سندروم سوزش دهان چیست؟

تنظیم و ترجمه:

سندروم سوزش دهان

سندروم سوزش دهان چیست؟

سندروم سوزش دهان یک اصطلاح پزشکی است برای تعریف نوعی بیماری که در آن احساس سوزش دهان بدون هیچ علت مشخصی به شکل پیشرونده (مزمن) یا عود شونده وجود دارد. این بیماری ممکن است بر زبان، لثه‌ها، لب‌ها، سطح داخلی گونه‌ها، سقف دهان (کام) و یا مناطق گسترده‌ای از دهان را تحت تاثیر قرار دهد. احساس سوزش می‌تواند شدید باشد، مثل زمانی که آب جوش دهان را سوزانده است. سندروم سوزش دهان معمولا ناگهان ایجاد می‌شود و به تدریج پیشرفت می‌کند. متاسفانه نمی‌توان دلیل خاصی برای سندروم سوزش دهان تعیین کرد و همین مسئله درمان را مشکل می‌کند.

سندروم سوزش دهان یک اصطلاح پزشکی است برای تعریف نوعی بیماری که در آن احساس سوزش دهان بدون هیچ علت مشخصی به شکل پیشرونده (مزمن) یا عود شونده وجود دارد.

علائم سندروم سوزش دهان

علائم سندروم سوزش دهان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • احساس سوزش که اغلب روی زبان تاثیر می‌گذارد، اما ممکن است بر روی لب‌ها، لثه‌ها، چشم‌ها، گلو و کل دهان نیز تاثیر بگذارد.
  • احساس خشکی دهان با افزایش تشنگی.
  • تغییرات طعم و مزه در دهان، مانند احساس طعم تلخی یا طعم فلزی.
  • از دست دادن حس طعم و مزه.
  • سوزن سوزن شدن، سوزش یا بی حسی در دهان.
  • سندروم سوزش دهان به طور معمول دارای چندین الگوی متفاوت به شرح زیر است:
  • هر روز پس از بیدار شدن از خواب با علائم مختصری از این بیماری روبرو می‌شوید، اما در طول روز علائم بدتر می‌شود.
  • به محض اینکه از خواب بیدار می‌شوید علائم سندروم سوزش دهان شروع می‌شوند و تمام طول روز ادامه دارند.
  • برخی مواقع به صورت گذرا شاهد علائم بالا هستید.

در هر کدام از الگو‌های سندروم سوزش دهان، علائم ممکن است چند ماه تا چند سال طول بکشند. در موارد نادری، علائم به طور ناگهانی و خود به خود برطرف و یا کم تر می‌شوند. برخی از علائم ممکن است به طور موقت در طول غذا خوردن یا نوشیدن رفع شود. این سندرم معمولا باعث تغییرات جسمی و فیزیکی قابل توجهی در زبان یا دهان نمی‌شود.

مشاوره تلفنی با بهترین پزشکان

عوارض سندروم سوزش دهان

عوارضی که سندروم سوزش دهان ممکن است سبب ایجاد یا مرتبط با آن باشد، عمدتا شامل موارد زیر است:

  • مشکل در به خواب رفتن
  • مشکل در غذا خوردن
  • افسردگی
  • اضطراب

دلایل سندروم سوزش دهان

علت سندروم سوزش دهان را می‌توان به دو دسته‌ی اولیه و ثانویه طبقه بندی کرد.

سندروم سوزش دهان اولیه

هنگامی که هیچ ناهنجاری بالینی یا اختلال آزمایشگاهی، قابل تشخیص نباشد، این بیماری به نام سندروم سوزش دهان اولیه یا سندروم سوزش دهان ایدیوپاتیک (بدون علت) نامیده می‌شود. برخی تحقیقات نشان می‌دهد که سندروم سوزش دهان اولیه با اختلالات حس چشایی و مشکلات عصب‌های حسی سیستم عصبی مرکزی یا محیطی مرتبط است.

سندروم سوزش دهان ثانویه

گاهی اوقات سندروم سوزش دهان به علت بیماری‌های زمینه‌ای ایجاد می‌شود. در این موارد، آن را سندروم سوزش دهان ثانویه می‌نامند. بیماری‌های زمینه‌ای که ممکن است با سندروم سوزش دهان ثانویه مرتبط باشند عبارتند از:

خشکی دهان: می‌تواند ناشی از داروهای مختلف، مشکلات بهداشتی، اختلال در عملکرد غدد بزاقی یا عوارض جانبی درمان سرطان باشد.
دیگر بیماری‌های دهانی: مانند عفونت قارچی دهان (برفک دهان)، نوعی بیماری التهابی به نام به لیکن پلان دهانی (خزه‌ی پوستی)، نوعی بیماری به نام زبان جغرافیایی که به زبان ظاهری شبیه نقشه می‌دهد.

