بیماری ایدز چیست؟ علائم، علت و درمان اچ آی وی را بشناسید

بیماری ایدز، که با نام سندرم نقص ایمنی اکتسابی شناخته می‌شود، یکی از چالش‌برانگیزترین بیماری‌های قرن حاضر است. این بیماری نتیجه عفونت با ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) است که به تضعیف سیستم ایمنی بدن منجر می‌شود. شناخت این بیماری و راه‌های پیشگیری از آن برای حفظ سلامت جامعه از اهمیت بالایی برخوردار است. در این مقاله، به بررسی جنبه‌های مختلف ایدز از جمله علل، روش‌های انتقال و راهکارهای مقابله با آن خواهیم پرداخت.

اگر علائم بیماری ایدز یا HIV را دارید، همین حالا به دکتر عفونی مراجعه کنید تا تشخیص و درمان برای شما در نظر گرفته شود. در دکترتو می‌توانید از راهنمایی‌ها و درمان‌های دکتر عفونی آنلاین، دکتر عمومی آنلاین و تجویز آزمایش‌های مورد نیاز بهرمند شوید.

اچ آی وی یا ایدز چیست؟

HIV یا ویروس نقص ایمنی انسان، ویروسی است که در خون انسان، مایعات جنسی و شیر مادر زندگی می‌‌کند. این ویروس سیستم ایمنی بدن شما را تضعیف می‌‌کند، بنابراین بدن شما در مبارزه با میکروب‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و سایر مهاجمان سختی‌های زیادی تجربه خواهد کرد. برخی گروه‌ها در هر جامعه‌ای بیشتر در معرض خطر ابتلا به  HIV هستند. این بیماری عمدتا از طریق تماس جنسی محافظت نشده (ایدز از انواع بیماری های مقاربتی محسوب می‌شود) و استفاده از سرنگ مشترک منتشر می‌‌شود.

تاریخ کشف بیماری اچ آی وی (HIV: Human Immunodeficiency Virus) به سال 1981 برمی‌گردد. پس از آن تاریخ، جهان درگیر پاندمی (همه گیری) HIV شد و مقابله با این بیماری به یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌های بهداشتی و پزشکی در سطح جهانی تبدیل شد.

در حال حاضر هیچ درمان موثری برای HIV وجود ندارد و وقتی فرد به HIV مبتلا شود، تا آخر عمر این ویروس را همراه خود خواهد داشت. اما با مراقبت‌های پزشکی خوب، تا حد زیادی می‌توان این بیماری را کنترل کرد. با یک درمان موثر، افراد مبتلا به HIV می‌توانند تا مدت‌ها زنده بمانند، زندگی سالمی داشته باشند و از اطرافیانشان محافظت کنند. افرادی که HIV مثبت هستند می‌توانند با درمان به زندگی نرمال و طبیعی پرداخت.

ایدز به انگلیسی مخفف چیست؟

بیماری اچ آی وی HIV: Human Immunodeficiency Virus و بیماری ایدز به انگلیسی مخفف Acquired immunodeficiency syndrome (AIDS) است.

علائم بیماری ایدز چیست؟

علائم بیماری ایدز می‌تواند متفاوت باشد و بستگی به مرحله بیماری و وضعیت سیستم ایمنی فرد دارد. اما برخی از علائم رایج عبارتند از:

• تب و لرز
• خستگی شدید
• تعریق شبانه
• کاهش وزن ناگهانی
• تورم غدد لنفاوی
• عفونت‌های مکرر
• زخم‌های دهانی یا تناسلی
• تغییرات پوستی

بثورات پوستی ایدز چگونه بروز می کنند؟

مشکلات پوستی معمولی که برای افراد با نقص سیستم ایمنی اکتسابی ناشی از ویروس HIV رخ می‌دهد، غالبا خشکی و خارش هستند. همچنین بیماری‌های عفونی پوستی مثل زرد زخم و عفونت‌های قارچی نیز ممکن است بروز کند. درمان این علائم کرم‌های ضد قارچ یا آنتی باکتریال، استروئیدها و آنتی هیستامین‌ها و مرطوب کننده‌ها هستند.

