علائم ایدز، راه های تشخیص آن و تفاوت HIV و ایدز

تفاوت ایدز و HIV دکترتو
میدونی به چه دکتری مراجعه کنی؟

HIV چیست؟

HIV یا ویروس نقص ایمنی انسان، ویروسی است که در خون انسان، مایعات جنسی و شیر مادر زندگی می‌ کند. این ویروس سیستم ایمنی بدن شما را تضعیف می‌ کند، بنابراین بدن شما در مبارزه با میکروب‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و سایر مهاجمان سختی های زیادی تجربه خواهد کرد. برخی گروه ها در هر جامعه ای بیشتر در معرض خطر ابتلا به  HIV هستند. این بیماری عمدتا از طریق تماس جنسی محافظت نشده و استفاده از سرنگ مشترک منتشر می‌ شود.

تاریخ کشف بیماری اچ آی وی (HIV: Human Immunodeficiency Virus) به سال ۱۹۸۱ برمی‌گردد. پس از آن تاریخ، جهان درگیر پاندمی (همه گیری) HIV شد و مقابله با این بیماری به یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌های بهداشتی و پزشکی در سطح جهانی تبدیل شد.

در حال حاضر هیچ درمان موثری برای HIV وجود ندارد. و وقتی فرد به HIV مبتلا شود، تا آخر عمر این ویروس را همراه خود خواهد داشت. اما با مراقبت های پزشکی خوب، تا حد زیادی می توان این بیماری را کنترل کرد. با یک درمان موثر، افراد مبتلا به HIV می توانند تا مدتها زنده بمانند، زندگی سالمی داشته باشند و از اطرافیانشان محافظت کنند. افرادی که HIV مثبت هستند می توانند با درمان به زندگی نرمال و طبیعی پرداخت.

آمار بیماری HIV و ایدز در جهان و ایران

به گزارش برنامه مشترک ملل متحد در زمینه ایدز (UNAIDS) تا آخر سال ۲۰۱۹، ۳۸ میلیون نفر در جهان مبتلا به HIV هستند. به طور کلی ۷۵.۷ میلیون نفر از زمان آغاز همه گیری HIV در جهان به این بیماری مبتلا شده اند. و از این تعداد ۳۲.۷ میلیون نفر در اثر این بیماری جان خود را از دست داده اند. البته این آمار مربوط به موارد شناخته شده است. تنها حدود ۸۱% از افراد مبتلا به HIV از بیمار خود آگاه هستند. یعنی حدود ۷.۱ میلیون نفر از وضعیت ابتلای خود به HIV آگاهی ندارند.

طبق آمارها تا انتهای سال ۲۰۱۹ ۱.۷ میلیون مورد جدید ابتلا به HIV در جهان وجود داشته است. که متاسفانه ۹۷% از این آمار مربوط به منطقه خاورمیانه و آفریقای شمالی است.

در ایران تا آخر شهریور ۹۹ تعداد ۲۲ هزار و ۴۶۰ نفر مبتلای زنده به HIV ثبت شده است. از این تعداد حدود ۱۶۰۰۰ نفر تحت نظارت و درمان هستند. اما متاسفانه آمار واقعی تعداد مبتلایان در ایران بسیار بالاتر است. تخمین زده می شود که حدود ۶۰،۰۰۰ نفر در حال حاضر در ایران به HIV مبتلا هستند. یعنی حدود ۶۵% از مبتلایان به HIV در ایران از بیماری خود بی اطلاع هستند و یا در آمار ثبت نشده اند. قسمت زیادی از این درصد تاسف بار به خاطر بار فرهنگی بدی است که هنور در مورد بیماری HIV در کشورمان وجود دارد. با اگاه سازی هر چه بیشتر در مورد این بیماری با قوت بیشتری می توان با HIV مبارزه کرد.

نحوه پراکندگی ابتلا به ایدز در سراسر جهان

جنوب صحرای آفریقا(جنوبی ترین قسمت صحرای آفریقا) بیشترین آمار بیماران مبتلا را دارد. طبق آمار سازمان بهداشت جهانی بیش از ۳\۱ از مردم آفریقا مبتلا به ایدز هستند. تعداد بیماران مبتلا به ایدز در اروپای شرقی و آسیا به خاطر مصرف داروهای تزریقی در حال افزایش می‌باشد. HIV_1 و  HIV_2 دو مدل عمده ی ویروس HIVهستند. که HIV_1 رایج ترین مدل ممکن است. جالب است بدانیدHIV_2 غالبا در غرب آفریقا یافت می‌شود، با این وجود ممکن است در بقیه‌ی قسمت ها نیز یافت شود. تست HIV نسبت به هر دو مدل ویروس حساسیت دارد.

مبارزه با HIV
مبارزه با HIV

داشتن HIV به معنای ایدز است؟ 

HIV و ایدز کلماتی هستند که برای همگان به درستی معنا نشده‌اند و بین معنای این دو واژه سردرگمی وجود دارد. عموم مردم و پزشکان تمایل به استفاده از HIV و ایدز به جای یکدیگر دارند. اما ایدز و  HIV با هم تفاوت دارند.

ویروس نقص ایمنی انسان (HIV) ویروسی است که سلول های ایمنی CD4 بدن را تخریب می کند. و در نتیجه تخریب و از بین رفتن این سلول ها و افت ایمنی، بدن در برابر آسیب ها و عفونت ها آسیب پذیر می شود. اما با داشتن مراقبت های پزشکی مناسب، فرد مبتلا به HIV می تواند سال ها یا دهه ها بدون پیشروی HIV به ایدز زندگی کند. این دو اصطلاح با هم تفاوت دارند، هرچند در دید عموم به یک معنا استفاده می شوند. ایدز (سندرم نقص ایمنی اکتسابی) در واقع به سندرم مراحل نهایی بیماری HIV اشاره دارد. در مرحله ایدز که در واقع سومین و اخرین مرحله پیشروی بیماری HIV است سیستم ایمنی فرد بسیار ضعیف می شود. و بدن در برابر عفونت ها و بیماری های مخالف به شدت آسیب پذیر است. یعنی فرد می تواند HIV داشته باشد ولی ایدز نداشته باشد.

