علت سرگیجه چیست؟ بررسی مهم‌ ترین علل گیج رفتن سر

آیا تا‌به‌حال دچار سرگیجه شده‌اید طوری که احساس کنید تعادل‌تان به‌هم خورده یا محیط دور شما می‌چرخد؟ سرگیجه فقط یک حس گذرا نیست و می‌تواند نشانه اختلال در گوش داخلی، افت یا افزایش فشار خون، میگرن یا مشکلات عصبی باشد. شناسایی نوع سرگیجه و علائم همراه آن، مهم‌ترین قدم برای انتخاب درمان درست است. در این مقاله از بلاگ دکترتو، به‌زبان ساده اما علمی، انواع سرگیجه، علل شایع و راه‌های تشخیص و درمان را مرور می‌کنیم؛ ادامه این مطلب را از دست ندهید.

سرگیجه نشانه چیست؟

سرگیجه معمولا نشانه اختلال در یکی از سیستم‌های تعادل بدن یعنی گوش داخلی، مسیرهای عصبی مربوط به تعادل در مغز یا سیستم قلب و عروق است. احساس سرگیجه و گیج رفتن سر می‌تواند در نتیجه کاهش ناگهانی فشار خون، مشکلات قلبی، کم‌خونی، افت قند خون، میگرن، اختلالات اضطرابی یا مصرف بعضی داروها باشد.

گاهی دلایل سرگیجه موارد ساده‌ای مانند کم‌آبی بدن، خستگی شدید یا بلند شدن ناگهانی از حالت نشسته یا خوابیده است. اگر احساس سرگیجه مداوم، شدید یا همراه با علائم عصبی باشد، حتما باید توسط پزشک ارزیابی شود تا علت دقیق مشخص شود.

۱. دلیل سرگیجه ناشی از معده

اگر سرگیجه همراه علائم گوارشی رخ می‌دهد، می‌توان به هم‌زمانی علائم اشاره کرد اما برای علت‌یابی باید به عوامل شایع‌تر مانند کم‌آبی، افت فشار، کم‌خونی یا خون‌ریزی، عوارض دارویی یا علل گوش داخلی هم توجه شود. در برخی افراد مشکلات گوارشی مانند نفخ معده یا التهاب معده می‌تواند با ایجاد فشار در شکم، تعادل بدن را تحت تأثیر قرار دهد. اگر سرگیجه همراه با علائم گوارشی دیگر باشد، بهتر است به پزشک مراجعه کرده تا علت دقیق تشخیص داده شود و درمان مناسب شروع شود.

۲. علت سرگیجه و سنگینی سر و حالت تهوع

علت سرگیجه و سنگینی سر و حالت تهوع ناگهانی بیشتر مواقع اختلالات گوش داخلی، میگرن، حملات اضطراب یا پانیک، قند خون پایین، کم آبی بدن و عفونت‌های ویروسی رخ می‌دهد. معمولا وقتی عضلات گردن سفت می‌شوند یا جریان خون کمی دچار اختلال می‌شود، فرد احساس سرگیجه و سنگینی سر یا گیج رفتن سر دارد.

۳. علت سرگیجه هنگام بستن چشمها

علت سرگیجه هنگام بستن چشم‌ها این است که بدن برای حفظ تعادل از سه منبع اطلاعات استفاده می‌کند: چشم‌ها، گوش داخلی و گیرنده‌های عمقی عضلات و مفاصل. بستن چشم‌ها ورودی بینایی را حذف می‌کند و می‌تواند مشکل در ورودی‌های حسی تعادل را آشکار کند. اگر با بستن چشم‌ها تعادل‌تان را از دست می‌دهید، این وضعیت نیاز به ارزیابی تخصصی دارد.

۴. علت سرگیجه پشت سر

علت سرگیجه پشت سر معمولا به مشکلات گردن، مهره‌های گردنی، تنش عضلات پس سر یا اختلال در عروق گردنی مربوط است. در این شرایط، احساس سرگیجه بیشتر به صورت سنگینی یا فشار در ناحیه پشت سر و گیج رفتن سر دیده می‌شود. علت سرگیجه هنگام تکان دادن سر می‌تواند به BPPV (سرگیجه وضعیتی خوش‌خیم) یا تحریک کریستال‌های گوش داخلی مرتبط باشد که با حرکت سر، احساس سرگیجه ناگهانی و کوتاه ایجاد می‌کند.

