فهرست مطالب
شن کلیه یکی از مشکلات شایع دستگاه ادراری است که میتواند زنگ خطری جدی برای سلامت کلیهها باشد. بسیاری از افراد بدون آگاهی از وجود شن کلیه، علائمی مانند سوزش ادرار یا دردهای مبهم پهلو را تجربه میکنند و آن را نادیده میگیرند، در حالی که بیتوجهی به این وضعیت ممکن است به تشکیل سنگهای بزرگتر و دردناکتر منجر شود. شناخت شن کلیه، علل ایجاد آن و راههای درمان و پیشگیری، نقش مهمی در حفظ سلامت کلیهها دارد و مطالعه ادامه این مطلب از دکترتو میتواند به تصمیمگیری آگاهانهتر کمک کند.
شن کلیه چیست؟
شن کلیه به ذرات بسیار ریز و جامدی گفته میشود که از تجمع و کریستالیزه شدن مواد معدنی و املاح موجود در ادرار، مانند کلسیم، اگزالات، اسید اوریک یا فسفات، در کلیهها تشکیل میشوند. اندازه این ذرات معمولا کمتر از ۴ میلیمتر است و به همین دلیل هنوز به مرحله سنگ نرسیدهاند.
کلیه شن ساز اغلب با غلیظ شدن ادرار، کاهش مصرف مایعات یا اختلال در تعادل مواد معدنی بدن همراه است و در بسیاری از موارد میتواند بدون علامت باشد یا بهصورت طبیعی از طریق ادرار دفع شود. با این حال، در صورت تداوم شرایط زمینهای، این ذرات میتوانند بهتدریج به سنگهای بزرگتر و مشکلساز تبدیل شوند.
تفاوت سنگ کلیه با شن کلیه چیست؟
تفاوت اصلی سنگ کلیه و شن کلیه در اندازه، شدت علائم و احتمال نیاز به درمان تهاجمی است. شن کلیه شامل ذرات بسیار ریز املاح معدنی است که معمولا بدون علامت یا با علائم خفیف دفع میشود، در حالی که سنگ کلیه ساختاری بزرگتر و متراکمتر دارد و معمولا با درد شدید، انسداد ادراری و نیاز به درمان دارویی یا جراحی همراه است. شن کلیه میتواند مرحله اولیه تشکیل سنگ کلیه باشد.

علائم شن کلیه چیست؟
علائم شن در کلیه باتوجه به اندازه ذرات، محل قرارگیری آنها و وضعیت دستگاه ادراری فرد میتواند متفاوت باشد. در بسیاری از موارد، سنگهای کوچک ممکن است بیعلامت باشند یا نشانههای متفاوتی مانند درد شدید یا سوزش ادرار ایجاد کنند. علائم شن ریزه در کلیه معمولا خفیفتر از سنگ است اما در صورت تداوم یا تشدید، میتواند نشاندهنده تحریک یا انسداد نسبی مجاری ادراری باشد و نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد.
شایعترین علایم شن کلیه عبارتاند از:
- درد مبهم یا متناوب در پهلو، پایین شکم یا کمر
- سوزش یا درد هنگام ادرار
- تکرر ادرار یا احساس فوریت در دفع ادرار
- تغییر رنگ ادرار به حالت کدر یا تیره
- وجود خون خفیف در ادرار
- تهوع خفیف در برخی افراد
علائم شن کلیه در مردان
علائم شن کلیه در مردان معمولا با درد پهلو، کشاله ران یا زیر شکم بروز میکند و ممکن است با سوزش ادرار یا تکرر ادرار همراه باشد. به دلیل تفاوتهای آناتومیک، درد میتواند به بیضهها انتشار یابد. علائم شنریزه در مثانه بیشتر هنگام تجمع ذرات در انتهای مسیر ادراری ظاهر میشود و شامل قطع و وصل شدن جریان ادرار یا احساس تخلیه ناقص مثانه است.
علائم شن کلیه در زنان
علائم شن کلیه در زنان معمولا با درد کلیه، درد زیر شکم و سوزش هنگام ادرار همراه است و گاهی با علائم عفونت ادراری اشتباه گرفته میشود. شنریزه در ادرار بهصورت ذرات ریز، کدورت ادرار یا تغییر رنگ آن دیده میشود و ممکن است با احساس فشار در ناحیه لگن همراه باشد.
