فهرست مطالب
علائم کم خونی شامل خستگی، ضعف، رنگپریدگی پوست، تنگی نفس، سرگیجه و سردرد است. کمخونی زمانی اتفاق میافتد که بدن گلبولهای قرمز سالم یا هموگلوبین کافی برای حمل اکسیژن به بافتها نداشتهباشد. هموگلوبین پروتئینی است که در گلبولهای قرمز وجود دارد و اکسیژن را از ریهها به سایر اندامها میرساند. این بیماری میتواند کوتاهمدت یا بلندمدت، خفیف یا شدید باشد و تشخیص زودهنگام آن اهمیت زیادی دارد. در این مقاله از دکترتو درباره نشانههای کمخونی توضیح دادهایم تا آگاهی شما را افزایش دهیم.
علائم کم خونی چیست؟
وقتی بدن شما دچار کم خونی میشود، انگار یک موتور بدون سوخت کار میکند! حس خستگی همیشگی، سردرد، پوست رنگپریده، تپش قلب یا حتی تنگی نفس، از نشانههایی هستند که به شما هشدار میدهند گلبولهای قرمز کافی یا هموگلوبین لازم برای حمل اکسیژن ندارید. گاهی آنقدر آرام اتفاق میافتد که متوجه نمیشوید، تا وقتی که سادهترین کارها هم شما را خسته میکند. شناخت این علائم مهم است زیرا کمخونی میتواند علامت یک بیماری جدیتر باشد که نیاز به بررسی پزشک دارد.
بعضی نشانهها بین بیشتر انواع آنمی مشترک هستند و بعضی نشانهها سرنخ نوع کم خونی را میدهند. مثلا خستگی و رنگپریدگی شایعاند، اما گزگز و بیحسی بیشتر به کمبود ویتامین ب دوازده نزدیک است و ویارهای عجیب مثل میل به یخ بیشتر در فقر آهن دیده میشود. اگر علائم همراه با غش، درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، خونریزی غیرعادی یا کبودیهای بیدلیل باشد، بررسی فوری لازم است. در ادامه، مهم ترین نشانههای کمخونی را جداگانه توضیح میدهیم.
۱. کم خونی با التهاب و تورم دهان و زبان
کم خونی باعث صاف به نظر رسیدن سطح زبان و همچنین تغییر رنگ آن از رنگ صورتی به رنگ قرمز میشود. زبان همچنین ممکن است از نظر بافت ضخیم یا گوشتی به نظر برسد. حتی ممکن است برخی از زبانها متورم شوند یا ترک خورده به نظر برسند. علاوهبراین، بیماران مبتلا به کم خونی ممکن است در دهان خود زخم هم احساس کنند.
۲. کم خونی و بی حسی سر و سردرد
کم خونی باعث میشود که اندامهای بدن برای عملکرد صد درصدی خود اکسیژن کافی دریافت نکنند. سردرد میتواند از علائم کمخونی باشد، بهویژه اگر همراه با سرگیجه یا تنگینفس باشد؛ برای علتیابی باید ارزیابی پزشکی انجام شود. همین فشار ممکن است باعث سرگیجه و بی حسی سر هم شود. سردردهای جدید یا شدید، به ویژه اگر با تنگی نفس یا تپش قلب همراه شوند، نیاز به بررسی دقیقتر دارند. در این وضعیت بهتر است به جای مصرف خودسرانه مسکن، علت زمینهای را پیگیری کنید.
سردرد کم خونی در کدام قسمت سر است؟
سردرد کمخونی معمولا محل ثابت و مشخصی مثل فقط جلو یا فقط پشت سر ندارد و بیشتر به شکل یک سردرد مبهم و منتشر احساس میشود که میتواند در پیشانی، شقیقهها یا پشت سر حس شود و با فعالیت، بالا رفتن از پله یا کمخوابی بدتر شود. علت اصلی این سردرد کاهش اکسیژنرسانی و گاهی تپشدار شدن جریان خون در سر است، بنابراین بیشتر از اینکه نقطهای باشد، حالت فشار یا سنگینی کلی دارد و ممکن است همراه سرگیجه، خستگی و تپش قلب دیده شود. اگر سردرد شما ناگهانی و بسیار شدید است، با تاری دید، ضعف یکطرفه، اختلال تکلم، تب و سفتی گردن یا غش همراه است، باید فوری ارزیابی شوید چون ممکن است ربطی به کمخونی نداشته باشد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت internet-prod.nhlbi.nih
Transfusions help people with serious anemia quickly increase the number of red blood cells in their blood.
ترجمه فارسی:
تزریق خون به افراد مبتلا به کم خونی جدی کمک میکند تا به سرعت تعداد گلبولهای قرمز خون افزایش پیدا کند.
۳. کاهش اشتها از نشانه های کم خونی
کاهش اشتها میتواند یکی از علایم کم خونی بهویژه در کودکان و سالمندان باشد. وقتی بدن گلبول قرمز کافی ندارد، اکسیژنرسانی به بافتها کاهش مییابد و این موضوع روی سیستم گوارشی اثر میگذارد. در نتیجه ممکن است افراد کمتر غذا بخورند یا طعم غذاها برایشان غیرعادی باشد. کاهش اشتها از علائم پایین آمدن گلبول قرمز است و اگر با خستگی، رنگپریدگی یا ضعف همراه باشد، باید جدی گرفته شود. پزشکان توصیه میکنند در صورت مشاهده این نشانه گلبول قرمز پایین، از نظر فقر آهن یا کمبود ویتامینها بررسی شوید.
