فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
سوختگی درجه دو شایعترین نوع سوختگی است. این نوع سوختگی نسبت به نوع درجه یک شدیدتر است و لایه اپیدرم و درم پوست را تحت تاثیر قرار میدهد. اگر سوختگی کوچک باشد، با درمان خانگی میتوان آن را تسکین داد. در این مطلب توضیح میدهیم که علائم سوختگی درجه ۲ چیست؟ چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟ کدام عوامل باعث این نوع سوختگی میشوند؟ چگونه میتوان آن را درمان کرد؟ روشهای درمان خانگی آن چیست؟
سوختگی درجه دو چیست؟
انواع سوختگی باعث آسیب به پوست و سایر بافتهای بدن میشوkد. این عارضه را از خفیف تا شدید دستهبندی میکنند. سوختگی درجه دو نسبت به سوختگی درجه یک شدیدتر بوده و نسبت به سوختگی درجه سه خفیف است. این نوع سوختگی از دیگر موارد شایعتر است.
در این نوع سوختگی، لایه بیرونی پوست به نام اپیدرم و بخشی از لایه درم تحت تاثیر قرار میگیرند. محل سوختگی قرمز و دچار تاول میشود. ممکن است درد و تورم آن زیاد باشد. عواملی مانند حرارت و مواد شیمیایی میتوانند سوختگی درجه دو ایجاد کنند. معمولا سوختگیهای درجه ۲ را میتوان در خانه درمان کرد. در بیشتر مواقع ظرف ۲ یا ۳ هفته اسکار ناشی از سوختگی بهبود پیدا میکند. اما گاهی ممکن است سوختگی عمیقتر باشد و بهبودی آن بیشتر طول بکشد.
زمانی که منبع گرما، ماده شیمیایی یا نور لایه اول و دوم پوست را از بین ببرد، شخص دچار سوختگی درجه دو شده است. در این شرایط به دلیل آسیب سلولی، سیستم ایمنی بدن فعال شده تا از آسیب بیشتر جلوگیری کند. در نتیجه رنگ پوست تغییر کرده و ناحیه آسیبدیده متورم میشود.
متن انگلیسی:
stanfordhealthcare
«Second-degree burns involve the epidermis and part of the dermis layer of skin. The burn site appears red, blistered, and may be swollen and painful.»
ترجمه متن:
«سوختگی درجه دو شامل آسیب به اپیدرم و درم میشود. محل سوختگی قرمز، تاول زده، ورم کرده و دردناک به نظر میرسد.»
علائم سوختگی درجه دو
سوختگی درجه دو معمولا علائم زیر را همراه دارد.
- تغییر رنگ پوست به قرمز تیره یا قهوهای تیره
- تاول پوستی
- درد
- براق و مرطوب شدن پوست
- درد و ناراحتی هنگام لمسکردن
- تورم
- ازبینرفتن لایههای پوست
- گاهی تغییر رنگ سوختگی الگوی نامنظمی دارد.
چه زمانی باید برای درمان سوختگی درجه دو به پزشک مراجعه کنیم؟ (علائم عفونت سوختگی درجه دو)
معمولا میتوان سوختگی درجه دو را با درمان خانگی بهبود بخشید. اما اگر دچار هر یک از علائم زیر شدهاید، حتما به پزشک مراجعه کنید تا زخم شما بررسی شود.
- ناحیه سوختگی بزرگتر از ۸ سانتیمتر است.
- سوختگی روی توانایی شما برای استفاده از قسمتهای مختلف بدن تاثیر گذاشته است.
- علائم عفونت را مشاهده میکنید. چرک، ترشح و تب از علائم عفونت هستند.
کودکان کمتر از ۷ سال، افراد بالای ۷۰ سال و بیماران دارای مشکل سیستم ایمنی باید در هر شرایطی برای بررسی سوختگی درجه دو به پزشک مراجعه کنند. اگر ابعاد سوختگی زیاد است یا علائم عفونت را مشاهده میکنید، باید برای بررسی ناحیه آسیبدیده به متخصص پوست مراجعه کنید. شما میتوانید از طریق سایت دکترتو با بهترین دکتر پوست در ارتباط باشید. در دکترتو علاوه بر سیستم تعیین وقت حضوری امکان مشاوره آنلاین وجود دارد.