یکی از بیماری‌های دیگر پوستی مولوسکوم کنتاژیوزوم (Molluscum contagiosum) است. این بیماری ناشی از یک عفونت ویروسی است و می‌تواند موجب پیدایش دانه‌های قرمز رنگی روی پوست شود. این ویروس در افرادی که به ویروس HIV مبتلا هستند، رشد غیر قابل کنترلی دارد، لذا باید برای درمان به متخصص پوست مراجعه شود.

از جمله مشکلات پوستی دیگری که ممکن است فرد بیمار را درگیر کند، دانه‌های تاول دردناک است. در زیر، اصطلاحا عکس جوش ایدز آورده شده است. ویروس آبله مرغان، همان ویروسی است که موجب زونا می‌شود. معمولا افراد در سن بالای ۶۰ به زونا مبتلا می‌شوند، اما افراد مبتلا به ویروس HIV در سنین جوانی نیز ممکن است مبتلا شوند. بنابر این هرگاه بیمار احساس کرد به زونا مبتلا شده است برای درمان لازم است از داروهای ضد ویروسی استفاده شود. درمان‌های دیگری مثل مسکن‌ها، لوسیون کالامین و یا کمپرس یخ برای برطرف کردن علائم دیگر زونا استفاده می‌شود.

آیا تب از علائم حتمی ایدز است؟

تب اغلب زمانی اتفاق می‌افتد که بدن در حال مبارزه با یک عفونت باشد. پزشک برای یافتن منشا آن تست‌هایی انجام می‌دهد تا درمانی متناسب با علت تب انتخاب کند. برای پایین آوردن تب از قرص استامینوفن یا ایبوپروفن و کمپرس یخ استفاده می‌شود.

سرفه از علائم ایدز در مردان است یا علائم ایدز در زنان؟

این علامت می‌تواند در زنان یا مردان دیده شود. سرفه‌ همیشه نشانه‌ی بیماری خطرناکی نیست، اما اگر هفته‌ها طول کشد می‌تواند علامتی از یک بیماری خطرناک باشد. افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند بیشتر مستعد ابتلا به بیماری سل هستند. اگر در حین سرفه، خلط داشته باشید یا همراه با سرفه علائمی نظیر درد قفسه‌ی سینه، تب و کاهش وزن داشته باشید، ممکن است نشان‌دهنده‌ی بیماری سل باشد. که برای درمان سل لازم است ماه‌ها آنتی‌بیوتیک مصرف شود. افرادی که CD4 پایین دارند بیشتر مستعد ابتلا به عفونت‌های ریه (نموسیتیس نمونیا) هستند. این عفونت می‌تواند علائمی مانند سرفه‌ی خشک، تنگی نفس و یا ضعف و خستگی داشته باشد.

اگر در خطر ابتلا به ایدز هستی؛

همین حالا از دکتر مشاوره بگیر!

دکتر عفونی آنلایننوبت دهی دکتر عفونی

علت بیماری ایدز چیست؟ (راه های انتقال اچ آی وی)

ویروس HIV به سیستم ایمنی بدن حمله می‌کند. این ویروس مسری و قابل انتقال به دیگران است و از طریق مایعات خاص بدن فرد آلوده مانند خون، مایع منی، ترشحات دستگاه تناسلی زنان و گاهی در زمان شیردهی و زایمان، منتقل می‌شود. برای انتقال ویروس، مایعات آلوده حاوی ویروس باید با غشاهای مخاطی (مانند واژن، آلت تناسلی مرد، روده یا دهان) یا بریدگی، زخم و پوست آسیب دیده تماس برقرار کنند یا مستقیما وارد جریان خون شوند.

شایع‌ترین راه انتقال HIV، رابطه‌ی جنسی محافظت نشده با فرد آلوده (واژینال، مقعدی و دهانی در صورت وجود زخم در دهان)، استفاده مشترک از سرنگ‌‌های آلوده و فرآورده‌های خونی است. ابتلا به بیماری‌های مقاربتی شانس ابتلا به اچ ای وی و ایدز را افزایش می‌دهد. اگرچه ویروس از طریق خون آلوده منتقل می‌شود ولی قبل از تزریق فرآورده‌های خونی، انجام آزمایشات دقیق توسط سازمان انتقال خون باعث می‌شود که منابع خونی عاری از ویروس HIV باشند.

