بارداری خارج از رحم: علت و روش‌ های مدیریت آن – مجله سلامت دکترتو

بارداری خارج از رحم: علت و روش‌ های مدیریت آن

آنچه در این مقاله می‌خوانید

بارداری خارج از رحم زمانی رخ می‌دهد که تخمک بارورشده به‌جای لانه‌گزینی در رحم، در بخشی دیگر از بدن مانند لولهٔ فالوپ، تخمدان یا حتی شکم قرار بگیرد. این وضعیت غیرطبیعی، باعث می‌شود جنین نتواند رشد طبیعی داشته باشد و در صورت ادامه داشتن، جان مادر را هم به خطر می‌اندازد. تشخیص زودهنگام با سونوگرافی و آزمایش خون اهمیت زیادی دارد زیرا درمان به‌موقع می‌تواند از عوارض خطرناک مانند خون‌ریزی داخلی جلوگیری کند.

approved-by-doctors

تأیید‌‌‌‌‌‌‌ شده توسط پزشکان متخصص دکترتو

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان دکترتو مشاوره بگیرید.

زمان مطالعه : 10 دقیقه
بارداری خارج از رحم چیست؟

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

بارداری خارج از رحم یکی از شرایط نادر اما جدی بارداری است که می‌تواند برای مادر خطرناک باشد. در این حالت، تخمک بارورشده در جایی غیر از رحم، معمولاً در لوله فالوپ، لانه‌گزینی می‌کند و چون این ناحیه توانایی نگهداری جنین را ندارد، ادامه بارداری ممکن است با درد، خون‌ریزی و پارگی همراه شود. نکته مهم این است که در ابتدا، نشانه‌های آن شبیه بارداری طبیعی به‌نظر می‌رسد و همین مسئله باعث می‌شود تشخیص به‌تعویق بیفتد. آگاهی از علائم هشدار و مراجعه سریع به پزشک متخصص شهر خود مثل دکتر زنان تهران می‌تواند نقش بزرگی در حفظ سلامت مادر و آینده باروری او داشته باشد. در این مطلب از دکترتو، با بارداری خارج از رحم و نحوه تشخیص و درمان آن آشنا می‌شویم.

بارداری خارج از رحم چیست؟

حاملگی خارج رحمی یا بارداری خارج از رحم زمانی اتفاق می‌افتد که جنین به‌جای لانه‌گزینی در حفره‌رحم، در جایی خارج از آن مثل لوله‌فالوپ، تخمدان، دهانه‌رحم یا حتی حفره‌ شکم قرار می‌گیرد. شایع‌ترین محل بارداری خارج رحم، لوله‌فالوپ است و به همین دلیل به آن حاملگی لوله‌ای هم گفته می‌شود. این نواحی برای رشد جنین طراحی نشده‌اند، دیواره نازک‌تری دارند و توان کشش کافی ندارند، به همین دلیل ادامه بارداری در این محل‌ها می‌تواند باعث پارگی، خون‌ریزی داخلی و به خطر افتادن جان مادر شود.

در موارد نادر، حاملگی خارج رحمی ممکن است در دهانه رحم، تخمدان یا حفره شکمی نیز اتفاق بیفتد و اغلب به مرگ جنین منجر می‌شود. بارداری خارج رحم قابل‌انتقال به داخل‌رحم نیست و جنین در این وضعیت امکان رشد سالم و زنده‌ماندن ندارد. به همین دلیل تشخیص و درمان به موقع نوع بارداری اهمیت زیادی دارد.

عکس بارداری خارج از رحم

عکس بارداری خارج از رحم
حاملگی خارج رحمی یا ectopic pregnancy به رخ‌دادن حاملگی در هر جایی به غیر از حفره‌ی رحمی گفته‌می‌شود که می‌تواند تهدیدکننده‌ی جان مادر باشد.

عکس بارداری خارج از رحم نشان می‌دهد که تخمک بارور شده در جایی خارج از رحم قرار گرفته است. در بیشتر موارد، تصویر سونوگرافی در بارداری به‌صورت یک توده یا کیسه در داخل لوله فالوپ دیده می‌شود که گاهی با تجمع مایعات در اطراف آن همراه است. عکس سونوگرافی بارداری خارج از رحم به پزشک کمک می‌کند تا محل دقیق حاملگی را شناسایی کرده و مراحل درمان را تعیین کند. در موارد نادر، در سایر انواع بارداری خارج‌رحمی مانند تخمدانی یا سرویکسی، تصاویر متفاوتی از وضعیت حاملگی نشان داده می‌شود.

بارداری خارج از رحم چه علائمی دارد؟

علائم بارداری خارج از رحم می‌تواند بین یک زن و زن دیگر متفاوت باشد اما معمولا از جایی شروع می‌شود که بعد از تأخیر قاعدگی و بی‌بی‌چک مثبت، کم‌کم درد یک‌طرفه و متمرکز در پایین شکم، احساس فشار یا سنگینی در لگن و لکه‌بینی یا خون‌ریزی واژینال غیرطبیعی ظاهر می‌شود؛ خون‌ریزی‌ای که از نظر زمان، شدت و رنگ با پریودهای قبلی هم‌خوان نیست و گاهی به‌صورت لکه‌های قهوه‌ای یا خون‌ریزی قطع‌ و‌ وصل‌شونده دیده می‌شود.