نشانه های شن کلیه در بارداری
در بارداری، شن کلیه میتواند با درد پهلو، تهوع، تکرر ادرار و سوزش ادراری بروز کند اما تشخیص آن به دلیل شباهت علائم با تغییرات طبیعی بارداری دشوار است. اتساع فیزیولوژیک حالبها و کاهش تخلیه ادرار، احتمال تجمع املاح را افزایش میدهد.
اندازه شن کلیه چقدر است؟
اندازه شن کلیه معمولا کمتر از ۴ میلیمتر است و اغلب در حد ذرات شنی یا کریستالهای بسیار ریز قرار دارد. این اندازه کوچک باعث میشود شن کلیه در بسیاری از موارد بهصورت طبیعی از کلیه و مجاری ادراری عبور کند. با این حال، اگر شرایطی مانند کمآبی بدن یا اختلال متابولیک ادامه داشته باشد، این ذرات میتوانند بهتدریج رشد کرده و به سنگ تبدیل شوند.
علائم دفع شن ریزه از کلیه
دفع شنریزه از کلیه معمولا با حرکت ذرات ریز در مسیر حالب و مجرای ادراری همراه است و معمولا علائم دفع شن کلیه خفیفتر از دفع سنگ است. فرد ممکن است احساس سوزش، فشار یا درد گذرا را تجربه کند. با رسیدن شنها به مثانه، علائم ادراری واضحتر میشود اما پس از دفع کامل، نشانهها کاهش مییابد.
علائم دفع شن ریزه از کلیه معمولا با موارد زیر همراه است:
- سوزش هنگام ادرار
- درد خفیف و متناوب پهلو
- تکرر ادرار
- علائم افتادن شن کلیه در مثانه با احساس فشار زیر شکم یا قطع و وصل شدن جریان ادرار
عکس شن ریزه در کلیه
در عکس شن ریزه در کلیه که پس از دفع و خارج شدن از بدن گرفته میشود، شنها بهصورت ذرات بسیار ریز، دانهدانه و اغلب شبیه شن یا ماسه دیده میشوند. رنگ آنها میتواند سفید، زرد مایل به قهوهای یا شفاف باشد و اندازهشان معمولا در حد سر سوزن تا چند میلیمتر است. این ذرات بافتی سخت و بلوری دارند و ممکن است بهصورت پراکنده یا تجمعیافته مشاهده شوند.
در تصویر زیر نمونهای از عکس شن ریزه در کلیه را مشاهده میکنید.

تشخیص وجود شن کلیه
تشخیص شن کلیه بر اساس ترکیب شرح حال، آزمایش ادرار و تصویربرداری انجام میشود. آزمایش ادرار میتواند وجود کریستالها، خون یا عفونت را نشان دهد. CT بدون تزریق بالاترین حساسیت را برای سنگهای کوچک دارد اما انتخاب روش به وضعیت بالینی و خطرات قرارگیری در معرض اشعه بستگی دارد.
درمان قطعی شن ریزه کلیه
درمان شن ریزه کلیه در اغلب موارد غیرتهاجمی و مبتنی بر اصلاح سبک زندگی است. افزایش مصرف مایعات، رقیق شدن ادرار و جلوگیری از تجمع املاح، اصلیترین اقدام درمانی محسوب میشود. در صورت وجود اختلال متابولیک یا درد مداوم، درمان دارویی هدفمند انجام میشود. درمان قطعی شن ریزه کلیه زمانی حاصل میشود که هم شنها دفع شوند و هم علت زمینهای تشکیل آنها کنترل شود.
