علت آفت دهان چیست؟

علت آفت دهان برای خیلی از افراد مبهم است، چون این زخم‌های کوچک و دردناک گاهی بدون دلیل واضح ظاهر می‌شوند و دلیل آن برای هر کدام متفاوت است. آفت ممکن است هنگام غذا خوردن، مسواک زدن، حرف زدن یا نوشیدن مایعات ترش و داغ درد زیادی ایجاد کند. بیشتر آفت‌ها خطرناک نیستند و طی ۱ تا ۲ هفته بهتر می‌شوند، اما تکرار زیاد آن‌ها می‌تواند نشانه یک عامل زمینه‌ای باشد. در این مطلب از دکترتو، درباره دلیل آفت زدن دهان، نقش کمبود ویتامین‌ها، استرس، ضعف سیستم ایمنی، آفت در کودکان و علت آفت مکرر دهان توضیح می‌دهیم. اگر آفت دهان شما طولانی شده یا مدام برمی‌گردد، شناخت علت می‌تواند مسیر درمان را دقیق‌تر کند.

با علت آفت دهان آشنا شوید

معمولا دلیل آفت دهان در همه افراد یکسان نیست. در بسیاری از افراد، چند عامل با هم باعث تحریک مخاط دهان و ایجاد زخم می‌شوند. آفت دهان می‌تواند بعد از گاز گرفتن گونه، مسواک زدن خشن، استرس، کم‌خوابی، مصرف غذاهای اسیدی، تغییرات هورمونی یا کمبود بعضی ریزمغذی‌ها ایجاد شود. گاهی هم آفت دهان نشانه بیماری‌های زمینه‌ای مانند بیماری‌های التهابی روده، سلیاک، بهجت یا اختلالات ایمنی است.

آفت با تبخال فرق دارد. تبخال معمولا به دلیل ویروس ایجاد می‌شود، اغلب روی لب یا اطراف دهان دیده می‌شود و مسری است. اما آفت معمولی داخل دهان به وجود می‌آید، چرکی نیست و معمولا از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود. با این حال، برخی عفونت‌ها می‌توانند زخم‌هایی شبیه آفت ایجاد کنند و تشخیص دقیق آن‌ها مهم است. آفت دهان ممکن است به دلیل شرایط و بیماری های خاصی نیز رخ دهد. مانند:

• آسیب به مخاط دهان
• استرس و فشار روانی
• کمبود آهن، فولات، ویتامین B12 یا روی
• حساسیت غذایی یا تحریک با غذاهای تند و ترش
• تغییرات هورمونی
• بیماری‌های گوارشی مانند سلیاک یا بیماری‌های التهابی روده
• مشکلات سیستم ایمنی
• سابقه خانوادگی آفت
• مصرف بعضی داروها
• عفونت‌های ویروسی، باکتریایی یا قارچی که زخم دهانی ایجاد می‌کنند
• خشکی دهان و تحریکات محیطی

علت آفت دهان	عوامل ایجادکننده	نحوه تأثیرگذاری
آسیب به مخاط دهان	گاز گرفتن گونه، مسواک زدن خشن، ارتودنسی	آسیب و تحریک بافت دهان
استرس و کم‌خوابی	اضطراب، فشار کاری و تنش روانی	افزایش احتمال بروز آفت در افراد مستعد
کمبودهای تغذیه‌ای	کمبود آهن، ویتامین B12، فولات و روی	افزایش احتمال ایجاد یا تکرار آفت
حساسیت غذایی	مرکبات، گوجه‌فرنگی، شکلات و غذاهای تند	تحریک مخاط و تشدید آفت
تغییرات هورمونی	تغییرات هورمونی در چرخه قاعدگی	افزایش احتمال بروز آفت در برخی افراد
بیماری‌های گوارشی	سلیاک، بیماری کرون و کولیت اولسراتیو	التهاب یا اختلال جذب مواد مغذی
اختلالات سیستم ایمنی	بیماری‌های خودایمنی، HIV و مصرف داروهای سرکوب‌کننده ایمنی	افزایش احتمال زخم‌های دهانی
مصرف داروها	برخی داروهای ضدالتهاب، شیمی‌درمانی و داروهای ایجادکننده خشکی دهان	تحریک مخاط یا ایجاد زخم دهانی
عفونت‌ها	برخی عفونت‌های ویروسی، باکتریایی و قارچی	ایجاد زخم‌هایی شبیه آفت
بیماری‌های زمینه‌ای	بیماری بهجت، کم‌خونی و برخی اختلالات خونی	بروز یا تکرار زخم‌های دهانی

۱. عفونت های ویروسی و باکتریایی عامل مهم آفت دهان

آفت ساده معمولا به دلیل عفونت مستقیم ویروسی یا باکتریایی ایجاد نمی‌شود، اما برخی عفونت‌ها می‌توانند زخم‌هایی شبیه آفت بسازند. به همین دلیل، هر زخمی داخل دهان را نباید ساده و بی‌خطر دانست. تبخال دهانی، بیماری دست، پا و دهان، عفونت‌های قارچی، عفونت‌های باکتریایی ثانویه و بعضی عفونت‌های مقاربتی می‌توانند در دهان زخم، تاول یا التهاب ایجاد کنند. تفاوت مهم این است که آفت معمولی معمولا داخل دهان و روی مخاط نرم دیده می‌شود، اما تبخال بیشتر اطراف لب یا مرز لب ایجاد می‌شود و ممکن است قبل از آن سوزش، خارش یا تاول وجود داشته باشد.