مراحل مختلف اچ آی وی

اولین تفاوت بین HIV و ایدز در مراحل عفونت است. عفونت HIV در سه مرحله اتفاق می‌افتد. بدون درمان مناسب، به مرور زمان بیماری وخیم‌تر می‌شود و در نهایت بر سیستم ایمنی بدن غلبه می‌کند. علائم بیمار به مرحله‌ی عفونت بستگی دارد.

مرحله‌ی اول (عفونت حاد HIV)

بیشتر افراد مبتلا زمان دقیق ابتلا را نمی‌دانند، اما زمان کوتاهی پس از آن ممکن است علائم بروز کند. معمولا ۲ تا ۶ هفته پس از آلودگی به ویروس فرد علامتی ندارد و از بیماری خود نیز آگاه نمی‌باشد.  ولی بدن در حال مبارزه با ویروس بیگانه است و فرد در دوره‌ی کمون یا دوره‌ی پنجره قرار دارد. به این مرحله سندرم حاد ویروسی یا عفونت اولیه‌ی HIV گفته می‌شود. در این مرحله آزمایشات تشخیص HIV منفی می‌شوند و جهت اطمینان و کشف ابتلا به بیماری، باید ۶ ماه بعد آزمایشات تکرار شوند. علائم این مرحله می‌تواند شامل سردرد، خستگی، درد عضلانی، گلو درد و تورم غدد لنفاوی باشد که گاهی با آنفولانزا اشتباه گرفته می‌شود. انجام هرچه سریع‌تر آزمایش‌های تشخیصی در این مرحله بسیار مهم است زیرا میزان ویروس HIV در خون و مایعات بدن بسیار زیاد است و بسیار مسری و قابل انتقال به دیگران می‌باشد. شروع هر چه سریع‌تر درمان به تقویت سیستم ایمنی بدن و سهولت در بهبود علائم نیز کمک می‌کند.

به‌خاطر داشته باشید اگر این علائم را داشتید، بدین معنا نیست که شما مبتلا به HIV هستید. بیماری‌های مختلفی وجود دارند که ممکن است این علائم در آن‌ها بروز کند. اگر فکر می‌کنید به ویروس HIV مبتلا شده‌اید برای اطمینان با پزشک عفونی مشورت کنید و یا آزمایش دهید. در این مرحله اگر اقدام سریع انجام شود می‌توان از ابتلا به HIV جلوگیری کرد. برای مثال چنانچه شخصی با فرد مبتلا به ویروس HIV رابطه‌ی جنسی محافظت نشده داشته باشد، اگر تا ۷۲ ساعت پس از آن به پزشک مراجعه کند، داروهایی دریافت می‌کند که مانع ابتلای شخص به ویروس HIV می‌شود. هرچند این داروها عوارض ناخوشایندی دارند.

مرحله‌ی دوم (عفونت مزمن HIV)

بعد از اینکه سیستم ایمنی بدن در نبرد با ویروس HIV شکست خورد، علائم شبه آنفولانزا از بین می‌روند اما اتفاقات زیادی در بدن رخ می‌دهد. این دوره‌ی به نام دوره‌ی بدون علامت یا عفونت مزمن HIV نامیده می‌شود. در بدن نوعی گلبول سفید به نام سلول‌های CD4 پاسخ سیستم ایمنی بدن را تنظیم می‌کنند، تعداد سلول‌های CD4 در افراد سالم بین ۵۰۰ تا ۱۶۰۰ در هر میلی متر مکعب خون است. چنانچه این شاخص در خون فرد مبتلا کمتر بود، شخص مستعد ابتلا به سایر بیماری‌های عفونی می‌باشد. خوشبختانه ترکیب داروها سیستم ایمنی را بازسازی می‌کند و در مقابله با ویروسHIV، از گسترش آن جلوگیری  می‌کند. همچنین سبک زندگی سالم به بیمار کمک می‌کند تا عفونت با HIV بیشتر پیشرفت نکند.

در این مرحله، HIV سلول‌های CD4 را از بین می‌برد و سیستم ایمنی بدن ضعیف می‌شود.  فرد ویروس HIV را به بقیه منتقل می‌کند. پزشکان این دوره را دوره‌ی پنهان یا کمون بیماری می‌نامند، که ممکن است حتی تا ۱۰ سال طول بکشد.

مرحله‌ی سوم (ایدز)

در واقع ایدز مرحله‌ی پیشرفته‌ی عفونت HIV است. ایدز معمولاً به مرحله‌ای از بیماری HIV گفته می‌شود که تعداد سلول‌های CD4 (سلول‌های ایمنی بدن) به زیر ۲۰۰ می‌رسد یا با بیماری‌هایی مثل کاپوسی سارکوما (kaposi sarcoma) که نوعی سرطان پوست است و یا نموسیتیس نمونیا که نوعی بیماری ریوی می‌باشد، تشخیص داده می شود. سیستم ایمنی بدن به شدت آسیب پذیر می‌شود. اگر بیمار در مراحل ابتدایی متوجه ابتلا به عفونت با ویروس HIV نشده باشد، بعد از برخورد با علائم زیر ممکن است نتیجه بگیرد که به ویروس HIV مبتلا شده است.