روشهای درمان شن کلیه شامل موارد زیر است:
- افزایش مصرف آب
- اصلاح رژیم غذایی
- دارودرمانی طبق نظر پزشک
- درمان بیماریهای زمینهای
متخصص اورولوژی میتواند شن کلیه را با روشهای زیر خارج کرده یا آن را به قطعات کوچکتری برای دفع راحتتر تقسیم کند:
- سنگ شکنی برون اندامی با امواج شوک
- سیستوسکوپی و یورتروسکوپی
- نفرولیتوتومی از راه پوست
بعد از این روشها، گاهی اوقات اورولوژیست ممکن است یک لوله انعطافپذیر نازک به نام استنت حالب را در دستگاه ادراری قرار دهد تا به جریان ادرار یا دفع سنگ کمک کند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت .ncbi.nlm.nih
Small kidney stones often pass out of the body on their own. As long as they don’t cause severe pain or complications, treatment isn’t necessary. Larger kidney stones usually need to be treated
ترجمه فارسی:
سنگهای کوچک کلیه (شن ریزه کلیه) اغلب خود به خود از بدن خارج میشوند. تا زمانی که درد شدید یا عوارض ایجاد نکنند، درمان لازم نیست. سنگهای کلیه بزرگتر معمولاً نیاز به درمان دارند.
دارو برای شن کلیه
داروهای مورد استفاده برای شن کلیه باتوجه به نوع املاح شامل داروهای قلیاییکننده ادرار، مدرهای خفیف یا داروهای کاهشدهنده کلسیم و اسید اوریک هستند. در برخی موارد، داروهای شلکننده حالب برای تسهیل دفع شن تجویز میشود. مصرف خودسرانه دارو توصیه نمیشود زیرا انتخاب دارو باید بر اساس نوع شن و نتایج آزمایشها انجام گیرد.
درمان خانگی شن کلیه
درمان خانگی شن ریزه در کلیه بیشتر بر پیشگیری از تجمع املاح و کمک به دفع طبیعی ذرات تمرکز دارد. نوشیدن آب کافی، کاهش مصرف نمک و پرهیز از کمآبی بدن نقش مهمی دارند. برخی مایعات طبیعی میتوانند حجم ادرار را افزایش دهند اما جایگزین درمان پزشکی نیستند. برای درمان خانگی شن کلیه:
- مصرف آب خود را بیشتر کنید.
- یک رژیم غذایی مناسب را انتخاب و از آن پیروی کنید.
- نوشیدن قهوه، چای، الکل و نوشابه را محدود کنید.
برای دفع شن ریزه کلیه چه بخوریم؟
نکته مهم درباره اینکه بدانیم برای دفع شن ریزه کلیه چه بخوریم این است که تمرکز اصلی بر افزایش حجم ادرار و کاهش غلظت املاح باشد. مصرف مایعات کافی باعث شستوشوی کلیهها و تسهیل خروج ذرات ریز میشود. انتخاب مواد غذایی مناسب میتواند از رشد مجدد شن جلوگیری کند.
مواد غذایی مفید برای دفع شن در کلیه عبارت است از:
- آب به میزان کافی
- میوهها و سبزیجات تازه
- غذاهای کمنمک
- منابع متعادل از کلسیم غذایی
| دسته | مواد غذایی مفید | مواد غذایی مضر |
|---|---|---|
| مایعات | آب ساده، آب لیمو، دمنوش گیاهی بدون کافئین، چای سبز کمرنگ | نوشابههای گازدار و نوشیدنیهای شیرین |
| میوهها و سبزیجات | شامل مرکبات و سبزیجات کم اگزالات است؛ انتخاب دقیق باید بر اساس نوع سنگ و توصیه پزشک باشد | مواد غذایی پر اگزالات مانند اسفناج، ریحان خشک، چغندر، شکلات و برخی آجیلها |
| منابع کلسیم غذایی متعادل | شیر کمچرب، ماست، پنیر کمنمک | مصرف گوشت قرمز و پروتئین حیوانی (باید متعادل باشد) |
| حبوبات و غلات | نخود، عدس، لوبیا سفید، برنج قهوهای، جو دوسر، نان سبوسدار | نمک و غذاهای فرآوریشده مانند کنسرو، فستفود |
مواد غذایی مضر برای شن کلیه
برخی مواد غذایی با افزایش غلظت املاح در ادرار، خطر تشکیل شن کلیه را افزایش میدهند. مصرف زیاد نمک، پروتئین حیوانی و مواد حاوی اگزالات میتواند زمینهساز تجمع کریستالها شود. محدودیت این مواد بهویژه در افراد مستعد اهمیت زیادی دارد.
