میکند.
طرحواره بیاعتمادی الگویی ذهنی است که در آن فرد انتظار دارد دیگران به او آسیب بزنند، فریبش دهند، خیانت کنند یا از او سوءاستفاده کنند.
تست طرحواره، بهویژه پرسشنامههای مبتنی بر مدل جفری یانگ، برای شناسایی الگوهای فکری و عاطفی عمیق و ناسازگار طراحی شده است.
طرحواره محرومیت هیجانی الگویی پایدار است که در آن فرد احساس میکند محبت، همدلی یا حمایت عاطفی کافی دریافت نمیکند، حتی وقتی اطرافیان به او اهمیت میدهند.
طرحواره رهاشدگی الگویی ذهنی و پایدار است که در آن فرد روابط را ناپایدار میبیند و از ترک شدن یا از دست دادن افراد مهم میترسد.
درمان ویژگیهای سایکوپاتیک معمولاً به حذف کامل شخصیت فرد منجر نمیشود و بر کاهش رفتارهای آسیبزننده، تکانشگری، پرخاشگری و مشکلات روابط تمرکز دارد.
ازدواج با فرد دارای ویژگیهای سایکوپاتیک ممکن است، اما فریبکاری، همدلی پایین، کنترلگری و نپذیرفتن مسئولیت میتواند رضایت و امنیت رابطه را کاهش دهد.