ویروس HIV از چه راه هایی منتقل نمی شود؟

HIV از طریق بزاق، اشک، عرق، تماس‌های پوستی روزانه، ادرار و مدفوع منتقل نمی‌شود. این بیماری در طی تماس‌های معمول روزانه مانند دست دادن، بوسیدن، سرفه، عطسه، تنفس و استفاده از حمام و توالت مشترک، استفاده مشترک از استخر و سونا و استفاده از ظروف غذای مشترک منتقل نمی‌شود. حتی غذای آلوده به خون دارای ویروس HIV ایجاد بیماری نمی‌کند. زیرا اسید معده باعث تخریب این ویروس می‌شود و از بیماری‌زایی آن جلوگیری می‌کند.

حرف H در HIV مخفف Human به معنای انسانی است به این معنی که این بیماری از طریق نیش حشرات، گزش و گازگرفتگی حیواناتی مانند سگ، گربه و مار قابل انتقال به انسان نیست. ویروس HIV نمی‌تواند مدت طولانی خارج از بدن زنده بماند به همین جهت خطر انتقال این ویروس از طریق خون و مایعات بدن که خشک شده باشند یا مدت طولانی (چند روز) خارج از بدن باشند، وجود ندارد.

چه کسانی بیشتر به بیماری ایدز مبتلا می شوند؟

ویروس HIV یه صورت فرد به فرد از طریق مایعات بدن مثل (خون، مایع منی، مایعات واژینال و مقعدی، شیر مادر) منتقل می‌شود. اگر چنانچه در مواجهت با مایعات بدن فرد آلوده هستید، باید بدانید که شما در معرض خطر ابتلا به ویروس HIV هستید.

بعضی از کارهایی که در حال حاضر انجام می‌دهید، خطر ابتلا به ویروس HIV را افزایش می‌دهد، اما شما نمی‌توانید مسائلی که با آنها متولد شدید یا در گذشته رخ داده است را تغییر دهید. برخی از این موارد را معرفی کرده‌ایم:

• رابطه‌ی جنسی محافظت نشده با فرد مبتلا (با وجود شانس پایین، امکان انتقال از طریق رابطه‌ی جنسی دهانی نیز وجود دارد
• تعداد شرکای جنسی بیشتر
• استفاده از سرنگ مشترک
• خالکوبی یا سوراخ کردن گوش با وسیله‌ی آلوده
• ابزارهای پزشکی آلوده
• ابتلا به بیماری‌های مقاربتی دیگر (مثل هرپس، کلامیدیا، بیماری سفلیس، سوزاک)
• انتقال خون
• ژنتیک (بعضی از افراد ژن‌های کمتری برای مقابله با ویروس HIV دارند)

از کجا بفهمیم ایدز داریم؟ (تشخیص اچ آی وی)

مطمئن‌ترین راه برای تشخیص HIV، آزمایش ایدز است. با وجود علائمی که ممکن است ایجاد کند، نمی‌توان برای تشخیص به این علائم بسنده کرد زیرا تشخیص فقط براساس علائم قابل اعتماد نیست و از طرفی ممکن است فرد مبتلا هیچ‌کدام از علائم را نداشته‌ باشد. پس چنانچه فردی هیچ علامتی نداشته باشد، اما در معرض خطر ابتلا به ویروس  HIV باشد، برای تشخیص قطعی لازم است آزمایش دهد. در آمریکا افراد بین ۱۳ تا ۶۴ سال، حداقل یک‌ بار برای احتیاط آزمایش  HIV می‌دهند.