نمی‌دونی چرا دچار آفت دهان شدی؟

برای معاینه به متخصص مراجعه کن.

بهترین دکتر گوش و حلق و بینی ایران

۲. کمبود کدام ویتامین باعث آفت دهان می شود؟

کمبود برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌تواند احتمال آفت دهان را بیشتر کند، به‌ویژه وقتی آفت‌ها مکرر هستند. مهم‌ترین کمبودهای مرتبط با آفت، کمبود ویتامین B12، فولات، آهن و روی هستند. این مواد در سلامت مخاط دهان، خون‌سازی، ترمیم بافت و عملکرد سیستم ایمنی نقش دارند. وقتی بدن از این مواد کم دارد، مخاط دهان آسیب‌پذیرتر می‌شود و زخم‌ها دیرتر خوب می‌شوند.

کودکان نسبت به بزرگسالان به ویتامین بیشتری نیاز دارند و همچنین، از مصرف ویتامین‌ها بیزار هستند و این خود موضوعی مشکل ساز است. مصرف میوه‌ها و سبزیجات معمولا مورد علاقه جوانان نیستند؛ بنابراین، کمبود ویتامین B-۱۲ در بین کودکان و جوانان شایع است. به همین دلیل برای درمان سریع آفت دهان توصیه می‌شود.

علاوه بر ویتامین ب ۱۲، کمبود اسید فولیک، روی یا آهن در بدن انسان می‌تواند باعث ایجاد آفت یا تحریک افزایش آن شود. کمبود کلسیم نیز می‌تواند باعث ایجاد آفت شود، اما بیشتر از ایجاد آن، کمبود کلسیم می‌تواند وضعیت را بدتر و بروز آفت را تشدید کند.

ویتامین یا ماده معدنی	ارتباط با آفت	پیامد کمبود
ویتامین B12	از مهم‌ترین ویتامین‌های مرتبط با ایجاد آفت دهان	افزایش احتمال ایجاد یا تکرار آفت
فولات (اسید فولیک)	کمبود آن می‌تواند باعث ایجاد یا تحریک آفت شود	افزایش احتمال بروز آفت دهان
آهن	کمبود آهن با آفت‌های مکرر ارتباط دارد	کم‌خونی؛ افزایش احتمال تکرار آفت
روی	کمبود آن می‌تواند در ایجاد یا تشدید آفت نقش داشته باشد	افزایش احتمال ایجاد آفت
کلسیم	کمبود آن بیشتر با تشدید وضعیت آفت مرتبط است	بدتر شدن وضعیت آفت
ویتامین‌های گروه B	کمبود ترکیبی بعضی ویتامین‌های این گروه با آفت ارتباط دارد	افزایش احتمال بروز آفت‌های دهانی

۳. ضعف سیستم ایمنی باعث آفت دهان می‌شود؟

افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند بیشتر مستعد ابتلا به آفت هستند. یافتن ارتباط مشخصی بین سیستم ایمنی بدن با زخم‌های شانکر و تعیین دقیق اینکه دقیقاً چه چیزی در ایمنی فرد وجود دارد که باعث ایجاد زخم‌های شانکری می‌شود دشوار است. اما این واقعیت که سیستم ایمنی نمی‌تواند به سرعت از آن پیشگیری کند، دلیل کافی برای در نظر گرفتن آن به عنوان یک عامل موثر است.

همانطور که در قسمت‌های قبل اشاره شد، تبخال توسط ویروس هرپس سیمپلکس ایجاد می‎شود. علت آفت دهان ممکن است آلرژی، اختلالات خود ایمنی، اختلالات خونریزی، ضعف سیستم ایمنی یا (در موارد نادر) سرطان دهان باشد. شرایطی که می‌توانند با آفت یا زخم دهان مرتبط باشند عبارت‌اند از:

• بیماری‌های خودایمنی
• عفونت HIV
• مصرف داروهای سرکوب‌کننده ایمنی
• شیمی درمانی
• کمبودهای تغذیه‌ای
• بیماری‌های مزمن کنترل‌نشده
• استرس شدید و طولانی
• کم‌خوابی و فرسودگی بدنی

۴. آیا استرس باعث آفت دهان می شود؟

استرس می‌تواند یکی از محرک‌های مهم آفت دهان باشد. بسیاری از افراد متوجه می‌شوند که آفت‌ها بعد از دوره‌های فشار کاری، امتحان، بی‌خوابی، تنش خانوادگی یا اضطراب شدید بیشتر می‌شوند. استرس می‌تواند روی سیستم ایمنی، التهاب بدن، خواب، تغذیه و حتی عادت‌هایی مانند دندان‌قروچه یا گاز گرفتن گونه اثر بگذارد. وقتی بدن تحت فشار است، ترمیم بافت‌ها کندتر می‌شود و مخاط دهان به تحریک‌های کوچک حساس‌تر می‌شود. از طرف دیگر، بعضی افراد هنگام استرس غذاهای تند، اسیدی یا شیرین بیشتری می‌خورند و آب کمتری می‌نوشند.