با پیشرفت مشکل و افزایش خون‌ریزی، علائم عمومی‌تری مثل سرگیجه، ضعف، تعریق‌سرد، تندشدن نبض و حتی درد تیرکشنده در شانه به‌دلیل وجود خون در حفره‌ شکم بروز می‌کند که می‌تواند نشانه‌ پارگی لوله و خون‌ریزی داخلی باشد. به‌طور کلی، هر زن در سن باروری که تست بارداری مثبت دارد و با ترکیبی از این دردها و خون‌ریزی‌ غیرمعمول روبه‌رو می‌شود، تا زمان رد حاملگی خارج رحمی باید وضعیت خود را جدی بگیرد و سریع برای ارزیابی به پزشک یا اورژانس مراجعه کند.

علائم حاملگی خارج رحمی رو داری و هنوز اقدامی نکردی؟
همین الان از متخصص نوبت حضوری بگیر.

علت بارداری خارج از رحم چیست؟

از شایع‌ترین دلیل بارداری خارج از رحم،‌ گیر‌کردن تخمک در لوله‌ی فالوپ است. معمولا بیشتر حاملگی‌های خارج رحمی در این نقطه ایجاد می‌شوند. اما چرا تخمک در لوله گیر می‌کنند؟ دلایل زیر ممکن است علت حاملگی خارج از رحم باشد:

  • عفونت لوله‌های فالوپ
  • التهاب در لوله‌های فالوپ
  • تنگی و انسداد لوله‌های فالوپ
  • شکل نامتناسب رحم و لوله‌ها
  • عفونت‌های لگنی
  • سابقه جراحی لوله
  • مصرف سیگار
  • برخی درمان‌های ناباروری
علت حاملگی خارج رحمیدرمان حاملگی خارج رحمی
انسداد یا آسیب لوله رحمیدرمان دارویی با متوترکسات
التهاب مزمن لگن یا عفونت‌های جنسیجراحی لاپاراسکوپی یا لاپاراتومی
جراحی‌های قبلی لگن یا لوله‌هامراقبت و استراحت پس از درمان
ناهنجاری‌های آناتومیک رحم یا لوله‌هابرنامه‌ریزی بارداری بعدی با نظر پزشک
جدول علل و روش درمان بارداری خارج رحمی

احتمال حاملگی خارج از رحم در ivf

بعد از IVF، خطر بارداری خارج از رحم بسیار کم است و بیشتر به علت مشکلات زمینه‌ای لوله‌ها یا شرایط رحم رخ می‌دهد، نه حرکت فعال جنین. علت بارداری خارج رحم در ای وی اف می‌تواند به عوامل زمینه‌ای ناباروری مثل آسیب قبلی لوله‌ها، چسبندگی‌ها، آندومتریوز یا عفونت‌های قدیمی مربوط باشد.

ویژگی افراد مشکوک به بارداری خارج رحم

افرادی که سابقه بارداری خارج از رحم دارند، بیشتر در معرض علائم خطر بارداری هستند. همچنین زنانی که دچار مشکلات لوله‌های رحمی، جراحی‌های لگنی یا التهاب مزمن لگن شده‌اند یا سابقه عفونت‌های جنسی دارند، بیشتر احتمال بارداری خارج رحمی دارند. سن بالای مادر و استفاده از روش‌های کمک باروری هم خطر را افزایش می‌دهد. مصرف سیگار و برخی اختلالات هورمونی هم نقش دارند.

اینفوگرافی بارداری خارج از رحم
حاملگی خارج رحمی زمانی رخ می‌دهد که تخمک بارور شده به جای رحم در قسمت دیگری لانه گزینی کند.

انواع حاملگی خارج از رحم

بارداری خارج از رحم معمولا در لوله‌های فالوپ رخ می‌دهد. این نوع بارداری شایع‌ترین نوع حاملگی خارج رحمی است. علاوه بر آن، بارداری خارج‌رحمی می‌تواند در نواحی دیگری از بدن مانند تخمدان‌ها، گردن رحم (سرویکس) یا حتی در حفره شکمی رخ دهد که این‌ها انواع نادرتر بارداری خارج‌رحمی محسوب می‌شوند. در این شرایط، تخمک بارور شده به‌جای اینکه در رحم کاشته شود، در ناحیه‌ای خارج از رحم لانه‌گزینی می‌کند که می‌تواند برای مادر خطرناک باشد و نیاز به درمان فوری دارد:

  • لانه‌گزینی جنین در دهانه‌ی رحم یا همان سرویکس
  • حاملگی خارج رحمی در لوله‌های فالوپ
  • بارداری خارج رحمی در تخمدان‌ها (حاملگی خارج از رحم در تخمدان چپ و راست)
  • حاملگی خارج رحمی در شکم
محل لانه‌گزینیتوضیح
لوله فالوپشایع‌ترین محل بارداری خارج رحمی؛ به آن حاملگی لوله‌ای هم گفته می‌شود
تخمدانجنین در تخمدان لانه‌گزینی می‌کند
دهانه رحم (سرویکس)لانه‌گزینی در دهانه رحم
حفره شکملانه‌گزینی در حفره شکمی
جدول انواع بارداری خارج از رحم

بارداری خارج رحمی چطور مشخص می شود؟

برخی موارد حاملگی خارج رحمی ممکن است با علائم شدید و نیاز به مراجعه اورژانسی تشخیص داده شوند. اما از کجا بفهمیم حاملگی خارج از رحم است؟ باید بگوییم، در بیشتر موارد با کمک گرفتن از طیف وسیعی از آزمایشات، حاملگی خارج رحمی قابل‌تشخیص است اما بارداری خارج از رحم از طریق معاینه‌ی فیزیکی قابل‌تشخیص نیست. برخی از روش‌های استاندارد پزشکی که در همه‌ زنان باردار استفاده می‌شوند، عبارتند از:

  • آزمایش خون (بتا hCG)
  • سونوگرافی ترانس‌واژینال
  • سونوگرافی شکمی
  • معاینه بالینی
علت حاملگی خارج رحمی چیست و چگونه درمان میشود؟ نکات ضروری را در این ویدیو ببینید.