4.6 (1181 نظر)4.5 (1062 نظر)4.4 (1052 نظر)4.2 (830 نظر)4.9 (523 نظر)4.2 (566 نظر)سوختگی درجه دو در کودکان
سوختگی درجه دو از شایعترین سوختگیها در کودکان است. دست زدن به اجسام داغ یا کنجکاویکردن در مورد وسایل برقی میتواند باعث بروز این عارضه شود. علائم بهشدت سوختگی و سن کودک بستگی دارد. در سوختگی درجه دو احتمالا پوست کودک قرمز، متورم، براق و دردناک میشود. ممکن است پوست تاول بزند.
اگر کودک شما کمتر از ۷ سال است، حتما هر نوع سوختگی را به پزشک نشان دهید. همچنین در صورت مشاهده علائم عفونت باید پزشک را مطلع کنید. احتمالا پزشک پماد آنتیبیوتیک برای کودک تجویز میکند تا از عفونت جلوگیری شود.
عکس سوختگی درجه 2
در تصویر زیر میتوانید سوختگی درجه دو را مشاهده کنید. در این نوع سوختگی پوست قرمز و ملتهب میشود و ممکن است تاول به وجود بیاید.
میخوای جای سوختگی روی پوستت نمونه؟
همین حالا از بهترین دکتر نوبت بگیر!
علت و عوامل سوختگی درجه دو
سوختگی درجه 2 میتواند خفیف تا متوسط باشد. معمولا دلایل زیر باعث این نوع سوختگی میشوند:
- شعله آتش
- تماس با اجسام داغ
- آفتابسوختگی ناشی از اشعه ماورا بنفش خورشید
- سوختن با آب جوش یا بخار آب
- مواد شیمیایی
- شوک الکتریکی
تشخیص سوختگی درجه دو
سوختگی سه درجه اصلی دارد. از روی ظاهر آن میتوان نوع سوختگی را تشخیص داد. اگر فقط رنگ پوست تغییر کرده باشد، سوختگی از نوع درجه یک است. اما زمانی که روی ناحیه سوختگی تاول وجود داشته باشد، براق و مرطوب شده باشد و رنگ آن تیره شود، نشانه سوختگی درجه ۲ است. گاهی در یک ناحیه علائم چندین نوع سوختگی وجود دارد.
درمان سوختگی درجه دو
سوختگیهای درجه دو ممکن است با ضخامت جزئی یا عمیق باشند. اگر قطر ناحیه آسیبدیده کمتر از ۸ سانتیمتر است و علائم سوختگی شدید نیست، میتوانید در خانه آن را درمان کنید. اما اگر ابعاد سوختگی زیاد است و درد آن غیرقابلتحمل شده است، باید به متخصص پوست مراجعه کنید.
اگر زخم را تمیز نگه دارید و بهخوبی از آن مراقبت کنید، ظرف سه هفته سوختگی بهبود پیدا میکند. اما گاهی سوختگی عمیقتر بوده و بهبودی آن بیشتر از سه هفته طول میکشد. پزشک با بررسی موارد زیر میتواند نوع درمان را مشخص کند.
- سن بیمار و سابقه پزشکی
- وسعت سوختگی
- محل سوختگی
- علت سوختگی
اگر در اثر سوختگی درجه 2 عضلات و مفاصل نتوانند بهدرستی کار کنند، ممکن است پزشک در کنار تجویز دارو، چند جلسه فیزیوتراپی هم تجویز کند. این کار درد را کاهش داده و به بهبود قدرت و حرکت مفصل کمک میکند.
درمان دارویی سوختگی درجه دو (آنتی بیوتیک برای سوختگی درجه دو)
اگر بیش از ۱۰٪ سطح پوست دچار سوختگی درجه دو شده باشد، پزشک برای پیشگیری از عفونت داروهای آنتیبیوتیک تجویز میکند. معمولا پماد آنتیبیوتیک تجویز میشود و باید روی زخم قرار بگیرد. همچنین برای تسکین علائم سوختگی درجه ۲ ممکن است هر یک از داروهای زیر تجویز شود.
- سیلور سولفادیازین
- سیلوادین
- باکتین
- ژل زایلوکائین
- اسپری رفع سوختگی آلوئهورا با لیدوکائین
معمولا پزشک برای درمان سوختگی درجه دو پماد آنتیبیوتیک تجویز میکند. این پماد برای جلوگیری از عفونت پوست تجویز میشود.
