فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
سرطان روده بزرگ یکی از شایعترین انواع سرطانهای دستگاه گوارش است که میتواند در ابتدا بدون علامت ظاهر شود و همین امر اهمیت غربالگری منظم را دوچندان میکند. این بیماری از پوشش داخلی کولون یا راستروده شروع میشود و در اغلب موارد، از پولیپهای کوچک و غیرسرطانی منشاء میگیرد که بهتدریج دچار تغییرات بدخیم میشوند. عوامل متعددی مانند ژنتیک، رژیم غذایی ناسالم، کمتحرکی، چاقی و مصرف دخانیات در بروز آن نقش دارند. تشخیص زودهنگام میتواند احتمال درمان موفق را بهطور چشمگیری افزایش دهد. در این مطلب از دکترتو، با علائم، مراحل، روشهای تشخیص و درمان سرطان روده بزرگ آشنا میشوید.
سرطان روده بزرگ چیست؟
سرطان روده بزرگ یکی از انواع سرطان روده در بخش انتهایی سیستم گوارش است که از راست روده شروع میشود. این نوع سرطان معمولا با تشکیل تودههای کوچک و خوشخیمی به نام پولیپ در قسمت داخلی روده بزرگ آغاز میشود که در ابتدا پولیپها کوچک و بیعلامت هستند. به همین دلیل پیگیری و غربالگری منظم برای کنترل و برداشتن پولیپها قبل از سرطانیشدن آنها ضروری است. در صورت تبدیل پولیپ به سرطان روده بزرگ، درمانهایی مانند جراحی، پرتودرمانی، درمانهای دارویی، شیمیدرمانی و ایمونوتراپی برای کنترل بیماری استفاده میشود.
۱. سرطان روده بزرگ بدخیم
سرطان روده بزرگ بدخیم زمانی ایجاد میشود که سلولهای غیرطبیعی در پوشش روده بزرگ رشد کنترلنشده پیدا کرده و توانایی تهاجم به بافتهای اطراف یا گسترش به اندامهای دیگر را داشته باشند. این سرطان اغلب از پولیپهای پیشسرطانی شکل میگیرد و در مراحل اولیه معمولاً بدون علامت است، اما با پیشرفت بیماری ممکن است علائمی مانند خون در مدفوع، تغییرات پایدار در اجابت مزاج، درد یا نفخ شکمی، کاهش وزن بیدلیل و خستگی مداوم بروز کند. تشخیص زودهنگام از طریق کولونوسکوپی مهمترین عامل برای افزایش موفقیت درمان است.

۲. سرطان روده بزرگ خوش خیم
سرطان روده بزرگ خوشخیم در واقع به پولیپها یا تودههای غیرسرطانی این ناحیه اشاره دارد که هنوز وارد مرحله بدخیمی نشدهاند اما در صورت باقی ماندن و رشد میتوانند به سرطان روده بزرگ تبدیل شوند. این پولیپها معمولاً طی کولونوسکوپی و پیش از ایجاد علائم جدی شناسایی میشوند و برداشتن آنها مؤثرترین راه پیشگیری از سرطان است. اغلب بیماران در مراحل اولیه هیچ علامتی ندارند، اما در برخی موارد خونریزی خفیف، تغییرات پایدار در عادات دفع یا احساس ناراحتی شکمی ممکن است دیده شود.
سرطان روده بزرگ چگونه شروع میشود؟
در بیشتر مواقع سرطان کولورکتال با رشد سلولها در پوشش داخلی کولون یا راستروده شروع میشود. به این سلولهای رشدیافته پولیپ میگویند. برخی از انواع پولیپها با گذشت زمان میتوانند به سرطان تبدیل شوند. احتمال تبدیل پولیپ به سرطان، به نوع پولیپ بستگی دارد. انواع مختلف پولیپ شامل پولیپ آدنوماتوز (آدنوم)، پولیپ هایپرپلاستیک و پولیپهای التهابی و پولیپهای دندانهدار هستند. عواملی که میتوانند پولیپها را به سلولهای سرطانی تبدیل کنند یا خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش دهند، شامل موارد زیر هستند:
- اگر پولیپ بزرگتر از یک سانتیمتر باشد.
- اگر بیش از ۳ پولیپ پیدا شود.
- اگر بعد از برداشتن دیسپلازی، پولیپ مشاهده شود (دیسپلازی یکی دیگر از عوامل ایجاد سرطان است).