درمان بارداری خارج از رحم چیست؟

درمان حاملگی خارج از رحم باتوجه به محل بارداری، اندازه توده و وضعیت بالینی فرد متفاوت است. در موارد پایدار و غیراورژانسی، داروی متوترکسات (Methotrexate) به‌صورت تزریقی تجویز می‌شود. این دارو با توقف رشد سلول‌های تقسیم‌شونده، بارداری خارج رحمی را خاتمه می‌دهد. پس از مصرف آن، بیمار باید به‌طور منظم آزمایش خون (بتا hCG) بدهد تا اطمینان حاصل شود که سطح هورمون بارداری به‌طور کامل کاهش یافته است.

درمان دارویی معمولاً مؤثر است اما در برخی موارد ممکن است به جراحی نیاز باشد. اگر توده پاره شود یا بیمار علائم شوک یا خونریزی داخلی داشته باشد، جراحی فوری ضروری است. مصرف متوترکسات نیاز به پرهیز از بارداری به مدت حداقل ۳ تا ۶ ماه دارد. درمان سریع و مناسب این وضعیت خطرناک، می‌تواند احتمال بارداری سالم در آینده را افزایش دهد.

روش‌های درمان بارداری خارج از رحم می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • عمل حاملگی خارج از رحم
  • عمل لاپاراسکوپی بارداری خارج از رحم
  • امپول متوترکسات در بارداری خارج رحم

۱. عمل حاملگی خارج از رحم

اگر که حاملگی خارج‌رحمی تشخیص داده شود، به درمان فوری نیاز دارید که برداشتن لوله در بارداری خارج از رحم یکی از گزینه‌های درمانی است. در حاملگی خارج‌رحمی به‌ویژه در لوله فالوپ، نیاز به جراحی است. طی عمل بارداری خارج از رحم، پزشک ممکن است لوله فالوپ را بردارد یا آن را ترمیم کند تا از پاره شدن آن جلوگیری شود.

متن انگلیسی:
Because a fertilized egg can’t survive outside a uterus, your doctor will need to take it out, so you don’t have serious health problems. They’ll use one of two methods: medication or surgery.
ترجمه فارسی:
از آنجا که تخمک بارورشده نمی‌تواند خارج از رحم زنده بماند، پزشک باید آن را خارج کند تا دچار مشکلات جدی برای سلامتی نشوید. برای این کار معمولاً از یکی از دو روش استفاده می‌شود: درمان دارویی یا جراحی.

به نقل از سایت webmd

مراقبت بعد از عمل حاملگی خارج از رحم چگونه است؟

بعد از عمل حاملگی خارج از رحم، باید هرروز محل برش‌های جراحی را از نظر علائم عفونت بررسی کنید و آن‌ها را تمیز و خشک نگه‌دارید. علائم عفونت محل برش جراحی می‌تواند شامل متوقف‌نشدن خونریزی و خونریزی بیش‌از‌حد، احساس بوی بد از محل جراحی، گرم بودن و سرخی و تورم در محل جراحی باشد.

بعد از جراحی، ممکن است کمی خونریزی از واژن و دفع لخته‌های خون کوچک را مشاهده کنید که می‌تواند طبیعی باشد. این موضوع ممکن است۷ روز یا تا ۲ هفته پس از عمل ادامه داشته‌باشد. همچنین بهتر است از بلند‌کردن وسایل سنگین‌،‌ خودداری کنید، برای جلوگیری از یبوست، مایعات زیادی بنوشید و برای استراحت دادن به لگن، از مقاربت جنسی، استفاده از تامپون و دوش گرفتن حداقل تا چند هفته خودداری کنید.

عوارض بعد از عمل حاملگی خارج از رحم

این عوارض می‌تواند کوتاه‌مدت یا طولانی‌مدت باشد. در کوتاه‌مدت، خطر عفونت زخم، خونریزی بعد از عمل حاملگی خارج از رحم، درد شکم، لخته‌شدن خون در پاها و مشکلات بیهوشی وجود دارد که با مراقبت مناسب و پیگیری، معمولا قابل‌کنترل است.

عوارض بعد از عمل حاملگی خارج از رحم در بلندمدت ممکن است شامل احتمال چسبندگی‌های داخل شکم و لگن، دردهای مزمن لگنی و کاهش شانس باروری، به‌ویژه در صورت برداشتن یک لوله، باشد. با این حال بسیاری از زنان پس از یک دوره بهبود و با حفظ لوله دیگر، بارداری سالم بعدی را تجربه می‌کنند. پیگیری منظم، مشاوره درباره برنامه‌ریزی برای بارداری بعدی و کنترل عوامل خطر، برای کاهش عوارض حاملگی خارج از رحم مهم است.