۴.۶ (۱۳۴۰ نظر)۵ (۱۰۰۲ نظر)۴.۷ (۵۳۹ نظر)۵ (۳۵۶ نظر)۴.۹ (۳۲۸ نظر)۴.۹ (۲۹۷ نظر)۴. ویارهای عجیب از نشانه های کم خونی
ویارهای عجیبی مانند میل زیاد به خوردن خاک، یخ، کاغذ و گچ از نشانههای کمبود آهن در بدن است. حتی زنان باردار مبتلا به کم خونی فقر آهن هم ممکن است این میل را تجربه کنند که به اصطلاح پیکا یا هرزه خواری نامیده میشود. این حالت میتواند یک علامت هشدار باشد که ذخایر آهن بدن پایین آمده و نیاز به بررسی دارد. اگر چنین ویاری دارید، بهتر است فقط به تغییر رژیم اکتفا نکنید و آزمایش آهن و فریتین هم انجام دهید تا درمان دقیق باشد.
۵. سردی دست و پا
احساس سرما و دست سرد و پاهای یخ میتواند ناشی از کم خونی و فقر آهن باشد. افراد مبتلا به کم خونی گردش خون ضعیفی در بدن خود را تجربه میکنند چرا که گلبولهای قرمز کافی برای تامین اکسیژن بافت خود ندارند. این علامت معمولا کنار رنگپریدگی و خستگی معنیدارتر میشود و در هوای سرد بیشتر حس میشود. اگر سردی دست و پا با تپش قلب یا نفس تنگی همراه است، احتمال کمخونی یا مشکلات دیگر گردش خون باید بررسی شود.
۶. کم خونی و خشکی پوست و مو
پوست و موی خشک یا آسیب دیده ممکن است نشانه کمبود آهن باشد. کمبود آهن باعث کاهش سطح هموگلوبین در خون میشود که ممکن است میزان اکسیژن موجود در سلولهایی که باعث رشد مو میشوند را کاهش دهد. پوست و موهایی که فاقد اکسیژن هستند خشک و ضعیف میشوند.
کم خونی و ریزش مو چه ارتباطی با هم دارند؟
۷. بی قراری پاها و آنمی
یکی از علائم آنمی که کمتر شناخته شده است، سندرم بیقراری پاها است. در این حالت، فرد هنگام استراحت یا شبها تمایل زیادی به تکان دادن پاها دارد. این مشکل به دلیل کمبود آهن در مغز و سیستم عصبی بروز میکند. بیقراری پاها بهعنوان یکی از علائم کم بودن گلبول قرمز در برخی افراد دیده میشود، بهخصوص در زنان باردار یا کسانی که دچار فقر آهن هستند. این علائم پایین آمدن گلبول قرمز اگر درمان نشود میتواند خواب را مختل کند و باعث خستگی بیشتر شود.
۸. خستگی زیاد و غیرطبیعی
احساس خستگی شایع ترین علامت کم خونی است، اما منظور خستگیای است که با استراحت هم به طور کامل رفع نمیشود. کاهش اکسیژنرسانی باعث میشود عضلات و مغز زودتر خسته شوند و انرژی روزانه افت کند، حتی اگر کار زیادی انجام نداده باشید. بعضی افراد افت تمرکز، خوابآلودگی یا بیحوصلگی را هم تجربه میکنند و آن را به استرس نسبت میدهند. اگر خستگی چند هفته ادامه دارد یا همراه با تپش قلب و رنگ پریدگی است، آزمایش خون را به تعویق نیندازید.
۹. علائم کم خونی روی ناخن
ناخنها میتوانند سرنخهای خوبی در مورد کمخونی بدهند چون به اکسیژن و مواد مغذی حساس هستند. گاهی ممکن است کم خونی و کبودی ناخن و بدشکل شدن ناخن دیده شود. کمبود گلبولهای قرمز خون ممکن است باعث ناهنجاریهای ناخن مانند ناخنهای قاشقی (کویلونیشیا) شود. به این معنی که وسط ناخن فرو میرود، لبههای آن بالا میآید و ظاهری گرد درست شبیه قاشق پیدا میکند. همچنین شکنندگی و خرد شدن ناخنها هم جز علائم اولیه کم خونی است.
۱۰. پوست رنگ پریده و کم خونی
رنگپریدگی یکی از نشانههای کلاسیک آنمی است و معمولا در پوست، لبها و مخاط داخل پلک واضحتر دیده میشود. وقتی هموگلوبین کاهش پیدا میکند، رنگ قرمزی طبیعی خون کمتر به چشم میآید و چهره بیروحتر میشود. بعضی افراد همچنین احساس میکنند لبها یا لثهها کمرنگتر شدهاند. اگر رنگ پریدگی جدید است یا همراه با تنگی نفس و تپش قلب ایجاد شده، بهتر است سریع تر آزمایش بدهید.
آیا علائم خطر کم خونی رو میشناسی؟
از دکتر سوال کن!
۱۱. علائم کم خونی از روی چشم
در صورت ابتلا به کم خونی ممکن است سفیدی چشم آبی شود، داخل پلکهای پایینی رنگ پریده و شبکیه چشم ممکن است به دلیل کمبود اکسیژن و نشت رگهای خونی آسیب ببیند. انواع خاصی از کم خونی میتواند باعث تغییرات خاصی در چشم شود که یکی از آنها تورم در شبکیه است. کم خونی و سیاهی رفتن چشم هم میتوانند به هم مرتبط باشند. سیاهیرفتن چشم یا تار شدن گذرا میتواند در کمخونی رخ دهد، مخصوصا وقتی فرد ناگهانی از حالت نشسته یا خوابیده بلند میشود. این حالت ممکن است همراه با سبکی سر، سرگیجه یا احساس ضعف باشد و در کم خونی شدیدتر پررنگ تر می شود.
۱۲. کم خونی و سوزن سوزن شدن بدن
گزگز دست و پا و کم خونی میتواند به هم مرتبط باشد از علائم کم خونی ناشی از کمبود ویتامین B12 باشد. این ویتامین برای سلامت اعصاب مهم است و کمبود آن باعث آسیب عصبی میشود. در این حالت، فرد ممکن است علاوه بر گزگز، احساس بیحسی، ضعف یا مشکل در تعادل داشته باشد.