سوء تغذیه: مانند کمبود آهن، روی، فولات (ویتامین B-9)، تیامین (ویتامین B-1)، ریبوفلاوین (ویتامین B-2)، پیریدوکسین (ویتامین B-6) و کوبالامین (ویتامین B-12)

آلرژی: آلرژی یا واکنش به مواد غذایی، طعم غذا، افزودنی‌های مواد غذایی، رایحه مواد غذایی، رنگ غذاها و یا مواد دندان پزشکی

ریفلاکس اسید معده (یفلاکس معده به مری یا GERD): ورود اسید معده به دهان

بعضی از داروها: به ویژه داروهای ضد فشار خون

عادات دهانی: مانند فشار آوردن بر زبان، گاز گرفتن نوک زبان و دندان قرچه

اختلالات غدد درون ریز: مانند دیابت یا کم کاری غده‌ی تیروئید (هیپوتیروئیدیسم)

متاسفانه نمی‌توان دلیل خاصی برای سندروم سوزش دهان تعیین کرد و همین مسئله درمان را مشکل می‌کند.
متاسفانه نمی‌توان دلیل خاصی برای سندروم سوزش دهان تعیین کرد و همین مسئله درمان را مشکل می‌کند.

ریسک فاکتورهای سندروم سوزش دهان

سندروم سوزش دهان یک بیماری نادر است، که معمولا خود به خود و بدون عامل تحریک کننده‌ی شناخته شده‌ای آغاز می‌شود. با این وجود، عوامل خاصی ممکن است خطر ابتلا به سندروم سوزش دهان را افزایش دهند، از جمله:

  • جنسیت زن
  • یائسگی و پس از یائسگی
  • سن بیش از ۵۰ سال
  • اخیرا بیمار بودن
  • برخی از بیماری‌های مزمن پزشکی مانند سندروم درد اسکلتی عضلانی، بیماری پارکینسون، اختلالات خود ایمنی و نوروپاتی (التهاب عصب)
  • اعمال دندان پزشکی قبلی
  • واکنش‌های آلرژیک به مواد غذایی
  • داروها
  • استرس
  • اضطراب
  • افسردگی

پیشگیری از سندروم سوزش دهان

هیچ راه شناخته شده‌ای برای جلوگیری از سندروم سوزش دهان وجود ندارد. اما اجتناب از دخانیات، غذاهای اسیدی، غذاهای ادویه دار و نوشابه‌های گازدار و استرس بیش از حد، ممکن است در کاهش علائم سندروم سوزش دهان یا جلوگیری از تشدید علائم موثر باشد.

تشخیص سندروم سوزش دهان

هیچ آزمایشی برای تشخیص سندروم سوزش دهان وجود ندارد. پزشک قبل از تشخیص سندروم سوزش دهان سعی خواهد کرد ابتدا بیماری‌های دیگر را رد کند. پزشک یا دندان پزشک پس از بررسی سابقه‌ی پزشکی و سابقه‌ی دارویی و معاینه و بررسی کامل دهان، ممکن است برخی از تست‌های زیر را درخواست کند:

آزمایش خون: آزمایش خون شامل تعیین تعداد سلول‌های خون، سطح قند خون، عملکرد تیروئید، عوامل تغذیه‌ای و عملکرد سیستم ایمنی بدن می‌باشد که همه‌ی آن‌ها می‌توانند در مورد منبع سندروم سوزش دهان سرنخی را ارائه دهند.

بیوپسی یا کشت دهان: تجزیه و تحلیل نمونه‌های گرفته شده از دهان می‌تواند در تایید وجود عفونت قارچی، باکتریایی یا ویروسی کمک کننده باشد.

تست‌های آلرژی: برای بررسی وجود حساسیت به مواد غذایی خاص، مواد افزودنی و حتی مواد مورد استفاده در دندان پزشکی.

اندازه گیری بزاقی: در سندروم سوزش دهان، دهان ممکن است خشک شود. آزمایش‌های اندازه گیری بزاق می‌توانند تأیید کنند که آیا میزان جریان بزاق کاهش یافته است یا خیر.

آزمایش ریفلاکس معده: جهت تعیین وجود ریفلاکس معده به مری (GERD).

