آبله مرغان (واریسلا) یک بیماری کاملاً فصلی است و اوج شیوع آن در اواخر زمستان تا اوایل بهار (اسفند تا اردیبهشت) رخ میدهد. دلیل اصلی افزایش موارد در این فصل، شروع مدارس و مهدکودکها پس از تعطیلات نوروز، سرمای هوا و بسته بودن فضاهای سرپوشیده است که انتقال ویروس واریسلا-زوستر را تسهیل میکند. در ایران، بیشترین آمار ابتلا در کودکان ۵–۹ سالگی و دقیقاً در ماههای فروردین و اردیبهشت ثبت میشود. پس از اجرای واکسیناسیون سراسری، تعداد موارد در فصل بهار بهطور قابلتوجهی کاهش یافته، اما همچنان اسفند تا اردیبهشت بهعنوان «فصل آبلهمرغان» شناخته میشود.
آبله مرغان یک عفونت ویروسی (ویروس واریسلا-زوستر) با بثورات پوستی مشخص است که ابتدا بهصورت لکههای قرمز کوچک (ماکول)، سپس تاولهای شفاف (وزیکول) پر از مایع روی پایه قرمز (شبیه قطره شبنم روی گلبرگ رز) و در نهایت دلمه قهوهای ظاهر میشود. علائم شامل خارش شدید، تب خفیف، بیحالی و درگیری تنفسی خفیف است. بثورات چندشکل (همزمان لکه، تاول و دلمه) و پاپولهای خارشدار با تب و سرفه همراه است. در حساسیت (اگزما یا درماتیت)، بثورات قرمز، خارشدار، پوستهدار بدون تاول، معمولاً در نواحی خاص (خم آرنج، پشت زانو) و بدون تب یا علائم سیستمیک است. تشخیص با معاینه بالینی و در موارد مشکوک، PCR انجام میشود. آبلهمرغان مسری و فصلی (زمستان-بهار) است، در حالی که حساسیت مزمن و غیرمسری.
بهترین قرص های ضد خارش آبله مرغان، آنتیهیستامینهای نسل اول هستند که خوابآور بوده و خارش شدید را بهخوبی کنترل میکنند. هیدروکسیزین (آتاراکس) مؤثرترین گزینه است. دیفنهیدرامین (بنادریل) نیز بسیار پرکاربردند. در کودکان زیر ۲ سال فقط با تجویز پزشک استفاده شود. آنتیهیستامینهای نسل دوم (ستیریزین، لوراتادین) اثر کمتری دارند. آسپیرین کاملاً ممنوع است (خطر سندرم ری). ترکیب با لوسیون کالامین و حمام جو دوسر بهترین نتیجه را میدهد.
هیدراتاسیون و انتخاب نوشیدنیهای مناسب برای آبله مرغان نقش مهمی در سرعت بهبود دارد. در آبلهمرغان، هیدراته ماندن بدن بسیار مهم است، چون تب، تعریق و زخمهای دهانی باعث کمآبی میشوند. نوشیدنیهای طبیعی مانند آب، دمنوشهای ملایم، محلولهای الکترولیت و آب برنج میتوانند خستگی، تب و التهاب را کاهش دهند. از نوشیدنیهای اسیدی (آبلیمو غلیظ)، گازدار، کافئیندار و شیرینیهای مصنوعی پرهیز کنید، چون زخمهای دهانی را تحریک میکنند. مصرف مایعات خنک و ولرم هر ۱۵–۳۰ دقیقه یکبار توصیه میشود.
درمان سریع آبلهمرغان در بزرگسالان با آسیکلوویر یا والاسیکلوویر در ۷۲ ساعت اول بثورات، شدت و مدت بیماری را تا حدودی کاهش میدهد. همزمان آنتیهیستامین (هیدروکسیزین یا ستیریزین) برای کنترل خارش، استامینوفن یا ایبوپروفن برای تب و درد، و لوسیون کالامین + حمام جو دوسر برای تسکین پوست توصیه میشود. هیدراتاسیون فراوان، استراحت و جداسازی بیمار ضروری است. در افراد پرخطر (بالای ۴۰ سال، باردار، نقص ایمنی) بستری و آسیکلوویر وریدی فوری انجام میشود.
