دیگوکسین یکی از داروهای مؤثر در درمان نارسایی قلبی و برخی اختلالات ضربان قلب است. این دارو با افزایش قدرت انقباض عضله‌ی قلب، توانایی پمپاژ خون را بهبود می‌بخشد. استفاده‌ی صحیح از دیگوکسین، به خصوص در بیماران مسن یا دارای مشکلات کلیوی، نیاز به بررسی دقیق و دوز‌بندی مناسب دارد. هرچند این دارو می‌تواند کیفیت زندگی بیماران قلبی را بهبود ببخشد اما در مواردی مانند مسمومیت یا مصرف هم‌زمان با داروهای خاص، خطراتی ایجاد می‌کند. آگاهی از کاربردها، نحوه مصرف و منع مصرف دیگوکسین، نقش مهمی در ایمنی و اثربخشی درمان دارد.
می‌توانید از دکترتو، نزدیک‌ترین نوبت را برای بهترین دکتر قلب شهر خود مثل دکتر قلب و عروق تهران ، دکتر نارسایی قلبی تهران یا دکتر سکته قلبی تهران دریافت کنید یا از سیستم مشاوره آنلاین کمک بگیرید و سریع‌تر به جواب برسید.
دیگوکسین چیست؟
دیگوکسین (Digoxin) دارویی از گروه گلیکوزیدهای قلبی است که برای تقویت عملکرد قلب استفاده می‌شود. این دارو باعث افزایش انقباض عضله قلب و کاهش ضربان در برخی آریتمی‌ها می‌شود. داروی دیگوکسین در دو شکل رایج وجود دارد: قرص خوراکی (معمولا ۰.۲۵ میلی‌گرم) و آمپول تزریقی.
معمولا بیماران با نارسایی قلبی یا فیبریلاسیون دهلیزی از این دارو استفاده می‌کنند. دوز مصرف بسته به وزن، عملکرد کلیه و سن بیمار معمولا بین ۰.۱۲۵ تا ۰.۲۵ میلی‌گرم در روز تنظیم می‌شود. عوارضی مانند تهوع، تاری دید یا نامنظمی ضربان قلب می‌تواند نشانه‌ی مسمومیت دارویی باشد.
| شناسنامه دارویی دیگوکسین | توضیحات |
|---|---|
| دیگوکسین چیست؟ | داروی تقویت‌کننده انقباض قلب |
| نام عمومی دارو | Digoxin |
| نام تجاری | Lanoxin، Cardoxin |
| نوع دارو | گلیکوزید قلبی |
| فرمول شیمیایی | C41H64O14 |
| دسته‌بندی بارداری | دیگوکسین در بارداری با احتیاط و تحت نظارت پزشک استفاده می‌شود |
| نیمه‌عمر | حدود ۳۶ تا ۴۸ ساعت (بیشتر در سالمندان) |
| دفع دارو | بیشتر از طریق کلیه |
| مکانیسم اثر | این دارو با مهار یک پمپ خاص در سلول‌های قلب (پمپ سدیم-پتاسیم)، باعث افزایش مقدار کلسیم در داخل سلول می‌شود. این مقدار کلسیم، به قوی‌تر شدن ضربان قلب کمک می‌کند. |
| نحوه مصرف | خوراکی یا تزریقی، طبق دستور پزشک |
| حداکثر دوز مجاز | برای بزرگسالان معمولا بین ۰.۱۲۵ تا ۰.۲۵ میلی‌گرم در روز |
| موارد منع مصرف | بلوک کامل قلبی، حساسیت، هیپوکالمی شدید |
| اشکال دارویی | قرص ۰.۲۵، آمپول ۰.۵ میلی‌لیتر |
| داروهای هم‌گروه | دیجیتوکسین، اوباین |
نحوه مصرف قرص دیگوکسین
مصرف قرص دیگوکسین باید طبق نظر پزشک انجام شود زیرا دوز مناسب بسته به شرایط بدنی بیمار بسیار متفاوت است. معمولا درمان با دوز ۰.۱۲۵ تا ۰.۲۵ میلی‌گرم در روز شروع می‌شود. دارو باید هر روز در ساعت مشخصی و ترجیحا با معده خالی یا با فاصله از غذاهای پر فیبر مصرف شود.