پماد برای سوختگی درجه دو (بهترین پماد برای سوختگی درجه 2 چیست؟)
معمولا برای درمان سوختگی درجه دو از یک کرم تجویزی به نام سیلور سولفادیازین استفاده میشود. این کرم سرعت بهبود زخم را تا حد زیادی افزایش میدهد. اگر علائم عفونت سوختگی درجه 2 پوست را دارید، باید به پزشک مراجعه کنید تا آنتیبیوتیک تجویز شود. پماد آفی روسین 2 درصد برای سوختگی هم میتواند موثر باشد. همچنین پماد موپیروسین 2 درصد برای سوختگیهایی که عفونت کردهاند یا برای پیشگیری از عفونی شدن آنها استفاده میشود. این پماد به طور کلی برای زخم کاربرد دارد.
درمان خانگی سوختگی درجه دو (مراقبت از سوختگی درجه دو در خانه)
یکی از نگرانیها در مورد سوختگیهای عمیق یا بزرگ احتمال عفونت پوست است. برای پیشگیری از این مشکل باید در خانه نکات مراقبتی زیر را انجام دهید:
- دستهای خود را با آب و صابون بشویید و با حوله تمیز، خشک کنید.
- باند روی زخم را بردارید. اگر باند به زخم چسبیده است، آن را زیر آب خنک بگیرید.
- به تاولها دست نزنید. باز شدن آنها احتمال عفونت را افزایش میدهد.
- کرم یا پماد را بهآرامی روی زخم بمالید.
- یک باند تمیز و نچسب را روی زخم قرار دهید.
- دور باند یک گاز استریل بکشید. آن را خیلی سفت نکنید. اگر احساس سوزنسوزنشدن یا بیحسی دارید، گاز استریل خیلی سفت بسته شده است.
- اگر کمی خونریزی دارید، چند دقیقه روی آن را فشار دهید.
شستشوی سوختگی درجه دو
برای تمیزکردن ناحیه سوختگی باید از آب خنک استفاده کنید. ۵ تا ۳۰ دقیقه ناحیه سوختگی را زیر آب خنک نگه دارید. سپس آن قسمت را بهآرامی با حوله تمیز خشک کنید. آب خنک دمای پوست را پایین آورده و به کاهش التهاب کمک میکند. اگر بلافاصله بعد از سوختگی این کار را انجام دهید، تاثیر زیادی در کاهش علائم خواهد داشت.
پانسمان سوختگی درجه دو (برای سوختگی درجه دو چه باید کرد)
ناحیه آسیبدیده را با یک باند تمیز یا گاز استریل بپوشانید. به ناحیه سوختگی دست نزنید. لباس شما نباید باعث اصطکاک یا مالش زخم شود. ناحیه زخم فقط باید با باند استریل پوشیده شود. بانداژ را حداقل یک بار در روز عوض کنید.
مراحل خوب شدن سوختگی درجه دو (طول درمان سوختگی درجه دو)
سوختگی درجه دو در سه مرحله بهبود پیدا میکند. این سه مرحله عبارتند از:
- واکنش: زمانی که دچار سوختگی میشوید، برای فعالشدن سیستم ایمنی بدن، ناحیه آسیبدیده دچار التهاب میشود. در نتیجه تورم و تغییر رنگ پوست را مشاهده خواهید کرد.
- ترمیم: این مرحله زیر پوست اتفاق میفتد. سلولها فعال شده تا بافت آسیبدیده خارج شود تا فضا برای رشد بافت جدید وجود داشته باشد.
- بازسازی: در این مرحله در ناحیه آسیبدیده اسکار ایجاد میشود. اگر در اثر سوختگی شکافی به وجود آمده باشد، با کلاژنسازی شکاف بسته میشود. گاهی ممکن است جای زخم باقی بماند.
در سوختگی درجه ۲ بهبودی کامل زخم چند هفته طول میکشد. (معمولا سوختگی درجه ۲ بین یک تا سه هفته طول میکشد تا بهبود پیدا کند. مدتزمان بهبودی به محل سوختگی و شدت آن بستگی دارد.)
