همه چیز درباره درد سیاتیک که باید بدانید

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

درد سیاتیک یکی از شایع‌ترین مشکلات ستون فقرات است که می‌تواند زندگی روزمره را مختل کند. این درد معمولاً از پایین کمر شروع شده و تا باسن، ران و ساق پا گسترش می‌یابد. علائم آن می‌تواند شامل درد تیرکشنده، بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن یا ضعف عضلانی باشد. دلایل متعددی مانند فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی یا التهاب عضلات می‌توانند عصب سیاتیک را تحت فشار قرار دهند. شناخت علائم سیاتیک و روش‌های درمانی مؤثر، از جمله فیزیوتراپی، تمرینات کششی، دارودرمانی و در موارد شدید جراحی، برای بهبود کیفیت زندگی ضروری است. اگر علائم خاصی در این ناحیه باعث آزارتان شده در اسرع وقت با یک متخصص ارتوپد یا دکتر مغز و اعصاب تهران یا شهر خود صحبت کنید.

درد سیاتیک چیست؟

درد سیاتیک ناشی از فشار یا تحریک عصب سیاتیک است که بلندترین و ضخیم‌ترین عصب بدن بوده و از پایین کمر تا ساق پا امتداد دارد. این درد معمولاً از پایین کمر شروع شده و به باسن، ران و ساق پا سرایت می‌کند و می‌تواند به‌صورت تیر کشیدن، سوزش یا بی‌حسی ظاهر شود. فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی یا اسپاسم عضلانی از دلایل شایع آن هستند و عواملی مانند نشستن طولانی، عطسه یا حرکت‌های ناگهانی ممکن است آن را تشدید کنند. برای کاهش درد، استراحت کوتاه‌مدت، کمپرس گرم و سرد، تمرینات کششی، داروهای ضدالتهاب و اصلاح وضعیت نشستن توصیه می‌شود.

رگ سیاتیک چیست؟

رگ سیاتیک در واقع عصب سیاتیک است، نه یک رگ خونی. عصب سیاتیک بلندترین و ضخیم‌ترین عصب بدن است که از پایین کمر شروع شده و از باسن، پشت ران و ساق پا عبور می‌کند. این عصب مسئول انتقال پیام‌های عصبی بین نخاع و پاها بوده و کنترل حرکات و احساسات در اندام تحتانی را بر عهده دارد. فشار یا آسیب به عصب سیاتیک می‌تواند باعث درد، بی‌حسی یا ضعف عضلانی در مسیر آن شود که به آن درد سیاتیک گفته می‌شود.

علائم درد سیاتیک چیست؟

علائم سیاتیک معمولاً شامل امتداد و کشیدگی درد از ناحیه کمر به سمت باسن و پا است و می‌تواند به صورت گسترده متفاوت باشد. درد می‌تواند از خفیفی مانند گرفتگی عضلات کمر گرفته تا شدید و دردناک باشد و به شکل سوزش، لرزش یا شوک الکتریکی نیز ظاهر شود. علائم می‌تواند تشدید شود با سرفه، عطسه یا نشستن طولانی مدت و معمولاً یک طرفه است. درد ممکن است با راه رفتن یا خم شدن تشدید شود و با دراز کشیدن کاهش یابد. در برخی موارد، بی‌حسی، سوزن سوزن شدن یا ضعف عضلانی در پا نیز مشاهده می‌شود.

علائم پاره شدن رگ سیاتیک

عصب سیاتیک یک عصب است و پاره نمی‌شود، اما ممکن است آسیب شدید ببیند یا تحت فشار قرار گیرد. اگر آسیب شدید یا پارگی عصب سیاتیک (که در موارد نادر مانند تصادف‌های شدید یا جراحی‌های پیچیده رخ می‌دهد) اتفاق بیفتد، می‌تواند علائمی مانند:

• درد شدید و ناگهانی در پایین کمر، باسن، ران یا ساق پا
• بی‌حسی یا از دست دادن حس در پاها
• ضعف شدید عضلانی یا فلج در یک یا هر دو پا
• مشکل در راه رفتن یا ایستادن
• عدم کنترل ادرار یا مدفوع (در موارد شدید که آسیب نخاعی نیز وجود داشته باشد)

در صورت بروز علائم پاره شدن رگ سیاتیک، نیاز به مراقبت پزشکی فوری است، زیرا آسیب شدید به عصب سیاتیک می‌تواند منجر به مشکلات حرکتی و عصبی دائمی شود.

