علت خشکی دهان چیست و چه زمانی باید جدی بگیریم؟ – مجله سلامت دکترتو

علت خشکی دهان چیست و چه زمانی باید جدی بگیریم؟

آنچه در این مقاله می‌خوانید

خشکی دهان یا زروستومیا وضعیتی است که با عدم تولید کافی بزاق در دهان مشخص می‌شود. این اتفاق می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی مانند مصرف دارو، بیماری زمینه‌ای و کم آبی بدن باشد. روش‌ درمانی معمولا شامل نوشیدن آب فراوان، پرهیز از مصرف محرک‌ها و غذاهای خاص و رعایت بهداشت دهان و دندان است. خشک شدن دهان می‌تواند منجر به اختلال در بلع و تکلم شود. علاوه بر این، ممکن است حس چشایی و شیمیایی غذاها را کاهش دهد و خطر بروز پوسیدگی و بیماری‌های لثه را افزایش دهد. بنابراین بهتر است قبل از شدید شدن، آن را جدی بگیرید.

approved-by-doctors

تأیید‌‌‌‌‌‌‌ شده توسط پزشکان متخصص دکترتو

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان دکترتو مشاوره بگیرید.

زمان مطالعه : 12 دقیقه
خشکی دهان از چیست؟

خشکی دهان (زروستومی) به معنای کاهش بزاق دهان و دهان خشک، چسبنده و بی‌آب است، طوری که حرف زدن، جویدن یا قورت دادن سخت‌تر از قبل می‌شود. اگر مرتب احساس می‌کنید مجبور هستید آب بنوشید، زبانتان به سقف دهان می‌چسبد، مزه غذاها تغییر کرده یا نفس دهانتان بوی بدتری دارد، احتمالا با خشکی دهان روبه‌رو هستید. این وضعیت یک بیماری مستقل نیست، بلکه علامتی است از یک مشکل زمینه‌ای؛ از دارو و استرس تا دیابت یا مشکلات غدد بزاقی. در ادامه این مطلب از دکترتو به بررسی دقیق‌تر علل و روش درمان خشک شدن دهان می‌پردازیم.

خشکی دهان چیست؟

خشکی دهان به شرایطی اشاره دارد که در آن غدد بزاقی دهان، بزاق کافی برای مرطوب نگه‌داشتن دهان نمی‌سازند. این عارضه اغلب به دلیل عوارض دارویی یا بیماری زمینه‌ای به وجود می‌آید. علت خشکی دهان ممکن است بیماری باشد که غدد بزاقی را مستقیما تحت تاثیر قرار داده باشد.

بزاق با خنثی‌کردن محصولات اسیدی باکتری‌ها، جلوگیری از رشد باکتری‌ها و شستن ذرات غذا، به جلوگیری از پوسیدگی دندان کمک می‌کند. همچنین بزاق توانایی فرد برای چشیدن را بهتر کرده و جویدن و بلع را آسان‌تر می‌کند. به علاوه، آنزیم‌های بزاق به هضم غذا کمک می‌کنند. کاهش بزاق و خشک‌شدن دهان از یک آزار ساده تا اثرات بزرگ روی سلامتی فرد و سلامتی دندان‌ها و لثه‌ها همچنین اشتها و لذت بردن از غذا می‌تواند متفاوت باشد.

متن انگلیسی:
when dry mouth persists, it can make chewing, swallowing, and even talking difficult.
ترجمه فارسی:
زمانی که خشکی دهان ادامه یابد، می‌تواند جویدن، بلعیدن و حتی صحبت کردن را دشوار کند.

به نقل از سایت nidcr

خشک شدن دهان نشانه چیست؟

یکی از سوالات مهم افرادی که دچار خشکی دهان هستند این است که خشک شدن دهان نشانه چیست یا چه دلیل دارد؟ باید گفت دلیل خشکی دهان کاهش ترشح بزاق است. این کاهش می‌تواند به علت بیماری، دارو، سبک زندگی یا آسیب به غدد بزاقی باشد. مهم است بدانیم علت خشک شدن دهان همیشه یکی نیست و گاهی چند عامل با هم دست به دست می‌دهند تا این اتفاق بیفتد. مهم‌ترین علل خشکی دهان شامل موارد زیر می‌شود:

  • مصرف داروها (ضدافسردگی، ضداضطراب، آنتی‌هیستامین، داروی فشارخون، مسکن‌های قوی، ادرارآورها و بسیاری داروهای دیگر)
  • بیماری‌ها: دیابت، بیماری‌های خودایمنی
  • کم‌آبی بدن به‌دلیل نوشیدن کم آب، تب، اسهال یا استفراغ طولانی
  • رادیوتراپی و شیمی‌درمانی ناحیه سر و گردن که به غدد بزاقی آسیب می‌زند
  • آسیب عصبی یا جراحی‌های سر و گردن
  • تنفس دهانی، خروپف و آپنه خواب، به‌ویژه در شب
  • اضطراب و استرس شدید که به‌طور موقت باعث خشک شدن دهان می‌شود
اینفوگرافی خشکی دهان
هنگامی که غدد بزاقی، بزاق کافی برای مرطوب نگه‌داشتن دهان نمی‌سازند، این عارضه ایجاد می‌شود.

۱. خشکی دهان ناشی از کمبود ویتامین و مواد معدنی

علت اصلی خشکی دهان بیشتر داروها، بیماری‌ها و کم‌آبی است اما سوءتغذیه و کمبود بعضی ویتامین‌ها و مواد معدنی ممکن است محیط دهان و مخاط را تغییر دهد و احساس خشک شدن دهان را تشدید کند. در پاسخ به این سؤال که کمبود کدام ویتامین باعث خشکی دهان میشود باید گفت که کمبود ویتامین به‌تنهایی علت شایع نیست اما در کنار داروها، بیماری‌ها و سن بالا می‌تواند به علل خشکی دهان اضافه شود و لازم است با تغذیه مناسب و در صورت نیاز مصرف مکمل، زیرنظر پزشک اصلاح شود.