۵. اسید معده و آفت دهان به هم مرتبطند؟

اسید معده به طور مستقیم علت اصلی آفت دهان نیست، اما رفلاکس معده می‌تواند دهان و گلو را تحریک کند و زمینه سوزش، التهاب، خشکی دهان یا زخم‌های دهانی را بیشتر کند. وقتی اسید یا محتویات معده به سمت مری و گلو برمی‌گردد، مخاط دهان ممکن است حساس‌تر شود و با غذاهای ترش، مسواک خشن یا خشکی دهان زودتر آسیب ببیند.

افرادی که رفلاکس دارند، گاهی از طعم ترش یا تلخ دهان، سوزش سردل، بوی بد دهان، سرفه خشک، گرفتگی صدا یا سوزش گلو شکایت می‌کنند. این علائم ممکن است همزمان با آفت وجود داشته باشند، اما هر آفتی به معنای رفلاکس نیست. تشخیص ارتباط این دو موضوع به الگوی علائم بستگی دارد.

۶. علت آفت دهان بعد از دندانپزشکی چیست؟

آفت دهان بعد از دندانپزشکی به دلیل استرس یا ضربه ناشی از کار دندانپزشک روی دهان رخ می‌دهد و معمولا روی بافت نرم مانند داخل لب یا لثه ظاهر می‌شود. با اینحال برای جلوگیری و بهبود آفت دهان که به علت مراجعه به دندانپزشکی اتفاق افتاده، موارد زیر را رعایت کنید:

• دستورالعمل‌های بعد از عمل دندانپزشک خود را به دقت دنبال کنید
• با مسکن‌های بدون نسخه، درد خود را مدیریت کنید
• از کمپرس سرد استفاده کنید
• دهان خود را با آب نمک بشویید
• موادغذایی نرم مصرف کنید
• از مصرف مواد محرک اجتناب کنید
• بدن خود را هیدراته نگه دارید
• از ژل تسکین دهنده درد یا دهانشویه استفاده کنید
• اطراف محدوده‌های آسیب دیده را پاک کنید

۷. علت آفت دهان بعد از رابطه دهانی چیست؟

آفت دهان بعد از رابطه دهانی همیشه به معنی عفونت مقاربتی نیست، اما اگر زخم بعد از تماس دهانی ایجاد شود، باید احتمال تحریک مکانیکی، حساسیت، خشکی دهان، تماس با ترشحات، یا عفونت‌های قابل انتقال را در نظر گرفت. گاهی اصطکاک، گاز گرفتن اتفاقی یا خشکی مخاط باعث زخم ساده می‌شود. در برخی موارد هم زخم دهانی ممکن است با تبخال یا عفونت‌های دیگر اشتباه شود.

اگر زخم‌های دهان بعد از رابطه دهانی همراه با تاول، تب، گلودرد شدید، ترشح، زخم تناسلی، تورم غدد لنفاوی یا سابقه تماس پرخطر باشد، باید بررسی پزشکی انجام شود. بعضی عفونت‌ها در دهان و گلو علامت‌های خفیف دارند و فقط با ظاهر زخم نمی‌توان تشخیص قطعی داد.

ویژگی	آفت دهان	تبخال دهانی
علت ایجاد	آسیب مخاط؛ استرس؛ کمبود ریزمغذی‌ها؛ عوامل زمینه‌ای	ویروس هرپس سیمپلکس
محل شایع	داخل لب؛ داخل گونه؛ زیر زبان؛ کناره‌های زبان	روی لب؛ اطراف دهان؛ مرز لب
قابلیت انتقال	معمولاً غیرمسری	مسری
شکل ضایعه	زخم داخل دهان؛ معمولاً بدون چرک	تاول؛ زخم
علائم اولیه	نامشخص	ممکن است سوزش؛ خارش؛ تاول وجود داشته باشد
ارتباط با عفونت	آفت ساده معمولاً ناشی از عفونت مستقیم ویروسی یا باکتریایی نیست	ناشی از عفونت ویروسی
مدت بهبودی	معمولاً ۱ تا ۲ هفته	نامشخص

۸. استفاده از مواد اسیدی باعث آفت دهان می‌شود؟

اسید موجود در قهوه، یعنی اسید سیتریک هم می‌تواند بافت‌های نرم داخل دهان را تحریک کرده و باعث ایجاد یا بدتر شدن آفت شود. اگر به شدت مستعد ابتلا به آفت‌های دهانی هستید یا در دهانتان زخم‌های فعال دارید، از مصرف مرکبات و آب‌میوه‌هایی مانند پرتقال، گریپ فروت، لیمو، لیموترش و آناناس اجتناب کنید.