سرطان روده بزرگ چند مرحله دارد؟
سرطان روده بزرگ بر اساس میزان گسترش تومور و درگیری بافتها به چهار مرحله اصلی تقسیم میشود و شناخت آنها به انتخاب بهترین روش درمان کمک میکند. در مراحل اولیه، شانس درمان کامل بسیار بالا است و با پیشرفت بیماری، احتمال درگیری گرههای لنفاوی و متاستاز بیشتر میشود. مراحل سرطان روده بزرگ شامل موارد زیر است:
- مرحله ۱: تومور فقط در لایه داخلی روده قرار دارد و هنوز به دیواره عمیقتر نفوذ نکرده است
- مرحله ۲: سرطان به لایههای عمیقتر دیواره روده رسیده اما به گرههای لنفاوی سرایت نکرده است
- مرحله ۳: سلولهای سرطانی به گرههای لنفاوی نزدیک گسترش یافتهاند
- مرحله ۴: سرطان به اندامهای دور مانند کبد یا ریه متاستاز داده است
| مرحله | توضیح | گسترش بیماری |
|---|---|---|
| مرحله ۰ | سلولهای سرطانی فقط در سطح داخلی روده هستند | محدود به پوشش مخاطی (کارسینوم درجا) |
| مرحله 1 | تومور به لایههای عمقیتر دیواره روده نفوذ کرده ولی هنوز به غدد لنفاوی نرسیده | بدون درگیری غدد لنفاوی |
| مرحله 2 | سرطان به لایه بیرونی روده یا بافتهای اطراف گسترش یافته اما هنوز به غدد لنفاوی نرفته | درگیری موضعی بدون متاستاز |
| مرحله 3 | سلولهای سرطانی به غدد لنفاوی نزدیک گسترش یافتهاند اما هنوز به اندامهای دیگر نرفتهاند | درگیری غدد لنفاوی |
| مرحله 4 | سرطان به اندامهای دور مانند کبد یا ریه متاستاز داده است | وجود متاستاز دوردست |
متاستاز سرطان روده بزرگ
در مواردی که سلولهای سرطانی به اندامها و بافتهای دیگر مهاجرت میکند، آنجا ساکن میشود و ایجاد سرطان میکند، متاستاز میگویند. در مرحلههای بالا و پیشرفته سرطان کولورکتال (مثلا مرحله ۴) متاستاز روده بزرگ اتفاق میافتد.
متاستاز سرطان روده بزرگ به غدد لنفاوی
در مرحله ۳ و ۴ گرهها و غدد لنفاوی مجاور درگیر سرطان میشوند. در چنین مواقعی احتمال درمان و نرخ زندگی ۵ سالهی بیمار ۷۳٪ است. اگر سرطان روده بزرگ به غدد لنفاوی نزدیک گسترش یافته اما به سایر قسمتهای بدن متاستاز نکرده باشد، ممکن است پزشک ابتدا جراحی و سپس شیمی درمانی را پیشنهاد کند.
علائم سرطان روده بزرگ چيست؟
علائم سرطان روده بزرگ ممکن است در ابتدا خفیف یا نامحسوس باشند، اما با پیشرفت بیماری شدت بیشتری پیدا میکنند. از جمله شایعترین علائم سرطان روده بزرگ میتوان به تغییرات مداوم در عادات اجابت مزاج مانند یبوست یا اسهال، وجود خون در مدفوع، کاهش وزن بیدلیل، احساس خستگی مفرط، درد یا نفخ شکم و احساس تخلیه ناقص روده اشاره کرد. تشخیص زودهنگام این علائم از طریق معاینات دورهای و غربالگری، نقش مهمی در افزایش احتمال درمان موفق این بیماری دارد.

دلایل سرطان روده بزرگ و عوامل موثر در ابتلا به سرطان کولون
علت سرطان روده بزرگ علت سرطان روده بزرگ معمولاً ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است که باعث تغییرات سلولی در پوشش روده میشوند. این تغییرات میتوانند ابتدا به صورت پولیپهای خوشخیم ظاهر شوند و در صورت عدم درمان، به سرطان تبدیل شوند. دلایل و عوامل مؤثر در ابتلا شامل: سابقه خانوادگی یا ژنتیکی سرطان کولون، رژیم غذایی پرچربی و کمفیبر، مصرف زیاد گوشت قرمز یا فرآوریشده، چاقی، کمتحرکی، مصرف الکل و سیگار، افزایش سن، دیابت نوع ۲ و بیماریهای التهابی روده مانند کولیت اولسروز و کرون. به طور کلی، علت اصلی سرطان روده بزرگ تعامل میان زمینه ژنتیکی فرد و سبک زندگی ناسالم است و انجام غربالگری و تغییر عادات غذایی میتواند خطر بروز آن را کاهش دهد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت mountsinai
Smoking cigarettes and drinking alcohol has also been found to increase your risk of getting colon cancer.