۲. استرس و خشک شدن دهان

هنگام استرس و اضطراب، بدن به‌طور موقت ترشح بزاق را کاهش می‌دهد؛ به همین دلیل در موقعیت‌های پرتنش دچار خشک شدن دهان می‌شویم. اگر استرس کوتاه‌مدت باشد، خشکی دهان هم گذراست؛ اما وقتی استرس مزمن باشد، احساس خشکی دهان و خشکی گلو می‌تواند بیشتر و طولانی‌تر شود و روی خواب و کیفیت زندگی اثر بگذارد.

ارتباط بین استرس و خشکی دهان به این معنی نیست که هر کسی مضطرب است حتما دچار بیماری جدی شده اما اگر همراه با آن علائم دیگری مانند درد، کاهش وزن یا تشنگی شدید هم وجود دارد، باید حتما علت خشک شدن دهان از نظر پزشکی بررسی شود.

۳. دلیل خشک شدن دهان بعد از عمل جراحی

بعد از جراحی، چند عامل می‌توانند باعث خشک شدن دهان شوند: کم‌آبی بدن، مصرف مسکن‌ها و داروهای بیهوشی و گاهی آسیب به اعصاب یا غدد بزاقی در جراحی‌های سر و گردن. در عمل بینی، بیمار معمولاً به‌خاطر گرفتگی بینی مجبور است از دهان نفس بکشد؛ همین تنفس دهانی و خروپف بعد از عمل، دلیل خشکی دهان در خواب و بعد از بیدار شدن است.

اگر خشکی دهان بعد از عمل بینی به صورت شدید، طولانی یا همراه با درد، تب، خونریزی یا بوی بد غیرعادی بود، باید دوباره با جراح یا پزشک معالج مشورت شود تا مطمئن شویم دلیلی جدی‌تر مانند عفونت یا داروی نامناسب وجود ندارد.

علت خشکی دهان رو نمی‌دونی؟
همین حالا نوبت حضوری بگیر و با پزشک مشورت کن.

۴. علت خشکی دهان در بارداری

افزایش قند خون و کم‌آبی می‌تواند هم باعث تشنگی و هم خشکی دهان شود؛ این موضوع در بارداری هم صدق می‌کند. تهوع، استفراغ، تکرر ادرار و تغییرات هورمونی می‌توانند علت تشنگی و خشکی دهان در اوایل بارداری باشند. ارتباطی بین خشکی دهان در بارداری و جنسیت جنین ذکر نشده و تکیه روی این موضوع بیشتر در حد باورهای عامیانه است تا داده علمی. اگر تشنگی و خشکی دهان در اوایل بارداری شدید، مداوم یا همراه با خستگی غیرعادی و تاری دید باشد، باید حتما از نظر دیابت بارداری و سایر علل خشکی دهان ارزیابی شود.

۵. علت خشکی دهان بعد از غذا خوردن

گاهی بعضی از افراد بعد از خوردن غذا و مواد غذایی دچار خشکی دهان می‌شوند. خوردن غذا به تنهایی باعث خشکی دهان نمی‌شود. بلکه این مسئله اهمیت دارد که چه چیزی می‌خورید و چه ماده‌ی غذایی باعث خشکی دهان شما می‌شود. به عنوان مثال خوردن مواد غذایی شور و خشک به خودی خود بیشتر آب دهان را جذب خود می‌کنند و باعث خشکی بیشتر دهان می‌شوند. هنگامی که مواد غذایی خشک، چرب و شور می‌خورید، بیشتر از حالت‌های دیگر نیاز به جذب آب دارید تا بتوانید تعادل را به دهان خود برگردانید.

۶. علت خشکی دهان در خواب

علت خشک شدن دهان بعد از بیدار شدن از خواب معمولا تنفس دهانی، خروپف، آپنه خواب، کم‌آبی و گاهی مصرف داروهایی است که شب‌ها ترشح بزاق را کم می‌کنند. زمانی که در خواب دهان باز است، هوا مداوم از دهان عبور می‌کند و بزاق کم‌کم تبخیر می‌شود و همین، دلیل خشک شدن دهان در خواب و علت خشک شدن دهان بعد از بیدار شدن از خواب است. در چنین شرایطی، استفاده از مرطوب‌کننده هوا، نوشیدن آب کافی در طول روز، بررسی علت گرفتگی بینی و اصلاح داروها با کمک پزشک، به مدیریت علل خشکی دهان در این زمان کمک می‌کند.

۷. خشکی دهان و گلو نشانه چیست؟

زمانی که بزاق کم می‌شود، مخاط گلو هم رطوبت کمتری دارد و فرد احساس خشکی دهان همراه گلودرد یا سوزش خفیف می‌کند. خشکی دهان می‌تواند حرف زدن و قورت دادن را سخت‌تر کند و گاهی احساس زخم یا سوزش در گلو و زبان ایجاد شود.

علت خشک شدن گلو و دهان
علت خشک شدن گلو و دهان معمولاً کاهش ترشح بزاق، کم‌آبی بدن، تنفس دهانی، مصرف دارو یا استرس است.

۶. علت خشک شدن دهان و تپش قلب

اگر خشکی دهان همراه تپش قلب رخ می‌دهد، علل شایع‌تر مانند اضطراب، کم‌آبی و داروها هم باید در نظر گرفته شوند. در صورت تپش قلب شدید و پایدار یا همراه با علائم خطر (درد قفسه سینه، تنگی نفس، سنکوپ)، ارزیابی پزشکی ضروری است.