۹. آسیب به دهان و آفت زدن دهان

آسیب به دهان یکی از شایع‌ترین علت‌های آفت یا زخم‌های شبیه آفت است. گاز گرفتن گونه، مسواک زدن با فشار زیاد، استفاده از مسواک زبر، نخ دندان کشیدن خشن، دندان تیز، ارتودنسی، پروتز نامناسب، سوختگی با غذای داغ یا زخم ناشی از ابزار دندانپزشکی می‌تواند مخاط دهان را زخمی کند. در افراد مستعد، همین زخم کوچک به آفت دردناک تبدیل می‌شود.

مخاط دهان نازک و حساس است. وقتی یک نقطه از دهان مدام ساییده یا تحریک شود، فرصت ترمیم پیدا نمی‌کند. به همین دلیل، آفتی که در همان محل تکرار می‌شود، باید از نظر عامل فیزیکی بررسی شود. گاهی اصلاح یک لبه تیز دندان یا تنظیم پروتز، مشکل را کم می‌کند. عامل‌های آسیب‌زننده به دهان عبارت‌اند از:

• گاز گرفتن گونه یا لب
• مسواک زدن خشن
• مسواک زبر
• نخ دندان کشیدن شدید
• دندان شکسته یا تیز
• ترمیم دندانی بلند یا زبر
• براکت یا سیم ارتودنسی
• دندان مصنوعی نامناسب
• سوختگی با غذا یا نوشیدنی داغ

۱۰. واکنش های آلرژیک و آفت دهان

واکنش‌های آلرژیک بیش از حد، واکنش‌های غیرطبیعی سیستم ایمنی هستند که در پاسخ به قرار گرفتن در معرض موادی خاص رخ می‌دهند. این واکنش‌ها شامل واکنش‌های آلرژیک واقعی و سایر واکنش‌های غیر آلرژیک است و شدت آن‌ها می‌تواند از خفیف تا تهدیدکننده زندگی متغیر باشد.

شدیدترین واکنش حساسیتی آنافیلاکسی است. این واکنش آلرژیک معمولا بلافاصله پس از قرار گرفتن در معرض آلرژن شروع می‌شود. واکنش‌های حساسیت بیش از حد در داخل و اطراف دهان ممکن است طیف وسیعی از ظواهر بالینی از جمله قرمزی یا سفیدی مخاط را ایجاد کند. تورم لب‌ها، زبان و گونه‌ها یا زخم، تاول و آفت دهان نیز دیگر عوارض این اتفاق خواهند بود.

۱۱. تغییرات هورمونی و آفت دهان

برخی از زنان به دلیل تغییرات هورمونی (به ویژه افزایش پروژسترون) که در طول چرخه قاعدگی رخ می‌دهد، مشکلات دهانی را تجربه می‌کنند که می‌تواند شامل تورم لثه‌ها به رنگ قرمز روشن، تورم غدد بزاقی، ایجاد آفت یا خونریزی لثه باشد. اگر الگوی آفت با زمان قاعدگی هماهنگ است، یادداشت کردن تاریخ آفت‌ها و چرخه قاعدگی می‌تواند به تشخیص کمک کند.

۱۲. بیماری های روده ای و آفت دهان

بعضی بیماری‌های روده‌ای می‌توانند با آفت دهان ارتباط داشته باشند. بیماری‌های التهابی روده مانند کرون و کولیت اولسراتیو، و همچنین سلیاک، ممکن است باعث زخم‌های دهانی شوند. در این شرایط، آفت دهان ممکن است یکی از نشانه‌های خارج روده‌ای بیماری باشد، به‌ویژه اگر با اسهال مزمن، درد شکم، کاهش وزن یا کم‌خونی همراه باشد.

در بیماری‌های گوارشی، چند مسیر می‌تواند آفت ایجاد کند؛ التهاب عمومی بدن، اختلال جذب مواد مغذی، کمبود آهن، فولات یا ویتامین B12 و واکنش ایمنی غیرطبیعی. به همین دلیل، آفت مکرر دهان همراه با علائم گوارشی باید جدی گرفته شود.

۱۳. عوامل ژنتیکی و آفت دهان

اگر والدین یا خواهر و برادر شما دچار آفت می‌شوند، ژن‌هایی که با آن‌ها به صورت مشترک دارید احتمال ابتلای شما به این زخم‌ها را افزایش می‌دهد. عوامل ژنتیکی معمولا با محرک‌های محیطی ترکیب می‌شوند. یعنی فردی که زمینه خانوادگی دارد، ممکن است با استرس، آسیب دهان، کمبود آهن یا غذاهای محرک زودتر آفت بزند. در مقابل، فردی بدون زمینه خانوادگی ممکن است با همان محرک‌ها دچار آفت نشود.