مواد غذایی مضر برای شن کلیه عبارت است از:
- نمک و غذاهای فرآوریشده
- گوشت قرمز زیاد
- نوشابههای گازدار
- مواد غذایی پر اگزالات مانند سیب زمینی، دانه سویا و چغندر
عوارض شن ریزه در کلیه چیست؟
در صورت بیتوجهی، شنریزه در کلیه میتواند به سنگهای بزرگتر تبدیل شود و باعث درد شدید، انسداد مجاری ادراری یا عفونت شود. تحریک مداوم مخاط کلیه و حالب ممکن است به خونریزی ادراری یا کاهش عملکرد کلیه منجر شود. در افراد مستعد، تکرار شن کلیه میتواند نشانه یک اختلال متابولیک مزمن باشد که نیاز به پیگیری پزشکی دقیق دارد.
نتیجه گیری
شن کلیه اگرچه در بسیاری از موارد معمولا خفیف و قابل دفع است اما نادیده گرفتن علائم آن میتواند به مشکلات جدیتری مانند سنگ و درد شدید منجر شود. درد پهلو، سوزش ادرار، تکرر ادرار و تغییر رنگ ادرار از نشانههایی هستند که نباید بیاهمیت تلقی شوند. تشخیص بهموقع، اصلاح سبک زندگی و مراجعه به پزشک متخصص نقش مهمی در پیشگیری از عوارض و حفظ سلامت کلیهها دارد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
سلام
دو سه سال هست ماسه دفع می کنم هر موقع آب خیلی کم بخورم بیشتر می شه تقریبا هفته یک بار در روزهای گرم سال دارم. هیچ علائمی از درد ندارم جز سوزش موقع دفع. آزمایش خون و ادرار هم دادم دکتر معمولی می گه هیچی نیست. سابق سنگ کلیه نداشتم.فقط می دونم بیشتر از یک فرد معمولی باید آب بخورم(۵لیتر روزانه) در حدی که رنگ ادرار سفید شود تا شن ماسه نیاد. خسته شدم آیا درمان کلی دارد؟؟؟
سلام، دفع مکرر ماسه کلیه معمولاً به دلیل تغلیظ ادرار و تشکیل کریستالهای ریز در کلیهها اتفاق میافتد، مخصوصاً وقتی آب کافی مصرف نشود. نوشیدن آب زیاد برای رقیق کردن ادرار بهترین راهکار پیشگیری است و نقش مهمی در کاهش تشکیل ماسه دارد. اگر با مصرف آب زیاد همچنان مشکل ادامه دارد، ممکن است نیاز به بررسیهای تخصصیتر مانند آزمایش دقیق سنگشناسی، سونوگرافی کلیه و ارزیابی متابولیکی وجود داشته باشد. درمان قطعی به علت زمینهای بستگی دارد، پس توصیه میکنم به متخصص اورولوژی مراجعه کنید تا با بررسی کامل، درمان مناسب و دارویی در صورت نیاز برایتان تجویز شود. مراقبت و پیگیری منظم بسیار مهم است.
متخصص نفرولوژی
برای اینکه شن و ماسه تولید نکنید و درد نکشید
بهتره سبزی خورد شده نخرید
چون پر از شن و ماسه هست
و هر چیزی مشکوکی رو نخورید
تنها راه حل همینه
سلام. ممنونم هوشنگ عزیز. کتهای که اشاره کردید تا حدی درسته؛ خوردن سبزیجات نشسته و آلوده میتواند ذرات ریز و میکروب وارد بدن کند، اما مصرف سبزیجات تازه و شستهشده بهطور کامل باعث جلوگیری از سنگ کلیه نمیشود. اصلیترین عوامل سنگ کلیه، کمآبی، تغذیه پرنمک یا پرپروتئین و سابقه خانوادگی هستند. برای پیشگیری، نوشیدن مایعات کافی، رعایت رژیم غذایی سالم و کنترل نمک و پروتئین توصیه میشود و سبزیجات تازه و شسته شده را میتوان با خیال راحت مصرف کرد.