مراقبت های بعد از حاملگی خارج رحمی چیست؟
بعد از حاملگی خارج رحمی باید مراقبت‌های لازم را انجام دهید. یکی از این موارد استراحت برای مدت مشخص و پیشگیری از بارداری دوباره است.

۲. عمل لاپاراسکوپی بارداری خارج از رحم

سالپنگوستومی و سالپنژکتومی، دو عمل لاپاراسکوپی حاملگی خارج از رحم هستند که برای درمان برخی از شرایط خارج رحمی استفاده می‌شوند. در این روش، یک شکاف کوچک در شکم، نزدیک به ناف ایجاد می‌شود. سپس در مرحله‌ی بعد، پزشک از یک لوله‌ی نازک مجهز به دوربین و نور (لاپاراسکوپ) برای مشاهده‌ی لوله‌های فالوپ استفاده می‌کند.

در سالپنگوستومی، توده‌ی‌ حاملگی خارج رحمی برداشته‌می‌شود و لوله خود‌به‌خود بهبود می‌یابد. در سالپنژکتومی، توده‌ی حاملگی خارج رحمی و لوله‌ی فالوپ کاملا برداشته‌می‌شوند. اینکه پزشک چه روشی را انجام می‌دهد به میزان خونریزی، شدت آسیب، پارگی لوله، اینکه لوله‌ی رحمی دیگر چقدر طبیعی است یا دچار آسیب قبلی شده‌است یا خیر، بستگی دارد. اگر حاملگی خارج رحمی باعث خونریزی شدید شود، ممکن است جراحی لاپاراتومی انجام شود که شامل باز‌کردن کامل شکم است.

۳. امپول متوترکسات در بارداری خارج رحم

یکی از درمان‌های دارویی برای بارداری خارج رحمی در مراحل اولیه و پایدار، آمپول متوتروکسات است. این دارو با مهار تقسیم سلولی، رشد بافت بارداری را متوقف می‌کند تا بدن بتواند به‌تدریج آن را جذب کند. استفاده از متوترکسات زمانی ممکن است که توده‌ بارداری کوچک باشد، سطح هورمون بارداری در محدوده‌ مشخصی قرار داشته باشد، علائم شدید یا خون‌ریزی وجود نداشته باشد و بیمار بتواند پیگیری منظم آزمایش‌ها را انجام دهد. پس از تزریق، سطح هورمون باید طبق برنامه اندازه‌گیری شود تا کاهش آن تایید شود و در صورت عدم پاسخ کافی، گاهی نیاز به دوز تکراری یا جراحی وجود دارد.

عوارض آمپول متوترکسات در بارداری خارج از رحم

شایع‌ترین عوارض شامل تهوع، استفراغ، بی‌اشتهایی، خستگی، سردرد و درد خفیف شکم است که معمولا موقتی و قابل‌کنترل هستند. در برخی موارد، درد شکم چند روز پس از تزریق به‌دلیل تخریب بافت بارداری افزایش می‌یابد و باید از نظر افتراق با علائم پارگی لوله به‌دقت ارزیابی شود.

به‌ندرت، متوترکسات می‌تواند روی کبد، مغز استخوان و مخاط دهان اثر بگذارد و باعث بالا رفتن آنزیم‌های کبدی، کاهش سلول‌های خونی یا زخم دهان شود. به همین دلیل مصرف آن نیازمند انتخاب درست بیمار و پایش آزمایشگاهی است. تا مدتی بعد از درمان، توصیه می‌شود برای بارداری مجدد برنامه‌ریزی نشود تا بدن فرصت کافی برای دفع دارو و بازگشت به شرایط طبیعی داشته باشد.

دفع خودبخودی حاملگی خارج رحمی ممکن است؟

در برخی موارد محدود و با شرایط خاص، حاملگی خارج رحمی کوچک و با سطح پایین هورمون بارداری ممکن است خودبه‌خود پسرفت کند و بدن آن را جذب کند. اما این موضوع تنها زمانی قابل‌قبول است که پزشک با سونوگرافی و آزمایش خون مطمئن شود که بارداری در حال کاهش است، علائم شدید وجود ندارد و خطر پارگی اندک است.

خودتان هرگز نباید روی دفع خودبخودی حساب کنید یا به‌سرعت از پیگیری پزشکی صرف‌نظر کنید. هرگونه تشدید درد، خون‌ریزی، سرگیجه یا ضعف در این دوره، نیازمند مراجعه فوری است.

آیا مشکوک به حاملگی خارج رحمی هستی؟ با سونوگرافی مطمئن شو.