سرگیجه در تومور مغزی اتفاق می‌افتد؟

۵. علت سرگیجه و عدم تعادل در راه رفتن

علت سرگیجه و اختلال تعادل معمولا به اختلال در سیستم وستیبولار (گوش داخلی)، مخچه یا مسیرهای عصبی مربوط به تعادل مرتبط است. در این شرایط، احساس سرگیجه ممکن است با تلوتلو خوردن، انحراف به یک سمت یا گیج رفتن سر هنگام قدم برداشتن همراه باشد. اگر عدم تعادل با سقوط، ضعف اندام یا اختلال گفتار همراه است، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

۶. علت سرگیجه و عرق سرد

سرگیجه و عرق سرد می‌تواند نشانه کاهش ناگهانی فشار خون، حمله قلبی، آریتمی، شوک، افت شدید قند خون یا واکنش شدید اضطرابی باشد. در این حالت فرد هم‌زمان احساس سرگیجه، گیج رفتن سر، تهوع، رنگ‌پریدگی و دل‌شوره دارد. سرگیجه همراه با عرق سرد را باید جدی گرفت زیرا ممکن است به مشکلات قلب و عروق یا خونریزی داخلی مرتبط باشد.

۷. علت سرگیجه و تاری دید و بی حالی

سرگیجه همراه تاری دید و بی‌حالی معمولا به افت فشار خون، کم‌خونی، اختلالات ریتم قلب، حملات میگرنی یا مشکلات عصبی چشمی مربوط است. فرد ممکن است احساس سرگیجه، سیاهی رفتن چشم‌ها، گیج رفتن سر و مشکل در تمرکز داشته باشد. دلایل سرگیجه در این حالت می‌تواند شامل کم‌آبی، داروهای کاهنده فشار خون، دیابت، مشکلات عروقی یا در مواردی سکته مغزی باشد.

۸. خون دماغ و سرگیجه نشانه چیست؟

سرگیجه و خون‌دماغ شدن هم‌زمان می‌تواند به ضربه سر، اختلالات انعقادی، مصرف داروهای ضدانعقاد یا مشکلات ساختمانی عروق بینی مربوط باشد. در این وضعیت، احساس سرگیجه یا گیج رفتن سر همراه با خون‌ریزی بینی، ممکن است نشانه ناپایداری همودینامیک یا از دست دادن خون باشد. دلایل سرگیجه را در این شرایط باید از نظر فشار خون بالا، آنمی، بیماری‌های خونی و مصرف دارو بررسی کرد.

۹. مشکلات گوش و سرگیجه

در BPPV (سرگیجه وضعیتی خوش‌خیم) ذرات ریز کربنات کلسیم (اوتوکونیا) از محل طبیعی خود جدا شده و در کانال‌های نیم‌دایره گیر می‌افتند و با تغییر وضعیت سر می‌توانند سرگیجه چرخشی کوتاه‌مدت ایجاد کنند. گاهی نیز عفونت گوش و سرگیجه می‌تواند رخ دهد.

۱۰. علت سرگیجه هنگام بلند شدن و دراز کشیدن

علت سرگیجه هنگام بلند شدن معمولا به افت فشار خون وضعیتی (ارتواستاتیک) مربوط است. وقتی ناگهان از حالت نشسته یا خوابیده بلند می‌شوید، اگر تنظیم فشار خون به‌خوبی انجام نشود، خون برای چند لحظه در پاها جمع می‌شود و مغز دچار کم‌خونی گذرا می‌شود؛ نتیجه آن احساس سرگیجه، سیاهی رفتن چشم‌ها و گیج رفتن سر است.

علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن بیشتر به BPPV (سرگیجه وضعیتی خوش‌خیم) و جابجایی کریستال‌های گوش داخلی مربوط است. با تغییر وضعیت سر روی بالش، فرد احساس سرگیجه ناگهانی، کوتاه و چرخشی دارد. درمان خانگی سرگیجه هنگام دراز کشیدن شامل پرهیز از خوابیدن روی سمت درگیر، استفاده از دو بالش برای بالا نگه‌داشتن سر و اجتناب از حرکات ناگهانی گردن است. اگر احساس سرگیجه مداوم یا شدید باشد، نیاز به ارزیابی تخصصی دارد.