ترجمه فارسی:
مشخص شده است که سیگار کشیدن و نوشیدن الکل خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش میدهند.
بررسی و تشخیص سرطان روده بزرگ
بررسی و تشخیص سرطان روده بزرگ با هدف شناسایی زودهنگام تومور یا ضایعات پیشسرطانی انجام میشود و غربالگری سرطان روده بزرگ بخش مهمی از این فرآیند است. پزشک با ارزیابی سابقه پزشکی و علائم، مناسبترین تست را انتخاب میکند. کولونوسکوپی دقیقترین روش برای مشاهده روده و نمونهبرداری است؛ آزمایش خون مخفی در مدفوع برای شناسایی خونریزی پنهان کاربرد دارد؛ CT کولونوگرافی و سیگموئیدوسکوپی برای بررسی ساختار روده استفاده میشوند؛ آزمایش خون شامل بررسی مارکرهایی مانند CEA نیز به تکمیل ارزیابی کمک میکند. استفاده منظم از روشهای غربالگری میتواند تشخیص زودهنگام و افزایش شانس درمان مؤثر را امکانپذیر کند.
مدیریت و درمان سرطان روده بزرگ
درمان سرطان روده بزرگ به عوامل زیادی از جمله اندازه، موقعیت و مرحله سرطان بستگی دارد. اگر تومورهای بدخیم درمان نشوند، ممکن است به سایر قسمتهای بدن متاستاز دهند. شانس درمان کامل به میزان زیادی به تشخیص زودهنگام سرطان بستگی دارد و گزینههای درمانی شامل شیمی درمانی، پرتودرمانی و عمل جراحی هستند.

قاتل سرطان روده بزرگ را بشناسیم
عوارض سرطان روده بزرگ
سرطان روده بزرگ در صورت عدم تشخیص و درمان بهموقع میتواند عوارض جدی و تهدیدکنندهای برای سلامت فرد ایجاد کند. از جمله عوارض سرطان روده بزرگ میتوان به انسداد روده، خونریزی مزمن، کمخونی، سوراخ شدن دیواره روده، متاستاز به اندامهایی مانند کبد و ریه و اختلال در عملکرد دستگاه گوارش اشاره کرد. این عوارض ممکن است کیفیت زندگی بیمار را بهشدت کاهش دهند و نیاز به جراحی یا درمانهای تهاجمیتر را افزایش دهند. طول عمر بیماران سرطان روده بزرگ بعد از عمل به عوامل مختلفی مانند مرحله بیماری در زمان جراحی، وضعیت عمومی سلامت بیمار، نوع درمان تکمیلی و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد، اما در صورت تشخیص زودهنگام و انجام عمل موفق، بسیاری از بیماران میتوانند سالها با کیفیت زندگی مناسب به زندگی ادامه دهند.
پیشگیری از سرطان روده بزرگ
بهترین راه پیشگیری از سرطان کولورکتال غربالگری است که از سن ۵۰ سالگی به بعد در افراد عادی و افراد با سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ انجام میشود. تغییر در سبک زندگی و انجام فعالیتهای بدنی به مدت ۳۰ دقیقه در روز نیز در پیشگیری از سرطان کولون موثر است. اگر تاکنون فعالیت بدنی منظم نداشتید، با انجام فعالیتهای سبک شروع کنید و به مرور مدت زمان آن را به نیم ساعت در روز برسانید. ترک سیگار، کاهش مصرف الکل و داشتن وزن مناسب نیز بسیار مهم هستند.