شکل جوشهای آبله مرغان به صورت مراحل مشخص و کلاسیک است: ابتدا لکههای قرمز کوچک (ماکول) ایجاد شده، سپس بهسرعت برجسته و سفت (پاپول) میشوند. در مرحله بعد تاولهای شفاف پر از مایع روی پایه قرمز (وزیکول) تشکیل میشود که شبیه «قطره شبنم روی گلبرگ رز» است. این تاولها طی ۲۴–۴۸ ساعت کدر و چرکی (پوستول) شده و در نهایت خشک میشوند و دلمه قهوهایرنگ میسازند. تمام این مراحل معمولاً روی بدن بهطور همزمان دیده میشوند (چندشکل بودن بثورات) و خارش شدید دارند.
تب برفکی در انسان بیماری نادری است اما با علائم شدید و خستگی قابل توجه همراه است. ویروس FMD (از خانواده Picornaviridae) به ندرت به انسان منتقل میشود و معمولاً فقط در تماس مستقیم و شدید با حیوان آلوده یا محصولات لبنی غیرپاستوریزه رخ میدهد. تشخیص سریع و مراقبت به موقع میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند. درمان ترکیبی دارویی و مراقبتهای خانگی به تسکین علائم کمک میکند.
کرونای تیغی اصطلاح غیررسمی برای واریانت NB.1.8.1 (نیمبوس)، زیرشاخهای از اُمیکرون SARS-CoV-2، است که با گلودرد شدید و سوزاننده (شبیه بلعیدن تیغ) شناخته میشود. علائم اصلی شامل سرفههای برنده، تغییر صدا، تب خفیف و درگیری تنفسی فوقانی است، اما شدت کلی آن مشابه سویههای قبلی اُمیکرون است و خطر مرگ یا بستری بیشتری ندارد. مطالعات نشان میدهند علائم بویایی و چشایی کمتر دیده میشود. پیشگیری با ماسک، واکسیناسیون و بهداشت دست توصیه میشود. در صورت علائم شدید، تست PCR و مشاوره پزشکی ضروری است.
آبله مرغان یک بیماری ویروسی مسری ناشی از ویروس واریسلا زوستر است که عمدتاً کودکان را درگیر میکند و با بثورات پوستی، تب و خارش شدید مشخص میشود. هدف این مقاله، بررسی علائم، انتقال، تشخیص، درمان و پیشگیری از آبله مرغان برای افزایش آگاهی والدین و افراد در معرض خطر است. علائم شامل تب اولیه، دانههای قرمز، تاولهای پر از مایع و دلمه بستن است که ۱۰ تا ۲۱ روز پس از تماس ظاهر میشود. درمان عمدتاً حمایتی با داروهای ضدخارش و ضدتب است و واکسن بهترین پیشگیری محسوب میشود. در نهایت، رعایت بهداشت و واکسیناسیون منظم، کلید کاهش شیوع و عوارض جدی مانند عفونتهای ثانویه یا زونا است.
حمله هستهای یا انجفار اتمی، حادثهای بسیار مرگبار و خطرناک است. در صورتی که در معرض چنین حادثهای قرار گرفتید، باید بدانید در لحظه انفجار، ۱۰ دقیقه پس از آن و روزهای بعد چه اقداماتی را انجام دهید. در چنین مواقعی به سرعت خود را به محلی امن برسانید و تا زمانی که دستورالعمل خروج از پناهگاه صادر نشده، محل خود را ترک نکنید. اگر در محلی هستید که احتمال انفجار هستهای وجود دارد، پیش از وقوع حادثه محلهای امن را شناسایی کنید و یک کیف اضطراری برای مواقع ضروری آماده داشته باشید.
نحوه تشخیص بیماری سل شامل آزمایشهای پوستی مانند تست مانتو، آزمایش خون، بررسی خلط و کشت باکتری است. همچنین، روشهای تصویربرداری مانند عکس قفسه سینه، سیتیاسکن و MRI برای شناسایی آسیبهای داخلی استفاده میشوند. در برخی موارد، آزمایشهای مولکولی و نمونهبرداری برای تشخیص دقیقتر ضروری است.
علائم بیماری سل شامل سرفههای طولانی مدت، تبهای شبانه، کاهش وزن ناگهانی و بیاشتهایی است. همچنین، بیمار ممکن است دچار خستگی، عرق شبانه و مشکلات تنفسی شود. در صورت بروز این علائم، مراجعه به پزشک ضروری است.