بلع کامل قرص بدون خرد کردن توصیه می‌شود، مگر اینکه پزشک تشخیص داده باشد دارو را نصف یا خرد کنید. همچنین از مصرف هم‌زمان با داروهایی که بر سطح دیگوکسین در خون اثر می‌گذارند مانند آمیودارون یا وراپامیل، باید خودداری کرد.
در مصرف قرص دیگوکسین، نکات زیر را به خاطر داشته‌باشید:
- میزان داروی تجویزی پزشک را که معمولا ۱ بار در روز است، می‌توانید همراه غذا یا بدون غذا میل کنید.
- اگر از داروهای خاصی استفاده‌می‌کنید یا اگر غذاهایی با حجم فیبر بالا می‌خورید، ممکن است باعث شوند بدن‌تان نتواند دیگوکسین را کامل جذب کند. این دارو را حداقل ۲ ساعت قبل یا بعد غذاهایی که حاوی فیبر بالا هستند (مانند غذاهای سبوس‌دار) مصرف‌کنید.
- داروهای کلیسترامین، کولستیپول و پسیلیوم را حداقل ۲ ساعت پس از دیگوکسین مصرف‌کنید.
- مصرف آنتی‌اسیدهایی مانند کائولن-پکتین، شیر منگنزی، متوکلوپرامید، سولفاسالازین یا آمینوسالسیلیک اسید را تا حد امکان، با فاصله از مصرف دیگوکسین قراردهید.
- اگر مطمئن نیستید چه زمانی برای مصرف دارو مناسب است، با دکتر مشورت‌کنید.
- آزمایشات پزشکی، مانند آزمایش بررسی میزان دیگوکسین در خون، آزمایش‌های بررسی میزان مواد معدنی خون، آزمایش‌های عملکرد کلیه و الکتروکاردیوگرام، باید در زمان مصرف این دارو انجام شوند. در این زمینه با پزشک مشورت‌کنید.
- فشار خون و ضربان قلب‌تان را به‌صورت منظم بررسی کنید و آموزش‌های لازم برای بررسی فشارخون و ضربان قلب‌تان در خانه را فرابگیرید و نتایج آن را با پزشک‌تان در میان بگذارید.
- قطع مصرف دیگوکسین بدون هماهنگی با دکتر می‌تواند مشکل‌ساز شود.
مصرف نصف قرص دیگوکسین مجاز است؟
مصرف نصف قرص دیگوکسین ممکن است در موارد خاص و با تجویز پزشک مجاز باشد به خصوص زمانی که دوز مورد نیاز کمتر از ۰.۲۵ میلی‌گرم باشد. با این حال، چون برخی قرص‌های دیگوکسین پوشش خاصی دارند و تقسیم دقیق دوز بسیار مهم است، شکستن قرص بدون توصیه پزشک یا داروساز می‌تواند خطرناک باشد.
در صورتی‌که پزشک مصرف نصف قرص را تجویز کرده، بهتر است از قرص‌هایی با خط شکاف مشخص استفاده شود. همچنین، دستگاه‌های تقسیم قرص می‌توانند به دقت کمک کنند. مصرف نادرست دیگوکسین ممکن است باعث مسمومیت شود که علائم آن شامل تهوع، سرگیجه، تاری دید و اختلال ضربان قلب است.
پزشکان پیشنهادی
دکتر محمود هادی زاده
متخصص لیزر و درمان واریس
دکتر مهدی نجفی دلوئی
متخصص قلب و عروق
دکتر آرش یزدان شناس
فلوشیپ اقدامات مداخله‌ای قلب و عروق
دکتر خاطره دهقانی
فلوشیپ اقدامات مداخله‌ای قلب و عروق بزرگسالان
دکتر رحمان علیزادیان
متخصص قلب و عروق
دکتر بهاره شاه پروری
متخصص قلب و عروقنحوه تزریق آمپول دیگوکسین چگونه است؟
آمپول دیگوکسین معمولا در شرایط بیمارستانی و تحت نظارت دقیق تجویز می‌شود. تزریق وریدی دیگوکسین معمولا به‌صورت بولوس آهسته (طی ۵ تا ۱۰ دقیقه) با دوز اولیه ۰.۲۵ تا ۰.۵ میلی‌گرم (بر اساس وزن و وضعیت بیمار) انجام می‌شود و در صورت نیاز، دوزهای بعدی یا انفوزیون با نظارت دقیق ادامه می‌یابد. رقیق‌سازی معمولا با محلول‌های سازگار مانند سالین ۰.۹٪ یا دکستروز ۵٪ انجام می‌شود. پس از تزریق، بیمار باید از نظر علائم مسمومیت یا اختلال ضربان قلب بررسی شود.