نتیجه گیری
سرطان روده بزرگ یکی از قابلپیشگیریترین سرطانهاست، بهویژه اگر در مراحل اولیه شناسایی شود. بررسیهای دورهای و انجام کولونوسکوپی منظم، امکان کشف پولیپها قبل از سرطانیشدن را فراهم میکند. روشهای درمانی شامل جراحی برای برداشتن بخش درگیر روده، شیمیدرمانی و در برخی موارد پرتودرمانی یا ایمونوتراپی است. انتخاب نوع درمان به مرحله بیماری و وضعیت سلامت عمومی بیمار بستگی دارد. تغییر در سبک زندگی، تغذیه سالم، ترک سیگار و فعالیت بدنی منظم میتواند خطر ابتلا را کاهش دهد. در نهایت، آگاهی و تشخیص زودهنگام مهمترین گام برای افزایش شانس بهبودی و کنترل سرطان روده بزرگ است.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
سلام مادر من ۹۰ سالشه آزمایشش دو روز پشت سرهم بود خون در مدفوع داشت هفته ای یه روز اسهال میشه پیش دکتر بردم دکتر گفت نمیشه ماریس کرد سنش بالاس بزارین زندگیش رو بکنه خواستم ببینم بااین وجود چند سال زندگی کنه
سلام
پیشبینی دقیق طول عمر در سن بالای ۹۰ سال بسیار دشوار است و به وضعیت کلی سلامتی، بیماریهای همراه و مراقبتهای روزمره بستگی دارد. بهترین کار تمرکز روی کیفیت زندگی، مراقبتهای حمایتی، تغذیه مناسب، کنترل درد و علائم و ایجاد محیط امن و آرام برای اوست تا زندگی روزمره راحتتر و با آرامش بیشتری سپری شود.
من مدتیست که دفع ادرارم سخت شده چند روز هم هست اول دفع چند قطره خون میاد. همیشه هم احساس میکنم دفع کامل انجام نشده
سلام
مشکل سختی در دفع ادرار همراه با خون در چند قطره اول و احساس عدم تخلیه کامل ممکن است نشانه التهاب، عفونت، یا مشکلات دستگاه ادراری مثل التهاب مثانه، عفونت مجاری ادراری یا حتی مشکلات پروستات باشد. خیلی مهم است که هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنی تا معاینه و آزمایشهای لازم انجام شود و دلیل دقیق مشخص شود، چون درمان به موقع از پیشرفت مشکل جلوگیری میکند و درد و ناراحتی تو را کاهش میدهد.
متخصص اورولوژیست
با سلام و خسته نباشید خدمت شما
بنده 35 سال سن دارم و از یکسال پیش دچار سوزش معده مقاوم به درمان (پنتوپرازول و…) بودم، دو بار آزمایش کامل خون دادم که نرمال بود و تقریبا 2 ماه پیش در نهایت آندوسکوپی شدم که تشخیص مینیمال گاستریت ،التهاب خفیف معده دادن ، و این دو ماه یکسری علائم دیگه اضافه شد مثل بیشتر اسهال و مدفوع شل و خیلی کم حجم، گاهی یبوست، سنگینی بالای شکم و احساس نبض در بالای شکم میکنم غذا که میخورم انگار میمونه و هضم نمیشه و تو این دوماه 3 کیلو وزنم کم شده، و پزشک برام آزمایش (ESR،CEA،CRP،LDH) نوشت که ESR:26 شد و دوتای دیگه نرمال هست، حجم مدفوعم خیلی کم شده و احساس میکنم انگار روده هام گیر داره که مدفوعم نمیاد و صداهای زیادی داره شکمم، مجبورم بعد از غذا دوتا قرص دایجستیو بخورم که سنگینی بالای شکمم کم بشه ، دیروز کف زرد رنگ تو مدفوعم بود، امروز هم قرمز کم رنگ شده، ولی به چشم خونی نمیبینم، آیا احتمال داره به سرطان روده مبتلا شده باشم؟ به پزشکم گفتم احتیاجی به کولونوسکوپی نیست؟ گفتن یک ماه دیگه بیا وضعیتتو ببینم،
سلام
با توجه به شرح حال شما و اینکه علائم گوارشیتان مانند سوزش معده، کاهش وزن، تغییر در عادات دفع، احساس سنگینی و مشاهده تغییر رنگ در مدفوع همراه با ESR کمی بالا بوده، گرچه نتایج سایر آزمایشها نرمال است، اما این موارد میتواند نیاز به بررسی بیشتر مانند کولونوسکوپی را توجیه کند تا احتمال بیماریهای التهابی روده یا در موارد نادر مشکلات جدیتر مانند سرطان رد شود، بهخصوص با توجه به کاهش وزن و تغییرات مدفوع.