۱۳. زردی پوست و کم خونی
زردی پوست یکی از نشانههای کم خونی همولیتیک یا وضعیتی است که گلبولهای قرمز زودتر از معمول تخریب میشوند. این تخریب باعث افزایش بیلیروبین و زردی پوست و چشم میشود. گاهی کم خونی و زردی کف پا هم دیده میشود، بهخصوص در کودکانی که به تالاسمی یا بیماریهای مشابه مبتلا هستند. زردی چشم و کم خونی هم میتواند نشانه مهمی باشد که نباید نادیده گرفته شود. این علائم پایین آمدن گلبول قرمز معمولا با خستگی، ضعف و بزرگی طحال همراه هستند.
۱۴. کم خونی و کبودی بدن
اگر بدون دلیل مشخصی دچار کبودیهای مکرر میشوید، ممکن است این مشکل به کمبود پلاکت یا علائم کم بودن گلبول قرمز مربوط باشد. کم خونی آپلاستیک و برخی بیماریهای خونی میتوانند باعث کبودی آسان شوند. این نشانه گلبول قرمز پایین معمولا همراه با خستگی، خونریزی لثه یا خون دماغ بروز میکند. علائم آنمی در این حالت نیاز به بررسی فوری دارد، زیرا ممکن است نشاندهنده مشکل جدی در مغز استخوان یا سیستم ایمنی باشد. پزشک معمولا برای نشخیص قطعی، آزمایش خون و مغز استخوان را تجویز میکند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت pennmedicine
There are more than 400 types of anemia, each with different causes ranging from iron deficiency, blood loss, or damaged red blood cells to issues with red blood cell production. Some of the most common forms of anemia are inherited, tied to malnutrition, or caused by abnormal blood cell function.
ترجمه فارسی:
بیش از ۴۰۰ نوع کم خونی وجود دارد که هر کدام علل مختلفی دارند از کمبود آهن، از دستدادن خون یا گلبولهای قرمز آسیب دیده گرفته تا مشکلات تولید گلبولهای قرمز. برخی از شایعترین اشکال کم خونی شامل آنمی ارثی، آنمی مرتبط با سوء تغذیه یا کم خونی ناشی از عملکرد غیر طبیعی سلولهای خونی است.
۱۵. کم خونی و حالت تهوع
حالت تهوع یکی از علائم کم خونی در برخی افراد است، بهخصوص وقتی کم خونی ناشی از مشکلات گوارشی یا خونریزی داخلی باشد. وقتی بدن گلبول قرمز کافی ندارد، اندامها اکسیژن کافی دریافت نمیکنند و این میتواند باعث تهوع، سرگیجه و ضعف شود. همچنین برخی از علائم پایین آمدن گلبول قرمز شامل رنگپریدگی، خستگی و کاهش اشتها هستند که ممکن است همراه تهوع ظاهر شوند.
۱۶. کم خونی و صدای گوش
کمبود آهن باعث میشود سرخرگها برای رساندن خون بیشتر، پمپاژ بیشتری داشتهباشند. این تغییرات در جریان خون منجر به وزوز ضرباندار میشود، بهطوری که افراد مبتلا به آنمی میتوانند نبض یا ضربان قلب را در گوش خود بشنوند. در کمخونی، قلب برای جبران اکسیژن رسانی بیشتر کار میکند و همین میتواند احساس صدادار شدن جریان خون را ایجاد کند. البته وزوز گوش علت های زیادی دارد و میتواند از مشکلات گوش داخلی تا فشار خون و استرس باشد. اگر وزوز گوش جدید است و همراه با تپش قلب، سرگیجه یا ضعف رخ داده، بررسی کم خونی هم منطقی است.
سرگیجه و کم خونی به هم مرتبط هستند؟
۱۷. کم خونی و جوش و لک صورت
جوش و لک صورت معمولا نشانه مستقیم کم خونی نیست، اما کمبودهای تغذیه ای میتوانند ظاهر پوست را تحت تاثیر قرار دهند. گاهی پوست صورت، پلکها یا ناخنها به دلیل کمبود آهن در خون رنگ پریده میشوند. با این حال، مصرف بیرویه آهن برای جبران کمخونی میتواند باعث بروز آکنه، لک و جوش صورت شود. آهن اضافی در بدن به دلیل کمبود فضای ذخیره سازی، در پوست رسوب میکند.
۱۸. کم خونی و لرزش بدن
لرزش بدن میتواند علت های مختلفی مثل اضطراب، کم خوابی، افت قند خون یا مصرف زیاد کافئین داشته باشد و همیشه کم خونی نیست. با این حال، وقتی بدن به دلیل کمبود اکسیژن و انرژی در حالت فشار قرار می گیرد، بعضی افراد احساس لرزش خفیف یا بی قراری تجربه می کنند. اگر لرزش با تپش قلب، نفس تنگی یا سرگیجه همراه است، بررسی کم خونی و سایر علت ها ضروری تر میشود. لرزش ناگهانی و شدید یا همراه با علائم عصبی نیاز به ارزیابی فوری دارد.
۱۹. کم خونی و ضعف اعصاب
ضعف اعصاب اصطلاحی است که خیلیها برای بیحوصلگی، تحریکپذیری، بیقراری یا افت تمرکز به کار میبرند. کم خونی میتواند با خستگی مزمن و کاهش اکسیژنرسانی مغز، این حس را تشدید کند و فرد احساس کند توان روانی اش پایین آمده است. در کمبود ب ۱۲ حتی تغییرات خلقی و گیجی هم ممکن است دیده شود و با استرس اشتباه گرفته شود. اگر علائم روحی همراه با نشانه های جسمی کم خونی وجود دارد، بهتر است همزمان علت جسمی هم بررسی شود.