بهترین زمان مصرف قرص دیگوکسین کی است؟
بهترین زمان مصرف قرص دیگوکسین زمانی است که بیمار بتواند هر روز آن را در یک ساعت ثابت و بدون وقفه مصرف کند. معمولا توصیه می‌شود که این دارو صبح‌ها و حداقل یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد از غذا مصرف شود زیرا جذب آن در حضور غذاهای پر فیبر کاهش می‌یابد.
مصرف دارو با معده نسبتا خالی می‌تواند به بهبود جذب کمک کند. نوشیدن مقدار کافی آب در هنگام مصرف قرص هم توصیه می‌شود. مهم‌ترین نکته، ثبات در زمان مصرف روزانه است تا سطح دارو در خون ثابت بماند. تنظیم زمان دقیق باید با مشورت پزشک انجام شود.
قرص دیگوکسین برای چیست؟
قرص دیگوکسین به‌طور کلی برای درمان نارسایی مزمن قلبی به‌کار می‌رود به خصوص زمانی که همراه با کاهش عملکرد بطن چپ باشد. این دارو باعث تقویت انقباضات عضله‌ی قلب شده و توانایی پمپاژ خون را بهبود می‌بخشد. همچنین در کنترل برخی اختلالات ریتم قلبی مانند فیبریلاسیون دهلیزی مزمن، دیگوکسین می‌تواند ضربان قلب را آهسته و منظم‌تر کند.
هرچند این دارو فشار خون را کاهش نمی‌دهد اما با بهبود عملکرد قلب، خستگی، تنگی نفس و علائم نارسایی را کاهش می‌دهد. در بسیاری از موارد، دیگوکسین همراه با داروهای دیگری مانند دیورتیک‌ها یا مهارکننده‌های ACE استفاده می‌شود.
این دارو در کنترل و درمان بیماری‌های زیر کاربرد دارد:
- کنترل ضربان در بیماران دچار فیبریلاسیون دهلیزی
- بهبود توانایی پمپاژ قلب و کاهش تنگی نفس
- کاهش خستگی در بیماران با عملکرد ضعیف قلب
- کمک به تنظیم ضربان نامنظم یا سریع قلب
- درمان نارسایی قلبی مزمن با کاهش کسر جهشی (Systolic Dysfunction) و بهبود علائم (مانند تنگی نفس و خستگی)
- افزایش کیفیت زندگی در برخی بیماران قلبی مزمن
- کنترل برخی آریتمی‌ها در کودکان و بزرگسالان
- مکمل درمان‌های دیگر مانند دیورتیک‌ها یا مهارکننده‌های ACE
- تجویز با احتیاط در بیماران سالمند یا دارای نارسایی کلیوی
متن انگلیسی:
به نقل از سایت mayoclinic
Digoxin is used to treat congestive heart failure, usually in combination with a diuretic (water pill) and an angiotensin-converting enzyme (ACE) inhibitor. It is also used to treat a heart rhythm problem called atrial fibrillation.
ترجمه فارسی:
دیگوکسین برای درمان نارسایی احتقانی قلب، معمولا همراه با قرص ادرارآور و مهارکننده آنزیم تبدیل‌کننده آنژیوتانسین (ACE) استفاده می‌شود. همچنین برای درمان مشکل ریتم قلبی به نام فیبریلاسیون دهلیزی به کار می‌رود.
قرص دیگوکسین ۰.۲۵ برای چیست؟
قرص دیگوکسین ۰.۲۵ میلی‌گرم یکی از دوزهای رایج این دارو است که بیشتر برای بزرگسالانی با نارسایی قلب یا فیبریلاسیون دهلیزی تجویز می‌شود. این دوز معمولا زمانی تجویز می‌شود که بیمار تحمل خوبی نسبت به دارو داشته و عملکرد کلیه در وضعیت قابل قبول باشد.