تصویربرداری تشخیصی: سی تی اسکن، ام آر‌ای و دیگر روش‌های تصویربرداری برای بررسی سایر بیماری ها.

تنظیم دارو: اگر در حال استفاده از داروهایی هستید که ممکن است باعث بروز علائم سندروم سوزش دهان شده باشند، پزشک ممکن است دوز دارو را عوض کند، دارو را تغییر دهد یا موقتا دارو را قطع کند تا ببیند با چنین تغییراتی در داروهای مصرفی علائم کاهش می‌یابند یا خیر. این کار را خودتان امتحان نکنید، زیرا قطع یا تغییر برخی داروها می‌تواند خطرناک باشد.

پرسش نامه روان شناسی: برای تعیین وجود علائم افسردگی، اضطراب یا سایر بیماری‌های روان شناختی.

درمان سندروم سوزش دهان

درمان این ناهنجاری، به اولیه یا ثانویه بودن آن بستگی دارد.

سندروم سوزش دهان ثانویه:

درمان سندروم سوزش دهان ثانویه، به بیماری زمینه‌ای که عامل ایجاد علائم دهانی است، بستگی دارد. برای مثال، درمان عفونت دهان و یا مصرف مکمل‌ها برای رفع کمبود ویتامین. به همین دلیل مهم است که علت را دقیقا مشخص کنید. هنگامی که بیماری زمینه‌ای عامل سندروم سوزش دهان درمان شود، علائم نیز بهبود می‌یابند.

سندروم سوزش دهان اولیه:

هیچ راه شناخته شده‌ای برای درمان سندروم سوزش دهان اولیه وجود ندارد. درمان به علائم بستگی دارد و هدف از درمان کنترل علائم است. ممکن است پزشک پس از امتحان کردن چند روش درمانی، درمان مناسبی که به بهبود علائمتان کمک می‌کند را پیدا کند و این کار می‌تواند زمان بر باشد. گزینه‌های درمانی شامل موارد زیر است:

  • محصولات جایگزین بزاق
  • شستشوی دهان با مواد مخصوص شستشوی دهانی یا لیدوکائین
  • داروهای تسکین دهنده‌ی درد
  • داروهای ضد تشنج: مثل کلونازپام
  • داروهای ضد افسردگی
  • داروهای مسدود کردن درد عصبی
  • درمان شناختی رفتاری: برای رفع اضطراب و افسردگی و آموزش مقابله با درد مزمن

درمان‌های خانگی و تغییرات شیوه‌ی زندگی

علاوه بر درمان‌های پزشکی و داروهای تجویزی، اقدامات زیر می‌تواند علائم و ناراحتی‌های دهانی را کاهش دهد:

  • نوشیدن مقدار زیادی مایعات برای کمک به کاهش احساس خشکی دهان.
  • اجتناب از غذاها و مایعات اسیدی مانند گوجه فرنگی، آب پرتقال، نوشابه‌های گازدار و قهوه.
  • اجتناب از مصرف الکل و محصولات حاوی الکل، زیرا باعث تحریک پوشش دهان می‌شود.
  • اجتناب از محصولات توتون و تنباکو.
  • اجتناب از غذاهای پر ادویه و تند.
  • اجتناب از محصولات حاوی دارچین یا نعناع.
  • استفاده از خمیر دندان‌های با عطر و طعم خفیف یا بدون عطر و طعم، مانند خمیر دندان‌های مناسب برای دندان‌های حساس و یا خمیر دندان بدون نعناع یا دارچین.
  • گام هایی برای کاهش استرس بردارید.

چه مواقعی برای درمان سندروم سوزش دهان به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر دچار ناراحتی، سوزش یا درد در زبان، لب‌ها، لثه‌ها یا سایر نقاط دهان خود شدید، جهت مشخص کردن علت و ایجاد برنامه‌ی درمانی موثر، به پزشک یا دندانپزشک مراجعه کنید. از آنجا که سندروم سوزش دهان با طیف وسیعی از بیماری‌ها همراه است، پزشک یا دندانپزشک ممکن است شما را به متخصص دیگری مانند متخصص پوست، متخصص گوش و حلق و بینی (ENT) یا متخصص دیگری ارجاع دهد.

لیست دندانپزشکان در شهرهای مختلف:

دندانپزشکان تهران

دندانپزشکان شیراز

دندانپزشکان اصفهان

دندانپزشکان بندعباس

دندانپزشکان اهواز

مشاوره تلفنی با بهترین پزشکان

منبع: mayoclinic

نظرات کاربران

نظر دهید

نظر دهید