۱۴. حساسیت به مواد غذایی باعث آفت دهان می‌شود؟

حساسیت یا عدم تحمل بعضی مواد غذایی می‌تواند در برخی افراد آفت دهان را تحریک کند. این موضوع در همه بیماران دیده نمی‌شود و یک غذای واحد برای همه عامل آفت نیست. برخی افراد بعد از خوردن شکلات، قهوه، آجیل، پنیر، تخم‌مرغ، غذاهای تند، گوجه‌فرنگی یا مرکبات بیشتر دچار آفت می‌شوند. گاهی مشکل، حساسیت واقعی نیست و غذا فقط مخاط دهان را تحریک می‌کند. بهترین راه تشخیص محرک غذایی، توجه به الگوی تکرار آفت بعد از مصرف غذاهای خاص است. غذاهایی که در برخی افراد می‌توانند محرک باشند عبارت‌اند از:

• مرکبات
• گوجه‌فرنگی
• شکلات
• قهوه
• آجیل
• پنیر
• تخم‌مرغ
• غذاهای تند
• غذاهای شور
• نوشیدنی‌های اسیدی

ماده غذایی	نوع تحریک	تأثیر احتمالی بر آفت
مرکبات	خاصیت اسیدی	تحریک مخاط؛ تشدید آفت فعال
گوجه‌فرنگی	ماده غذایی اسیدی	تحریک آفت در افراد حساس
شکلات	حساسیت یا عدم تحمل غذایی	تحریک ایجاد یا تکرار آفت
قهوه	ترکیبات اسیدی؛ حساسیت غذایی	تحریک بافت نرم دهان؛ تشدید آفت
آجیل	حساسیت یا عدم تحمل غذایی	تحریک آفت در برخی افراد
پنیر	حساسیت یا عدم تحمل غذایی	افزایش احتمال تحریک آفت در افراد حساس
تخم‌مرغ	حساسیت غذایی	تحریک آفت در برخی افراد
غذاهای تند	تحریک مستقیم مخاط	افزایش تحریک و ناراحتی زخم
غذاهای شور	تحریک مخاط دهان	تشدید تحریک آفت
نوشیدنی‌های اسیدی	تماس مواد اسیدی با مخاط	تحریک و تشدید آفت فعال
آناناس	خاصیت اسیدی	تحریک بافت نرم دهان؛ تشدید آفت
غذاها و نوشیدنی‌های خیلی داغ	تحریک یا سوختگی مخاط	آسیب به مخاط؛ ایجاد یا تشدید زخم

۱۵. مصرف داروها باعث آفت دهان می‌شود؟

برخی داروها می‌توانند باعث زخم دهان، خشکی دهان یا تحریک مخاط شوند و در بعضی افراد آفت‌های مکرر را تشدید کنند. این اثر ممکن است به دلیل واکنش دارویی، کاهش ترشح بزاق، تغییر سیستم ایمنی یا آسیب مستقیم به مخاط باشد. البته هر زخمی که هنگام مصرف دارو ایجاد شود، الزاما از همان دارو نیست. داروهایی که ممکن است در برخی افراد با زخم دهان مرتبط باشند عبارت‌اند از:

• داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی
• بعضی بتابلوکرها
• برخی داروهای شیمی درمانی
• بعضی داروهای سرکوب‌کننده ایمنی
• نیکوراندیل
• برخی داروهای ضدتشنج
• بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها از راه ایجاد تغییرات دهانی یا قارچ دهان
• داروهایی که باعث خشکی دهان می‌شوند

۱۶. ارتباط برخی بیماری ها و آفت دهان

گاهی آفت دهان نشانه یک بیماری زمینه‌ای است. این موضوع به‌خصوص زمانی مطرح می‌شود که آفت‌ها مکرر، بزرگ، شدید، طولانی یا همراه با علائم خارج دهان باشند. بیماری‌هایی مانند بیماری بهجت، سلیاک، بیماری‌های التهابی روده، کم‌خونی، HIV، دیابت کنترل‌نشده، بیماری‌های خودایمنی و برخی اختلالات خونی می‌توانند با زخم‌های دهانی همراه شوند.

۱۷. کدام عوامل محیطی باعث آفت دهان می‌شوند؟

عوامل محیطی می‌توانند دهان را خشک، تحریک‌پذیر یا آسیب‌پذیر کنند. هوای خشک، کم‌آبی بدن، مصرف دخانیات، تغییر ناگهانی آب‌وهوا، تماس با مواد شیمیایی، دهان‌شویه‌های الکلی، غذاهای خیلی داغ، مسواک نامناسب و بهداشت ناکافی دهان می‌توانند زمینه زخم و التهاب را بیشتر کنند. این عوامل معمولا علت مستقل و قطعی آفت نیستند، اما در فرد مستعد اثر زیادی دارند.

متن انگلیسی:
Canker sores can happen to anyone, at any age. Although simple canker sores are mostly common in the age group of 10 to 20, complex canker sores can happen at any age. Complex canker sores are rare but people with a history of simple canker sores are prone to them
ترجمه متن:
آفت دهان ممکن است برای هر شخصی در هر سنی اتفاق بیفتد. اگرچه آفت‌های ساده اغلب در گروه سنی ۱۰ تا ۲۰ سال شایع هستند، اما آفت‌های پیچیده در هر سنی ممکن است رخ دهند. آفت‌های پیچیده نادر هستند، اما افرادی که سابقه آفت ساده دارند، مستعد ابتلا به آن هستند.