افرادی که وزن بیشتر یا عملکرد کلیوی بهتری دارند، معمولا به این دوز نیاز دارند. البته در سالمندان یا بیماران کلیوی، ممکن است دوزهای پایین‌تری مانند ۰.۱۲۵ میلی‌گرم مناسب‌تر باشد. مصرف خودسرانه این دوز می‌تواند باعث مسمومیت دارویی شود؛ بنابراین حتما باید طبق نظر پزشک انجام شود و با بررسی منظم سطح دیگوکسین در خون همراه باشد.
آمپول دیگوکسین برای چیست؟
آمپول دیگوکسین در شرایط اورژانسی یا زمانی‌که مصرف خوراکی ممکن نیست، استفاده می‌شود. معمولا این دارو در بیمارستان‌ها و برای بیمارانی تجویز می‌شود که دچار آریتمی شدید، فیبریلاسیون دهلیزی سریع یا نارسایی حاد قلبی هستند.
این شکل تزریقی دارو، سریع‌تر از قرص اثر می‌کند و در شرایطی که نیاز به پاسخ فوری وجود دارد، گزینه‌ی مناسبی است. بیمارانی که از راه خوراکی نمی‌توانند دارو دریافت کنند، مانند افرادی با تهوع شدید یا بیهوشی هم از آمپول دیگوکسین بهره‌مند می‌شوند. تجویز و تزریق باید با دقت بالا و توسط کادر درمانی انجام شود زیرا احتمال بروز عوارض قلبی یا مسمومیت بیشتر است.
دوز مصرفی دیگوکسین چقدر است؟
دوز مصرفی دیگوکسین به عوامل مختلفی مانند سن، وزن، عملکرد کلیه و هدف درمان بستگی دارد. در بزرگسالان، دوز نگهدارنده معمولا بین ۰.۱۲۵ تا ۰.۲۵ میلی‌گرم در روز است. در سالمندان یا بیماران کلیوی، این مقدار باید کاهش یابد.
| وضعیت بیمار | دوز روزانه |
|---|---|
| بزرگسال سالم | ۰.۲۵ میلی‌گرم |
| سالمند یا کلیوی | ۰.۱۲۵ میلی‌گرم یا کمتر |
| شرایط حاد (تزریقی) | بر اساس وزن و پزشک تعیین می‌شود |
عوارض قرص دیگوکسین چیست؟
درصورتی‌که پزشک داروی دیگوکسین را برای شما تجویز کرده‌است، مطمئن باشید فواید آن بیشتر از مضراتش است. همچنین لازم است بدانید بیشتر افرادی که داروی دیگوکسین را مصرف‌کرده‌اند، عوارض جدی این دارو را تجربه‌نکرده‌اند. اگر با عوارضی مانند موارد زیر، مواجه شدید، سریع به پزشک اطلاع دهید:
- تهوع
- بی‌اشتهایی
- خستگی
- تاری دید
- ادم صورت
- طولانی شدن فاصله PR
- تاکی‌کاردی دهلیزی با یا بدون بلوک
- گسستگی دهلیزی-بطنی
- سرگیجه و سردرد
- اضطراب
- گیجی
- بلوک قلبی درجه یک، دو یا سه (عوارض نادر یا مرتبط با مسمومیت)
- آسیستول (عوارض نادر یا مرتبط با مسمومیت)
موارد احتیاط مصرف دیگوکسین
قبل از مصرف، اگر به داروی دیگوکسین یا داروهای مشابهی مانند دیگیتوکسین حساسیت دارید، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید. داروی دیگوکسین ممکن است شامل ترکیبات غیرفعالی باشد که باعث بروز حساسیت یا مشکلات دیگر شود. افراد با ویژگی‌های زیر باید قبل از مصرف داروی دیگوکسین احتیاط کنند:
- بیماران با نارسایی کلیوی (کاهش دفع دارو)
- سالمندان به‌دلیل نیمه‌عمر طولانی‌تر دارو
- افراد دچار اختلالات الکترولیتی (مانند کاهش پتاسیم یا منیزیم)
- بیماران با بلوک قلبی درجه دوم یا سوم
- در موارد سابقه حساسیت به گلیکوزیدهای قلبی
- هنگام تغییر رژیم غذایی ناگهانی (به‌خصوص با فیبر زیاد)