۷. چه داروهایی باعث خشکی دهان میشود؟

بیش از ۴۰۰ نوع دارو می‌تواند باعث خشکی دهان و خشک شدن دهان شود. نکته مهم این است که برای رفع علت خشک شدن دهان هرگز نباید دارو را خودسر قطع کرد؛ بلکه باید با پزشک در مورد تعویض دارو، کاهش دوز یا روش‌های حمایتی دیگر مشورت کرد. مهم‌ترین گروه‌های دارویی که معمولا خشک شدن دهان را ایجاد می‌کنند عبارت است از:

  • داروهای فشارخون
  • داروهای ضدافسردگی و ضداضطراب
  • داروهای ضدحساسیت (آنتی‌هیستامین‌ها) و برخی داروهای ضدسرماخوردگی و ضداحتقان
  • داروهای ضد درد قوی (اپیوئیدی)، شل‌کننده عضلانی و بعضی داروهای ضدصرع
  • داروهای مورد استفاده در پارکینسون، برخی داروهای روان‌پزشکی و داروهای بی‌اختیاری ادرار
  • بسیاری از داروهای شیمی‌درمانی و داروهای کمکی رادیوتراپی سر و گردن

۸. دلیل خشکی دهان در سرماخوردگی

زمانی که مجاری بینی در سرماخوردگی مسدود می‌شود، بیمار مجبور است از دهان نفس بکشد. تنفس دهانی به‌خصوص در خواب باعث تبخیر بزاق شده و سرماخوردگی و خشکی دهان را در پی دارد. مصرف برخی داروهای ضد احتقان بینی به دلیل خشک‌کردن مخاط و بزاق این شرایط را سخت‌تر می‌کنند. این حالت بلعیدن را برای بیمار سخت کرده و احتمال ایجاد باکتری‌ها را در دهان افزایش می‌دهد.

۹. علت خشکی لب و دهان

تنفس دهانی، لیسیدن مداوم لب‌ها و هوای خشک، خشکی دور دهان و لب‌ها را تشدید می‌کند. بنابراین علت خشکی لب و دهان در بسیاری افراد ترکیبی از کاهش بزاق، عادت‌های رفتاری و محیط خشک است و اصلاح این عوامل در کنار درمان علت خشکی زبان و دهان ضروری است.

خشکی لب و دهان برای چیست؟
خشکی لب و دهان اغلب نشانه کم‌آبی بدن، اختلال بزاق، هوای خشک، تب یا مصرف برخی داروها است.

۱۰. علت خشک شدن زبان

علت خشک شدن زبان در خواب معمولا همان علت خشکی دهان در خواب است: تنفس دهانی، خروپف، کاهش خودکار ترشح بزاق در شب و مصرف داروهایی که شب‌ها سطح بزاق را پایین می‌آورند. اگر زبان به‌طور واضح سفیدپوش یا دردناک شده باشد، باید به برفک دهان یا سایر بیماری‌ها هم فکر کرد.

۱۱. علت خشکی دهان در سالمندان چیست؟

دلیل خشکی دهان در سالمندان ترکیبی است از مصرف هم‌زمان چند دارو، شیوع بالاتر بیماری‌هایی مانند دیابت، فشارخون، پارکینسون و افسردگی، کم‌آبی به‌دلیل کاهش حس تشنگی و گاهی تغذیه ناکافی. این عوامل هم باعث خشکی شدید دهان و هم افزایش خطر پوسیدگی دندان، عفونت قارچی و سوءتغذیه می‌شوند. به همین دلیل، در سالمندان توجه به علل خشکی دهان، بررسی داروها و روند درمان بیماری اهمیت زیادی دارد.

۱۲. علت سرگیجه و خشکی دهان

گاهی ممکن است که خشکی دهان همراه با سرگیجه در شما دیده‌شود. یکی از اصلی‌ترین دلایلی که ممکن است باعث ایجاد خشکی دهان شود و همراه با آن سرگیجه را ایجاد کند، کم آبی بدن یا همان دهیدراتاسیون بدن است. هنگامی که بدن شما دچار کم آبی می‌شود، مقدار حجم خون کاهش پیدا می‌کند. این کاهش حجم می‌تواند سرگیجه را باعث شود و فشار را کم کند.

برای درمان خشکی و زخم دهان همین الان نوبت دکترتو رزرو کن.

علت خشک شدن دهان در شب چیست؟

بسیاری از افراد می‌گویند در طول شب دهانشان می‌چسبد و بزاقشان غلیظ و رشته‌ای می‌شود. علت خشکی دهان در شب در بیشتر موارد به سه دسته برمی‌گردد: تنفس دهانی و خروپف، کاهش طبیعی جریان بزاق در خواب، و داروهایی که شب مصرف می‌شوند و اثر ضد بزاق دارند.

علت چسبندگی دهان در شب تغییر قوام بزاق است. هوای خشک اتاق و مصرف نکردن آب در طول شب نیز خشک شدن دهان در شب را تشدید می‌کند. اگر خشکی دهان صبحگاهی همراه با خروپف شدید، وقفه تنفسی یا خواب‌آلودگی روزانه باشد، بررسی آپنه خواب ضروری است.

متن انگلیسی:
If you only notice dry mouth at night, the cause might be a nasal obstruction that forces you to breathe through your mouth only.
ترجمه فارسی:
اگر فقط در شب متوجه خشکی دهان می‌شوید، ممکن است علت آن انسداد بینی باشد که شما را مجبور می‌کند فقط از طریق دهان نفس بکشید.