عوارض بارداری خارج از رحم

اصلی‌ترین عارضه‌ای که حاملگی خارج از رحمی برای فرد دارد، پارگی محلی است که جنین در آنجا لانه گزینی کرده است. یکی از اصلی‌ترین محل‌ها، لوله‌ی فالوپ است. هنگامی که جنین در این لوله رشد می‌کند و بزرگ می‌شود، احتمال اینکه باعث پارگی لوله شود، زیاد است. هنگامی که لوله فالوپ پاره می‌شود، فرد خونریزی شدید می‌کند و حتی خطر مرگ هم وجود دارد. بنابراین این عارضه می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

یکی دیگر از عوارض حاملگی خارج رحمی، عفونت محل جراحی است. همچنین فردی که حاملگی اکتوپیک یا خارج از رحم دارد، ممکن است به نازایی دچار شود:

  • پارگی محل لانه گزینی جنین
  • خونریزی شدید و خطر مرگ
  • عفونت محل جراحی
  • احتمال نازایی

بارداری خارج از رحم خطرناک است؟

بارداری خارج از رحمی به‌طور بالقوه یک وضعیت خطرناک است، چون محل لانه‌گزینی جنین توان تحمل رشد آن را ندارد و با افزایش حجم، خطر پارگی و خون‌ریزی داخلی بالا می‌رود. بدون تشخیص و درمان، این خون‌ریزی می‌تواند در مدت کوتاهی باعث شوک و تهدید جدی حیات مادر شود. با این حال، اگر بارداری خارج رحمی زود تشخیص داده شود و درمان مناسب در زمان مناسب انجام شود، می‌توان این خطر را تا حد زیادی کنترل کرد و از عوارض شدید پیشگیری کرد.

خطرات بارداری خارج از رحم به این معنی نیست که هر فرد مبتلا حتما دچار عارضه‌ شدید می‌شود، بلکه یعنی این وضعیت را باید جدی گرفت، علائم هشدار را شناخت و در صورت شک، مراجعه به پزشک یا اورژانس را به تأخیر نینداخت. توجه به درد یک‌طرفه شکم، خون‌ریزی غیر معمول، سرگیجه، ضعف و درد شانه در یک زن با بی‌بی‌چک مثبت، مهم‌ترین قدم در پیشگیری از عوارض خطرناک است.

ایا بارداری خارج از رحم سقط میشود؟
بارداری خارج از رحم معمولاً خودبه‌خود سقط نمی‌شود و نیاز به درمان دارویی یا جراحی دارد تا سلامت مادر حفظ شود.

ایا بارداری خارج از رحم سقط میشود؟

برخلاف بارداری داخل رحم که ممکن است به سقط جنین طبیعی منجر شود، تخمک کاشته‌شده در لوله رحمی یا محل غیرطبیعی نمی‌تواند رشد کامل داشته باشد. در صورت عدم درمان، خطر پارگی لوله رحمی و خونریزی داخلی شدید وجود دارد که وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود. بنابراین پزشکان معمولاً درمان دارویی یا جراحی را توصیه می‌کنند تا سلامت مادر حفظ شود و عوارض جدی پیشگیری شود.

کیست و بارداری خارج از رحم

وجود کیست تخمدان می‌تواند تشخیص بارداری خارج رحمی را پیچیده کند اما بیشتر کیست‌های عملکردی بی‌خطر هستند و خودبه‌خود ناپدید می‌شوند. با این حال، کیست‌های بزرگ یا پیچ‌خورده ممکن است درد یا خونریزی ایجاد کنند و نیاز به بررسی دقیق داشته باشند.

در برخی موارد، کیست و بارداری خارج رحم همزمان اتفاق می‌افتند و پزشک باید از طریق سونوگرافی و آزمایش‌های هورمونی محل بارداری و وضعیت تخمدان‌ها را مشخص کند تا درمان مناسب انتخاب شود. مراقبت پزشکی سریع اهمیت زیادی دارد.

پیشگیری از بارداری خارج رحمی ممکن است؟

بیشتر زنانی که بارداری خارج رحمی داشته‌اند، می‌توانند دوباره باردار شوند اما به دلیل اینکه خطر بارداری خارج رحمی در این افراد افزایش می‌یابد، به پیگیری دقیق نیاز دارند. در نتیجه، غربالگری به موقع برای حاملگی خارج رحم بسیار ضروری است.

غربالگری در اوایل بارداری، میزان مرگ‌و‌میر ناشی از حاملگی خارج رحمی را کاهش می‌دهد.  زنانی که در معرض خطر بالای بارداری خارج رحمی هستند، باید در اوایل بارداری از طریق آزمایش خون و سونوگرافی تحت نظارت دقیق قرار‌ بگیرند. بسیاری از موارد حاملگی خارج رحمی، به علت آسیب‌دیدن لوله‌های رحمی رخ می‌دهند. برای کاهش خطر آسیب به لوله‌های فالوپ موارد زیر را رعایت کنید:

  • درمان سریع هرگونه عفونت لگنی
  • درمان سریع عفونت مقاربتی یا قابل انتقال از راه جنسی (STI)
  • استفاده از کاندوم و روش‌های پیشگیری امن برای رابطه جنسی
  • ترک مصرف سیگار
پزشکان پیشنهادی

نتیجه گیری

بارداری خارج از رحم وضعیتی است که در آن جنین به‌جای رحم در لوله‌فالوپ، تخمدان یا نقاط دیگر لانه‌گزینی می‌کند و ادامه آن می‌تواند زندگی مادر را تهدید کند. این بارداری در روزهای اول ممکن است شبیه بارداری طبیعی باشد اما با گذشت زمان علائمی مانند درد یک‌طرفه شکم، لکه‌بینی یا خون‌ریزی غیر معمول، احساس فشار در لگن، سرگیجه و ضعف ظاهر می‌شود. شناخت این علائم و مراجعه زودهنگام به متخصص مثل بهترین دکتر زنان ایران یا بهترین دکتر مامایی ایران، تفاوت بین یک درمان ساده‌تر و یک وضعیت اورژانسی با خون‌ریزی شدید را رقم می‌زند.