  • خستگی مفرط
  • تورم گره‌های لنفی گردن یا کشاله‌های ران
  • تبی که بیش از ۱۰ روز طول بکشد.
  • عرق شبانه
  • کاهش وزن بدون دلیل و ناخواسته
  • آشکارشدن لکه‌هایی پوستی که از بین نمی‌روند.
  • نفس کم آوردن
  • اسهال شدید و طولانی
  • عفونت هاای قارچی در دهان، گلو، یا ناحیه‌ی تناسلی
  • کبودی یا خونریزی بدون علت.

لازم است بدانید که بروز این علائم لزوما به معنای ابتلا به ویروس HIV نیست و ممکن است علائم بیماری‌های دیگری باشد. لذا انجام آزمایش ایدز راه حل اطمینان‌بخش می‌باشد. همچنین بیمار مبتلا به ایدز اگر هیچ درمانی دریافت نکند، می‌تواند تا ۳ سال زندگی کند. اما اگر به عفونت خطرناکی مبتلا شود، ممکن است حتی کمتر از ۳ سال زندگی کند. اما با وجود درمان‌های جدید فرد میتلا می‌تواند طول عمری مشابه افراد دیگر داشته باشد.

چه مدت طول می‌کشد تا HIV به سمت ایدز پیشرفت کند؟ 

عفونت HIV لزوما به سمت ایدز پیشرفت نمی‌کندبلکه تفاوت هایی بین ایدز و HIV وجود دارد. پیشرفت عفونت HIV به عوامل زیادی از جمله سن، سلامت عمومی، ژنتیک، وجود سایر عفونت‌ها و مراقبت‌های بهداشتی بستگی دارد. تا قبل از عرضه‌ی داروهای اچ ای وی، دانشمندان تصور می‌کردند نیمی از مبتلایان به HIV طی ۱۰ تا ۱۵ سال پس از آلودگی، به ایدز مبتلا می‌شوند. اما با کشف داروهای فعلی و پیشرفت روش‌های درمان چشم انداز افراد مبتلا به HIV به طرز چشمگیری تغییر کرد؛ به طوری که اگر در ابتدای عفونت داروهای ضد HIV شروع شوند و بیماران به روش‌های درمانی پایبند باشند، ممکن است هرگز دچار بیماری‌های مرتبط با HIV نشوند و سال‌ها بدون داشتن ایدز یک زندگی تقریبا عادی داشته باشند. داروهای ضد ویروسی می‌توانند با کند یا متوقف کردن اثر ویروس، پیشرفت آن را به حداقل برساند.

علامت-اولیه-ایدز
علامت اولیه ایدز

علایم HIV و ایدز

علائم اچ آی وی و ایدز بسته به مرحله عفونت، متفاوت است. اگر فردی هستید که احتنال ابتلا از راه های رایج انتقال HIV برای شما وجود دارد، شناخت این علائم می تواند مفید باشد.

علائم عفونت اولیه (حاد) HIV

برخی افراد مبتلا به ویروس اچ آی وی در طی دو یا چهار هفته پس از ورود ویروس به بدن دچار یک بیماری شبه آنفلوآنزا می شوند. این بیماری که به عنوان بیماری ایدز اولیه (حاد) شناخته می‌شود ممکن است چند هفته طول بکشد. علایم و نشانه های این مرحله از اچ آی وی عبارت است از:

  • تب
  • سردرد
  • درد عضلانی و درد مفاصل
  • راش پوستی
  • گلو درد آلود و زخم‌های دردناک دهانی
  • تورم غدد لنفاوی به طور عمده در گردن
  • اسهال
  • کاهش وزن
  • سرفه
  • عرق شبانه

این علائم می توانند آنقدر ملایم باشند که حتی شما متوجه آنها نشوید. اما مقدار ویروس در جریان خون شما (بار ویروسی) در این زمان بسیار بالا است. در نتیجه عفونت در طی عفونت اولیه راحت تر از مرحله بعد عفونت پخش می شود.

علائم مرحله عفونت نهفته بالینی (اچ آی وی مزمن)

در این مرحله از عفونت، HIV هنوز هم در بدن و در سلول‌های خونی سفید وجود دارد. با این حال، بسیاری از افراد ممکن است در این زمان هیچ گونه عارضه یا عفونتی نداشته باشند. اگر شما درمان ضد آنتی رتروویرال (ART) را دریافت نکرده باشید، این مرحله می‌ تواند سال‌ ها طول بکشد.

وقتی ویروس به تکثیر و تخریب سلول‌ های ایمنی بدن ادامه می دهد، ممکن است عفونت‌ های خفیف یا علایم مزمن یا علائم بیماری در فرد مبتلا دیده شود. علائمی مانند:

  • تب
  • خستگی
  • تورم غدد لنفاوی – که اغلب یکی از اولین نشانه‌های عفونت HIV است
  • اسهال
  • کاهش وزن
  • عفونت قارچی دهانی (برفک)
  • زونا (تبخال تناسلی)
  • ذات‌ الریه

علائم ایدز

به لطف درمان‌ های ضد ویروسی بهتر، امروزه بیماری اغلب افراد مبتلا به اچ آی وی به سمت ایدز پیشروی نمی‌ کند. HIV که درمان نشود، حدود ۸ تا ۱۰ سال بعد به ایدز تبدیل می‌ شود.

زمانی که ایدز ایجاد می‌ دهد، سیستم ایمنی شما به شدت آسیب‌ دیده است. در این حال فرد دچار عفونت ها و یا سرطان هایی می شود که عموما افراد با سیستم ایمنی سالم به آن مبتلا نمی شوند.