به نقل از سایت healthline

علت خشکی دهان در صبح

خشکی دهان در صبح معمولا ادامه خشکی دهان در خواب است. در این حالت، فرد با دهان خشک، بوی بد و گاهی خشکی و شوری دهان بیدار می‌شود. علت خشکی دهان در صبح معمولا تنفس دهانی، کم‌آبی و تجمع باکتری‌ها در طول شب است که در منابع مربوط به خشکی دهان و بهداشت دهان مطرح شده‌اند.

زمانی که بزاق کافی نباشد، محیط دهان اسیدی‌تر می‌شود و محصولات متابولیک میکروب‌ها می‌توانند حس تلخی یا شوری دهان را بیشتر کنند. مصرف برخی داروها قبل از خواب نیز ممکن است علت خشکی دهان اول صبح و خشکی و شوری دهان باشد. مسواک و نخ دندان شبانه، نوشیدن آب کافی و درمان علل زمینه‌ای، مهم است.

علائم خشکی دهانعلل خشکی دهانروش‌های درمان خشکی دهان
احساس خشکی، چسبندگی و خشکی گلو به‌ویژه موقع حرف زدن یا بلعکاهش جریان بزاقشناسایی و درمان علت اصلی (بیماری زمینه‌ای، دارو، کم‌آبی) زیرنظر پزشک
تشنگی مداوم، احساس نیاز مکرر به نوشیدن آبدیابت، دیابت بارداری و سایر بیماری‌های متابولیککنترل قند خون، اصلاح رژیم غذایی و مایعات، پیگیری منظم پزشکی
سختی جویدن، بلع و صحبت کردنسندرم شوگرن، بیماری‌های خودایمنی و برخی بیماری‌های عصبی (پارکینسون، آلزایمر)درمان و بررسی بیماری زمینه‌ای
احساس سوزش دهان و زبان، تغییر یا کاهش حس چشاییرادیوتراپی و شیمی‌درمانی سر و گردن و آسیب غدد بزاقیتجویز داروهای محرک بزاق (در موارد انتخابی)
بوی بد دهان، پوسیدگی دندان‌های جدیدکم‌آبی بدن، تب، تعریق شدید، اسهال و استفراغ، مصرف ناکافی مایعاتنوشیدن جرعه‌جرعه آب، جبران مایعات، محدود کردن کافئین، الکل و دخانیات
ترک و زخم گوشه لب، خشکی دور دهان، ترک لب‌هاتنفس دهانی، خروپف، آپنه خوابمرطوب‌کردن هوا، اصلاح راه هوایی بینی
جدول علل، نشانه‌ها و روش درمان خشکی دهان

علت تشنگی زیاد و خشکی دهان

قند خون بالا یکی از مهم‌ترین علت تشنگی زیاد و خشکی دهان است. زمانی که بدن سعی می‌کند قند اضافی را از راه ادرار دفع کند، آب بیشتری از بدن خارج می‌شود و نتیجه آن عطش و خشک شدن دهان است. کم آبی بدن، مصرف نمک زیاد، تب و اسهال هم می‌توانند علت خشک شدن دهان و عطش باشند. رفع عطش و خشکی دهان با نوشیدن آب موقتا کمک می‌کند؛ برای درمان باید دلیل خشکی دهان پیدا شود. اگر تشنگی شدید، تکرر ادرار و کاهش وزن ناخواسته کنار خشکی دهان وجود دارد، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.

علت خشکی دهان و تشنگی و ادرار زیاد

علت خشکی دهان و تشنگی و ادرار زیاد معمولا به اختلال در تعادل مایعات و قند خون بدن مربوط است. شایع‌ترین علت این علائم، دیابت کنترل‌نشده است که باعث دفع بیش از حد گلوکز و آب از طریق ادرار می‌شود. کم‌آبی بدن، مصرف زیاد نمک، کافئین یا الکل، برخی داروها مانند دیورتیک‌ها و اختلالات هورمونی نیز می‌توانند این وضعیت را ایجاد کنند. در برخی موارد، بیماری‌های کلیوی یا اختلالات تیروئید هم در بروز این علائم نقش دارند و نیاز به بررسی پزشکی دارند.

دلیل خشک شدن دهان در خواب
خشک شدن دهان در خواب به علت تنفس دهانی، خر و پف، کاهش بزاق شبانه یا انسداد بینی ایجاد می‌شود.

علائم خشکی دهان چیست؟

گلودرد یا خشکی گلو و صدای خشن از مهم‌ترین علائم خشک شدن دهان هستند. اگر غدد بزاقی در دهان فرد به میزان کافی بزاق نسازد، این علائم را دائما یا اغلب اوقات خواهد داشت. موارد زیر از نشانه‌های خشک شدن دهان هستند؛

  • احساس چسبندگی یا ماسیدن دهان
  • احساس گلودرد
  • جویدن، بلع و صحبت کردن دشوار
  • زبان خشک، شیاردار یا سفید
  • تشنگی مکرر
  • بوی بد دهان

خشکی بیش از حد دهان و سفیدی زبان

خشکی دهان خطر سفید شدن زبان یا برفک دهان (کاندیدیازیس) را بالا می‌برد؛ در این حالت زبان و گاهی مخاط گونه به‌صورت سفید، خامه‌ای یا لکه‌لکه دیده می‌شود. خشکی بیش از حد دهان و سفیدی زبان همراه با سوزش، طعم بد یا درد، نشانه آن است که علاوه بر علت خشکی دهان، احتمالاً عفونت قارچی هم اضافه شده و نیاز به بررسی و درمان دارویی دارد.