تناقض در این مقاله فراوان بود
سلام
در صورت امکان موارد متناقض را ذکر کنید
تا در صورت تایید اصلاح کنیم
ممنونم از دقت نظر شما
این بنده خداراست میگه تناقض درگفتارهست کلسیم شیرولبنیات بعضی جاهامیگه خوبه وبعضی جاها میگه بده سرکه سیب همچنین
سلام
در مورد سنگ کلیه و مصرف مواد غذایی مانند کلسیم، شیر و لبنیات، نکته مهم این است که نوع سنگ کلیه تعیینکننده توصیههای غذایی است؛ برای مثال، در سنگهای کلسیمی معمولاً مصرف کلسیم به میزان متعادل و تحت نظر پزشک مفید است و از مصرف بیرویه آن باید پرهیز شود، اما مصرف کافی کلسیم با غذا میتواند از تشکیل سنگ جلوگیری کند. همچنین سرکه سیب در برخی منابع به عنوان راهکار خانگی برای پیشگیری یا کاهش سنگ کلیه ذکر شده اما شواهد علمی کافی برای اثبات اثربخشی آن وجود ندارد.
سلام بنده نزدیک به ۲ماه هست درد بیضه ها و کشاله ران دارم تکرر ادرار در موقع خواب ….این علایم کم میشه حتی بعضی وقت ها از بین میره دوباره ظاهر میشه سنگ ریزه هم دفع داشتم …آیا این درد ها مربوط به کلیه هست یا مثانه
سلام، با توجه به علائمی که دارید، درد بیضه و کشاله ران همراه با تکرر ادرار و دفع سنگریزه میتواند به مشکلات کلیوی، از جمله سنگ کلیه، مرتبط باشد. سنگهای کلیه هنگام حرکت در مجاری ادراری ممکن است باعث درد منتشرشده به کشاله ران و بیضهها شوند. از سوی دیگر، عفونت یا التهاب مثانه و پروستات نیز میتواند علائم مشابهی ایجاد کند. بهتر است برای بررسی دقیقتر، سونوگرافی کلیه و مثانه، آزمایش ادرار و مراجعه به پزشک متخصص اورولوژی انجام دهید تا علت اصلی مشخص شده و درمان مناسب آغاز شود.
متخصص اورولوژیست
آخر نفهمیدیم لبنیات بخوریم یانخوریم
سلام
برای بیماران مبتلا به سنگ یا شن کلیه، مصرف لبنیات باید با دقت انجام شود. به طور کلی، لبنیات منابع خوبی از کلسیم هستند که برای سلامت استخوانها مفید است، اما مصرف زیاد آن در برخی افراد میتواند خطر تشکیل سنگهای کلیه را افزایش دهد. این مسئله به نوع سنگ کلیه بستگی دارد:
اگر فرد به سنگهای کلسیمی مبتلا باشد (که بیشتر رایج است)، مصرف زیاد لبنیات ممکن است خطر تشکیل سنگها را افزایش دهد. در این موارد، ممکن است مصرف لبنیات به صورت معتدل توصیه شود.
اگر سنگهای کلیه از نوع اگزالاتی باشند (که معمولاً در افراد با رژیم غذایی سرشار از اگزالات تشکیل میشود)، مصرف کلسیم در زمانهایی که با اگزالاتها مصرف میشود، میتواند مفید باشد چرا که کلسیم میتواند به اگزالاتها متصل شده و از تشکیل سنگ جلوگیری کند.
متخصص نفرولوژی
سلام ،لطفا در صورت امکان بفرمائید ،آیا غیر از لوله جالب در اثر فشار و ضربه های شدید ،سنگ کلیه غیر از لوله جالب می تواند وارد قسمت داخلی اجزای بدن شود ،سپاسگزارم
سلام! بله، سنگ کلیه میتواند از طریق لوله حالب به سمت مثانه حرکت کند و گاهی در اثر ضربه یا فشار زیاد ممکن است باعث آسیب به مجاری ادراری یا سایر بخشهای بدن شود. اما معمولاً سنگهای کلیه در داخل کلیه یا لوله حالب باقی میمانند. در صورتی که سنگ در کلیه یا مجاری دیگر حرکت کرده و در دیگر نواحی بدن اثر بگذارد، میتواند موجب درد شدید یا عوارض جدی شود. اگر نگرانی دارید، توصیه میکنم که با یک متخصص اورولوژی مشورت کنید تا معاینه دقیقتری انجام دهند.