نشانه‌ها و علائم برخی از این عفونت‌ها می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

    • عرق ریزی
    • تب و لرز
    • تب عود کننده
    • اسهال مزمن
    • غدد لنفاوی متورم
    • نقاط سفید پایدار و یا ضایعات غیر معمول بر روی زبان با داخل دهان
    • خستگی مداوم بدون دلیل
    • ضعف
    • کاهش وزن
    • راش پوستی
علائم ایدز
علائم ایدز

علائم و نشانه‌های ایدز چیست؟

چرا احساس بیماری داریم؟

فرد مبتلا به HIV ممکن است علائمی داشته باشد که قبل از آن هیچ‌گاه تجربه نکرده است. از بروز این علائم دلایلی دارد. مثلا احتمال دارد بیماری فرد تحت کنترل نباشد یا تحت درمان ضدرترو ویروسی (ART،Anti retrovirus therapy) نباشد، یا درمان به‌ درستی صورت نپذیرد، یا این داروها برای بیمار موثر نباشد. زمانی که ویروس HIV به‌ صورت غیر قابل کترل رشد می‌کند، تعداد ویروس در خون افزایش می‌یابد و سیستم ایمنی بدن را تضعیف می‌کند. درنتیجه سلول‌های CD4 را ازبین می‌برد، که در اینصورت دفاع بدن در برابر عفونت‌های رایج و بیماری‌های دیگر که بدن به‌صورت طبیعی با آن‌ها مقابله می‌کند، دشوار می‌شود. بیمار در صورت تجربه‌ی علائم جدید باید با پزشک عفونی  صحبت کند. در ادامه به بحث درباره‌ی علائم بیماری می‌پردازیم.

کاهش وزن در بیماری ایدز:

کاهش وزن بدون برنامه یا رژیم غذایی نشانه‌ی واضحی از پیشرفت ویروس HIV می‌باشد. HIV درمان نشده می‌تواند موجب کاهش وزن شود، به‌علاوه ممکن است در زمان بیماری اشتهای فرد نیز کاهش یابد. اگر کاهش وزن بیش از ۱۰% باشد،این کاهش وزن را سندروم wasting می‌نامند. همچنین ممکن است اسهال، ضعف، تب به مدت حدودا ۱ماه داشته بروز کند. این علائم بیشتر در افرادی که در مرحله‌ی پیشرفته‌ی بیماری قرار دارند، رخ می‌دهد. در این مرحله جبران وزن از دست رفته اهمیت دارد. در همین راستا نکاتی را در ادامه مطرح می‌کنیم. مشاور تغذیه می‌تواند درباره‌ی رژیم غذایی و کالری‌های مورد نیاز به بیمار کمک کند. و برای این بیماران رژیم های پرپروتئین توصیه می‌شود. همچنین لازم است بیمار ماهیچه‌های خود را با انجام ورزش های استقامتی تقویت کند. اگر بیمار دچار اسهال می‌باشد یا اشتهای خود را از دست داده است و این موارد ناشی از عفونت است، باید ابتدا عفونت درمان شود.

مشکلات پوستی در بیماری ایدز:

مشکلات پوستی معمولی که برای افراد با نقص سیستم ایمنی اکتسابی ناشی از ویروس HIV رخ می‌دهد، غالبا خشکی و خارش می‌باشد. همچنین بیماری‌های عفونی پوستی مثل زرد زخم و عفونت‌های قارچی نیز ممکن است بروز کند. درمان این علائم کرم‌های ضد قارچ یا آنتی باکتریال، استروئیدها و آنتی هیستامین‌ها و مرطوب کننده‌ها می‌باشد.

یکی از بیماری‌های دیگر پوستی عفونت مولوسکوم (Molluscum contagiosum) است. این بیماری ناشی از یک عفونت ویروسی می‌باشد و می‌تواند موجب پیدایش دانه‌های قرمز رنگی روی پوست شود. این ویروس در افرادی که به ویروس HIV مبتلا هستند، رشد غیر قابل کنترلی دارد، لذا باید برای درمان به متخصص پوست مراجعه شود.

از جمله مشکلات پوستی دیگری که ممکن است فرد بیمار را درگیر کند، دانه‌های تاول دردناک است. ویروس آبله مرغان، همان ویروسی است که موجب زونا می‌شود. معمولا افراد در سن بالای ۶۰ به زونا مبتلا می‌شوند، اما افراد مبتلا به ویروس HIV در سنین جوانی نیز ممکن است مبتلا شوند. بنابر این هرگاه بیمار احساس کرد به زونا مبتلا شده است برای درمان لازم است از داروهای ضد ویروسی استفاده شود. درمان‌های دیگری مثل مسکن‌ها، لوسیون کالامین و یا کمپرس یخ برای برطرف کردن علائم دیگر زونا استفاده می‌شود.

تبِ ایدز:

تب اغلب زمانی اتفاق می‌افتد که بدن در حال مبارزه با یک عفونت باشد. پزشک برای یافتن منشا آن تست‌هایی انجام می‌دهد تا درمانی متناسب با علت تب انتخاب کند. برای پایین آوردن تب از قرص استامینوفن یا ایبوپروفن و کمپرس یخ استفاده می‌شود.

سرفه ی ایدز:

سرفه‌ همیشه نشانه‌ی بیماری خطرناکی نیست، اما اگر هفته‌ها طول کشد می‌تواند علامتی از یک بیماری خطرناک باشد. افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند بیشتر مستعد ابتلا به بیماری سل هستند. اگر در حین سرفه، خلط داشته باشید یا همراه با سرفه علائمی نظیر درد قفسه‌ی سینه، تب و کاهش وزن داشته باشید، این ممکن است نشان دهنده‌ی بیماری سل باشد. که برای درمان سل لازم است ماه‌ها آنتی‌بیوتیک مصرف شود. افرادی که CD4 پایین دارند بیشتر مستعد ابتلا به عفونت‌های ریه (نموسیتیس نمونیا) می‌باشند. این عفونت می‌تواند علائمی مانند سرفه‌ی خشک، تنگی نفس و یا ضعف و خستگی داشته باشد.