بوی بد و خشک بودن دهان

بزاق نقش شست‌وشوی دهان و خنثی کردن اسیدها را دارد؛ زمانی که بزاق کم می‌شود، ذرات غذا، سلول‌های مرده و باکتری‌ها در دهان می‌مانند و بوی بد دهان تولید می‌کنند. نتیجه این فرآیند، ترکیب بوی بد و خشک بودن دهان است. در چنین شرایطی، مسواک‌زدن منظم، تمیز کردن زبان، نوشیدن آب کافی، استفاده از دهان‌شویه‌های مخصوص خشکی دهان و درمان علت خشک شدن دهان (دارو، بیماری یا کم‌آبی) ضروری است.

خشکی و تلخی دهان

خشکی دهان می‌تواند روی گیرنده‌های چشایی هم اثر بگذارد و باعث تغییر مزه‌ها، حس تلخی یا طعم فلزی شود. در زمان کمبود بزاق، مواد شیمیایی طعم‌دهنده غذاها رقیق نمی‌شوند و تماسشان با گیرنده‌های طعم طولانی‌تر می‌شود؛ از طرف دیگر، رشد میکروب‌ها و محصولات متابولیکشان می‌تواند احساس تلخی دهان را بیشتر کند. خشکی و تلخی دهان، به‌ویژه اگر ناگهانی و همراه با مصرف داروی جدید یا رفلاکس معده باشد، باید در کنار سایر علل خشکی دهان بررسی شود.

خشکی شدید دهان در سرماخوردگی
خشکی شدید دهان در سرماخوردگی به‌دلیل تب، کم‌آبی، تنفس دهانی و مصرف داروهای ضداحتقان شایع است و معمولاً موقتی است.

درمان خشکی دهان چیست؟

درمان خشکی دهان با پیدا کردن و اصلاح علت خشکی دهان شروع می‌شود. اگر دارویی باعث خشک شدن دهان است، پزشک سعی می‌کند دوز را کم کند یا داروی دیگری جایگزین کند؛ اگر بیماری زمینه‌ای مانند دیابت یا شوگرن وجود دارد، درمان و کنترل آن در اولویت است.

هم‌زمان، برای رفع خشکی دهان اقدامات حمایتی پیشنهاد می‌شود. این موارد می‌تواند نوشیدن جرعه‌جرعه آب، استفاده از آدامس یا آبنبات بدون قند، افزایش رطوبت اتاق در شب، اجتناب از سیگار، الکل و دهان‌شویه‌های حاوی الکل، کاهش مصرف کافئین و مراجعه منظم به دندانپزشک باشد. در بعضی بیماران، داروهای محرک بزاق هم توسط پزشک تجویز می‌شود.

درمان خشک شدن دهان در خانه

درمان خانگی خشکی دهان با مراقبت‌های ساده و ایمن مانند نوشیدن مرتب آب، مکیدن تکه‌های یخ، استفاده از آدامس یا آبنبات بدون قند، خودداری از غذاهای خیلی شور، خشک و تند، استفاده از مرطوب‌کننده هوا و پرهیز از سیگار و الکل انجام می‌شود. برای درمان خانگی خشکی دور دهان، توصیه می‌شود از مرطوب‌کننده‌های ملایم و بدون عطر، ژل‌های مبتنی بر آب و چرب‌کننده‌های مناسب لب استفاده شود تا پوست اطراف دهان کمتر ترک بخورد.

درمان خشکی دهان در خواب

برای کاهش خشکی دهان در خواب استفاده از مرطوب‌کننده هوا در اتاق خواب، نوشیدن آب کافی در طول روز، داشتن یک لیوان آب یا اسپری بزاق مصنوعی کنار تخت، اجتناب از الکل و کافئین قبل از خواب و مسواک‌زدن و نخ‌دندان منظم پیش از خواب توصیه شده است. اگر علت خشک شدن دهان در خواب تنفس دهانی یا آپنه خواب باشد، اصلاح وضعیت خواب، درمان آلرژی یا گرفتگی بینی و در صورت نیاز ارجاع برای بررسی آپنه خواب مهم است.

درمان خشکی زبان و دهان

برای درمان خشک شدن زبان و دهان تاکید بیشتر روی مراقبت از سطح زبان و پیشگیری از عفونت است. در کنار درمان علت خشک شدن دهان، بهتر است سطح زبان روزانه با برس نرم و ملایم تمیز شود و از دهان‌شویه‌های الکل‌دار پرهیز کنید. اگر خشکی زبان همراه با سوزش یا سفیدپوش شدن باشد، احتمال برفک دهان وجود دارد و باید توسط پزشک یا دندانپزشک بررسی شود تا درمان ضدقارچ در صورت نیاز شروع شود.

برای خشکی دهان چی خوب است؟
برای خشکی دهان، نوشیدن آب کافی، تحریک بزاق، پرهیز از کافئین، ترک سیگار و رعایت بهداشت دهان توصیه می‌شود.

پماد برای خشکی دور دهان

برای بیماران دچار خشکی دهان و خشکی دور دهان توصیه شده از ژل‌ها و مرطوب‌کننده‌های مبتنی بر آب برای لب و پوست اطراف دهان استفاده کنند و در صورت نبود زخم، از کرم‌های حاوی لانولین یا کره کاکائو نیز می‌توان کمک گرفت. بنابراین برای رفع خشکی دهان و خشکی پوست اطراف آن بهتر است از خوددرمانی با پمادهای قوی یا کورتونی خودداری شود و در صورت ترک شدید، قرمزی، سوزش یا ترک‌های عمیق، با پزشک مشورت شود.