عوارض سوختگی درجه دو
اگر سوختگی درجه 2 درمان نشود، احتمال برخی عوارض وجود دارد. از جمله:
- عفونت پوست
- درد عصبی
- بوی بد زخم
- حساس شدن پوست ناحیه آسیبدیده به نور خورشید
- تیرهتر یا روشنتر شدن پوست نسبت به سایر قسمتهای پوست بدن
آیا جای سوختگی درجه دو می ماند؟ (اسکار سوختگی درجه دو)
ماندگاری جای زخم بعد از سوختگی درجه دو بهشدت سوختگی و نوع پوست شما بستگی دارد. اگر سوختگی بزرگ و جدی باشد، احتمالا ایجاد اسکار وجود دارد. ممکن است پوست شما در آن ناحیه کمی روشنتر یا تیرهتر از پوست طبیعی شود. تغییر رنگ پوست طولانیمدت بوده و ممکن است بهمرور محو شود.
| علائم سوختگی درجه ۲ | عوارض سوختگی درجه دو |
|---|---|
| تغییر رنگ پوست به قرمز تیره یا قهوهای تیره | عفونت پوست |
| تاول پوستی | درد عصبی |
| درد | بوی بد زخم |
| براق و مرطوب شدن پوست | حساس شدن پوست ناحیه آسیبدیده به نور خورشید |
| درد و ناراحتی هنگام لمسکردن | تیرهتر یا روشنتر شدن پوست نسبت به سایر قسمتهای پوست بدن |
پیشگیری از سوختگی درجه دو
با رعایت برخی نکات ایمنی میتوان از سوختگی درجه دو جلوگیری کرد. از جمله:
- لمسنکردن سطوح داغ
- دوری از شعله
- استفاده از وسایل حفاظتی مانند دستکش هنگام کار با اجسام داغ یا مواد شیمیایی
- دور نگهداشتن اجسام داغ از کودکان
- تستکردن دمای غذا و نوشیدنی قبل از غذادادن به کودک
- کاهش دمای تنظیم شده آبگرمکن
- پوشاندن پریز برق و در دسترس نبودن کابلهای برق برای کودک
آیا آفتاب سوختگی هم سوختگی درجه ۲ است؟ مشاوره بگیر!
نتیجه گیری
سوختگی درجه دو نوع خفیف تا متوسط سوختگی است. این نوع سوختگی از درجه یک شدیدتر بوده و نسبت به درجه سه خفیف است. از علائم آن میتوان به قرمزی، التهاب، تاول و درد اشاره کرد. سوختگی درجه دو لایه بیرونی پوست به نام اپیدرم و لایه داخلی به نام درم را تحت تاثیر قرار میدهد. این نوع سوختگی ممکن است ضخامت جزئی یا عمیق داشته باشد.
معمولا درمانهای خانگی به بهبود ناحیه آسیبدیده کمک میکنند. ناحیه سوختگی را زیر آب خنک بگیرید و هنگام استفاده از کرمهای سوختگی از باند و گاز استریل استفاده کنید. اگر سطح سوختگی زیاد است یا علائم عفونت را مشاهده میکنید، حتما به متخصص پوست مراجعه کنید. احتمالا پزشک داروهای آنتیبیوتیک تجویز میکند.
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد درمان سوختگی درجه دو و علائم این عارضه بهتر است با بهترین دکتر پوست یا دکتر پوست آنلاین مشاوره داشته باشید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
سلام.همسرم یک هفته است آتیش گرفته.دست وباهاش.روزاول تاول زیاد زده قرمزی دست پا زیاد داره.
پماد دست ساززدیم.اروم.شد ولی بعد ازشستشو یک روز بعدباسرم.وحشتناک سوزش ودرد داره.ورم مچ پا طبیعی میباشد.پرسه زمانی اش چقدرطول میکشه..قرص اناهیل وابپوپروفون اموکسیلین میدم.ممنون میشم راهنمایی کنید.