تفاوت ایدز و HIV دکترتو

ویروس HIV چگونه منتقل می‌شود؟

ویروس HIV یا ویروس نقص ایمنی انسانی (Human Immunodeficiency Virus)، به سیستم ایمنی بدن حمله می‌کند. این ویروس مسری و قابل انتقال به دیگران است و از طریق مایعات خاص بدن فرد آلوده مانند خون، مایع منی، ترشحات دستگاه تناسلی زنان و گاهی در زمان شیردهی و زایمان، منتقل می‌شود. برای انتقال ویروس، مایعات آلوده حاوی ویروس باید با غشاهای مخاطی (مانند واژن، آلت تناسلی مرد، روده یا دهان) یا بریدگی، زخم و پوست آسیب دیده تماس برقرار کنند یا مستقیما وارد جریان خون شوند. شایع‌ترین راه انتقال HIV، رابطه‌ی جنسی محافظت نشده با فرد آلوده (واژینال، مقعدی و دهانی در صورت وجود زخم در دهان)، استفاده مشترک از سرنگ‌‌های آلوده و فرآورده‌های خونی است. ابتلا به بیماری‌های مقاربتی شانس ابتلا به اچ ای وی و ایدز را افزایش می‌دهد. اگرچه ویروس از طریق خون آلوده منتقل می‌شود ولی قبل از تزریق فرآورده‌های خونی، انجام آزمایشات دقیق توسط سازمان انتقال خون باعث می‌شود که منابع خونی عاری از ویروس HIV باشند.

HIV از طریق مایعات خاص بدن فرد آلوده مانند خون، مایع منی، ترشحات دستگاه تناسلی زنان و گاهی در زمان شیردهی و زایمان، منتقل می‌شود.

ویروس HIV از چه راه‌هایی منتقل نمی‌شود؟

HIV از طریق بزاق، اشک، عرق، تماس‌های پوستی روزانه، ادرار و مدفوع منتقل نمی‌شود. این بیماری در طی تماس‌های معمول روزانه مانند دست دادن، بوسیدن، سرفه، عطسه، تنفس و استفاده از حمام و توالت مشترک، استفاده مشترک از استخر و سونا و استفاده از ظروف غذای مشترک منتقل نمی‌شود. حتی غذای آلوده به خون دارای ویروس HIV ایجاد بیماری نمی‌کند. زیرا اسید معده باعث تخریب این ویروس می‌شود و از بیماری‌زایی آن جلوگیری می‌کند. حرف H در HIV مخفف Human به معنای انسانی است به این معنی که این بیماری از طریق نیش حشرات، گزش و گازگرفتگی حیواناتی مانند سگ، گربه و مار قابل انتقال به انسان نمی‌باشد. ویروس HIV نمی‌تواند مدت طولانی خارج از بدن زنده بماند به همین جهت خطر انتقال این ویروس از طریق خون و مایعات بدن که خشک شده باشند یا مدت طولانی (چند روز) خارج از بدن باشند، وجود ندارد.

HIV از طریق بزاق، اشک، عرق، تماس‌های پوستی روزانه، ادرار و مدفوع منتقل نمی‌شود. 

چگونه خطر انتقال ویروس HIV را کاهش دهیم؟

با رعایت موارد زیر، خطر انتقال ویروس HIV به شدت کم خواهد شد:

عدم استفاده از سرنگ مشترک

عدم به اشتراک گذاری سوزن‌های آلوده به ویروس HIV، باعث در امان ماندن از ابتلا به HIV و ایدز می‌شود.

استفاده از کاندوم

در سال‌های اخیر، دلیل اصلی شیوع و ابتلا به بیماری ایدز از استفاده از سرنگ مشترک به انتقال مقاربتی تغییر کرده است که این تغییر ناخواسته جوانان و نوجوانان را تحت الشعاع قرار می‌دهد؛ به گونه‌ای که در حال حاضر عمده بیمارانی که اخیرا در ایران مبتلا شده‌‌اند از راه مقاربت جنسی دچار این بیماری شده‌اند. استفاده از کاندوم می‌تواند به محافظت در برابر ایدز و بسیاری از بیماری‌های مقاربتی دیگر کمک کند. 

ختنه کردن

ختنه کردن خطر انتقال جنسی اچ ای وی از زن به مرد را تا حدود ۶۰ درصد کاهش می‌دهد. ختنه کردن همچنین خطر ابتلا به سایر عفونت‌های مقاربتی را نیز کاهش می‌دهد.

انجام تست‌های آزمایشگاهی تشخیص HIV در افراد پرخطر

افراد دارای شرکای جنسی متعدد و افرادی که در معرض سوزن‌های تزریقی آلوده به ویروس قرار دارند، افراد پرخطر تلقی می‌شوند. خوشبختانه در ایران تست‌های تشخیص HIV و ایدز به صورت کاملا رایگان در مراکز مراقبت‌های رفتاری انجام می‌شوند و هویت فرد آزمایش‌دهنده کاملا حفظ می‌شود. به صورتی که هر مراجعه کننده تنها با یک کد شناخته می‌شود و از آوردن نام و سایر اطلاعات فرد خودداری می‌شود. لیست مراکز آزمایش ایدز تایید شده توسط وزارت بهداشت قابل دسترسی است.

استفاده از وسایل بهداشتی فردی

توصیه می‌شود از به اشتراک گذاری وسایل بهداشت فردی مانند مسواک و تیغ اصلاح صورت که احتمال انتقال ایدز به وسیله آن‌ها وجود دارد، خودداری شود.