به نقل از سایت dentistryiq

علت آفت دهان در بزرگسالان چیست؟

آفت دهان در بزرگسالان می‌تواند ناشی از عوامل ساده مانند استرس، آسیب دهان و غذاهای محرک تا علت‌های مهم‌تر مانند کمبود آهن، ویتامین B12، بیماری‌های گوارشی یا داروها متغیر باشد. در بزرگسالان، آفتی که ناگهان شروع شده و زیاد تکرار می‌شود، نیاز به توجه بیشتری دارد؛ چون ممکن است یک عامل زمینه‌ای جدید ایجاد شده باشد.

همچنین کم‌خوابی، رژیم‌های محدود، مصرف زیاد قهوه، غذاهای تند و اسیدی، فشار کاری، سیگار، خشکی دهان، دندان‌های ترمیم‌شده یا پروتز نامناسب می‌توانند آفت را تشدید کنند. همچنین برخی داروها که در بزرگسالان بیشتر مصرف می‌شوند، احتمال ایجاد آفت دهان را بیشتر می‌کنند. برخی از دلایل آفت دهان در بزرگسالان عبارتند از:

• استرس و اضطراب
• کمبود آهن، فولات، ویتامین B12 یا روی
• آسیب ناشی از دندان، ترمیم، پروتز یا مسواک
• رفلاکس و تحریک دهان
• بیماری‌های التهابی روده و سلیاک
• بیماری بهجت یا بیماری‌های خودایمنی
• داروهای خاص
• خشکی دهان
• حساسیت غذایی
• تغییرات هورمونی در زنان

علت آفت دهان کودکان و نوزاد

هنوز علت دقیق آفت دهان کودک معلوم نیست. اما ممکن است با مواردی مانند آلرژی غذایی، استرس، تغذیه نامناسب یا برخی داروها مرتبط باشد. زخم آفت دهان با سایر زخم‌ها متفاوت است که اغلب به سادگی با یک معاینه فیزیکی تشخیص داده می‌شوند. آفت دهان ممکن است پس از آسیب یا کشش بافت‌های دهان ایجاد شود. به عنوان مثال، در طول یک عمل دندانپزشکی یا تمیز کردن دندان ممکن است آفت دهان اتفاق بیفتد. اگر کودک شما زبان یا داخل گونه را گاز بگیرد هم ممکن است دچار آفت دهان شود.

اگر دهان کودک پر از زخم است و درد دارد، سعی کنید از طریق نی به آن‌ها نوشیدنی‌های سرد بدهید. موادغذایی خشن مانند نان تست یا تکه‌های غلات هم ممکن است به دهان کودک آسیب برساند. اگر مبتلا به آفت دهان هستید از مصرف میوه‌های اسیدی و آب میوه خودداری کنید.

آفت در دهان نوزادان اغلب در داخل لب، روی گونه‌ها یا روی زبان مشاهده می‌شود. علت آفت دهان نوزاد نیز هنوز به طور دقیق مشخص نیست اما ممکن است با مواردی مانند آلرژی غذایی، استرس، تغذیه نامناسب یا مصرف برخی داروها مرتبط باشد.

چه عواملی خطر آفت دهان را بیشتر می‌کند؟

هر کسی ممکن است به آفت مبتلا شود. اما این عارضه بیشتر در نوجوانان و زنان شایع است. اکثر افرادی که مکررا دچار آفت دهان می‌شوند، دارای سابقه خانوادگی در این اختلال هستند. به‌علاوه کمبود برخی از ویتامین‌ها در بدن، فرد را مستعد ابتلا به آفت می‌کند. شناخت عوامل خطر کمک می‌کند فقط به درمان زخم فعلی فکر نکنید و محرک‌های تکرار آن را هم کم کنید. برای مثال، اگر فردی هم کمبود آهن دارد، هم استرس زیاد دارد و هم مسواک زبر استفاده می‌کند، احتمال آفت بیشتر می‌شود. عوامل مرتبط یا محرک احتمالی آفت دهان شامل موارد زیر هستند:

• سابقه خانوادگی آفت
• استرس و فشار روانی
• آسیب داخل دهان
• گاز گرفتن گونه یا زبان
• مسواک زدن خشن
• لبه تیز دندان یا وسایل دندانپزشکی
• برخی کمبودهای تغذیه‌ای
• بعضی داروها
• تغییرات هورمونی در برخی افراد
• بعضی بیماری‌های گوارشی یا التهابی

علت آفت قسمت های مختلف دهان چیست؟

محل آفت می‌تواند به تشخیص دلیل آفت دهان کمک کند، اما به‌تنهایی کافی نیست. آفت‌های معمولی بیشتر روی مخاط نرم و متحرک دهان دیده می‌شوند؛ مثل داخل لب، داخل گونه، زیر زبان و کناره‌های زبان. زخم‌هایی که روی نواحی سفت‌تر یا در یک نقطه ثابت تکرار می‌شوند، گاهی به دلیل آسیب مکانیکی، دندان تیز، پروتز، سوختگی یا علت‌های دیگر هستند.