متخصص اورولوژیست
سلام من حدود دو یا یک ماه پیش آزمایش دادم بعد معلوم شد شن کلیه دارم دکتر بهم گف آب زیاد باید بخوری من خیلی میترسم بنظرتون با آب خوردن دفع میشه ؟ خیلی وقت هم هس دیگه درد ندارم اما گاهی اوقات یه سوزش شدیدی کلیم میگیره ومیره
سلام، اگرچه شن کلیه ممکن است با نوشیدن آب زیاد دفع شود، اما این بستگی به اندازه و نوع سنگ یا شنی که دارید دارد. در صورتی که سنگ یا شن خیلی کوچک باشد، مصرف آب زیاد میتواند به دفع آن کمک کند. نوشیدن آب به دفع مواد زائد از کلیهها کمک میکند و ممکن است از تشکیل سنگهای بزرگتر جلوگیری کند. با این حال، اگر شما همچنان دچار سوزش یا درد میشوید، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید تا برنامه درمانی دقیقتری داشته باشید و مطمئن شوید که نیازی به درمانهای دیگر مثل دارو یا حتی جراحی نیست.
سلام من حدود ۱ یا ۲ ماه پیش آزمایش دادم بعد بهم گفتن که شن کلیه دارم و باید مایعات زیاد بخورم من خیلی میترسم بنظرتون مایعات بخورم میره ؟ خیلی وقت هم هس درد ندارم ولی بعضی اوقات میاد و میره
سلام، اگرچه شن کلیه ممکن است با نوشیدن آب زیاد دفع شود، اما این بستگی به اندازه و نوع سنگ یا شنی که دارید دارد. در صورتی که سنگ یا شن خیلی کوچک باشد، مصرف آب زیاد میتواند به دفع آن کمک کند. نوشیدن آب به دفع مواد زائد از کلیهها کمک میکند و ممکن است از تشکیل سنگهای بزرگتر جلوگیری کند. با این حال، اگر شما همچنان دچار سوزش یا درد میشوید، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید تا برنامه درمانی دقیقتری داشته باشید و مطمئن شوید که نیازی به درمانهای دیگر مثل دارو یا حتی جراحی نیست.
متخصص نفرولوژی
سلام من یک ماهه سوزش ادراری دارم با درد پهلوها بیشتر پهلو سمت چپ در زمان پریودیم درد بی نهایت شد مثل درد زایمان سونوگرافی دادم نشته کمی شن ریزه دارم ولی دکترم گفت دردت مال اینا نیست نمیدونم دیگه کجابرم
سلام، سوزش ادراری و درد پهلوها میتواند دلایل مختلفی داشته باشد که گاهی به علت مشکلات مثانه، کلیه، یا حتی عفونتهای ادراری است. شن ریزهها در کلیه یا مثانه ممکن است باعث درد شوند، اما اگر پزشک شما تشخیص داده که درد شما ناشی از این مسأله نیست، ممکن است لازم باشد که به یک متخصص دیگر مانند متخصص زنان دیگر یا گوارش مراجعه کنید تا سایر علل احتمالی بررسی شود. دردهای مشابه به درد زایمان میتواند ناشی از مشکلات دیگری مانند التهاب، اسپاسمهای عضلانی، یا مشکلات در دستگاه گوارش باشد. بهتر است که به پزشک متخصص مراجعه کنید تا علت دقیق درد و سوزش شما مشخص شود و درمان مناسب تجویز گردد.
متخصص زنان و زایمان
سلام ورم صورت ممکنه واسه شن کلیه باشه
سلام
تورم صورت هم می تواند بعلت مسایل قلب و عروقی
و هم نارسایی های کلیوی باشد
حنمن زیر نظر پزشک باشید
متخصص داخلی
سلام من مدت دوماه کلیه سمت راستم شن داره درد زیر دنده ورم معده دارم امکان داره ورم معده درد زیر دنده ربطی به به کلیه که شن داره داشته باشه
سلام
بله هردو مورد امگکان دارد
و روی هم تاثیر میگذارد
باید هردو احتمال بررسی و درمان گردد
متخصص داخلی