دکترتو مراقب سلامت شماست!

پرسش‌های متداول

اصطلاح بارداری اکتوپیک به‌معنای بارداری در محل غیرطبیعی است و در زبان پزشکی همان بارداری خارج رحمی محسوب می‌شود. یعنی جنین به‌جای این که داخل حفره‌رحم لانه‌گزینی کند، در لوله‌فالوپ، تخمدان، دهانه‌رحم یا حتی روی اسکار سزارین یا داخل شکم قرار می‌گیرد. این محل‌ها توان رشد امن جنین را ندارند و ادامه بارداری در آنها می‌تواند باعث پارگی و خون‌ریزی شود. بنابراین، بارداری اکتوپیک به‌طور کلی نیازمند پایان‌دادن به بارداری و درمان مناسب برای حفظ جان مادر است.

خونریزی در سه ماه اول بارداری ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهد، یکی از مهم‌ترین دلایل آن حاملگی خارج‌رحمی است. در این حالت، تخمک بارور شده در مکان غیرطبیعی لانه‌گزینی می‌کند و ممکن است خونریزی و درد شدید در نواحی شکمی و لگنی را ایجاد کند.

تکرار بارداری خارج رحم از نظر احتمال خون‌ریزی و پارگی لوله، همان‌قدر خطرناک است که بار اول، چون محل لانه‌گزینی همچنان نامناسب است. در عین حال، اگر یک‌بار سابقه این مشکل را داشته باشید، باید از ابتدا در گروه پرریسک‌تری در نظر گرفته شوید و مراقبت‌ها دقیق‌تر انجام شود.

متأسفانه در بارداری خارج رحمی، جنین امکان رشد سالم و زنده‌ماندن ندارد، چون محل لانه‌گزینی برای توسعه طبیعی جفت و جنین مناسب نیست. دیواره‌ لوله‌فالوپ یا سایر نقاط خارج‌رحم ظرفیت خون‌رسانی و کشش کافی ندارند و با رشد جنین، خطر پارگی و خون‌ریزی شدید ایجاد می‌شود. ادامه‌دادن بارداری در این شرایط نه‌تنها برای جنین بی‌نتیجه است، بلکه می‌تواند جان مادر را نیز به‌شدت به‌خطر بیندازد. به‌همین دلیل، درمان حاملگی خارج رحمی همواره مبتنی بر پایان‌دادن به بارداری برای حفظ سلامت مادر است.

در برخی از حاملگی‌های خارج‌رحمی، به‌خصوص اگر بارداری مدتی بدون تشخیص باقی بماند، ممکن است در سونوگرافی فعالیت قلب جنین برای مدت کوتاهی دیده شود. با این حال، حتی اگر قلب جنین شکل گرفته و بتپد، ادامه‌ بارداری در محل خارج‌رحم امکان‌پذیر نیست و خطر پارگی و خون‌ریزی همچنان بسیار بالا است. دیدن قلب جنین در بارداری خارج رحمی می‌تواند از نظر روحی بسیار سخت باشد اما از نظر پزشکی تغییری در ضرورت درمان ایجاد نمی‌کند و تصمیم‌ها همچنان بر اساس حفظ جان و سلامت مادر گرفته می‌شود.

قرص اورژانسی برای کاهش احتمال بارداری بعد از رابطه‌ محافظت‌نشده استفاده می‌شود، اما هیچ روشی صددرصد مؤثر نیست و در مواردی ممکن است بارداری اتفاق بیفتد. برخی مطالعات مطرح کرده‌اند که در صورت بارداری پس از مصرف قرص اورژانسی، احتمال حاملگی خارج رحمی افزایش خطر اثبات نشده؛ اما هر بارداری پس از شکست روش، باید از نظر اکتوپیک بررسی شود. نکته‌ مهم این است که اگر پس از مصرف قرص اورژانسی قاعدگی شما به‌طور غیر عادی به‌تأخیر افتاد یا دچار درد و خون‌ریزی غیر معمول شدید، باید احتمال بارداری و بارداری خارج رحمی بررسی شود. انجام بی‌بی‌چک و در صورت مثبت بودن، مراجعه به پزشک برای سونوگرافی ضروری است.

بسیاری از زنان پس از بارداری خارج رحم می‌توانند دوباره باردار شوند، به شرطی که لوله‌های رحمی آسیب جدی ندیده باشند. شانس بارداری طبیعی به سلامت لوله‌ها، سن مادر و عوامل باروری دیگر بستگی دارد. پزشکان معمولاً قبل از اقدام به بارداری بعدی براساس تجربه بارداری خارج از رحم در زنان، توصیه می‌کنند که زنان چند ماه صبر کرده و وضعیت هورمونی و آناتومیک خود را بررسی کنند تا ریسک حاملگی خارج رحم کاهش یابد.

بارداری سالم بعد از حاملگی خارج رحم ممکن است اما به سلامت لوله‌های رحمی و شرایط باروری بستگی دارد. پزشکان توصیه می‌کنند قبل از بارداری دوباره، چند ماه صبر کرده و بررسی‌های لازم انجام شود. با مراقبت پزشکی و مدیریت عوامل خطر، زنان می‌توانند بارداری طبیعی و موفقیت‌آمیز داشته باشند، هرچند احتمال تکرار حاملگی خارج رحم وجود دارد.