سلام و احترام
استفاده از پمادهای دستساز بدون تجویز پزشک ممکن است روند بهبودی را مختل کند یا باعث عفونت شود. در مورد پرسش شما درباره طول دوره بهبودی، این مورد به شدت سوختگی، وسعت آن و نحوه درمان بستگی دارد و نمیتوان بدون معاینه دقیق، زمان مشخصی را تعیین کرد. تورم مچ پا در سوختگیها میتواند طبیعی باشد، اما پزشک باید علت آن را بررسی کند. داروهایی که ذکر کردید ممکن است برای کنترل درد، التهاب و عفونت تجویز شده باشند، اما باز هم تشخیص و ادامه درمان باید تحت نظر پزشک باشد. لطفاً در اسرع وقت به مراکز درمانی مراجعه کنید تا همسرتان معاینه و درمان لازم را دریافت کند.
ماهیچه پام با بخاری سوخته،پماد سیلور و موپیریسین زدم،قرص سفالکسین هم میخورم۱هفته گذشته دونه های قرمز زده،علامت عفونته؟
سلام. دانههای قرمزی که روی پا ظاهر شدهاند میتوانند نشانه حساسیت پوستی به یکی از داروها یا پمادها باشند، اما با توجه به اینکه عضو شما در اثر بخار داغ آسیب دیده و قرص آنتیبیوتیک مصرف میکنید، احتمال عفونت زخم یا گسترش التهاب هم وجود دارد. چون محل سوختگی بسیار حساس است و مصرف خودسرانه پمادهای مختلف ممکن است وضعیت را بدتر کند، برای اینکه علت دقیق مشخص شود و درمان مناسبی دریافت کنید، حتما به متخصص پوست و مو مراجعه کنید.
متخصص پوست و مو
من ماهیچه پام با بخاری سوخته پماد زدم قرص میخورم ،سوختگی درجه۲هست،باید پانسمان بزارم روش یا باز باشه بهتره؟
روی آرنج دستم بابخار آب سوخت بعد از سه هفته کاملا بهبود پیدا کرد ولی جایه سوختگی تیره شد ،الان که دوهفته از بهبودی می گزره روی پوستم جوش هایه کوچیک وقرمز ونزدیک به هم زده وداره زیاد می شه وبعضی وقتها میسوزه وخارش داره ،علتش چیه؟
سلام. این جوشهای ریز و پراکنده روی محل سوختگی قدیمی معمولاً نشانه واکنش پوستی به نام «میلیا» یا فولیکولیت است و گاهی هم شروع اگزمای تماسی. چون جای سوختگی تیره شده، پوست آن ناحیه حساستر و مستعد التهاب است. از خاراندن جداً خودداری کنید و پماد روی یا کرم کالاندولا بزنید. اگر طی یک هفته بهتر نشد یا گسترش پیدا کرد، برای تشخیص قطعی به متخصص پوست مراجعه کنید.
متخصص پوست و مو
با سلام دست من با آب رادیاتور سوخت از مچ تا آرنج الان یک هفتس و خیلی دستم می خاره
از پماد تتراسایکلین و آلفا هم می زنم ممنون میشم راهنمایی کنید و کمی هم قرمز هست
آیا خارش خطر ناک است؟
سلام. خارش در مرحله ترمیم سوختگی کاملاً طبیعی است و نشانه خوبی برای بهبود بافت محسوب میشود. پماد تتراسایکلین برای پیشگیری از عفونت است و آلفا هم نرمکننده، ولی برای کاهش خارش میتوانید از پماد موضعی آنتیهیستامین یا کرم کالاندولا استفاده کنید. دستتان را نخارانید و از کیسه یخ روی موضع استفاده کنید. اگر قرمزی ناگهان زیادتر شد یا چرک و تب داشتید، به متخصص پوست مراجعه کنید.
متخصص پوست و مو
دکتر وام از مچ با آبجوش سوخته و کلا پوستش کنده شد رفتم دکتر گفت سوختگی درجه دو عمقی داری هر روز شستشو میدم و پانسمان میکنم فقط روی محل سوختگی لایه ای سفید رنگ مایل به زرد تشکیل شده بدون هیچگونه ترشحی هرچی هم میشورم نمیره چیکار کنم
سلام. لایه سفید-زرد رنگ که با شستشو نمیره، احتمالاً یک لایه فیبرین (پوشش طبیعی التیام در سوختگی) هست و نشانه عفونت نیست اگر قرمزی، گرمی یا ترشح چرکی نداشته باشه. ادامه پانسمان مناسب و شستشوی طبق دستور پزشک رو انجام بدید. برای اطمینان و بررسی روند بهبودی، حتماً این موضوع رو در ویزیت بعدی با پزشک خودتون (ترجیحاً متخصص جراحی عمومی یا سوختگی) در میان بذارید تا ایشون وضعیت رو دقیق ارزیابی کنن.
