فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
بیماری های دوران بارداری انواع مختلفی داشته و برخی از آنها ممکن است به مادر یا جنین آسیب وارد کنند. برخی دیگر از آنها رایج بوده و در بسیاری از بارداریها دیده میشوند. بیماریهای بارداری در واقع مشکلات پزشکی هستند که یا در بارداری ایجاد میشوند یا یک بیماری زمینهای را پیچیدهتر میکنند؛ مانند دیابت بارداری، بیماریهای تیروئید یا آسم. گاهی اوقات این بیماریها در شروع علامت واضحی ندارند و فقط با مراقبتهای بارداری و آزمایش مشخص میشوند. اگر نشانه جدیدی دیدید، حتما به زمان شروع، شدت و وجود تب، درد، تنگی نفس یا خونریزی دقت کنید. قدم بعدی، تماس با پزشک و انجام بررسیهای به موقع است. در ادامه این مطلب از دکترتو همراه ما باشید تا با انواع بیماریهای دوران بارداری بیشتر آشنا شویم.
بیماری های دوران بارداری چیست؟
در دوره بارداری معمولا شاهد تغییرات زیادی خواهید بود. در کنار تغییرات فیزیکی افکار و احساسات شما هم تغییر میکنند. زمان بارداری ممکن است نگران ابتلا به هر یک از بیماری های دوران بارداری باشید. اگر قبل از بارداری دچار بیماری خاصی بودهاید، ممکن است علائم آن در دوره بارداری شدت پیدا کند. گاهی هم بیماریها غیرمنتظره ظاهر شده و ارتباطی به سابقه پزشکی شما ندارند.
اگر در طول بارداری با علائم مشکوکی مواجه شدید یا در آزمایشهای شما موردی تشخیص داده شد، حتما برای انجام اقدامات درمانی به متخصص زنان مراجعه کنید. در برخی از انواع بیماری، درمان بهموقع میتواند از آسیب به شما یا جنین جلوگیری کند. در ادامه انواع بیماری های دوران بارداری را معرفی کرده و در مورد هر یک از آنها اطلاعاتی در اختیار شما قرار میدهیم:
- بیماریهایی که در بارداری ایجاد یا تشخیص داده میشوند (مانند دیابت بارداری)
- بیماریهای هورمونی و متابولیک (تیروئید، تنبلی تخمدان و PCO)
- بیماریهای تنفسی (آسم)
- بیماریهای عفونی (سل، آبله مرغان، زونا، گال، سرماخوردگی)
- بیماریهای قلبی و عروقی (بیماری قلبی، برخی اختلالات فشارخون)
- بیماریهای خونی (هموفیلی، کم خونی)
- بیماریهای کبدی وابسته به بارداری (کلستاز بارداری)
- بیماریهای خودایمنی و التهابی (لوپوس، شوگرن، بهجت، مورفهآ)
| علائم خطر در بارداری | عوارض بارداری | بیماریهای بارداری |
|---|---|---|
| خارش پوست | ویار | دیابت بارداری |
| تهوع و استفراغ زیاد | نفخ | پره اکلامپسی |
| لکه بینی | پادرد | فشار خون بالا در بارداری |
| درد و انقباض شدید | سرگیجه | کبد چرب در بارداری |
| سردرد | تکرر ادرار | پرکاری تیروئید |
| تاری دید | افسردگی | کم کاری تیروئید |
| اضافه وزن ناگهانی | اضطراب | عفونتهای دوران بارداری |
| آبریزش | درد و انقباض | آرتروز در بارداری |
| تب | ورم | بیماریهای گوارشی |
| کاهش حرکات جنین | یبوست | بیماری قلبی |
۱. دیابت بارداری
دیابت بارداری یکی از بیماری های دوران بارداری است که در آن قند خون برای اولین بار در بارداری بالا میرود. اهمیت این بیماری در این است که کنترل نشدن آن میتواند رشد بیش از حد جنین و مشکلات زایمان را افزایش دهد. ریسک ابتلا در اضافهوزن، سابقه خانوادگی دیابت، دیابت بارداری قبلی و تنبلی تخمدان (بیماری pco و بارداری) بیشتر است. معمولا بیعلامت است و با غربالگری هفتههای میانی بارداری تشخیص داده میشود.