چه زمانی آزمایش ایدز بدهیم؟

اگر پاسخ شما به هرکدام از سوال های زیر مثبت است، لازم است آزمایش اچ آی وی دهید:

• آیا با فردی که به HIV مبتلا بوده یا از وضعیت ابتلای وی اطلاعی نداشتید، رابطه‌ی جنسی محافظت نشده داشته‌اید؟
• آیا برای تزریق دارویی از سرنگ مشترک استفاده کرده‌اید؟
• آیا به بیماری مقاربتی مبتلا هستید؟
• آیا به سل یا هپاتیت مبتلا هستید؟
• آیا با فردی که به یکی از سوالات بالا پاسخ مثبت بدهد، رابطه‌ی جنسی داشته‌اید؟
• آیا مورد تجاوز و آزار جنسی قرار گرفته‌اید؟

مراکز آزمایش ایدز را از کجا پیدا کنیم؟

در این صفحه می‌توانید لیست مراکزی را که آزمایش ایدز انجام می‌دهند را در شهر های مختلف، به همراه آدرس و شماره تماس پیدا کنید:

• آزمایشگاه های ایدز تهران
• آزمایشگاه های ایدز شیراز
• آزمایشگاه های ایدز کرج
• آزمایشگاه‌ های ایدز مشهد 

درمان ایدز چیست؟ آیا اچ ای وی درمان دارد؟

در حال حاضر هیچ درمانی برای بیماری اچ آی وی وجود ندارد، اما درمان‌هایی هست که می‌‌تواند سطح ویروس را کنترل کرده و به حفظ سیستم ایمنی شما کمک کند. برخی داروها در عملکرد پروتئین‌هایی که ویروس برای تکثیر به آنها نیاز دارد، تداخل ایجاد می‌کنند. بقیه داروها از ورود ویروس یا وارد کردن مواد ژنتیکیش به درون سلول‌‌های ایمنی بدن جلوگیری می‌‌کنند. همه افراد مبتلا به اچ آی وی باید سریعا درمان را شروع کنند. این داروها، درمان ضد ویروسی نامیده می‌‌شوند. پزشک عفونی شما می‌تواند بگوید که کدام ترکیب از داروها برای شما بهترین است.

رعایت مداوم درمان‌های ضد ویروسی و نکات درمانی می‌توان پیشرفت HIV را در بدن متوقف کرد. علاوه بر درمان ضد ویروسی افراد مبتلا به HIV اغلب به مشاوره و پشتیبانی روانی و اجتماعی نیاز دارند.

برای کنترل بیماری ایدز، تا دیر نشده کلیک کن!

دکتر ایدز

مراحل بیماری ایدز یا نقص ایمنی اکتسابی کدامند؟ (انواع ایدز)

بیماری ایدز در چند مرحله مختلف پیشرفت می‌کند که عبارتند از:

۱. مرحله حاد یا اولیه عفونت HIV (زمان بروز اولین علایم ایدز)

بیشتر افراد مبتلا زمان دقیق ابتلا را نمی‌دانند، اما زمان کوتاهی پس از آن ممکن است علائم بروز کند. در طی ۲ تا ۶ هفته پس از ورود ویروس HIV به بدن، سیستم ایمنی بدن به مقابله با ویروس می‌پردازد. این مرحله را مرحله‌ی اول عفونت با HIV می‌دانند. علائم این مرحله مشابه با بقیه‌ی بیماری‌های ویروسی است. علائم این دوره غالبا مشابه علائم آنفولانزا هستند:

• سردرد
• اسهال
• حالت تهوع و استفراغ
• خستگی
• درد عضلانی
• گلو درد
• تورم گره‌های لنفی
• تب
• دانه‌های پوستی

این علائم عموما ۱ یا ۲ هفته ظاهر می‌شود و پس از آن از بین می‌رود. به‌خاطر داشته باشید اگر این علائم را داشتید، بدین معنا نیست که شما مبتلا به HIV هستید. بیماری‌های مختلفی وجود دارند که ممکن است این علائم در آن‌ها بروز کند. اگر فکر می‌کنید به ویروس HIV مبتلا شده‌اید برای اطمینان با پزشک مشورت کنید یا آزمایش دهید. در این مرحله اگر اقدام سریع انجام شود می‌توان از ابتلا به HIV جلوگیری کرد. برای مثال چنانچه شخصی با فرد مبتلا به ویروس HIV رابطه‌ی جنسی محافظت نشده داشته باشد، اگر تا ۷۲ ساعت پس از آن به پزشک مراجعه کند، داروهایی دریافت می‌کند که مانع ابتلای شخص به ویروس HIV می‌شود. هرچند این داروها عوارض ناخوشایندی دارند.