پارگی در بارداری خارج از رحم می‌تواند از هفته‌های اولیه بارداری رخ دهد و خطر آن باتوجه به محل و اندازه بارداری متفاوت است؛ بنابراین تشخیص زودهنگام همیشه ضروری است.

در بارداری خارج از رحم، خونریزی مشابه پریود ممکن است رخ دهد اما معمولاً نامنظم یا شدیدتر است. برخی زنان خونریزی خفیف یا لکه‌بینی دارند که با درد شکمی همراه است. این وضعیت متفاوت از پریود طبیعی است و می‌تواند نشانه‌ای از بارداری خارج رحم باشد. بنابراین هر خونریزی غیرمعمول در بارداری باید توسط پزشک بررسی شود تا خطرات جدی پیشگیری شود.

پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند حداقل ۳ تا ۶ ماه بعد از حاملگی خارج رحم صبر شود تا بدن فرصت بازسازی داشته باشد. این فاصله به بهبود لوله‌های رحمی، تثبیت هورمون‌ها و کاهش ریسک عوارض کمک می‌کند. قبل از اقدام به بارداری دوباره، پزشک وضعیت سلامت مادر و عملکرد لوله‌ها را بررسی می‌کند تا شانس بارداری موفق و سالم افزایش یابد.

تشخیص اشتباه بارداری خارج از رحم گاهی رخ می‌دهد، به خصوص در مراحل اولیه که علائم شبیه بارداری طبیعی یا مشکلات دیگر است. استفاده همزمان از سونوگرافی و آزمایش hCG دقت تشخیص را افزایش می‌دهد. پزشکان معمولاً با ارزیابی دقیق تاریخچه پزشکی، علائم بالینی و آزمایش‌ها، محل بارداری را مشخص می‌کنند تا درمان مناسب انجام شود و خطر عوارض کاهش یابد.

جنین خارج از رحم، جنینی است که در محل غیرطبیعی مانند لوله رحمی، تخمدان یا دهانه رحم رشد می‌کند. این وضعیت نمی‌تواند به تولد زنده منجر شود و با رشد جنین، خطر پارگی و خونریزی داخلی افزایش می‌یابد.

امتیاز شما به مقاله:
(3.9از5)
دسته بندی:
برچسب:
منبع:
پزشکان پیشنهادی
مطالب مرتبط

پاسخ دادن

نظرات درباره بارداری خارج از رحم

  1. هدی گفت:

    سلام میشه لطفا راهنماییم کنید …من حدود شش روز از پریودم گذشته و بی بی چکم مثبت شده و سمت راست کشااله رانم کمی ورم کرده آیا احتمال دارد بارداری خارج از رحم باشد ؟؟ لکه بینی و خونریزی هم ندارم

    1. همیار دکترتو گفت:

      سلام دوست عزیز
      با توجه به مثبت شدن تست بارداری و ورم خفیف در کشاله ران، نمی‌توان دقیق گفت مشکل چیست و بارداری خارج رحمی یک احتمال است. تنها راه تشخیص دقیق، سونوگرافی و بررسی پزشک است.
      دکتر زنان
      دکتر سونوگرافی

  2. بهار گفت:

    سلام وقتتون بخیر بارداری خارج از رحم داشتم الا ۳هفته هست که سزارین کردم ولوله سمت چپ رو بریدن اصلا خونریزی هم ندارم کی میتونم نزدیکی داشته باشم

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام. پس از جراحی سزارین و به ویژه بعد از یک بارداری خارج رحمی که با جراحی همراه بوده، بدن نیاز به زمان کافی برای بهبودی کامل دارد. معمولاً توصیه می‌شود حداقل ۴ تا ۶ هفته از عمل گذشته باشد و پزشک در معاینه بعدی، بهبودی شما را تأیید کند. برای تصمیم نهایی و اطمینان از سلامت خود، حتماً با پزشک متخصص زنان مراججعه کنید بهار عزیز تا بهترین زمان را با توجه به شرایط خاص شما تعیین کند.
      متخصص زنان و زایمان

  3. گلناز گفت:

    سلام .. من اندومتریوز خفیف محدود به تخمدان سمت چپ به صورت کیست ۳ سانتی دارم و ۶ ماهه قرص ضد بارداری ال دی مصرف نمیکنم و دو ماه پیش رابطه بدون دخول داشتم و ۳ روز بعدش در موعد پریودم به مدت ۳ روز لکه بینی و بعدش ۳ روز خون ریزی داشتم و روز چهارم تموم شد و ماه بعدش هم با ۳ روز تاخیر پریود شدم و ۳ روز طول کشید اما از دومین پریودم ۳۷ روز میگذره و هنوز پریود نشدم و هیچ علائم خاصی هم ندارم من دوره ام ۲۸ روزه است. ایا امکان بارداری یا بارداری خارج از رحم وجود داره؟

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام. با توجه به سابقه اندومتریوز و تغییر الگوی قاعدگی، بررسی این موضوع مهم است. احتمال بارداری با رابطه بدون دخول بسیار کم است، اما صفر نیست. توصیه می‌کنم برای اطمینان از عدم بارداری و بررسی علت تاخیر قاعدگی (که ممکن است مرتبط با کیست یا خود اندومتریوز باشد)، به یک پزشک متخصص زنان مراجعه کنید. پزشک می‌تواند با درخواست آزمایش بتا و سونوگرافی، وضعیت را به طور دقیق ارزیابی کند.
      متخصص زنان و زایمان