۲. پره اکلامپسی در بارداری
یکی از بیماری های دوران بارداری که معمولا بعد از هفته ۲۰ ظاهر میشود، پره اکلامپسی یا مسمومیت بارداری است. این وضعیت باعث افزایش بیش از حد فشارخون میشود. پره اکلامپسی خطرناک بوده و گاهی ممکن است تهدیدکننده زندگی باشد.
از علائم پره اکلامپسی میتوان به سردرد شدید، تغییرات بینایی و درد زیر دندهها اشاره کرد. اما بسیاری از این بیماران هم علامتی نداشته و زمانی که برای معاینات قبل تولد به پزشک مراجعه میکنند، متوجه فشارخون بالا میشوند. پزشک باید در این شرایط آزمایشهایی برای بررسی عملکرد کلیه و کبد تجویز کند. در این آزمایشها مشخص میشود که شخص دچار پره اکلامپسی است یا فقط فشارخون بالایی دارد.

عوارض بارداری چیست؟
۳. فشار خون بالا در بارداری
یکی از بیماری های دوران بارداری، فشار خون در بارداری است. اگر در طول بارداری فشارخون به طور مزمن بالا باشد و کنترل نشود، خطر مشکلاتی مانند پره اکلامپسی، جداشدن جفت و دیابت بارداری افزایش پیدا میکند. همچنین در این افراد خطر زایمان زودرس، تولد نوزاد با وزن کم و سقط جنین بیشتر است. حتما پیش از اقدام برای بارداری فشارخون را بررسی کنید. اگر فشار خون در بارداری دارید، باید اقدامات پزشکی لازم برای کنترل آن انجام شود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nichd
«Some women experience health problems during pregnancy. These complications can involve the mother’s health, the fetus’s health, or both. Even women who were healthy before getting pregnant can experience complications. These complications may make the pregnancy a high-risk pregnancy.»
ترجمه فارسی:
برخی از خانمها در دوران بارداری دچار مشکلاتی میشوند. برخی از این مشکلات بر سلامت مادر، جنین یا هر دو تاثیر میگذارند. حتی خانمهایی که مشکل جسمانی خاصی ندارند ممکن است درگیر شوند. این بیماریها و مشکلات میتوانند بارداری را پرخطر کنند.
۴. کبد چرب در بارداری
کبد چرب یکی از بیماریهای دوران حاملگی است که در ماههای آخر بارداری ایجاد میشود. در این بیماری چربی بیش از حد طبیعی در سلولهای کبد و اطراف آن جمع میشود. کبد چرب در بارداری نادر بوده و معمولا تهوع و استفراغ، سردرد، خستگی و زردی پوست از علائم این بیماری هستند. این بیماری خطرناک است و نیاز به مراقبت و درمان دارد.

۵. بیماری کلستاز در بارداری
کلستاز داخلکبدی بارداری معمولا با خارش شدید (بهویژه کف دست و پا) بدون راش واضح شروع میشود و بهدلیل اختلال در جریان صفرا رخ میدهد. خارش شدید، شبانه و بدون ضایعه پوستی باید جدی گرفته شود. درمان و مراقبت شامل پیگیری نزدیک، کنترل علائم و تصمیمگیری درباره زمان زایمان طبق نظر متخصص است؛ خوددرمانی با داروهای ضدخارش توصیه نمیشود.
۶. مشکلات تیروئید در بارداری
مشکلات تیروئید مانند کم کاری تیروئید در بارداری یا پرکاری تیروئید، از بیماریهای مهم بارداری هستند زیرا میتوانند روی انرژی مادر، ضربان قلب و رشد جنین اثر بگذارند. ریسک ابتلا در افراد با سابقه تیروئید، بیماری خودایمنی یا سابقه خانوادگی بالاتر است. تشخیص این بیماری معمولا با تست تیروئید انجام میشود.
۷. درد مفصل و آرتروز در بارداری
درد مفاصل در بارداری شایع است و آرتروز یک بیماری فرسایشی تدریجی است و احتباس مایعات در پاها باعث سفتشدن مچ پا و زانو میشود. اگر از قبل سابقه آرتروز دارید، ممکن است علائم آرتروز در بارداری افزایش پیدا کند.