۲. مرحله دوم یا عفونت مزمن HIV

پس از طی مرحله‌ی اول، علائم شبه آنفولانزا از بین می‌روند. دوره‌ای شروع می‌شود که شخص مبتلا هیچ نشانه‌ای ندارد، درنتیجه متوجه این بیماری نمی‌شود و ویروس HIV را به بقیه منتقل منتقل می‌کند. پزشکان این دوره را دوره‌ی پنهان یا کمون بیماری می‌نامند، که ممکن است حتی تا ۱۰ سال طول بکشد. در طول این مرحله افرادی که متوجه ابتلای خود به ویروس HIV نشده‌اند و درمانی را شروع نکردند. ویروس HIV، سیستم ایمنی این افراد را تضعیف می‌کند و نوع CD4 سلول‌های T را از بین می‌برد.

پزشک می‌تواند با آزمایش خون تعداد این سلول‌ها را در خون شما مشخص کند. تعداد طبیعی این سلول‌ها ۴۵۰ تا ۱۴۰۰ در هر میکرولیتر است. چنانچه این شاخص در خون فرد مبتلا کمتر بود، شخص مستعد ابتلا به سایر بیماری‌های عفونی است. خوشبختانه ترکیب داروها سیستم ایمنی را بازسازی می‌کند و در مقابله با ویروسHIV، از گسترش آن جلوگیری  می‌کند. همچنین سبک زندگی سالم به بیمار کمک می‌کند تا عفونت با HIV بیشتر پیشرفت نکند.

۳. مرحله سوم یا ایدز

ایدز مرحله‌ی پیشرفته‌ی عفونت با ویروس HIV است. معمولا زمانی رخ می‌دهد که تعداد CD4 T-Cellها به کمتر از ۲۰۰ برسد، یا با بیماری‌هایی مثل کاپوسی سارکوما (kaposi sarcoma) که نوعی سرطان پوست یا نموسیتیس نمونیا که نوعی بیماری ریوی است، تشخیص داده شود. اگر بیمار در مراحل ابتدایی متوجه ابتلا به عفونت با ویروس HIV نشده باشد، بعد از برخورد با علائم زیر ممکن است نتیجه بگیرد که به ویروس HIV مبتلا شده است:

• خستگی مفرط
• تورم گره‌های لنفی گردن یا کشاله‌های ران
• تبی که بیش از ۱۰ روز طول بکشد.
• عرق شبانه
• کاهش وزن بدون دلیل و ناخواسته
• آشکارشدن لکه‌هایی پوستی که از بین نمی‌روند
• نفس کم اوردن
• اسهال شدید و طولانی
• عفونت هاای قارچی در دهان، گلو، یا ناحیه‌ی تناسلی
• کبودی یا خونریزی بدون علت

لازم است بدانید که بروز این علائم لزوما به معنای ابتلا به ویروس HIV نیست و ممکن است علائم بیماری‌های دیگری باشد. لذا انجام آزمایش راه حل اطمینان‌بخش است. همچنین بیمار مبتلا به ایدز اگر هیچ درمانی دریافت نکند، می‌تواند تا ۳ سال زندگی کند. اما اگر به عفونت خطرناکی مبتلا شود، ممکن است حتی کمتر از ۳ سال زندگی کند. با وجود درمان‌های جدید، فرد مبتلا می‌تواند طول عمری مشابه افراد دیگر داشته باشد.

بیماری ایدز چه خطراتی دارد؟ آیا عوارض این بیماری کشنده است؟

این بیماری عوارض بسیاری دارد. تاکید برای درمان و کنترل زودهنگام به منظور پیشگیری از همین بیماری‌ها و مشکلات است:

• عفونت‌های فرصت‌طلب:
  • پنومونی پنوموسیستیس
  • توبرکلوز (سل)
  • عفونت‌های قارچی مانند کاندیدیازیس
• سرطان‌های مرتبط با ایدز:
  • سارکوم کاپوزی
  • لنفوم غیرهوچکین
  • سرطان دهانه رحم
• مشکلات عصبی و شناختی:
  • دمانس ناشی از ایدز
  • نوروپاتی محیطی
  • اختلالات خلقی و اضطراب
• آسیب‌های گوارشی:
  • اسهال مزمن
  • کاشکسی (تحلیل بدن)
  • عفونت‌های معده و روده
• تضعیف سیستم ایمنی:
  • کاهش سلول‌های CD4
  • آسیب‌پذیری در برابر عفونت‌ها
  • تأخیر در بهبودی از بیماری‌ها
• خطر انتقال به دیگران:
  • انتقال از طریق روابط جنسی
  • انتقال خون آلوده
  • انتقال از مادر به نوزاد
• مشکلات روانشناختی و اجتماعی:
  • انزوا و تبعیض اجتماعی
  • افسردگی و اضطراب
  • مشکلات مربوط به استخدام و کار
• مقاومت در برابر درمان‌های دارویی:
  • مقاومت ویروسی در برابر داروهای ضد HIV
  • کاهش اثربخشی درمان‌ها
  • نیاز به تغییر مداوم رژیم دارویی

چگونه از ابتلا به بیماری ایدز پیشگیری کنیم؟

در سال‌های اخیر، دلیل اصلی شیوع و ابتلا به بیماری ایدز از استفاده از سرنگ مشترک به انتقال مقاربتی تغییر کرده است که این تغییر ناخواسته جوانان و نوجوانان را تحت الشعاع قرار می‌دهد؛ به گونه‌ای که در حال حاضر عمده بیمارانی که اخیرا در ایران مبتلا شده‌‌اند از راه مقاربت جنسی دچار این بیماری شده‌اند. استفاده از کاندوم می‌تواند به محافظت در برابر ایدز و بسیاری از بیماری‌های مقاربتی دیگر کمک کند. موارد دیگر که به پیشگیری از این بیماری کمک می‌کند را آورده‌ایم:

• عدم استفاده از سرنگ مشترک
• عدم به اشتراک گذاری سوزن‌های آلوده به ویروس HIV
• استفاده از کاندوم
• ختنه کردن
• انجام تست‌های آزمایشگاهی تشخیص HIV در افراد پرخطر
• استفاده از وسایل بهداشتی فردی
• وسایل محافظت فردی در واحدهای بهداشتی
• استفاده از داروهای ضد ویروسی پس از قرارگیری در معرض ویروس
• غربالگری مادران باردار

یکی از آزمایش‌های روتین بارداری، غربالگری از نظر ابتلا به بیماری ایدز است. اگرچه احتمال انتقال این بیمار از مادر به نوزاد در زمان بارداری، زایمان و شیردهی به میزان 25 درصد وجود دارد؛ ولی با مصرف داروهای ضد ویروسی و انجام مراقبت‌های زمان بارداری، آلودگی جنین به ویروس HIV و مراقبت‌های پس از زایمان، آلودگی نوزاد به ویروس HIV در حین شیردهی، به کمتر از 2 درصد کاهش یافته است و امکان تولد نوزاد سالم از مادر HIV مثبت وجود دارد.

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

هرچند که بهترین راه حفظ وسایل و حریم شخصی و عدم اعتیاد به مواد تزریقی است اما در بسیاری از موارد بیماران ناخواسته به این بیماری مبتلا می‌شوند. به همین دلیل افزایش آگاهی عمومی نسبت به تفاوت بیماری HIV و ایدز یک وظیفه است که باید در دسترس عموم قرار بگیرد. اگر شما هم در این رابطه نظری دارید آن را با ما در قسمت نظرات به اشتراک بگذارید.

بیماری ایدز در دسته‌ی بیماری‌های عفونی قرار می‌گیرد. اگر علائم مشکوک به اچ آی وی را تجربه می‌کنید یا با فرد مشکوکی رابطه‌ی جنسی ناایمن داشته‌اید، لازم است هرچه سریع‌تر با دکتر عفونی یا دکتر داخلی به صورت حضوری یا دکتر عفونی آنلاین و دکتر داخلی آنلاین مشورت کنید. دکتر عفونی در صورت تشخیص، آزمایش‌های ایدز مناسب را برای شما تجویز می‌کند و در پروسه تشخیص و درمان در کنار شماست.

دکترتو مراقب سلامت شماست!