قرص خشکی دهان

در برخی بیماران، وقتی علت خشکی دهان قابل اصلاح کامل نیست (به عنوان مثال بعد از رادیوتراپی یا در برخی بیماری‌های خودایمنی)، پزشک ممکن است داروهایی برای تحریک غدد بزاقی تجویز کند. قرص خشکی دهان یا دارو برای خشکی دهان با فعال‌کردن گیرنده‌های خاص، ترشح بزاق را افزایش می‌دهند؛ اما برای همه مناسب نیستند و ممکن است عوارضی مانند تعریق، تهوع یا مشکلات قلبی ایجاد کنند. به همین دلیل استفاده از هر نوع داروی محرک بزاق باید فقط با نسخه پزشک باشد و پس از بررسی کامل علل خشکی دهان مصرف شود.

عوارض خشکی دهان چیست؟

عوارض خشکی دهان شامل افزایش خطر پوسیدگی دندان، بیماری لثه، سایش دندان‌ها، برفک دهان، ترک و زخم مخاط، مشکل در جویدن، بلع و صحبت کردن، کاهش اشتها، کاهش وزن ناخواسته و افت کیفیت زندگی است. در سالمندان، این وضعیت می‌تواند به سوءتغذیه و مشکلات عمومی‌تر منجر شود. در بیماران سرطانی که رادیوتراپی دریافت کرده‌اند، خشکی شدید دهان حتی می‌تواند روی تحمل درمان و تغذیه تاثیر جدی بگذارد. بنابراین بی‌توجهی به علل خشکی دهان در درازمدت می‌تواند هزینه بالایی برای دندان‌ها و سلامت عمومی داشته باشد.

موارد زیر از عوارض خشک شدن دهان هستند:

  • افزایش خرابی دندان و بیماری‌های لثه
  • زخم دهان
  • زخم یا ترک پوست در گوشه دهان یا ترک لب‌ها
  • تغذیه ضعیف به دلیل مشکل در جویدن و بلع
  • ایجاد مشکل در استفاده از دندان مصنوعی
پزشکان پیشنهادی

نتیجه گیری

خشکی دهان ممکن است با کم‌آبی خفیف، مصرف دارو یا حتی بیماری‌های مهمی مانند دیابت در ارتباط باشد. اگر خشک شدن دهان بیش از چند هفته ادامه یابد، روی خواب، غذا خوردن یا صحبت کردن اثر بگذارد یا همراه با علائمی مانند تشنگی شدید، تکرر ادرار، سفیدی یا زخم دهان، بوی بد شدید، کاهش وزن، تب یا درد گلو باشد، باید حتما به پزشک مراجعه کرد. تشخیص به‌موقع علت خشکی دهان کمک می‌کند قبل از آن‌که دندان‌ها و مخاط دهان آسیب جدی ببینند، درمان مناسب شروع شود.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

پرسش‌های متداول

گاهی اوقات عفونت تنفسی باعث گوش درد می‌شود. در این حالت ممکن است شخص دچار گلودرد شود و به علت خشک شدن دهان در بلع مشکل داشته باشد. عفونت‌های ویروسی دستگاه تنفسی چنین علائمی ایجاد می‌کنند. اگر شما دچار این علائم هستید، حتما باید به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید تا علت آن بررسی شود.

اگر خشکی دهان ناشی از دارو باشد، پزشک ممکن است دوز را تنظیم کند یا داروی جایگزین پیشنهاد دهد؛ قطع دارو بدون نظر پزشک توصیه نمی‌شود. اما گاهی خشکی از حالت خفیف خارج شده و می‌تواند علامت مشکل جدی‌تری باشد. به همین دلیل باید در این شرایط سریعا به پزشک عمومی مراجعه کرد. درصورتی‌که خشکی شدید شود، احتمال پوسیدگی دندان و عفونت لثه بالا می‌رود.

خشکی دهان صبحگاهی معمولا به کاهش بزاق در خواب و بدتر شدن آن با دهان‌باز خوابیدن و تنفس دهانی مربوط است. اگر علامت پایدار است، ارزیابی علل زمینه‌ای و داروها توصیه می‌شود.

علت خشک شدن دهان در بارداری بیشتر به تغییرات هورمونی، تهوع و استفراغ، کم‌آبی، احتمال دیابت بارداری و گاهی داروها برمی‌گردد؛ نه به دختر یا پسر بودن جنین. بنابراین نباید از خشکی دهان یا تشنگی برای حدس‌زدن جنسیت جنین استفاده کرد؛ این علامت فقط باید ما را به بررسی وضعیت مایعات و قند خون مادر حساس‌تر کند.

قدم‌های ساده اما مؤثر برای خشکی دهان عبارتند از نوشیدن جرعه‌جرعه آب در طول روز، استفاده از آدامس یا آبنبات بدون قند برای تحریک بزاق، پرهیز از سیگار، نوشیدنی‌های الکلی و کافئین زیاد، استفاده از بزاق مصنوعی یا دهان‌شویه‌های مخصوص خشکی دهان و مرطوب‌کردن هوا در شب. البته اگر علت خشک شدن دهان دارو یا بیماری باشد، اصلاح آن زیر نظر پزشک مهم‌ترین بخش درمان است.

خشکی دور دهان معمولاً همراه خشکی دهان دیده می‌شود و نشانه این است که بزاق دیگر نقش محافظت و مرطوب‌کردن لب‌ها و پوست اطراف دهان را مانند قبل انجام نمی‌دهد. تنفس دهانی، لیسیدن مکرر لب‌ها، استفاده از محصولات تحریک‌کننده پوست و هوای خشک هم می‌توانند این مشکل را تشدید کنند.