۲۰. آنمی و درد پاها
کم خونی و درد پا میتواند شکلهای مختلفی داشته باشد و همیشه یک علت واحد ندارد. در فقر آهن، بیقراری پاها میتواند باعث ناراحتی و درد مبهم شبانه شود و خواب را به هم بزند. در کمخونی شدید هم خستگی عضلات ممکن است باعث کوفتگی یا درد با فعالیت شود. اگر درد پا همراه با تورم، قرمزی، گرمی یا درد ناگهانی شدید است، باید علتهای دیگری مثل مشکلات عروقی هم بررسی شود.
۲۱. کم خونی و درد عضلات و مفاصل
درد عضلات و مفاصل علامت اختصاصی کم خونی نیست، اما در افراد کم خون به دلیل افت توان بدنی و خستگی زودرس میتواند بیشتر حس شود. وقتی اکسیژن کافی به عضلات نمیرسد، بعد از فعالیت حتی سبک، احساس کوفتگی و درد میتواند پررنگ تر شود. گاهی هم کمخونی در زمینه بیماریهای مزمن رخ میدهد و خود آن بیماری میتواند درد مفاصل ایجاد کند. اگر درد مفاصل با تب، کاهش وزن، کبودی یا تورم واضح همراه است، بهتر است بررسی کامل تری انجام شود.
۲۲. کم خونی و تپش قلب
تپش قلب یکی از نشانههای مهم کم خونی است چون قلب برای جبران کمبود اکسیژن سریع تر میزند. ممکن است فرد حس کند قلبش میکوبد یا ضربانش تند شده و این حالت هنگام راه رفتن یا بالا رفتن از پله بدتر میشود. در کم خونی شدید، فشار روی قلب بیشتر است و علائم واضح تر میشوند، مخصوصا در سالمندان یا افراد دارای بیماری قلبی. اگر تپش قلب با درد قفسه سینه، غش یا تنگی نفس شدید همراه است، مراجعه فوری ضروری است.
۲۳. علائم روحی کم خونی
علائم روحی کمخونی میتواند شامل بیحوصلگی، افت انگیزه، زودرنجی و کاهش تمرکز باشد. وقتی بدن مدام خسته است، مغز هم در حالت کم انرژی قرار میگیرد و تحمل روانی پایین میآید و حتی کارهای ساده سخت تر میشوند. در کمبود ب دوازده ممکن است تغییرات خلقی و کندی ذهنی هم اضافه شود و فرد فکر کند فقط تحت فشار روانی است. اگر این علائم با نشانههای جسمی مثل رنگ پریدگی، تپش قلب یا گزگز همراه است، بررسی کمخونی کمک میکند تصویر کاملتر شود.
۲۴. مور مور شدن سر و کم خونی
مور مور شدن سر و کمخونی میتوانند مرتبط باشند، اما این ارتباط بیشتر در کمخونی ناشی از کمبود ویتامین ب۱۲ یا گاهی فولات دیده میشود، چون کمبود ب۱۲ میتواند روی اعصاب اثر بگذارد و گزگز، بیحسی یا سوزنسوزن شدن ایجاد کند. در کمخونی فقر آهن هم بعضی افراد گزگز یا بیقراری پاها را گزارش میکنند، اما مور مور شدن سر بهتنهایی علامت اختصاصی کمخونی نیست و میتواند از اضطراب، تهویه بیش از حد، میگرن، مشکلات گردن، افت قند خون یا کمبودهای دیگر هم باشد.
۲۵. علائم کم خونی مغز استخوان چیست؟
کم خونی مغز استخوان یعنی مشکل فقط هموگلوبین نیست و تولید سلول های خونی در مغز استخوان مختل شده است. بنابراین علاوه بر خستگی و رنگ پریدگی، عفونت های مکرر می تواند رخ دهد و کبودی آسان یا خونریزی غیرعادی هم ممکن است دیده شود چون پلاکت ها هم کاهش پیدا می کنند. تب طولانی، ضعف شدید و دیر خوب شدن عفونت ها هم می تواند هشدار باشد. این علائم نیاز به بررسی فوری تخصصی دارد و نباید با مکمل خودسرانه زمان از دست داد.
علائم خطر کم خونی
علائم خطر کمخونی یعنی نشانههایی که نشان میدهد کمخونی شدید شده، بهسرعت در حال بدتر شدن است یا ممکن است علت جدی مثل خونریزی داخلی، مشکل قلبی یا اختلالات خونی پشت آن باشد. در این حالت بدن اکسیژن کافی به مغز و قلب نمیرساند و ممکن است فرد دچار افت فشار، بیحالی شدید یا حتی علائم شبیه حمله قلبی شود. این علائم بهویژه در سالمندان، افراد دارای بیماری قلبی یا زنان باردار مهمتر است و نباید با خستگی معمولی اشتباه گرفته شود. اگر این نشانهها را دارید، بهتر است منتظر نمانید و سریع برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید. علائم اورژانسی و خطرناک کمخونی عبارتند از:
- تنگی نفس شدید
- درد قفسه سینه، فشار یا سوزش قفسه سینه، یا بدتر شدن درد با فعالیت
- تپش قلب شدید یا نامنظم شدن ضربان قلب همراه با ضعف و بیحالی
- سرگیجه شدید، سیاهی رفتن چشم یا غش کردن
- رنگپریدگی شدید همراه با تعریق سرد، گیجی یا کاهش هوشیاری
- خونریزی فعال یا غیرقابل کنترل مثل خونریزی گوارشی، خونریزی شدید قاعدگی یا خونریزی بعد از زایمان
- مدفوع سیاه قیری یا وجود خون روشن در مدفوع
- استفراغ خونی یا شبیه تفاله قهوه
- ضعف شدید ناگهانی، ناتوانی در راه رفتن یا کاهش تحمل فعالیت به شکل واضح
- زردی واضح پوست یا چشم همراه با ادرار تیره که میتواند به دلیل همولیز و کمخونی همولیتیک باشد
علائم کم خونی خطرناک چیست؟
نشانههای کم خونی خطرناک شامل تنگی نفس شدید، ضربان قلب نامنظم، درد قفسه سینه، خستگی مفرط، رنگپریدگی شدید و سردی اندامها است. این نشانهها هشدار پایین آمدن گلبول قرمز هستند و نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند، زیرا میتوانند زندگی فرد را تهدید کنند.