متخصص گوارش و کبد
سلام من چند روزه مدفوعم مثل سنگهای کوچیک شده تیکه تیکه میاد یکی دو ماه پیش هم مریض شدم فقط ضعف خستگی داشتم ازمایش دادم لنفاوی رکی ۷۰ بود دکتر گفت مشکلی نداری الان مدفوعم اینجوری شده مشکلی دارم یا نه
سلام! تغییر در شکل مدفوع میتواند به دلایل مختلفی مانند یبوست، کمآبی بدن یا تغذیه نامناسب باشد. اگر مدفوع شما بهصورت تکه تکه و شبیه به سنگ شده، احتمالاً به دلیل یبوست یا مشکل در حرکت رودهها است. توجه به مصرف فیبر و آب بیشتر میتواند کمککننده باشد. همچنین، اگر احساس ضعف و خستگی دارید و نگرانی دارید، بهتر است دوباره به پزشک مراجعه کنید تا بررسی دقیقتری انجام شود.
متخصص گوارش و کبد
سلام دکتر من ۲۴ سالمه و چند روزه که مدفوعم باریک شده و خیلی کم میتونم در طول روز دفع کنم ،بیشتر از باریک شدنش میترسم
سلام، باریک شدن مدفوع میتواند نشانهای از مشکلات گوارشی مانند یبوست، انسداد روده یا حتی فشار به رودهها باشد. اما نگرانی بابت این علائم طبیعی است، به خصوص اگر همراه با درد یا تغییرات دیگری در عادات دفع مدفوع باشد. اگر این مشکل ادامه پیدا کند یا با علائمی مثل خونریزی یا درد شدید همراه شود، بهتر است به پزشک مراجعه کنید تا علت دقیق بررسی شود و درمان مناسب تجویز گردد.
متخصص گوارش و کبد
سلام من هفت یا هشت ماه پیش ده دوازده بار تو مدفوعم خون دیدم بعد دیگه ندیدم تا ۷ ماه حدودا اما یک ماه و نیم پیش فقط یکبار تو مدفوعم خون دیدم بعد از یکماه نیم پیش دیگه خون ندیدم و من یه ۸ ماهیه بعضی هفته ها یکبار و بعضی هفته ها فقط دوبار روده ام کار میکنه و میتونم مدفوعمو دفع کنم و دو ماهه بعضی وقتا احساس خستگی اما به میزان کم دارم و احساس میکنم بعد از دفع هنوز کامل خالی نشدم و ۱۸ سال سن دارم آیا خطرناکه البته حدود یکماهه که روزی سه بار نرمش و ۱۰ دقیقه پیاده روی انجام میدم و مصرف گیاه و میوه رو افزایش دادم و کمی حالم بهتر شده اما هنوز هفته ای یک یا دوبار میتونم دفع مدفوع کنم و تو دو هفتهی اخیر قطر مدفوعم کمی کاهش پیدا کرده در چه حد این علائم خطرناکه آیا سرطان روده بزرگ گرفتم البته من تا همین یک ماه پیش خیلی کم تحرک بودم و تو این یک ماه که ورزش و پیاده روی اضافه کردم به برنامه روزانهام حالم کمی بهتر شده اما هنوز حس میکنم واسه اینکه بگم حالم خوب شده زوده آیا میتونه بخاطر کم تحرکیم باشه همچنین کمی مخاط سفید رنگ هم ازم خارج میشه اما سفیدیش بسیار کمه خیلی کم اما با دقت مناسب رنگ سفیدش قابله تشخیصه
سلام!
مشاهدۀ خون در مدفوع و تغییراتی مانند کاهش قطر مدفوع، احساس خستگی، و مشکل در دفع میتواند نشاندهندۀ مسائل گوارشی مختلفی باشد، از جمله مشکلاتی مانند یبوست مزمن، التهاب روده، یا حتی بیماریهای جدیتری مانند سرطان روده بزرگ. اما با توجه به اینکه اخیراً فعالیت بدنیتان را افزایش دادهاید و وضعیتتان کمی بهتر شده است، احتمالاً تغییرات شما به دلیل سبک زندگی و کمتحرکی قبلی بوده است. البته با توجه به علائمی که ذکر کردید، توصیه میشود برای ارزیابی دقیقتر و رد مشکلات جدیتر، به پزشک متخصص گوارش مراجعه کنید. ایشان میتوانند آزمایشات لازم مانند کولونوسکوپی یا دیگر بررسیها را انجام دهند تا علت دقیق علائم شما مشخص شود.
متخصص گوارش