سیاتیک پای چپ

سیاتیک پای چپ به دردی اشاره دارد که به دلیل فشار یا تحریک عصب سیاتیک در سمت چپ بدن ایجاد می‌شود. این درد معمولاً از پایین کمر شروع شده و به باسن، پشت ران، ساق پا و گاهی تا کف پا امتداد می‌یابد. فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی، اسپاسم عضلانی یا آسیب‌های ستون فقرات می‌توانند باعث فشار بر عصب سیاتیک در سمت چپ شوند. علائم ممکن است شامل درد تیرکشنده، سوزش، بی‌حسی یا ضعف عضلانی در پای چپ باشد. برای کاهش درد سیاتیک پای چپ، روش‌هایی مانند استراحت کوتاه‌مدت، تمرینات کششی، فیزیوتراپی، داروهای ضدالتهاب و در موارد شدید، جراحی توصیه می‌شود.

درد کشاله ران به علت سیاتیک است؟

برای تشخیص دقیق همین الان نوبت بگیر.

پزشک مغز و اعصاب

درد سیاتیک پای راست

همان‌طور که می‌دانید درد سیاتیک می‌تواند دوطرفه و یا یک طرفه باشد. این به معنی آن است که ممکن است هر دو پا همزمان درد بگیرند و یا تنها پای راست یا چپ درد داشته‌باشد. در این بخش ما علائم سیاتیک پای راست را مثال زده‌ایم. بعد از مشخص شدن یک طرفه یا دو طرفه بودن درد سیاتیک در پاها، موارد دیگری اهمیت دارند. برای درمان زود سیاتیک پای راست، استراحت کوتاه، تمرینات کششی، کمپرس گرم و سرد، فیزیوتراپی و مصرف داروهای ضدالتهاب توصیه می‌شود. ویژگی‌های درد باید مشخص شوند. مثلا برخی از سوالاتی که ممکن است دکتر ارتوپد یا اعصاب از شما بپرسد شامل موارد زیر هستند:

• آیا درد شما ناگهانی شروع شده‌است؟
• درد پای راست شما به چه شکل است؟ گزگز می‌کند یا پای شما سر و بی‌حس شده‌است؟
• پای راست به همراه کمر درد بروز می‌کند؟
• درد پای راست همراه با درد کشاله ران بروز می‌کند؟
• شب‌ها عرق می‌کنید؟
• اولین باری که درد را احساس کردید در حال انجام کاری بودید؟ وزنه‌ی سنگینی بلند کردید یا فعالیت سنگین دیگری انجام داده‌اید؟

این موارد می‌توانند به تشخیص سیاتیک و علت درد پای راست یا چپ کمک کنند.

مدت زمان درد سیاتیک

مدت زمان درد سیاتیک به شدت آسیب و روش‌های درمانی بستگی دارد. اما بصورت کلی درد سیاتیک چقدر طول میکشد؟ در بیشتر موارد، سیاتیک خفیف طی ۴ تا ۶ هفته با درمان‌های خانگی، فیزیوتراپی و داروهای ضدالتهاب بهبود می‌یابد. اما اگر علت آن فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی یا آسیب شدید عصبی باشد، ممکن است چندین ماه یا حتی بیشتر طول بکشد و در برخی موارد نیاز به درمان‌های پیشرفته‌تر مانند تزریق استروئید یا جراحی داشته باشد. در صورت درد شدید، بی‌حسی یا ضعف عضلانی مداوم، مراجعه به پزشک ضروری است.

علت درد سیاتیک چیست؟

نمی‌توان به طور مشخص علت اصلی ایجاد درد سیاتیک را عنوان کرد اما موارد بسیاری می‌توانند در ایجاد آن موثر باشند. اما علت‌های درد سیاتیک می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• فشار بر روی عصب سیاتیک ناشی از فتق دیسک در ستون فقرات یا رشد بیش از حد استخوان بر روی مهره باعث درد سیاتیک می‌شود و به ندرت دلایلی مانند تومور یا بیماری‌هایی مانند دیابت عامل ایجاد سیاتیک هستند.
• گاهی اوقات این بیماری به دلیل تحریک عصب سیاتیک در دوران بارداری ممکن است ایجاد شود. بنابراین درد سیاتیک در بارداری هم نسبتا شایع است.