اگر آفت در یک ناحیه خاص مدام تکرار شود، باید دنبال عامل تحریک‌کننده همان نقطه بود. برای مثال، آفت کنار زبان ممکن است به دندان تیز مربوط باشد و آفت سقف دهان ممکن است گاهی با سوختگی، غذای داغ یا ضایعات غیرآفتی اشتباه شود.

۱. علت آفت زیر زبان

آفت زیر زبان معمولا به دلیل آسیب، تحریک، گاز گرفتن، تماس با دندان تیز، غذاهای محرک یا آفت مکرر ایجاد می‌شود. زیر زبان ناحیه حساسی است و هنگام حرف زدن، غذا خوردن و حرکت زبان مدام در تماس با دندان‌ها و کف دهان قرار دارد. به همین دلیل، یک زخم کوچک در این محل می‌تواند درد زیادی ایجاد کند. اگر زخم زیر زبان سفت، بزرگ، خونریزی‌دهنده یا ماندگار باشد، به بررسی جدی‌تری نیاز دارد.

۲. علت آفت دهان و زبان

آفت دهان و زبان می‌تواند ناشی از آفت مکرر، کمبود ریزمغذی‌ها، استرس، آسیب زبان، حساسیت غذایی، بیماری‌های گوارشی یا برخی داروها باشد. زبان هنگام غذا خوردن و صحبت کردن مدام حرکت می‌کند، بنابراین آفت روی زبان معمولا دردناک‌تر از آفت داخل گونه یا لب حس می‌شود. کناره‌های زبان بیشتر در معرض تماس با دندان‌ها هستند. اگر آفت یا زخم همیشه در یک طرف زبان ایجاد می‌شود، باید دندان تیز، ترمیم زبر یا دندان عقل بررسی شود. زخم‌های روی زبان گاهی با سوختگی، قارچ دهان، لیکن پلان، تبخال یا ضایعات دیگر اشتباه می‌شوند.

۳. علت آفت سقف دهان

آفت سقف دهان کمتر از آفت داخل لب و گونه شایع است، چون آفت‌های معمولی بیشتر در مخاط نرم و متحرک ایجاد می‌شوند. زخم سقف دهان ممکن است به دلیل سوختگی با غذای داغ، خوردن خوراکی‌های سفت، آسیب مکانیکی، عفونت ویروسی، پروتز نامناسب یا ضایعات غیرآفتی ایجاد شود. بنابراین، هر زخمی در سقف دهان را نباید آفت معمولی دانست. علت‌های احتمالی زخم یا آفت سقف دهان عبارت‌اند از:

• سوختگی با غذای داغ
• آسیب با خوراکی‌های سفت
• پروتز نامناسب
• عفونت ویروسی
• خشکی دهان
• تحریک با دهان‌شویه یا مواد شیمیایی
• ضایعات التهابی و زخم‌های غیرآفتی

علت آفت مکرر دهان در بزرگسالان و کودکان چیست؟

شایع‌ترین علت آفت مکرر دهان در بزرگسالان آسیب‌هایی مانند گاز گرفتن تصادفی داخل گونه است. علل دیگر شامل زخم آفت، برخی داروها، بثورات پوستی در دهان، عفونت‌های ویروسی، باکتریایی و قارچی، مواد شیمیایی، کمبود آهن یا ویتامین‌ها، بیماری‌های گوارشی، مشکلات ایمنی، حساسیت غذایی یا آسیب‌های مداوم دهان است. برای بررسی علت آفت مکرر دهان در کودکان، عفونت‌های ویروسی و تب‌های دوره‌ای نیز باید بررسی شوند. علت آفت زدن زیاد دهان می‌تواند یکی از موارد زیر باشد:

• پیشرفت و تشدید زخم ناشی از آفت
• مصرف برخی داروها
• خشکی و بثورات پوستی در دهان
• عفونت های ویروسی، باکتریایی و قارچی
• مواد شیمیایی
• سابقه خانوادگی
• استرس مزمن
• کم‌خونی، کمبود آهن، B12، فولات یا روی
• بیماری سلیاک، کرون یا کولیت اولسراتیو
• بیماری بهجت
• HIV یا ضعف ایمنی
• حساسیت غذایی
• دندان تیز، ارتودنسی یا پروتز نامناسب

متن انگلیسی:
What should I eat if I have mouth sores? Eat cooked vegetables and canned fruit. Raw ones may hurt your mouth. You can also put fruits and vegetables through a blender. Eat chilled foods such as popsicles, applesauce, flavored gelatin, and sherbet. The coolness is soothing to a sore mouth
ترجمه فارسی متن:
اگر آفت دهان دارم چه بخورم؟ سبزیجات پخته و میوه‌های کنسرو شده بخورید. مواد خام ممکن است به دهان شما آسیب برسانند. همچنین می‌توانید میوه‌ها و سبزیجات را درون مخلوط کن بریزید. غذاهای خنک مانند بستنی، سس سیب، ژلاتین طعم‌دار و شربت بخورید. خنکی برای درد دهان یک عامل تسکین دهنده است.