- قبل از اعمال جراحی یا تغییرات دارویی جدید
- در بیماران با بیماری تیروئید (پرکاری یا کم‌کاری)
- در موارد مشکوک به مسمومیت دارویی یا علائم گوارشی و قلبی غیرعادی
تداخلات دارویی دیگوکسین
تداخلات دارویی ممکن است عملکرد و تاثیر داروی دیگوکسین را تغییر دهد یا باعث افزایش ریسک بروز عوارض جانبی آن شود. این مقاله شامل تمامی تداخلات دارویی ممکن نیست بنابراین لیست تمامی داروهای مصرفی‌تان را با پزشک در میان بگذارید و بدون صلاحدید پزشک، شروع به مصرف، قطع یا تغییر دوز داروی دیگوکسین نکنید:
- وراپامیل
- کینیدین
- آمیلورید
- داروهای افزایش‌دهنده سطح پتاسیم (مانند مهارکننده‌های ACE یا ARB)
- آمیودارون
- آسوناپرویر
- بتابلاکرها
- کارودیلول
- سیکلوسپورین (سیستمیک)
- فلکاینید
- میفپریستون
- اسپیرونولاکتون
- ونتوکلاکس
| اشکال دارویی دیگوکسین | تداخلات دارویی |
|---|---|
| قرص دیگوکسین زهراوی ۰.۲۵ میلی گرم | آمیودارون |
| الگزیر لانوکسین ۰.۰۵ میلی گرم/میلی لیتر 60میلی لیتر | آسوناپرویر |
| آمپول لانوکسین ۰.۲۵ میلی گرم/میلی لیتر ۲ میلی لیتر | بتابلاکرها |
| قرص لانوکسین ۲۵۰ میکروگرم | بریمونیدین (موضعی) |
| قرص دیگوکسین ریشتر ۲۵۰ میکروگرم | کارودیلول |
| آمپول دیگوکسین ساندوز ۰.5میلی گرم/2میلی لیتر | سیکلوسپورین (سیستمیک) |
| الگزیر دیگوکرن ۰.۰۵ میلی گرم/میلی لیتر ۶۰ میلی لیتر | فلکاینید |
| آمپول دیگوکسین استروپ ۰.۵ میلی گرم/۲ میلی لیتر | میفپریستون |
| الگزیر دیگوکسین تئوفارما ۰.۰۵ میلی گرم/میلی لیتر ۶۰ میلی لیتر | اسپیرونولاکتون |
| الگزیر لاناکوردین پدیاتریکو ۰.۰۵ میلی گرم/میلی لیتر ۶۰ میلی لیتر | ونتوکلاکس |
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر
دیگوکسین یکی از داروهای قدیمی اما هنوز بسیار مهم در درمان نارسایی قلبی و برخی آریتمی‌ها است. اثر آن در تقویت انقباض قلب و تنظیم ضربان، برای برخی بیماران ضروری است. با این حال، به‌دلیل دوز درمانی محدود و خطر مسمومیت، استفاده از آن نیازمند دقت و نظارت پزشکی است.
برای شروع یا ادامه مصرف دیگوکسین، بررسی عملکرد کلیه، سطح پتاسیم و تداخلات دارویی بسیار مهم است. همچنین علائم هشداردهنده مانند تهوع، گیجی یا نامنظمی ضربان قلب نباید نادیده گرفته شوند. برای تنظیم دوز و کنترل دقیق درمان، همیشه با بهترین دکتر قلب و عروق ایران یا بهترین دکتر نارسایی قلبی ایران مشورت کنید.
دکترتو مراقب سلامت شماست!
پرسش‌های متداول
برای نگهداری صحیح داروی دیگوکسین، آن را در دمای اتاق، دور از حرارت و رطوبت و خارج از دسترس کودکان قراردهید و در حمام نگهداری نکنید. توجه داشته‌باشید که داروی منقضی‌شده را مصرف نکنید.
اگر یکی از نوبت‌های مصرف دارو دیگوکسین را فراموش‌کرده‌اید، در اولین فرصت آن را مصرف‌کنید. اما اگر نزدیک به مصرف دوز بعدی به‌یاد آوردید که دارو را مصرف نکرده‌اید، نیازی به مصرف ۲ برابر داروی دیگوکسین نیست و کافی‌ست فقط دوز مقرر را مصرف‌کنید.