علائم انواع کم خونی
همه کم خونیها یک شکل نیستند و بعضی نشانهها میتوانند سرنخ نوع آن باشند، هرچند تشخیص قطعی فقط با آزمایش انجام می شود. مثلا فقر آهن بیشتر با شکنندگی ناخن، ریزش مو و ویار یخ شناخته میشود، اما کمبود ب دوازده بیشتر علامتهای عصبی مثل گزگز و بی حسی میدهد. انواع کم خونی مرتبط با مغز استخوان ممکن است علاوه بر کمخونی، با عفونتهای مکرر یا کبودی آسان همراه شوند چون فقط هموگلوبین پایین نیست و سایر سلول های خونی هم درگیرند. بنابراین اگر علائم غیرعادی دارید، خوددرمانی را کنار بگذارید و نوع کم خونی را مشخص کنید.
برحسب اینکه به چه نوع کم خونی مبتلا هستید، علائم شما ممکن است متفاوت باشد. کمخونی انواع مختلفی دارد که هر کدام علت و علائم خاص خود را دارند. فقر آهن، کمبود ویتامین B12 و فولات از رایجترین علتها هستند. علائم هم شامل خستگی، ضعف، رنگپریدگی، سرگیجه و زردی است. در ادامه دلایل کم خونی و انواع نشانههای کم خونیهای مختلف را توضیح دادهایم.
| نوع کمخونی | علت اصلی | علائم اصلی | درمان |
|---|---|---|---|
| فقر آهن | کمبود آهن در بدن | خستگی، ضعف، رنگپریدگی، تنگی نفس، سرگیجه، سردرد، ناخنهای شکننده | مصرف مکمل آهن، اصلاح رژیم غذایی |
| کمبود ویتامین B12 | کمبود ویتامین B12 در بدن | خستگی، ضعف، بیحسی و گزگز دست و پا، مشکلات تعادل، مشکلات حافظه | مصرف مکمل ویتامین B12، اصلاح رژیم غذایی |
| کمبود فولات | کمبود فولات در بدن | کمبود فولات بیشتر با علائم عمومی کمخونی دیده میشود | مصرف مکمل فولات، اصلاح رژیم غذایی |
| کمخونی آپلاستیک | اختلال در مغز استخوان و تولید سلولهای خونی | خستگی، ضعف، عفونتهای مکرر، خونریزی آسان | داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی، تزریق خون، پیوند مغز استخوان |
| کمخونی همولیتیک | تخریب زودرس گلبولهای قرمز خون | زردی، خستگی، ضعف، بزرگ شدن طحال | داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی، تزریق خون، برداشتن طحال |
| کمخونی ناشی از بیماریهای مزمن | بیماریهای مزمن مانند سرطان، بیماریهای کلیوی و روماتیسمی | خستگی، ضعف | درمان بیماری زمینه، تزریق اریتروپویتین |
| تالاسمی | اختلال ژنتیکی در تولید هموگلوبین | خستگی، ضعف، زردی، بزرگ شدن طحال | انتقال خون، پیوند مغز استخوان |
۱. علائم کم خونی آپلاستیک (آپلازی)
کم خونی آپلاستیک که به آنمی آپلاستیک، کم خونی مغز استخوان یا نارسایی مغز استخوان هم معروف است، نوعی اختلال خونی نادر و جدی بوده که به سلولهای بنیادی در مغز استخوان آسیب وارد میکند. علائم کم خونی آپلاستیک عبارتاند از:
- خستگی
- عفونتهای مکرر
- کبودی
- خونریزی بینی
- خونریزی لثه
- رنگ پریدگی پوست
- ضعف
- تنگی نفس
- برپز لکههای قرمز یا بنفش روی پوست
- تند یا نامنظم شدن ضربان قلب
- سرگیجه
- بثورات پوستی
- تب
- سردرد
۲. علائم کم خونی مگالوبلاستیک
کمخونی مگالوبلاستیک اغلب به کمبود ویتامین ب دوازده یا فولات مربوط است و علاوه بر ضعف و رنگپریدگی، علامتهای عصبی هم میتواند بدهد. گزگز، بیحسی، احساس سوزن سوزن شدن و گاهی اختلال تعادل از نشانههای مهم هستند. التهاب زبان، زخم دهان و افت تمرکز هم ممکن است اضافه شود و به تدریج شدیدتر شود. اگر این علائم را دارید، بررسی ب دوازده و فولات در کنار CBC ضروری است تا درمان دقیق باشد. علائم این نوع کم خونی عبارتاند از:
- رنگ پریدگی پوست، لبها و دستها
- کاهش اشتها
- احساس کمبود انرژی یا خستگی
- اسهال یا یبوست
- مشکل در راه رفتن
- بیحسی یا سوزن سوزن شدن دستها و پاها
- نرمی زبان
۳. علائم کم خونی فانکونی
کم خونی فانکونی یک اختلال نادر خونی است که روی تولید سلولهای خونی در مغز استخوان تاثیر میگذارد. این بیماری میتواند علائم جدی ایجاد کند و اگر درمان نشود خطرات جدی مانند عفونتهای مکرر یا خونریزیهای غیرقابل کنترل به همراه داشتهباشد. علائم خطرناک کم خونی فانکونی عبارتاند از:
- خستگی و رنگ پریدگی ناشی از کم خونی (به دلیل کم بودن گلبولهای قرمز خون)
- ابتلا به عفونتهای مختلف به دلیل کاهش گلبولهای سفید
- کبودی و خونریزی سریع (ناشی از کم بودن پلاکتها)
- احساس ضعف عمومی و تنگی نفس
- افزایش ضربان قلب
- ناهنجاریهای اسکلتی و اختلالات رشد در برخی موارد
۴. علائم کم خونی فقر آهن