وسایل محافظت فردی در واحدهای بهداشتی

استفاده از دستکش و ماسک در کارکنان بهداشتی و استریل کردن تجهیزات در واحدهای پزشکی، احتمال انتقال ایدز از این طریق را نزدیک به صفر می‌کند.

استفاده از داروهای ضد ویروسی پس از قرارگیری در معرض ویروس

این داروها به صورت رایگان توسط مراکز مراقبت‌های رفتاری در اختیار بیماران قرار می‌گیرد. برای اثربخشی بهتر، داروهای ضد ویروسی باید طی ۷۲ ساعت پس از قرار گرفتن در معرض ویروس استفاده شوند و دوره‌ی ۲۸ روزه‌ی درمان کامل شود. سازمان بهداشت جهانی (WHO) تخمین می‌زند که این درمان زودهنگام می‌تواند خطر ابتلا به HIV را تا بیش از ۸۰ درصد کاهش دهد.

غربالگری مادران باردار

یکی از آزمایش‌های روتین بارداری، غربالگری از نظر ابتلا به بیماری ایدز است. اگرچه احتمال انتقال این بیمار از مادر به نوزاد در زمان بارداری، زایمان و شیردهی به میزان ۲۵ درصد وجود دارد؛ ولی با مصرف داروهای ضد ویروسی و انجام مراقبت‌های زمان بارداری، آلودگی جنین به ویروس HIV و مراقبت‌های پس از زایمان، آلودگی نوزاد به ویروس HIV در حین شیردهی، به کم‌تر از ۲ درصد کاهش یافته است و امکان تولد نوزاد سالم از مادر HIV مثبت وجود دارد.

تست HIV
تست HIV

تشخیص ایدز

مطمئن‌ترین راه برای تشخیص HIV، آزمایش ایدز است. با وجود علائمی که ممکن است ایجاد کند، نمی‌توان برای تشخیص به این علائم بسنده کرد زیرا تشخیص فقط براساس علائم قابل اعتماد نیست و از طرفی ممکن است فرد مبتلا هیچ‌کدام از علائم را نداشته‌ باشد. پس چنانچه فردی هیچ علامتی نداشته باشد، اما در معرض خطر ابتلا به ویروس  HIV باشد، برای تشخیص قطعی لازم است آزمایش دهد. در آمریکا افراد بین ۱۳ تا ۶۴ سال، حداقل یک‌ بار برای احتیاط آزمایش  HIV می‌دهند. همچنین اگر پاسخ شما به هرکدام از سوال های زیر مثبت است، لازم است  آزمایش دهید.

  • آیا با فردی که به  HIV مبتلا بوده یا از وضعیت ابتلای وی اطلاعی نداشتید، رابطه‌ی جنسی محافظت نشده داشته‌اید؟
  • آیا برای تزریق دارویی از سرنگ مشترک استفاده کرده اید؟
  • آیا به بیماری مقاربتی مبتلا هستید؟
  • آیا به سل یا هپاتیت مبتلا هستید؟
  • آیا با فردی که به یکی از سوالات بالا پاسخ مثبت بدهد، رابطه‌ی جنسی داشته‌اید؟
  • آیا مورد تجاوز و آزار جنسی قرار گرفته‌اید؟

آزمایش ایدز

آزمایش ایدز یا آزمایش اچ آی وی که غربالگری اچ آی وی نیز نامیده می‌ شود تنها راه تشخیص وجود ویروس در بدن است.

چندین نوع آزمایش HIV وجود دارد که خون و یا مایعات بدن دیگر را بررسی می کند. آزمایش‌ های HIV بسیار دقیق هستند، اما هیچ آزمایشی نمی‌ تواند بلافاصله پس از ورود ویروس بدن آن را تشخیص دهد. چون زمانی لازم است که ویروس در بدن تکثیر پیدا کند و بدن در برابر آن آنتی بادی تولید کند. سه نوع تست تشخیصی اچ آی وی وجود دارد: تست‌ های اسید نوکلئیک (NAT)، تست های آنتی‌ ژن / آنتی‌ بادی، و تست‌ های آنتی‌ بادی.

در مورد آزمایش روتین HIV (که روش آن اندازه‌گیری آنتی‌بادی های علیه ویروس HIV می‌باشد.) لازم است بدانید که در مراحل اولیه (۳ تا ۱۲ هفته‌ی اول) ممکن است نتیجه دقیق نباشد. نوکلئیک اسید تست، روش غربالگری جدیدی برای ویروس HIV است که قابلیت تشخیص زودهنگام را دارد. اما درحال حاضر انجام این تست هزینه‌بر است و به‌صورت روتین انجام نمی‌شود. اگر چنانچه قصد انجام آزمایش HIV را دارید و فکر می‌کنید ممکن است به ویروس HIV مبتلا شده باشید، پزشک و کادر آزمایشگاه را در جریان قرار دهید. همچنین برای رابطه‌ی جنسی از کاندوم استفاده کنید و بقیه‌ی اقدامات مراقبتی را انجام دهید.

 

جواب آزمایش ایدز
جواب آزمایش HIV

چه کسی باید آزمایش ایدز بدهد؟

CDC (مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا) توصیه می‌ کند که هر فرد در ایالات‌ متحده بین سنین ۱۳ تا ۶۴ سالی یک بار برای HIV آزمایش شود.