متخصص جراحی عمومی
سلام من با کیسه آب جوش پشت کمرم پاره شد وچند ناحیه دو طرف پا وباسن وساق پاومچ پا سوختگی شدید دارم پزشگ مراجعه کردم الان هفته اول رو رد کردم نوع سوختگی درجه ۲ هست پرستار در منزل هر روز پانسمان رو با نظر دکتر درمان میکنه اما خیلی درد دارم راه نمیتونم برم جای سوختگی ها میمونه باید چکار کنم
سلام برای کاهش درد میتونید از مسکن استفاده کنید. اگر درد خیلی شدیده به پزشک مراجعه کنید تا مسکنهای قوی تجویز بشه. پمادهای آنتیبیوتیک و ترمیمکننده به کاهش جای سوختگی کمک زیادی میکنند.
سلام، دست راستم از مچ تا آرنج دچار سوختگی درجه دو شده، تاول بزرگ آبکی زده بود من نمیدونستم سوراخش کردم، حالا یه مقدار تاول مونده که یه خورده سفت شدن اما ترشح زرد رنگ بدون بو دارن، دستم قهوه ای تیره شده، میارم پایین درد میگیره، پماد آلفا تتراسیکلین هم استفاده مردم، آفاکلاو هم میخورم، میترسم عفونت کنه جاش بمونه، چیکار کنم؟
سلام، با توجه به سوراخ شدن تاول و وجود ترشح زرد بهتر است زخم را روزانه با سرم شستشو یا آب تمیز و ملایم بشویید، پانسمان تمیز و استریل بگذارید، پماد موضعی را فقط طبق نظر پزشک ادامه دهید و فعلاً از دستکاری محل پرهیز کنید، مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک را ادامه ندهید و حتماً برای معاینه حضوری مراجعه کنید تا از عفونت و باقی ماندن جای زخم پیشگیری شود.
سلام پای من سه هفته ی پیش سوخته خارش شدید دا ه چکار کنم
سلام. برای سوختگی که سه هفته گذشته و هنوز خارش دارد، بهتر است ابتدا محل را با آب و صابون ملایم تمیز کنید و از کرمهای ترمیمکننده یا پمادهای آنتیبیوتیک که بدون نسخه موجود هستند، استفاده کنید تا احتمال عفونت کاهش یابد. اگر خارش خیلی شدید است، میتوان از کرمهای ضد خارش ملایم مثل کالامین به مدت کوتاه استفاده کرد. همچنین پوشیدن لباسهای نخی و جلوگیری از تماس با مواد تحریککننده کمککننده است و در صورتی که قرمزی، ترشح یا درد شدید مشاهده شد، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
متخصص پوست و مو
سلام وقت بخیر من پام با اگزوز موتور سوخته تقریبا ۱۰ روز پیش تاول بزرگی زد بعد دوروز تاول گیر کرد به شلوار وترکید بعد روی زخم پوست بست و از دوروز پیش از زیر پوست عفونت آبکی میاد بیرون امروز هم میخواستم برمجایی روس رو با گاز وازلین بستم که الوده نشه اون پوست هم با گاز کنده شد سفالکسین ۵۰۰ میخورم موسپرین و عسل هم میزنم اما خیلی درد و سوزش دارم مخصوصا الان که اون پوست کنده شد
سلام
با توجه به اینکه سوختگی تاولدار با عفونت آبکی همراه است و پوست کنده شده، نیاز به مراقبت پزشکی فوری دارد. بهتر است هر چه سریعتر به پزشک یا اورژانس سوختگی مراجعه کنید تا زخم تمیز شود، درمان مناسب ضدعفونی و پانسمان استریل انجام شود و در صورت نیاز آنتیبیوتیک خوراکی یا موضعی تنظیم شود. تا مراجعه، زخم را با گاز استریل تمیز پوشش دهید، از تماس با مواد آلوده خودداری کنید و از استفاده همزمان عسل و وازلین بدون نظر پزشک خودداری کنید.
متخصص پوست و مو