۸. هموفیلی در بارداری
هموفیلی در بارداری و ناقل بودن آن از بیماریهای مهم است زیرا میتواند خطر خونریزی حین زایمان و پس از زایمان را بالا ببرد و حتی برای نوزاد هم نیاز به برنامهریزی ایجاد کند. تشخیص با آزمایش فاکتورهای انعقادی و ارزیابی هماتولوژی انجام میشود و معمولا کبودی آسان یا خونریزی طولانی بعد از زخم کوچک از نشانههای آن هستند.
۹. بیماری آسم در بارداری
آسم از بیماریهای دوران بارداری است که اگر کنترل نشود میتواند اکسیژنرسانی به مادر و جنین را تحت تاثیر قرار دهد. کسانی که قبل از بارداری آسم داشتهاند یا محرکهای آلرژیک و عفونی دارند بیشتر در خطر قرار دارند. خسخس، سرفه شبانه یا تنگی نفس رو به بدتر شدن طبیعی نیست و نیاز به بررسی آسم بارداری دارد.
۱۰. سرماخوردگی در بارداری
سرماخوردگی معمولا ویروسی است و مهم است حتما به تب بالا و کمآبی بدن توجه کنید زیرا میتواند بدن را ضعیف کند. همچنین مصرف بعضی داروهای رایج برای درمان سرماخوردگی هم در دوران بارداری خطرناک است. بهتر است برای جلوگیری از سرماخوردگی در بارداری از تماس با افراد مبتلا و قرار گرفتن در محیطهای شلوغ خودداری کنید.
۱۱. گوش درد بارداری
گوش درد در بارداری میتواند از سرماخوردگی و گرفتگی شیپور استاش تا عفونت گوش یا مشکلات دندان و فک متغیر باشد و مهم است که دقیق تشخیص داده شود. اگر درد همراه با تب، ترشح از گوش یا کاهش شنوایی دارید، بیشتر به عفونت نزدیک میشود و با سنگینی گوش ساده فرق دارد. تشخیص با معاینه گوش و حلق انجام میشود. درد شدید، تب بالا، تورم پشت گوش یا سرگیجه شدید نیاز به اورژانس دارد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت birthdefects
Maternal Illness – Birth Defect Prevention for Expecting Parents. Maternal illnesses increase the chance that your baby will be born with a birth defect or have a chronic health problem.
ترجمه فارسی:
بیماریهای مادر میتوانند احتمال تولد نوزاد با نقص مادرزادی یا ابتلا به مشکلات مزمن سلامتی را افزایش دهند.
۱۲. تنبلی تخمدان در حاملگی
تنبلی تخمدان یا PCOS قبل از بارداری وجود دارد اما در دوران حاملگی میتواند ریسک بعضی مشکلات متابولیک و فشارخون را بالا ببرد و معمولا نیاز به مراقبت دقیقتر را ایجاد میکند. در افراد با اضافهوزن، مقاومت به انسولین یا سابقه نامنظمی قاعدگی احتمال تنبلی تخمدان و بارداری بیشتر است. درمان در بارداری بیشتر روی سبک زندگی، کنترل وزن و پیگیری منظم تمرکز دارد و مصرف دارو فقط با نظر متخصص مجاز است.

فیبروم در بارداری چگونه است؟
۱۳. آندومتریوز در بارداری
آندومتریوز و بارداری به رابطه میان یک بیماری مزمن زنان و توانایی باروری اشاره دارد. آندومتریوز زمانی رخ میدهد که بافتی شبیه پوشش داخلی رحم در خارج از رحم رشد میکند و میتواند باعث درد لگنی، التهاب و چسبندگی شود. این بیماری در برخی زنان احتمال بارداری را کاهش میدهد اما مانع قطعی باردار شدن نیست. بسیاری از زنان مبتلا بارداری طبیعی را تجربه میکنند. شدت درگیری، محل ضایعات و تشخیص بهموقع نقش مهمی در موفقیت بارداری و کاهش عوارض دارند.