به نقل از سایت breastcancer

علت آفت مکرر دهان در طب سنتی چیست؟

از نظر طب سنتی، آفت دهان معمولا با مفاهیمی مانند گرمی، تحریک بدن، مشکلات گوارشی، خشکی دهان، تغذیه نامناسب یا به‌هم‌خوردن تعادل مزاجی توضیح داده می‌شود. برخی افراد هم بعد از مصرف غذاهای تند، ترش، بسیار گرم، شیرینی زیاد یا خوراکی‌های محرک بیشتر آفت می‌زنند. این توضیحات بیشتر بر مشاهده الگوی فردی و اصلاح سبک غذا خوردن تاکید دارند.

با این حال، آفت مکرر دهان را نباید فقط به گرمی یا سردی بدن ارتباط داد. کمبود آهن، ویتامین B12، فولات، بیماری‌های گوارشی، مشکلات ایمنی و داروها هم می‌توانند علت واقعی باشند. استفاده از روش‌های سنتی نباید باعث تاخیر در تشخیص بیماری‌های مهم شود.

علت آفت دهان در سرما خوردگی

آفت دهان در زمان سرماخوردگی ممکن است به دلیل فشار روی سیستم ایمنی، تب، کم‌آبی، کاهش اشتها، خشکی دهان، تنفس دهانی یا مصرف غذاها و داروهای محرک ایجاد شود. خود سرماخوردگی معمولا علت مستقیم آفت دهانی نیست، اما در دوره بیماری، مخاط دهان حساس‌تر و آسیب‌پذیرتر می‌شود. بعضی ویروس‌ها می‌توانند در دهان زخم، تاول یا التهاب ایجاد کنند. اگر زخم دهان همراه با تب بالا، تاول‌های متعدد، بثورات پوستی، گلودرد شدید یا بی‌حالی شدید باشد، باید دقیق‌تر بررسی شود.

علت آفت شدید دهان

آفت شدید دهان ممکن است بزرگ، بسیار دردناک، متعدد، ماندگار یا همراه با مشکل در غذا خوردن و صحبت کردن باشد. این نوع آفت گاهی فقط شکل شدید آفت معمولی است، اما می‌تواند نشانه کمبودهای تغذیه‌ای، بیماری‌های گوارشی، بهجت، ضعف ایمنی، واکنش دارویی یا عفونت‌های خاص هم باشد. آفت شدید را نباید با درمان خانگی طولانی‌مدت رها کرد. علل آفت شدید دهان ممکن است یکی از موارد زیر باشد:

• فشار
• آسیب بافتی، مانند یک دندان تیز یا یک دستگاه دندانپزشکی
• مصرف برخی غذاها، از جمله مرکبات یا میوه‌ها و سبزیجات اسیدی (مانند لیمو، پرتقال، آناناس، سیب، انجیر، گوجه فرنگی و توت فرنگی)
• داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن
• حساسیت به ماده‌ای در غذا یا خمیر دندان و دهانشویه
• هلیکوباکتر پیلوری
• یک بیماری زمینه ای مانند سیستم ایمنی ضعیف، HIV/AIDS یا لوپوس
• مشکلات تغذیه‌ای مانند کمبود ویتامین  B12، روی، اسید فولیک یا آهن
• بیماری‌های دستگاه گوارش مانند سلیاک یا کرون

پزشکان پیشنهادی

۴.۶ (۲۲۵۶ نظر)

دکتر محمدباقر بخشی پور

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۴.۳ (۱۹۳۸ نظر)

دکتر سیاوش معتضدیان

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۴.۸ (۱۱۹۲ نظر)

دکتر سید مهدی سنبلستان

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۴.۷ (۱۱۹۱ نظر)

دکتر محمود افشار

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۴.۴ (۱۲۵۶ نظر)

دکتر یلدا ایزدپرست

فلوشیپ اتولوژی و نورواتولوژی

نوبت بگیرید

۴.۸ (۱۰۴۷ نظر)

دکتر اعظم خیرمند پاریزی

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

نتیجه گیری

علت آفت دهان در بیشتر موارد ترکیبی از عوامل مختلف است. آسیب‌های کوچک دهان، استرس، کمبود آهن، ویتامین B12، فولات یا روی، غذاهای محرک، تغییرات هورمونی، داروها، بیماری‌های گوارشی، ضعف ایمنی و زمینه خانوادگی می‌توانند در ایجاد یا تکرار آفت نقش داشته باشند. آفت ساده معمولاً خطرناک نیست و طی ۱ تا ۲ هفته بهتر می‌شود، اما آفت‌های مکرر و شدید نیاز به بررسی دقیق‌تر دارند. اگر آفت دهان شما زیاد تکرار می‌شود، بیش از ۲ تا ۳ هفته باقی می‌ماند، همراه با تب، کاهش وزن، اسهال، زخم تناسلی، درد چشم یا ضعف عمومی است، بهتر است به پزشک یا دندانپزشک مراجعه کنید.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!