توصیه اصلی این است که اول علت خشک شدن دهان پیدا و اصلاح شود و هم‌زمان از روش‌های ایمن مانند افزایش مصرف آب، آدامس بدون قند، بزاق مصنوعی و مراقبت دقیق از دندان‌ها استفاده شود. اگر علاقه‌مند به درمان خشکی دهان با طب سنتی یا طب اسلامی هستید، حتما باید این موضوع را با پزشک در میان بگذارد تا تداخلی با داروها و بیماری‌های زمینه‌ای ایجاد نشود.

قند خون بالا می‌تواند هم باعث تشنگی و خشک شدن دهان شود و هم روی بینایی اثر بگذارد. بنابراین وقتی خشکی دهان همراه تاری دید، تشنگی شدید، تکرر ادرار یا خستگی غیرعادی است، باید حتماً از نظر دیابت و سایر علل خشکی دهان بررسی پزشکی انجام شود. در چنین شرایطی، خوددرمانی و صبر کردن توصیه نمی‌شود.

اولین قدم برای بررسی خشکی دهان مراجعه به پزشک عمومی است؛ آن‌ها می‌توانند دندان‌ها و مخاط دهان را ارزیابی کنند، داروها و بیماری‌های زمینه‌ای را مرور کنند و در صورت نیاز آزمایش‌های لازم را درخواست دهند. اگر علت خشک شدن دهان به بیماری‌هایی مانند دیابت، شوگرن، مشکلات غدد درون‌ریز یا رادیوتراپی سر و گردن مربوط باشد، ممکن است بیمار به متخصص غدد، روماتولوژی، گوش‌و‌حلق‌وبینی یا کلینیک درد و سرطان ارجاع داده شود.

امتیاز شما به مقاله:
(3.6از5)
دسته بندی:
برچسب:
منبع:
پزشکان پیشنهادی
مطالب مرتبط

پاسخ دادن

نظرات درباره خشکی دهان

  1. حمید محتشمی گفت:

    سلام وقت بخیر من خشکی دهان دارم الان یک هفته ای است واین موضوع باعث شد که ببینم علت خشکی دهان چیست مطالب شما را خواندم خیلی مفید بود ممنون از اینکه وقت گذاشته ایدعلت هاوباعث بوجود آمدن خشکی دهان را درج وبرای پیشگیری و درمان آن راهنمایی فرمودین متشکرم

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام، خوشحالم که مطالب مفید بودند. خشکی دهان می‌تواند به دلایل مختلفی مانند کمبود آب در بدن، مصرف داروهای خاص، مشکلات تنفسی، استرس، یا بیماری‌هایی مانند دیابت و سندروم شوگرن ایجاد شود. برای پیشگیری و درمان خشکی دهان، مهم است که به مقدار کافی آب بنوشید، از دهان‌شویه‌های مرطوب‌کننده استفاده کنید، و در صورت نیاز به کمک دارویی از پزشک مشورت بگیرید. همچنین، از خوردن غذاهای شور یا پر ادویه که ممکن است خشکی را بدتر کنند، خودداری کنید. اگر خشکی دهان ادامه پیدا کرد یا تشدید شد، بهتر است به دندانپزشک یا پزشک مراجعه کنید.
      متخصص داخلی

  2. ناشناس گفت:

    سلام وقت بخیر من خشکی دهان دارم الان یک هفته ای است واین موضوع باعث شد که ببینم علت خشکی دهان چیست مطالب شما را خواندم خیلی مفید بود ممنون از اینکه وقت گذاشته ایدعلت هاوباعث بوجود آمدن خشکی دهان را درج وبرای پیشگیری و درمان آن راهنمایی فرمودین متشکرم

  3. شادی هاشمی گفت:

    سلام من ۲۲ساله هستم سه روزه دهنم خشکه اب هم میخورم باز هم خشگه بنظرع شما مشکلم‌چیست

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام
      خشکی دهان شما می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله کم‌آبی بدن، استرس، مصرف داروها، دیابت، مشکلات تیروئید یا عفونت‌های دهانی باشد. اگر با نوشیدن آب بهتر نمی‌شود و علائم دیگری مانند تکرر ادرار، خستگی یا تغییر در وزن دارید، بهتر است برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید. تا آن زمان، جویدن آدامس بدون قند، مصرف میوه‌های آبدار و پرهیز از نوشیدنی‌های کافئین‌دار می‌تواند کمک‌کننده باشد.

  4. فاطمه گفت:

    سلام من دور دهانم زخم دهانم خشک میشه راهنماییم کنید

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام
      زخم‌های دهانی که خشک می‌شوند، ممکن است ناشی از خشکی دهان، عفونت ویروسی یا قارچی، یا حتی استرس و کمبود برخی ویتامین‌ها باشند. برای کاهش خشکی و تسکین زخم‌ها، می‌توانید از مرطوب‌کننده‌های دهانی یا ژل‌های مخصوص زخم دهان استفاده کنید. همچنین، مصرف مایعات کافی و اجتناب از غذاهای تحریک‌کننده می‌تواند مفید باشد. اگر زخم‌ها ادامه پیدا کردند یا بدتر شدند، بهتر است به پزشک متخصص مراجعه کنید تا علت دقیق‌تر مشخص شود و درمان‌های لازم آغاز گردد.
      متخصص پوست و مو

  5. مینو گفت:

    سلام خسته نباشید من بعد خوردن مایعات انتهای زبانم خشک و زبر میشه باید ربع ساعت فقط آب دهنم رو به زور قورت بدم تا یه خورده خوب بشم دلیلش چیه مشکل التهاب تیروئید و حنجره دارم اختلال بلع و سوزش شدید و درد گلو هم دارم دهنم مزه بدی میده کورتون فقط مصرف میکنم و یا سوال دیگه دکتر برام بلع باریم نوشته ولی من نمیتونم قورت بدم راه دیگه ای هست که تشخیص بیماری مری و گلو را به اندازه بلع باریم نشون بده ممنون میشم جواب بدید