۱۴. آبله مرغان بارداری
آبله مرغان در بارداری میتواند برای مادر شدیدتر باشد و در برخی زمانها برای جنین هم ریسک ایجاد کند، بنابراین در دسته بیماریهای بارداری حساس قرار میگیرد. ریسک اصلی زمانی اتفاق میافتد که فرد قبل از بارداری به آن مبتلا نشده باشد و تماس نزدیک با مبتلا داشته باشد. با مشاهده علائم آبله مرغان مانند جوش یا تاولهای منتشر در پوست، به دکتر مراجعه کنید.

۱۵. بیماری زونا در بارداری
زونا فعال شدن دوباره ویروس آبلهمرغان است و معمولا به شکل درد یا سوزش موضعی و سپس تاولهای نواری یکطرفه ظاهر میشود. این بیماری باید از آبلهمرغان اولیه جدا شود و درمان زودهنگام میتواند شدت را کم کند. تشخیص معمولا با معاینه انجام میشود.
۱۶. بیماری سرخجه در بارداری
بیماری سرخجه از بیماریهای نادر در زمان بارداری است. به دلیل واکسیناسیون احتمال ابتلا به این بیماری پایین است. اما اگر در ۴ ماه اول بارداری به سرخجه مبتلا شوید، احتمال بروز عوارض جدی مانند نقص مادرزادی و سقط جنین وجود دارد. اگر دچار بثورات پوستی هستید یا با شخص مبتلا به سرخجه در تماس بودهاید، سریعا به پزشک مراجعه کنید. پزشک برای تشخیص این بیماری آزمایش خون را تجویز میکند.
۱۷. بیماری سل و بارداری
سل یک عفونت جدی است و درمان نکردن آن برای مادر و جنین خطرناک است. معمولا افرادی که در تماس نزدیک با فرد مبتلا، ضعف ایمنی (مانند HIV) یا زندگی در مناطق پرشیوع هستند، بیشتر از دیگران مممکن است به این بیماری دچار شوند. با مشاهده سرفه خونی، تنگی نفس یا تب بالا فورا به پزشک مراجعه کنید.

۱۸. بیماری قلبی در بارداری
بیماری قلبی (از قبل یا تازه تشخیصدادهشده) از بیماریهای پرخطر دوران بارداری است زیرا بارداری حجم خون و کار قلب را بالا میبرد. احتمال ابتلا در افراد با سابقه بیماری قلبی، فشارخون، دیابت، چاقی و سن بالاتر بیشتر است. تنگی نفس در زمان فعالیت ممکن است طبیعی باشد اما تنگی نفس در استراحت، درد قفسه سینه، تپش قلب شدید یا غش کردن طبیعی نیست و نیاز به درمان دارد.
ترومبوز سیاهرگی عمقی در حاملگی
ترومبوز وریدی عمقی یکی از بیماریهای عروقی دوران بارداری است. اما خوشبختانه این بیماری نادر بوده و در تعداد کمی از خانمهای باردار دیده میشود. اما باید گفت احتمال ابتلا به آن در طول بارداری و تا ۶ هفته بعد از تولد نوزاد نسبت به زنانی که در همان سن باردار نیستند، بیشتر است.
۱۹. بیماری لوپوس در بارداری
لوپوس یکی از نمونههای بیماری خود ایمنی است و در دسته بیماریهای دوران بارداری نیازمند مراقبت قرار میگیرد. ریسک مشکل زمانی بیشتر است که بیماری فعال باشد یا کلیه درگیر باشد. خستگی و درد مفاصل همراه با تب، ورم شدید، درد قفسه سینه، راش پروانهای یا کاهش ادرار باید بررسی شود.
۲۰. کم خونی در بارداری
زمانی که تعداد گلبولهای قرمز خون کمتر از حد طبیعی باشد، فرد دچار کمخونی میشود. شایعترین نوع آن فقر آهن است، زیرا برای حمل اکسیژن در خون، بدن به آهن نیاز دارد و آهن بخش اصلی هموگلوبین را تشکیل میدهد. زنان باردار به دلیل خونرسانی به بدن خود و جنین در حال رشد، به میزان بیشتری آهن نیاز دارند و به همین دلیل در این دوره ممکن است کم خونی در بارداری ایجاد شود.