به طور کلی ۳ علت اصلی برای درد سیاتیک در نظر گرفته می‌شود:

• فتق دیسک کمر
• تنگی کانال نخاعی
• سریدن مهره‌های کمری

عوامل خطر ابتلا به درد سیاتیک چیست؟

عوامل خطر ابتلا به سیاتیک شامل موارد زیر است:

• سن: تغییرات وابسته به سن در ستون فقرات، مانند فتق دیسک و ساییدگی استخوان، شایع‌ترین دلایل سیاتیک هستند.
• چاقی: با افزایش فشار بر روی ستون فقرات، اضافه وزن موجب تغییر ستون فقرات و مشکل سیاتیک می‌شود.
• شغل: شغل‌هایی که در آن فرد مجبور به پیچاندن کمر خود، حمل بارهای سنگین یا رانندگی وسیله نقلیه موتوری به مدت طولانی است، ممکن است در ابتلا به سیاتیک نقش داشته‌باشند. هرچند تا به حال شواهدی قطعی در این مورد یافت نشده است.
• نشستن طولانی مدت: افرادی که به مدت طولانی می‌نشینند و یا سبک زندگی کم‌تحرکی دارند، بیشتر از افراد فعال در معرض سیاتیک هستند.
• دیابت: بیماری که بر استفاده بدن از قند خون تاثیر می‌گذارد، خطر نوروپاتی دیابتی آسیب‌دیدگی عصبی را افزایش می‌دهد.

درد سیاتیک در بارداری هم اتفاق می افتد؟

درد سیاتیک در بارداری هم نسبتا شایع است. زیرا در دوران بارداری ممکن است که وزن رحم و یا تغییرات دوران بارداری به عصب سیاتیک فشار وارد کنند و درد سیاتیک ایجاد شود.

سیاتیک چگونه تشخیص داده می شود؟

سیاتیک با معاینه بدنی و سابقه پزشکی تشخیص داده می‌شود. علائم واضح و انجام معاینات اختصاصی به پزشک جهت تشخیص کمک می‌کند، بعضی اوقات جهت تشخیص قطعی بیماری و یافتن علت ایجاد کننده‌ی آن از عکس رادیوگرافی و آزمایش‌های دیگر مانند سی تی اسکن، ام آر آی و الکترومایوگرام استفاده می‌شود.

۱. تشخیص درد سیاتیک با معاینه فیزیکی و شرح حال پزشکی

یکی از مهم‌ترین مواردی که به تشخیص درد سیاتیک کمک می‌کند و علت ایجاد این درد را پیدا می‌کند، معاینه‌ی فیزیکی و گرفتن شرح حال است. برخی از مواردی که دکتر در بررسی درد سیاتیک در نظر می‌گیرد شامل موارد زیر هستند؛

• نحوه‌ی نشستن بیمار را در نظر می‌گیرد.
• راه رفتن بیمار را مورد بررسی قرار می‌دهد. بیمارانی که خم می‌شوند و راه می‌روند و یا به یک طرف می افتند، اطلاعات زیادی درباره درد خود می‌دهند.
• از آنها می‌خواهد که در جهت‌های مختلف ستون مهره‌های خود را تکان و حرکت دهند.
• از بیماران می‌خواهد که دراز بکشند و پای خود را تا ۹۰ درجه بالا ببرند و بلند کند. در بیمارانی که پارگی دیسک کمر دارند، تا ۳۰ درجه بیشتر نمی‌توانند پای خود را بلند کنند.
• از بیمار خواسته می‌شود که روی پاشنه یا پنجه‌ی پا راه برود.
• برخی از رفلاکس‌ها را روی بیماران امتحان می‌کند.

۲. رادیوگرافی برای تشخیص درد سیاتیک

گاهی برای تشخیص علت درد کمر و پاها از رادیوگرافی کمک گرفته می‌شود.