ضدسم دیگوکسین دارویی است که در مواقعی که فرد با دیگوکسین مسموم شده‌است، مورد استفاده قرار می‌گیرد و می‌تواند ترکیبات دیگوکسین اضافه در بدن را به خود متصل کند و از عملکرد آن در بدن جلوگیری کند. آنتی‌بادی‌های دیگوکسین، نسبت به داروی دیگوکسین تمایل بیشتری برای ترکیب شدن دارند، بنابراین به راحتی با آن ترکیب می‌شوند و دیگوکسین اضافه از بدن بیرون می‌رود. اما اگر این آنتی دوت وارد بدن نشود، تمامی دیگوکسین اضافه‌ای که وارد بدن شده‌است، به بدن متصل می‌شود و می‌تواند عمل کند. بنابراین خطر مرگ برای مصرف‌کننده وجود دارد.
در برخی موارد، پزشک ممکن است مصرف نصف قرص دیگوکسین را تجویز کند، به خصوص زمانی که قرص ۰.۲۵ میلی‌گرمی در دسترس است اما بیمار به دوز کمتر (۰.۱۲۵ میلی‌گرم) نیاز دارد. با این حال، نصف کردن قرص فقط در صورتی مجاز است که قرص خط‌دار (Scored) باشد و بتوان آن را دقیق تقسیم کرد. همچنین برخی قرص‌ها پوشش خاصی دارند که نباید شکسته شوند. بنابراین، قبل از نصف کردن دارو، حتما باید با پزشک مشورت کرد.
اوردوز دیگوکسین می‌تواند بسیار خطرناک باشد. مهم‌ترین علائم آن تهوع شدید، استفراغ، گیجی، تاری دید، دیدن رنگ‌های غیرعادی (مانند رنگ زرد)، ضربان نامنظم قلب، سرگیجه و در موارد شدید، ایست قلبی است. برخی بیماران دچار بی‌قراری یا کاهش سطح هوشیاری می‌شوند. اگر فردی بیش از مقدار تجویزشده مصرف کرده یا به‌طور ناگهانی دچار این علائم شده، باید بلافاصله به اورژانس مراجعه کند.
بله، در برخی موارد خاص، آمپول دیگوکسین برای کنترل تپش قلب نامنظم و سریع تجویز می‌شود. این مورد بیشتر مربوط به بیمارانی با فیبریلاسیون دهلیزی یا تاکی‌کاردی فوق‌بطنی است. آمپول دیگوکسین تأثیر سریعتری نسبت به قرص دارد و در شرایط حاد یا اورژانسی که نیاز به کنترل فوری ضربان قلب وجود دارد، کاربرد دارد.
مسمومیت با دیگوکسین می‌تواند خطرناک باشد و به تدریج یا ناگهانی ظاهر شود. شایع‌ترین علائم آن شامل تهوع، استفراغ، بی‌اشتهایی، گیجی، دیدن نور یا هاله‌ی زردرنگ، ضربان نامنظم قلب و خستگی شدید است. برخی بیماران دچار توهم، گیجی شدید یا کاهش سطح هوشیاری می‌شوند. این علائم معمولا زمانی بروز می‌کنند که دوز دارو بیشتر از نیاز بدن باشد. اولین علامت مسمومیت با دیگوکسین در بسیاری از بیماران، تهوع و بی‌اشتهایی غیرمنتظره است. این علامت ممکن است خیلی زودتر از علائم قلبی ظاهر شود و باید جدی گرفته شود.
خیر، دیگوکسین در دسته داروهای اعتیادآور محسوب نمی‌شود و هیچ‌گونه اثر مخدر، وابسته‌کننده یا ایجادکننده‌ی سرخوشی ندارد. این دارو بر سیستم قلبی اثر می‌گذارد، نه بر مغز یا مسیرهای دوپامین که در اعتیاد نقش دارند. اگرچه مصرف بلندمدت دیگوکسین در برخی بیماران قلبی ضروری است اما این به‌معنای وابستگی روانی یا جسمی نیست.
در اصل ماده‌ی مؤثره‌ی قرص دیگوکسین، یعنی دیگوکسین، در تمام برندها یکی است؛ چه ایرانی باشد و چه خارجی. با این حال، تفاوت‌هایی در کیفیت ساخت، ترکیبات جانبی (کمکی)، پوشش قرص و سرعت جذب بین محصولات داخلی و خارجی وجود دارد. برخی بیماران گزارش کرده‌اند که برندهای خارجی تأثیر پایدارتری دارند یا عوارض جانبی کمتری تجربه می‌کنند. با این حال، بیشتر بیماران تفاوت چشمگیری احساس نمی‌کنند.