  4. ندا گفت:

    سلام من ۴ هفته ۲ روز بودم ازمایش دادم بتا ۱۹۶ بود دو روز بعد درد شدید در شانه دارم الان ۴ روزه ولی علامت دیگه ندارم ایا خارج از رحم هسن

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام. درد شدید شانه، به ویژه اگر مداوم است، می‌تواند یک علامت هشداردهنده برای حاملگی خارج از رحم باشد. این درد ممکن است ناشی از تحریک دیافراگم در اثر خونریزی داخلی باشد.
      با توجه به این علامت و سطح بتای قبلی، لازم است فوراً به پزشک متخصص زنان یا اورژانس مراجعه کنید تا با بررسی دقیق، از جمله سونوگرافی، محل و سلامت بارداری بررسی شود. این وضعیت نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد و نباید آن را نادیده گرفت.
      متخصص زنان و زایمان

  5. عسل گفت:

    سلام‌ من یکماه پیش رابطه داشتم قرص اورژانسی خوردم ولی اموکسی کلاوم میخوردم بخاطر عفونت سرما خوردگی پریودیم خون داشتم ولی بافت های سفید بزرگیم شبیه گوشت ازم افتاد بعد اون خونریزم قطع شد و ترشح های شیری رنگ داشتم ماه بعد پریودیم با تاخیر اتفاق افتاد بازم یه بافت دیگه افتاد خون هم قهوه ای بود هم قرمز و طولانی تر بود به نظرتون دلیلش چیه

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام، تغییر رنگ خون، تاخیر در پریود و مشاهده بافت یا ترشحات بعد از رابطه و مصرف قرص اورژانسی می‌تواند به دلیل تاثیر هورمونی قرص، عفونت یا تحریک دهانه رحم باشد. مصرف آنتی‌بیوتیک مثل آموکسی‌کلاو معمولاً روی پریود اثر مستقیم ندارد، اما ممکن است با تغییر باکتری‌های طبیعی واژن همراه شود و ترشحات ایجاد کند. بهتر است برای بررسی دقیق و اطمینان از سلامت رحم و واژن، مخصوصاً اگر بافت‌ها ادامه پیدا کنند یا خونریزی شدید باشد، به متخصص زنان مراجعه کنید.

  6. ناشناس گفت:

    سلام من ۲ ماه پیش بارداری خارج از رحم داشتم و لوله فالوپ سمت چپم رو بریدن آیا لازمه الان برم زیر نظر دکتر معاینه بشم؟و اینکه بعد چه مدت میتونم برای بارداری اقدام کنم؟و اینکه میتونم الان ورزش کنم موردی نداره؟

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام،
      بعد از جراحی بارداری خارج از رحم و برداشتن لوله فالوپ، حتماً باید تحت نظر پزشک متخصص زنان باشید تا روند بهبودی و سلامت کلی شما بررسی شود. معمولاً توصیه می‌شود حداقل ۳ تا ۶ ماه بعد از جراحی برای اقدام به بارداری صبر کنید تا بدن به خوبی بهبود یابد، اما زمان دقیق را پزشک شما تعیین خواهد کرد. ورزش سبک و ملایم معمولاً بعد از اجازه پزشک مشکلی ندارد، اما از فعالیت‌های سنگین تا بهبودی کامل خودداری کنید و حتماً با پزشک خود مشورت نمایید.
      متخصص زنان و زایمان

  7. پری گفت:

    سلام من 4ساله پیش بارداری خارج رحمی داشتم ورفتم بیمارستان آمپول زدن افتادولی الان 4ساله باردارنمیشم یعنی علاعم اون آمپول که زدم

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام، بارداری خارج رحمی که چهار سال پیش با آمپول درمان شده است معمولاً به خودی خود اثرات طولانی‌مدت بر بارداری‌های بعدی ندارد، اما ممکن است به دلیل آسیب یا التهاب در لوله‌های رحم، احتمال بارداری طبیعی کاهش یابد؛ توصیه می‌شود برای بررسی دقیق وضعیت باروری و علت ناباروری به متخصص زنان و زایمان مراجعه کرده و آزمایش‌های لازم از جمله بررسی سلامت لوله‌های رحم و هورمون‌ها انجام شود تا درمان مناسب ارائه گردد.
      متخصص زنان و زایمان

  8. ناشناس گفت:

    سلام من 4ساله پیش بارداری خارج رحمی داشتم ورفتم بیمارستان آمپول زدن افتادولی الان 4ساله باردارنمیشم یعنی علاعم اون آمپول که زدم

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام، بارداری خارج رحمی که چهار سال پیش با آمپول درمان شده معمولاً به خودی خود مانع بارداری‌های بعدی نمی‌شود، اما ممکن است به دلیل آسیب یا انسداد لوله‌های رحم، شانس بارداری کاهش یابد؛ توصیه می‌شود برای بررسی دقیق وضعیت باروری به متخصص زنان مراجعه کنید تا با انجام آزمایش‌ها و بررسی‌های لازم، علت ناباروری مشخص و درمان مناسب آغاز شود.
      متخصص زنان و زایمان