۳. تشخیص درد سیاتیک با سی تی اسکن

سی تی اسکن می‌تواند مورد بسیار کمک‌کننده‌ای به دکتر ارتوپد در تشخیص درد پشت، کمر و پاها باشد.

۴. ام آر آی (MRI) برای تشخیص درد سیاتیک

یکی از اصلی‌ترین ابزارهای تشخیص‌دهنده‌ی درد سیاتیک استفاده از ام آر آی است. با کمک ام آر آی می‌توان فهمید که چرا درد سیاتیک ایجاد شده‌است. تفکیک این مسئله که دیسک کمر پاره شده‌است، مهره‌ها بر روی هم ساییده‌اند و یا کانال نخاعی تنگ شده‌است، توسط ام آر آی ساده‌تر است.

دیسک کمر

۵. تشخیص درد سیاتیک با نوار عصب و عضله (الکترومایوگرام)

دکتر برای اینکه تشخیص بدهد کدام عصب‌ها آسیب دیده‌اند و چرا درد ایجاد شده‌است، می‌تواند از تست عصب سیاتیک (الکترومیوگرافی) استفاده کند. در این روش سوزن‌های کوچکی به داخل عضلات خاصی وارد می‌شوند تا میزان آسیب دیدن و یا آسیب دیدن و ندیدن آنها توسط نوار عصب و عضله مورد بررسی قرار گیرد. همچنین مدت زمان ارسال پیام هم می‌تواند نشان‌دهنده‌ی اطلاعات مهمی در درد سیاتیک باشد.

درمان سیاتیک چیست؟

درمان سیاتیک معمولاً شامل کاهش درد و افزایش تحرک فرد مبتلا است و می‌تواند با روش‌هایی مانند استفاده از یخ و گرما، داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن، تمرینات کششی و فعالیت‌های هوازی مانند پیاده‌روی یا شنا انجام شود. در صورت شدید بودن درد یا عدم پاسخ به درمان‌های خانگی، گزینه‌های درمانی بیشتری مانند درمان فیزیوتراپی یا روش‌های جراحی نیز می‌تواند در نظر گرفته شود.

درمان قطعی سیاتیک

زمانی که علائم خطر در فرد بروز کند، برای درمان درد سیاتیک باید جراحی کند. پس درمان همیشگی درد سیاتیک جراحی است. بیشتر کسانی که درد سیاتیک دارند به جراحی نیاز پیدا نمی‌کنند اما اگر علائم زیر را مشاهده کنند، معمولا اقدام اورژانسی ضرورت پیدا می‌کند:

• بی‌حسی در اندام
• اختلال در عملکرد مثانه و روده
• ضعف پا

فیزیوتراپی برای درمان درد سیاتیک

فیزیوتراپی نقش مهمی در کاهش درد سیاتیک و بهبود عملکرد عصب سیاتیک دارد. روش‌هایی مانند درمان دستی (Manual Therapy) به بهبود حرکت ستون فقرات و کاهش فشار روی عصب کمک می‌کند. درای نیدلینگ (Dry Needling) با تحریک نقاط ماشه‌ای عضلانی باعث کاهش اسپاسم و تسکین درد می‌شود. همچنین، تحریک الکتریکی عصب (TENS) می‌تواند از طریق ارسال پالس‌های الکتریکی ملایم، درد را کاهش داده و عملکرد عصبی را بهبود بخشد. ترکیب این روش‌ها با تمرینات کششی و تقویتی، تأثیر قابل‌توجهی در تسریع روند بهبودی دارد.

چگونه می توان از سیاتیک پیشگیری کرد؟

همیشه نمی‌توان از بروز سیاتیک جلوگیری کرد و ممکن است بیماری عود کند. موارد زیر نقش اساسی در محافظت از کمر دارند:

• به طور منظم ورزش کنید:
  • جهت قوی نگه داشتن کمر، باید به عضلات اصلی خود یعنی عضلات موجود در شکم و کمر که عضلات حیاتی جهت تغییر و تنظیم وضعیت بدن هستند، توجه ویژه ای کنید و با پزشک خود جهت انجام این فعالیت‌ها مشورت کنید.
• هنگام نشستن وضعیت مناسب را حفظ کنید:
  • صندلی با پشتی خوب، دسته و پایه چرخان انتخاب کنید
  • یک بالش یا حوله رول شده را جهت قرار دادن در قسمت کوچک پشت خود در نظر بگیرید تا منحنی طبیعی ستون فقرات حفظ شود.
  • زانو و لگن را در ارتفاع مناسب خود قرار دهید.
• از بدن خود درست استفاده کنید:
  • اگر مدت طولانی ایستاده‌اید، پا‌ها را به ترتیب با گذاشتن بر روی چهارپایه یا جعبه‌ی کوچک استراحت دهید.
  • وقتی چیزی سنگین را بلند می‌کنید، از اندام‌های تحتانی خود جهت انجام کار استفاده نمایید و مستقیم خم و راست و فقط با استفاده از زانوها خم شوید.
  • بار را نزدیک بدن خود نگه دارید، از بلند کردن و پیچاندن همزمان خودداری کنید.
  • در صورتی‌که اجسام بسیار سنگین هستند، از فرد دیگری جهت بلند کردن آن کمک بگیرید.

کم‌خرج ترین راه برای درمان درد سیاتیک چیست؟ همین الان مشاوره بگیر

دکتر درد عصب سیاتیک

اگر سیاتیک درمان نشود چه میشود؟

برخی از افراد در ذهن خود به دنبال پاسخ این سوال هستند که اگر سیاتیک درمان نشود چه میشود؟ درمان نکردن سیاتیک می‌تواند منجر به تشدید درد، کاهش توانایی حرکت و آسیب‌های عصبی دائمی شود. در موارد شدید، فشار طولانی‌مدت روی عصب سیاتیک ممکن است باعث ضعف عضلانی، بی‌حسی دائمی در پاها و حتی از دست دادن کنترل مثانه و روده (سندرم کودا اکوینا) شود. همچنین، عدم درمان می‌تواند باعث بدتر شدن مشکلات ستون فقرات مانند فتق دیسک یا تنگی کانال نخاعی شود. برای جلوگیری از این عوارض، مراجعه به پزشک و استفاده از روش‌های درمانی مناسب ضروری است.

پزشکان پیشنهادی

4.5 (748 نظر)

دکتر محمدنعیم احراری

تخصص طب فیزیکی و توانبخشی

نوبت بگیرید

4.7 (587 نظر)

دکتر ناصر زکی زاده

تخصص مغز و اعصاب و نورولوژی

نوبت بگیرید

3.7 (740 نظر)

دکتر پروفسور حمیدرضا سعیدی

تخصص جراحی مغز و اعصاب

نوبت بگیرید

4.7 (336 نظر)

دکتر زهرا قورچیان

تخصص مغز و اعصاب و نورولوژی

نوبت بگیرید

4.9 (234 نظر)

دکتر سهیل ستاری

تخصص طب فیزیکی و توانبخشی

نوبت بگیرید

4.8 (210 نظر)

دکتر علی علیزاده

فلوشیپ درد

نوبت بگیرید

راهنمای مراجعه به متخصص

برای اطلاع بیشتر درباره درمان سیاتیک می توانید از بهترین دکتر مغز و اعصاب ایران نوبت بگیرید، در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان مغز و اعصاب در برخی شهرهای ایران را مشاهده می‌کنید:

• دکتر مغز و اعصاب مشهد
• دکتر مغز و اعصاب اصفهان
• دکتر مغز و اعصاب سنندج

نتیجه گیری

درد سیاتیک می‌تواند زندگی روزمره را مختل کند، اما با تشخیص به‌موقع و انتخاب روش درمانی مناسب، قابل کنترل است. اصلاح سبک زندگی، حفظ وزن متعادل و رعایت وضعیت صحیح نشستن و حرکت، نقش مهمی در پیشگیری از بروز یا تشدید این درد دارد. اگر علائم طولانی شد یا شدت یافت، مراجعه به پزشک برای بررسی دقیق‌تر توصیه می‌شود.

در دکترتو می‌توانید با بهترین متخصص ارتوپدی یا دکتر مغز و اعصاب در شهر خود آشنا شوید و همچنین برای دریافت نوبت ویزیت حضوری اقدام کنید.