اما اگر شرایط زیر را دارید، بهتر است بیشتر از سالی یک بار تست شوید:

  • اگر چندین شریک جنسی داشته باشید
  • اگر رابطه جنسی بدون محافظت با فردی که مبتلا به ویروس HIV است یا می‌ تواند باشد، از جمله افرادی که شابقه فعالیت های جنسی آها را نمی دانید.
  • اگر مواد مخدری با استفاده از سرنگ، سون یا وسیله دیگیری تزریق کرده اید که فرد دیگری هم از آن استفاده کرده است.
  • اگر برای بیماری های سل، هپاتیت و یا هر بیماری مقاربتی از جمله سفلیس، سوزاک، کلامیدیا یا تبخال تناسلی تست داده اید یا می خواهید بدهید.
  • اگر رابطه جنسی خطرناک برای پول یا مواد برقرار کرده باشید.
  • اگر با هر فردی با سابقه و موارد فوق الذکر رابطه جنسی داشته باشید.

بهترین زمان برای انجام آزمایش ایدز

اگر در شرایط خطرناکی برای ابتلا به HIV بوده اید، هر چه سریع تر به پزشک عفونی مراجعه کنید. اگر شما در عرض ۷۲ ساعت بعد از شرایط پر ریسک برای ابتلا به پزشک مراجعه کنید، می تواندی داروهایی دریافت نید که خطر ابتلا را کاهش می دهند. در حال حاضر هیچ تستی وجود ندارد که بتواند بلافاصله بعد از آلوده شدن، وجود ویروس را تشخیص دهد. ۹۷% از افراد بعد از ۳ ماه مقدار کافی از آنتی بادی را تولید کرده اند که برای تست های آنتی بادی قابل تشخیص باشد. به خاطر اینکه زمان تولید آنتی بادی برای افراد مختلف متفاوت است، استفاده از تست های انتی بادی در بازه زمانی ۲۳ تا ۹۰ روز بعد از آلوده شده منطقی است.

تست های آنتی ژن/ آنتی بادی سریع از تست های آنتی بادی می توانند وجود عفونت HIV را تشخیص دهند. در صورتی که استفاده از نمونه خون وریدی، با استفاده از این تست در بازه زمانی ۱۸ تا ۴۵ روز بعد ورود ویروس، می توانید از این تست برای تشخیص عفونت استفاده کنید.

و اما اگر خطر ابتلا بالا باشد و از نظر هزینه ای مشکلی نداشته باشید، می توانید از تست NAT استفاده کنید. این تست در کوتاه ترین زمان و بعد از گذشت ۱۰ روز از زمان آلودگی با ویروس، می تواند وجود آن را در خون تشخیص دهد.

آزمایش ایدز قبل از ازدواج

در حال حاضر در کشور ایران آزمایش HIV از جمله تست های اجباری قبل از ازدواج نیست. طبق توصیه سازمان بهداشت جهانی، انجام آزمایش اچ ای وی اصول خاص خود را دارد. دو اصل مهم در انجام تست HIV محرمانه و داوطلبانه بودن آن است. علاوه بر این یک تست منفی به معنای عدم ابتلای قطعی نیست. چون ممکن است در زمان انجام آزمایش فرد به تازگی آلوده شده باشد و در دوره نهفتگی باشد. این دوره نهفتگی می تواند از دو هفته تا ۳ ماه باشد.

در صورتی که بخواهید قبل از ازدواج از عدم ابتلای فرد مقابل اطمینان حاصل کنید، این کار حتما باید با رضایت فرد مقابل باشد.

مراکز رایگان انجام تست ایدز

انجام آزمایش و تشخیص زودهنگام ابتلا به HIV مهم‌ترین قدم در کنترل بیماری است. در ایران افرادی که نیاز به انجام آزمایش اچ‌آی‌وی دارند می‌توانند از خدمات مراکز مشاوره بیماری‌های رفتاری استفاده کنند. در این مراکز علاوه بر مشاوره، آزمایش ایدز و تشخیص HIV به صورت رایگان انجام می‌شود. لیست مراکز آزمایش رایگان ایدز و مشاوره بیماری‌های رفتاری لیست مراکز آزمایش رایگان ایدز و مشاوره بیماری‌های رفتاری را در مقاله ای جدا می توانید ببینید.

 

روبان قرمز
روبان قرمز نماد مبارزه با بیماری ایدز است.

عوامل خطر ابتلا به ویروس HIV چیست؟

ویروس HIV یه صورت فرد به فرد از طریق مایعات بدن مثل (خون، مایع منی، مایعات واژینال و مقعدی، شیر مادر) منتقل می‌شود. اگر چنانچه در مواجهت با مایعات بدن فرد آلوده هستید، باید بدانید که شما در معرض خطر ابتلا به ویروس HIV هستید.

بعضی از کارهایی که در حال حاضر انجام می‌دهید، خطر ابتلا به ویروس HIV را افزایش می‌دهد اما شما نمی‌توانید مسائلی که با آنها متولد شدید یا در گذشته رخ داده است را تغییر دهید. در این مقاله به‌صورت مختصر فاکتورهای خطر را مطرح می‌کنیم:

رابطه‌ی جنسی محافظت نشده:

یکی از رایج‌ترین راه‌های انتقال رابطه‌ی جنسی واژینال یا مقعدی با فرد مبتلا می‌باشد. همچنین با وجود شانس پایین اما امکان انتقال از طریق رابطه‌ی جنسی دهانی نیز وجود دارد. اگر از وضعیت ابتلای شریک جنسی خود آگاه نباشید، در معرض خطر ابتلا به ویروس HIV قرار دارید. در نتیجه هر چه تعداد شرکای جنسی بیشتر باشد، خطر ابتلا به ویروس HIV افزایش می‌یابد. استفاده از کاندوم‌ها کمک زیادی می‌کند اما روش کاملا مطمئنی نیست. رابطه‌ی جنسی با افرادی که مبتلا هستند یا احتمال ابتلای بالایی به ویروس HIV دارند (مثل معتادان تزریقی و افرادی که شرکای جنسی متعدد دارند.)، خطر ابتلا به ویروس HIV را در شما افزایش می‌دهد.