کم خونی فقر آهن یکی از شایعترین انواع کم خونی است که به دلیل کمبود آهن در بدن ایجاد میشود. آهن برای تولید هموگلوبین در گلبولهای قرمز ضروری است و کمبود آن میتواند باعث مشکلات جدی در حمل اکسیژن به بافتهای بدن شود. علائم خطرناک کم خونی فقر آهن عبارتاند از:
- خستگی و ضعف عمومی به دلیل کاهش اکسیژن رسانی به بافتها
- رنگ پریدگی پوست و ناخنهای شکننده
- تنگی نفس و سرگیجه در فعالیتهای روزمره
- سردردهای مکرر
- احساس ضعف در دستها و پاها
- کاهش اشتها و مشکلات گوارشی
- وزوز گوش و درد در قفسه سینه در موارد شدید
۵. علائم کم خونی داسی شکل
کم خونی داسی شکل یک بیماری ژنتیکی و نوعی اختلال خونی بوده که با هموگلوبین معیوب (Hbs) شناخته میشود. این نوع کم خونی سیکل سل با علائم زیر همراه است:
- دردهای دورهای شدید
- ورم دست و پا
- تاخیر در رشد یا بلوغ
- مشکلات بینایی
۶. علائم کم خونی ناشی از لوسمی
بسیاری از افراد مبتلا به لوسمی یا سرطان خون هیچ علامتی ندارند. علائم آنمی در سرطان خون در ابتدا خفیف هستند و به آرامی شدت مییابند. اصلیترین علائم لوسمی عبارتاند از:
- خستگی
- رنگ پریدگی
- ضعف
- افزایش کبودی و خونریزی
سایر علائم کمتر رایج لوسمی و آنمی هم عبارتاند از:
- درد استخوان
- تورم و حساسیت لثه
- بثورات پوستی
- سردرد
- مشکلات بینایی
- استفراغ
- رشد غدد لنفاوی
- بزرگ شدگی طحال همراه با درد
- درد قفسه سینه
۷. علائم کم خونی ناشی از کمبود ویتامین ث
افراد مبتلا به کم خونی ناشی از کمبود ویتامین ث احساس خستگی، ضعف و تند مزاجی می کنند. کمبود شدید آن که اسکوربوت نامیده میشود هم باعث کبودی، مشکلات لثه و دندان، خشکی مو و پوست و کم خونی میشود. در کنار علائم عمومی کمخونی مثل خستگی و رنگ پریدگی، نشانههای کمبود ویتامین ث مثل خونریزی لثه، کبودی آسان یا دیر خوب شدن زخمها هم ممکن است دیده شود. این ترکیب علامتها می تواند سرنخی باشد که مشکل فقط آهن نیست و تغذیه کلی باید اصلاح شود. بررسی ذخایر آهن و اصلاح رژیم غذایی معمولاً بخش اصلی درمان است.
۸. علائم کم خونی ناشی از کمبود ویتامین ب ۱۲
علائم هر فرد در صورت ابتلا به کم خونی ناشی از کمبود ویتامین ب ۱۲ ممکن است متفاوت باشد. اما علائم رایج ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- ضعف عضلانی
- احساس بیحسی یا گزگز در دستها و پاها
- مشکل در راه رفتن
- حالت تهوع
- کاهش اشتها
- کاهش وزن
- احساس خستگی یا کمبود انرژی
- اسهال
- تند شدن ضربان قلب
۹. علائم کم خونی ناشی از کمبود فولات
کم خونی ناشی از کمبود فولات زمانی اتفاق میافتد که بدن به مقدار کافی فولات (یکی از ویتامینهای گروه B) دریافت نکند. فولات برای تولید گلبولهای قرمز سالم و رشد سلولی ضروری است. این نوع کم خونی مشابه کمبود ویتامین B12 بوده و به دلیل نداشتن فولات کافی، تولید گلبولهای قرمز مناسب کاهش مییابد. نشانه های کم خونی ناشی از کمبود فولات عبارتاند از:
- خستگی و ضعف
- رنگ پریدگی پوست
- مشکل در حافظه و تمرکز
- سردرد و سرگیجه
- مشکلات گوارشی مانند اسهال یا نفخ
۱۰. علائم کم خونی ارثی
کم خونی ارثی شامل اختلالاتی مانند تالاسمی و کم خونی سلول داسی شکل است که از والدین به فرزندان منتقل میشود. علائم آنمی در این افراد معمولا از کودکی شروع میشود و شدت آن متفاوت است. نشانه گلبول قرمز پایین در این نوع کم خونی شامل خستگی، رنگپریدگی، کندی رشد، زردی پوست و تغییر شکل استخوانها است. همچنین نشانه کم خونی در این بیماران ممکن است با بزرگی طحال یا مشکلات قلبی همراه باشد.
۱۱. علائم کم خونی مزمن
کم خونی مزمن به کم خونی طولانیمدت گفته میشود که معمولا به دلیل بیماریهای زمینهای مانند بیماری کلیوی، التهابات مزمن یا سرطانها ایجاد میشود. علائم آنمی در این حالت ممکن است تدریجی و خفیفتر باشد اما به مرور شدید میشود. نشانه گلبول قرمز پایین شامل خستگی مداوم، ضعف، تنگی نفس با فعالیت، رنگپریدگی و سردی دست و پا است.
۱۲. علائم کم خونی پنهان
کمخونی پنهان یعنی کاهش هموگلوبین تدریجی بوده و علائم واضح دیرتر ظاهر میشوند. فرد ممکن است فقط زود خسته شود، تمرکز پایین بیاید یا هنگام فعالیت نفس کم بیاورد و همه را به سبک زندگی ربط بدهد. گاهی علت آن خونریزی پنهان گوارشی یا کمبود آهن آرام است و بدون آزمایش مشخص نمیشود. اگر خستگی طولانی دارید یا در چکاپ هموگلوبین پایین آمده، پیگیری علت ضروری است.