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام، وقت بخیر. خشکی و زبری زبان بعد از مصرف مایعات و مشکلاتی مانند سوزش شدید گلو، اختلال بلع و مزه بد در دهان می‌تواند نشانه‌ای از چندین علت باشد. التهاب تیروئید و مشکلات حنجره می‌توانند به ایجاد چنین علائمی منجر شوند. داروهایی مانند کورتون نیز ممکن است باعث خشکی دهان و تغییرات در طعم دهان شوند. به علاوه، اختلالات بلع می‌توانند ناشی از مشکلات در مری یا گلو باشند. در خصوص بلع باریم، این آزمایش معمولاً برای ارزیابی مشکلات بلع و بیماری‌های مری مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما اگر قادر به انجام این آزمایش نیستید، ممکن است پزشک شما روش‌های دیگری مانند آندوسکوپی یا استفاده از تصویربرداری با اشعه ایکس به روش‌های دیگر را پیشنهاد دهد. این روش‌ها می‌توانند اطلاعات مشابهی درباره وضعیت مری و گلو به شما بدهند. توصیه می‌شود با پزشک خود در این زمینه مشورت کنید تا بهترین گزینه تشخیصی برای شما تعیین شود.

      متخصص گوش و حلق و بینی

  6. ستاره گفت:

    سلام وقتتون بخیرمن وقتی چیزی میخورم مایعات یا غذا فرقی نداره ته زبونم انتهای زبون خشک و زبر میشه به شدت خشک از چی میتونه باشه

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام وقت شما هم بخیر! خشکی و زبری انتهای زبان بعد از خوردن غذا یا مایعات می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. یکی از شایع‌ترین علت‌ها می‌تواند کمبود آب یا خشکی دهان باشد که معمولاً به دلیل مصرف ناکافی مایعات یا برخی مشکلات سلامتی مانند خشکی دهان (آگزوستومیا) رخ می‌دهد. همچنین ممکن است این علائم به علت تغییرات در غدد بزاقی، حساسیت به مواد غذایی، عفونت‌های دهانی یا حتی استرس و اضطراب ایجاد شود. پیشنهاد می‌کنم برای بررسی دقیق‌تر این موضوع به دندانپزشک یا پزشک متخصص مراجعه کنید تا علت اصلی خشکی زبان مشخص شود و درمان مناسبی ارائه گردد.

  7. پروین عامدی گفت:

    تکرر ادرار وارم خشکی دهان داروی اعصاب میخورم قرص فشار والسارتان۸۰ میخورم مرراهنمایی کنید برای تکرر ادرار وخشکی دهام نفخ معده دارم چه کار کنم شهرستان هستم

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام
      تکرر ادرار، خشکی دهان و نفخ معده می‌توانند از عوارض جانبی داروهایی مانند داروهای اعصاب و والسارتان باشند. برای کاهش خشکی دهان می‌توان از اسپری‌های مرطوب‌کننده یا مصرف مایعات بیشتر استفاده کرد. همچنین، برای کاهش تکرر ادرار، مشاوره با پزشک برای بررسی دوز دارو یا تغییر دارو می‌تواند مفید باشد. نفخ معده معمولاً به دلیل مشکلات گوارشی یا رژیم غذایی نامناسب ایجاد می‌شود. مصرف وعده‌های غذایی کوچک و پرهیز از غذاهای چرب و سنگین می‌تواند به بهبود گوارش کمک کند. در صورت ادامه مشکلات، بهتر است با پزشک مشورت کنید تا درمان‌های مناسب‌تر تجویز شود.

  8. پروین بهرامی گفت:

    تکرر ادرار دارم ِلبو دهانم خشک میشود قرص واسارتان۸۰ میخورم داروهای اعصاب هم میخورم نمیدانم تکرر ادرارم به خاطر قرث فشار هست سردرگم هستم شهرستان هستم

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام
      تکرر ادرار و خشکی دهان می‌تواند عوارض جانبی ناشی از مصرف داروها باشد. قرص والسارتان ۸۰ برای فشار خون ممکن است باعث مشکلات ادراری یا خشکی دهان شود، و داروهای اعصاب هم می‌توانند تاثیرات مشابهی داشته باشند. بهتر است این علائم را با پزشک خود در میان بگذارید تا علت دقیق آن مشخص شود و داروهای شما تنظیم شوند. اگر دسترسی به پزشک ندارید، بررسی فشار خون و وضعیت کلی بدنی نیز مفید خواهد بود.

  9. مخلصي گفت:

    سلام اقاي دكتر من أضافه وزن داشتم. نزديك 40. كيلو وزن كم كردم ديابت هم ندارم چون چيزي نميخورم أصلا. دهانم فقط صبح كه از خواب بيدار ميشم خيلي خشك هست رفتم جاي دكتر ازمايش دادم ميگي چيزي نيست

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام
      کاهش وزن باید طبق اصول باشد
      غذا نخوردن راه مناسبی نیست
      از نظر کم کاری تیرویید هم باید مجددا ازمایش تکرار شود
      بهتر است زیر نظر متخصص باشید

      متخصص تغذیه

  10. مائده گفت:

    سلام من ۴ روزی میشه دهنو گلوم خشک میشه مخصوصا شب هااا
    چندروز قبل به تجویز دکتر قطره کلوتریمازول برای گوشم استفاده کردم میتونه علت خشکی این قطره باشد؟
    و برای درمان چیکار کنم

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام
      بعید به نظر می رسد
      مگر اینکه از حجم زیادی از این قطره استفاده کرده باشید