استفاده از سرنگ مشترک:

یکی دیگر از عمده ترین ریسک فاکتورها استفاده از سرنگ یا هر وسیله ای که فرد مبتلا جهت تزریق مواد به‌کار می‌رود، شانس ابتلا به ویروس HIV را افزایش می‌دهد. حتی از سرنگ خود، دوبار استفاده نکنید. همچنین درصورتی که در هنگام خالکوبی یا سوراخ کردن گوش از وسیله‌ی آلوده استفاده شود. (که قبلا برای یک فرد آلوده به ویروس HIV استفاده شده و بعداز آن نیز استریلیزه نشده است) و همچنین به‌صورت تصادفی ابزارهای پزشکی آلوده ممکن است موجب ابتلا شوند، اما رخداد این حالت بسیار نادر است.

استفاده از الکل و دیگر مواد روان‌گردان:

به دلیل اختلال در حس قضاوت فرد ممکن است باعث انجام کارهای خطرناک دیگر (مثل رابطه‌ی جنسی محافظت نشده) شوند.

ابتلا به بیماری های مقاربتی دیگر:

بیماری های مقاربتی مثل هرپس، کلامیدیا، سفلیس، سوزاک می‌تواند تغییراتی در جهت ابتلای راحت تر به ویروس HIV در بافت دستگاه تناسلی زن یا آلت جنسی مرد ایجاد کند.

بارداری:

احتمال انتقال ویروس HIV از مادر در مرحله‌ی بارداری، زایمان و حتی شیردهی وجود دارد، لذا این مساله یکی از دلایل انجام تست HIV در مادران باردار می‌باشد.

انتقال خون:

در گذشته یکی از راه‌های ابتلا به ویروس HIV استفاده از خون های اهدایی بوده است، اما امروزه همه‌ی خون های اهدایی قبل از انتقال تست می‌شوند. و در صورت مثبت بودن تست، از خون آلوده استفاده نمی‌شود.

ژنتیک

ژنتیک از عوامل موثر می‌باشد، بعضی از افراد ژن های کمتری برای مقابله با ویروس HIV دارند. ممکن است در آینده تست هایی اختراع شود که بتواند وجود این ژن‌ها را بررسی کند.

عوارض بیماری اچ ای وی و ایدز

در ایدز احتمال ابتلا به عفونت‌های فرصت‌طلب افزایش می‌یابد. برخی از این عفونت‌ها عبارتند از:

  • ذات الریه
  • سل
  • برفک دهان (عفونت قارچی دهان و گلو)
  • سیتومگالوویروس (CMV، نوعی ویروس تبخال)
  • مننژیت کریپتوکوکی (عفونت قارچی مغز)
  • توکسوپلاسموز (عفونت مغزی ناشی از انگل)
  • کریپتوسپوریدیوم (عفونت انگلی روده)
  • سارکوم کاپوسی (نوعی سرطان پوست)
  • لنفوما.

آیا HIV درمان دارد؟

در حال حاضر هیچ درمانی برای بیماری اچ آی وی وجود ندارد، اما درمان هایی هست که می‌ تواند سطح ویروس را کنترل کرده و به حفظ سیستم ایمنی شما کمک کند. برخی داروها در عملکرد پروتئین هایی که ویروس برای تکثیر به آنها نیاز دارد، تداخل ایجاد می کنند. بقیه داروها از ورود ویروس یا وارد کردن مواد ژنتیکی اش به درون سلول‌ های ایمنی بدن جلوگیری می‌ کنند. همه افراد مبتلا به اچ آی وی باید سریعا درمان را شروع کنند. این داروها، درمان ضد ویروسی نامیده می‌ شوند. پزشک عفونی شما می‌تواند بگوید که کدام ترکیب از داروها برای شما بهترین است.

رعایت مداوم درمان‌های ضد ویروسی و نکات درمانی می‌توان پیشرفت HIV را در بدن متوقف کرد. علاوه بر درمان ضد ویروسی افراد مبتلا به HIV اغلب به مشاوره و پشتیبانی روانی و اجتماعی نیاز دارند.

کلام آخر از HIV و ایدز 

هرچند که بهترین راه حفظ وسایل و حریم شخصی و عدم اعتیاد به مواد تزریقی است اما در بسیاری از موارد بیماران ناخواسته به این بیماری مبتلا می‌شوند به همین دلیل افزایش آگاهی عمومی نسبت به تفاوت بیماری HIV و ایدز یک وظیفه است که باید در دسترس عموم قرار بگیرد. اگر شما هم در این رابطه نظری دارید آن را با ما در قسمت نظرات به اشتراک بگذارید.

راهنمای مراجعه به متخصص بیماری های عفونی

بیماری ایدز در دسته ی بیماری های عفونی قرار می گیرد. اگر علائم مشکوک به اچ آی وی را تجربه می کنید یا با فرد مشکوکی رابطه ی جنسی ناایمن داشته اید، لازم است هرچه سریعتر با دکتر عفونی مشورت کنید. برای مشاوره تلفنی با دکتر عفونی، می توانید از سامانه دکترتو استفاده کنید. دکتر عفونی در صورت تشخیص، آزمایش های ایدز مناسب را برای شما تجویز می کند و در پروسه تشخیص و درمان در کنار شماست.

تشخیص به موقع بیماری ایدز در درمان و پیشگیری آن مهم ترین گام است.

دکترتو مراقب سلامت شماست.

منبع: webmd, uniaids, eghtesadonline, webmd, cdc, heathline, webmd, hiv, hivsti  webmd, cdc

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نظرت رو درباره این مقاله بگو
Group 2
Group Copy 3
Group 3

ما رو در شبکه های اجتماعی دنبال کن