۱۳. علائم کم خونی همولیتیک
در کمخونی همولیتیک، گلبولهای قرمز زودتر از موعد تخریب میشوند و بدن فرصت جبران کافی ندارد. علاوه بر ضعف و رنگ پریدگی، زردی پوست یا سفیدی چشم میتواند دیده شود و ادرار ممکن است تیره تر شود. گاهی بزرگی طحال و احساس سنگینی سمت چپ شکم هم وجود دارد و علائم بسته به علت زمینه ای متفاوت است. این نوع کم خونی نیاز به بررسی تخصصی دارد چون درمان آن با فقر آهن کاملا متفاوت است.
برای درمان و تشخیص دقیق کم خونی همین حالا اقدام کن!
علائم کم خونی فقر آهن در نوزادان
کم خونی فقر آهن در نوزادان میتواند علائم مختلفی را ایجاد کند. این نوع کمخونی معمولا به دلیل کمبود آهن در بدن نوزاد رخ میدهد و باعث میشود تا گلبولهای قرمز به مقدار کافی تولید نشوند. علائم این نوع کمخونی میتواند شامل خستگی، کمتحرکی، و ضعف عمومی باشد. نوزادان مبتلا به کم خونی فقر آهن ممکن است در تغذیه دچار مشکل شوند و رشدشان کندتر از حالت معمول باشد:
- خستگی و کمتحرکی
- مشکل در تغذیه و کاهش وزن
- خوابآلودگی و بیحوصلگی
- رنگ پریدگی پوست و لبها
- تنگی نفس و مشکلات تنفسی
شایع ترین علائم کم خونی در کودکان
کم خونی در کودکان به دلیل کمبود آهن یا دیگر ویتامینها ممکن است علائم مشابهی با بزرگسالان داشتهباشد اما در کودکان علائم کم خونی بیشتر میتواند روی رشد و فعالیتهای روزانهشان تأثیر بگذارد. علائمی مانند خستگی، بیحوصلگی و کاهش فعالیتهای بدنی از شایعترین علائم هستند:
- خستگی و بیحالی
- رنگ پریدگی پوست
- تنگی نفس و سرگیجه
- کاهش انرژی و افت تمرکز
- کاهش وزن و کاهش اشتها
علائم کم خونی در دختر نوجوان و پسر نوجوان
نشانه های کم خونی در دختران و پسران که به دلیل فقر آهن یا دیگر مشکلات خونی ایجاد میشود، میتواند خستگی مفرط، سردرد و رنگ پریدگی باشد. همچنین نوجوانان ممکن است در تمرکز بر درس و فعالیتهای روزمره دچار مشکل شوند. کمخونی در این گروه سنی باید جدی گرفته شود تا از مشکلات رشدی و جسمی جلوگیری کنید:
- کاهش انرژی و کاهش اشتها
- خستگی شدید و ضعف
- رنگ پریدگی پوست
- سردرد و سرگیجه
- مشکلات در تمرکز و یادگیری
علائم کم خونی شدید در بانوان
کم خونی شدید در بانوان میتواند علائم مختلف و جدیتری را به دنبال داشتهباشد. زنان ممکن است در اثر کم خونی دچار خستگی و ضعف مفرط شوند. علائمی مثل ضربان قلب سریع و سرگیجه از علائم شایع در زنان هستند. کم خونی در زنان اگر شدید باشد ممکن است به دلیل خونریزی زیاد در دوران قاعدگی یا کمبود تغذیهای باشد. برخی از نشانه های کم خونی در زنان عبارت است از:
- خستگی شدید و ضعف مفرط
- سرگیجه و سردرد
- رنگ پریدگی و کاهش انرژی
- مشکل در انجام فعالیتهای روزانه
نشانه های کم خونی در بارداری
کم خونی در بارداری یکی از مشکلات شایع است که ممکن است مادر باردار را دچار خستگی و ضعف مفرط کند. این نوع کمخونی به دلیل نیاز بالای بدن به آهن و دیگر مواد مغذی در دوران بارداری رخ میدهد. علائمی همچون تنگی نفس، سردرد و کاهش اشتها نیز از دیگر نشانههای کم خونی در بارداری هستند.
علائم کم خونی در پریودی چیست؟
کمخونی در دوران پریودی به دلیل خونریزی زیاد در این دوران میتواند ایجاد شود. اگر خونریزی ماهانه شدید باشد، ممکن است فرد به کمخونی دچار شود. علائم شامل خستگی مفرط، رنگ پریدگی پوست، سرگیجه و تنگی نفس هستند. این علائم در صورت درمان نکردن مشکل، ممکن است شدیدتر شوند.
علائم کم خونی بعد از قاعدگی چیست؟
بعد از قاعدگی، برخی زنان به دلیل خونریزی زیاد ممکن است کمخونی را تجربه کنند. نشانههای کمخونی در این دوران شامل ضعف عمومی، خستگی، سردرد و دردهای عضلانی است. کاهش میزان آهن در بدن میتواند این علائم را بدتر کند و نیاز به درمان سریع دارد. رنگپریدگی، بیحوصلگی و افت تمرکز هم میتواند باقی بماند، مخصوصا اگر خونریزی ماه قبل سنگین بوده باشد. اگر علائم چند روز بعد از قاعدگی هم ادامه دارد، بررسی کمخونی و علت خونریزی کمک میکند درمان دقیق و پایدار باشد.
علائم کم خونی مینور در زنان چیست؟
کمخونی مینور یا خفیف در زنان معمولا علائم کمتری دارد و بیشتر در مراحل ابتدایی خود نمایان میشود. این نوع کمخونی ممکن است به دلیل فقر آهن یا مشکلات تغذیهای باشد. علائمی مانند خستگی مفرط، رنگ پریدگی و کاهش انرژی از نشانههای رایج این نوع کمخونی هستند.