بیماری های خطرناک در بارداری
در میان بیماری های بارداری، بعضی موارد بهدلیل اثر مستقیم روی اکسیژنرسانی، فشارخون، قند خون یا عملکرد کبد و قلب، میتوانند سریع خطرساز شوند و باید جدی گرفته شوند. نکته مهم این است که خطرناک بودن به معنای نیاز به پیگیری سریعتر است و به معنای این نیست که حتما اتفاق بدی رخ میدهد. اگر بیماری زمینهای دارید یا بارداری در سن بالاتر، چندقلویی یا سابقه عوارض قبلی داشتد، بهتر است از همان شروع بارداری با پزشک برنامه مراقبت دقیقتری داشتهباشید تا بیماری زود تشخیص داده شود و درمان به موقع شروع شود.
بیماریهای زیر در دوران بارداری به مراقبت بیشتری نیاز دارند:
- بیماریهای فشارخون بارداری و پرهاکلامپسی
- بیماری قلبی در بارداری
- کلستاز بارداری
- دیابت بارداری کنترلنشده
- آسم کنترلنشده و حملات شدید
- آبلهمرغان بارداری (بهخصوص با درگیری ریه)
- سل فعال درماننشده
- صرع با تشنجهای مکرر یا طولانی
- لوپوس فعال (بهویژه با درگیری کلیه)
چه علائمی در بارداری خطرناک است؟
در بارداری بعضی نشانهها باید سریع بررسی شوند. علائم خطر بارداری معمولا شامل خونریزی واژینال، درد شدید یا مداوم شکم، سردرد شدید همراه تاری دید، تورم ناگهانی صورت و دستها، تنگی نفس یا درد قفسه سینه، تب بالا، استفراغ مکرر و ناتوانی در خوردن مایعات، نشت مایع از واژن و کاهش واضح حرکت جنین هستند. اگر این علائم را دارید، منتظر ویزیت بعدی نمانید و همان روز با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید. بهخصوص اگر سابقه بیماریهای بارداری را دارید.
روش جلوگیری از بیماری های دوران بارداری
قبل از اقدام برای بارداری باید آزمایشهای پیش از بارداری را به طور کامل انجام دهید و در صورت وجود مشکل ابتدا آن را درمان کرده و سپس باردار شوید. در این شرایط احتمال بروز بیماری های بارداری بسیار کمتر میشود. برخی شرایط مانند بارداری در سن بالا، بارداری چندقلو و وجود بیماری زمینهای احتمال بروز این بیماریها را افزایش میدهند.
برای کم کردن خطر، بهتر است از چند ماه قبل وزن و تغذیه را به محدوده سالم نزدیک کنید، مصرف سیگار یا الکل را قطع کنید، واکسیناسیونهای لازم را قبل از بارداری تکمیل کنید و داروهای بیماریهای مزمن را با پزشک بازبینی کنید. در طول بارداری هم ویزیتهای منظم، انجام غربالگریها در زمان درست، رعایت بهداشت دست و غذا و درمان زودهنگام عفونت های بارداری کمک میکند بیماری های دوران بارداری بهتر مدیریت شوند.
نتیجه گیری
بیماری های دوران بارداری انواع مختلفی دارد. برخی از این بیماریها شایع بوده و با درمانهای ساده یا اقدامات خانگی برطرف میشوند. اما برخی از بیماری های دوران حاملگی خطرناک هستند و میتوانند به مادر یا جنین آسیب وارد کنند. آسیب میتواند شامل نقص مادرزادی، سقط جنین، تولد نوزاد با وزن کم یا زایمان زودرس باشد.
پیش از بارداری باید بیماریهایی مانند عفونت مقاربتی، عفونت ادراری، واژینوز باکتریال، فشارخون بالا و دیابت بررسی شوند. وزن شما قبل از بارداری باید در محدوده سالم باشد تا احتمال بروز بیماری های بارداری کمتر شود. در طول دوره بارداری باید آزمایشها و معاینات را جدی بگیرید. اگر علائم مشکوکی مانند خونریزی، درد شکم یا استفراغ شدید داشتید، حتما به پزشک مراجعه کنید. در بسیاری از مواقع تشخیص و درمان زودهنگام بیماریهای حاملگی از عوارض جدی جلوگیری میکند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
سلام من آزمایش دادم گفتن دفع پروتیین دارم در7ماهگی دوباره آزمایش دادم منفی بود ولی کف درادرارهنوزدارم