علائم کم خونی در زنان یائسه چیست؟
در زنان یائسه، کمخونی میتواند به دلیل تغییرات هورمونی، کمبود آهن یا خونریزیهای غیرطبیعی ایجاد شود. علائم معمولا شامل خستگی مفرط، تنگی نفس و احساس ضعف عمومی هستند. زنان یائسه به دلیل تغییرات هورمونی و تغییرات بدن در معرض خطر کمخونی بیشتری قرار دارند.
علائم کم خونی در مردان
کمخونی در مردان ممکن است به دلیل مشکلات تغذیهای، بیماریهای مزمن یا خونریزیهای داخلی ایجاد شود. نشانه های کم خونی در مردان شامل خستگی، ضعف، رنگ پریدگی و تنگی نفس هستند. مردان باید به نشانههای کمخونی توجه کرده و در صورت مشاهده علائم، به پزشک مراجعه کنند:
- خستگی و ضعف
- سردرد
- رنگ پریدگی پوست
- سرگیجه و کاهش انرژی
- کاهش اشتها و مشکلات گوارشی
علائم کم خونی در سالمندان
در سالمندان، کمخونی ممکن است به دلیل بیماریهای مزمن یا تغذیه نامناسب ایجاد شود. علائم کمخونی در این گروه سنی معمولا شامل خستگی، ضعف، تنگی نفس و کاهش توان حرکتی است. سالمندان باید به نشانه کمخونی توجه کنند و رژیم غذایی مناسبی داشتهباشند:
- خستگی و ضعف
- کاهش انرژی و توان حرکتی
- تنگی نفس و سرگیجه
- کاهش تمرکز و حافظه ضعیف
- رنگ پریدگی و کاهش اشتها
نتیجه گیری
علائم کم خونی از خستگی ساده تا تپش قلب و تنگی نفس طیف دارد و همیشه نباید منتظر نشانههای شدید بود تا اقدام کنید. نشانههایی مثل رنگ پریدگی، سردی دست و پا، تغییرات ناخن، ویار یخ، گزگز بدن یا بیقراری پاها میتواند سرنخهای مهمی باشد، مخصوصا اگر چند علامت با هم وجود داشته باشد. هرچه کم خونی زودتر تشخیص داده شود، درمان سادهتر و عوارض و احتمال برگشت هم کمتر میشود. بهترین کار این است که به جای حدس زدن، با یک آزمایش خون ساده مسیر را روشن کنید و بعد درمان را بر اساس علت پیش ببرید. اگر علائم شدید دارید یا با غش، درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، کبودیهای بیدلیل یا خونریزی غیرعادی همراه شده، مراجعه فوری ضروری است.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
ممنونم بسيار عالي
سلام خسته نباشید میخاسم کمکم کنید من وقتی حموم میرم میام خودمو خشک کنم بدنم انگار داره آتیش میگیره سوزن سوزن میشه بعضی وقتا حتی برمیگردم توحموم آب سرد میزنم کل بدنم رو تقریبا ساکت میکنه ،یه اتفاق دیگه هم که میوفته از حموم میام بیرون بعد خشک کردن میشم خیس آب از تعریق زیاد حتی سرد هم باشه تا چنددقیقه جلو پنکه و کولر بمونم خشک بشه بدنم ممنون
سلام، علائمی که توصیف کردید مثل احساس سوزنسوزن شدن، گرگرفتگی و تعریق شدید بعد از حمام معمولاً با واکنش شدید سیستم عصبی و عروقی بدن همراه است و ممکن است ناشی از حساسیت پوست، اختلال در تنظیم دمای بدن یا حتی اضطراب و استرس باشد. این حالتها معمولاً جدی نیستند اما چون تکرار میشوند و کیفیت زندگی شما را تحت تأثیر قرار میدهند، بهتر است با یک پزشک داخلی یا متخصص پوست و عروق مشورت کنید تا علت دقیق بررسی شود و در صورت نیاز روشهایی برای کنترل علائم پیشنهاد شود.
متخصص داخلی
سلام خسته نباشید
بسسسسسسسسسیار عالی
بپاس زحماتتان در تهیه و ارائه این مطلب ارزشمند صمیمانه از شما تشکر و قدردانی میکنم.
موفففففففففففففق باشید
درود بر شما
تندرست باشید همراه عزیز دکترتو
سلام دکتر پسر من رنگ صورتش زرد و فقط شبا موقع خواب پاهاش درد میکنه بی حوصله هم است میشه راهنمایی کنید
سلام و وقت شما بخیر.
زردی رنگ صورت در کنار درد پاها و بیحوصلگی میتواند نشانهای از مشکلات مختلفی مانند کمخونی، اختلالات کبدی یا مشکلات متابولیک باشد. توصیه میشود هرچه سریعتر کودک به پزشک مراجعه کرده و تحت بررسیهای کامل شامل آزمایش خون و معاینات تخصصی قرار گیرد تا علت دقیق مشخص شده و درمان مناسب آغاز گردد. پیگیری به موقع بسیار مهم است.
سلام دکتر پسر من رنگ صورتش زرد و فقط شبا موقع خواب پاهاش درد میکنه بی حوصله هم است میشه راهنمایی کنید
سلام دکتر پسر من رنگ صورتش زرد وفقط شبا موقع خاب پاهاش درد میکنه بی حوصله هم است میشه راهنمایی کنید
سلام و وقت شما بخیر.
زردی صورت در کنار درد پاها و بیحوصلگی میتواند نشانهای از مشکلات متعددی از جمله کمخونی، مشکلات کبدی یا عفونتهای مزمن باشد. با توجه به علائم ذکر شده، توصیه میشود هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کرده و بررسیهای کامل شامل آزمایش خون و معاینات لازم انجام شود تا علت دقیق مشخص و درمان مناسب آغاز گردد. مراقبت به موقع میتواند از پیشرفت مشکلات جلوگیری کند.
متخصص داخلی