۱۱. فشار چشم و سرگیجه

فشار چشم و سرگیجه می‌توانند در زمینه مشکلات چشمی (مانند عیوب انکساری اصلاح‌نشده، اسپاسم تطابق، خستگی چشم در کار طولانی با صفحه نمایش) یا بیماری‌هایی مانند گلوکوم، میگرن چشمی و مشکلات عروقی رخ دهند. فرد ممکن است احساس سرگیجه، درد یا فشار پشت چشم، تاری دید و گیج رفتن سر را هم‌زمان تجربه کند.

۱۲. علت سرگیجه مداوم چیست؟

علت سرگیجه مداوم معمولا پیچیده‌تر از یک حمله کوتاه است و می‌تواند به اختلالات طولانی‌مدت گوش داخلی، میگرن، مشکلات مزمن قلبی عروقی، اختلالات اضطرابی، اختلال تعادل ناشی از سن یا بیماری‌های عصبی مربوط باشد. در این شرایط، احساس سرگیجه تقریبا پایدار است یا به‌طور مکرر برمی‌گردد و ممکن است با گیج رفتن سر، عدم تحمل حرکت، تهوع، عدم تعادل و خستگی شدید همراه باشد.

۱۳. تاثیر دارو بر گیجی و سرگیجه

بسیاری از داروها می‌توانند باعث احساس سرگیجه و گیج رفتن سر شوند؛ از جمله داروهای ضد فشار خون، دیورتیک‌ها، ضدافسردگی‌ها، ضداضطراب‌ها، داروهای ضدصرع، آرام‌بخش‌ها و برخی آنتی‌بیوتیک‌ها یا داروهای شیمی‌درمانی. این داروها با کاهش فشار خون، اثر بر سیستم عصبی مرکزی یا گوش داخلی، تعادل را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند و سرگیجه دارویی را ایجاد می‌کنند.

۱۴. سرگیجه در اثر کم‌ آبی (دهیدراسیون) و رژیم غذایی نامناسب

جالب است بدانید حتی کم‌آبی خفیف هم می‌تواند دلیلی باشد که شما احساس گیجی و سرگیجه می‌کنید. کم‌آبی می‌تواند باعث کاهش فشار خون شود که خود منجر به سرگیجه می‌شود. نباید فراموش کرد که بعضی از رژیم‌های غذایی باعث کم‌آبی می‌شوند و بر احساس گیجی و سرگیجه تاثیر دارد.

۱۵. علت سرگیجه بعد از ورزش

سرگیجه بعد از ورزش می‌تواند به دلایلی مانند کم‌آبی، بیش‌تمرینی، فشار زیاد، یا افت قند خون رخ دهد و اگر تکرارشونده یا شدید است باید ارزیابی شود. این اتفاق در بیشتر موارد با خوردن ماده قندی بهبود پیدا می‌کند اما ممکن است دلایل دیگری هم داشته باشد.

۱۶. دلیل سرگیجه و خواب آلودگی

هنگامی که سطح قند خون شما کاهش می‌یابد، ممکن است دچار سرگیجه، احساس سبکی سر، لرزش، خستگی و خواب‌آلودگی شوید. قند خون پایین اغلب از عوارض جانبی انسولین و سایر داروهایی است که برای درمان دیابت استفاده می‌شود.

۱۷. علت سرگیجه و نفس تنگی

آریتمی‌ قلبی و شرایطی که باعث مشکل در تنفس می‌شود از جمله آمفیزم، ذات‌الریه یا سایر عفونت‌ها و همچنین ورزش شدید از دلایل تنگی نفس و سرگیجه ناگهانی هستند.

۱۸. دلایل سرگیجه و حالت تهوع چیست؟

سرگیجه همراه حالت تهوع معمولا زمانی رخ می‌دهد که سیستم تعادل گوش داخلی یا جریان خون مغز دچار اختلال شود. در بیماری‌هایی مانند سرگیجه وضعیتی حمله‌ای خوش‌خیم، التهاب گوش داخلی (لابیرنتیت، نورونیت وستیبولار) یا بیماری منییر، پیام‌های اشتباه به مغز می‌رسد و مرکز تعادل و مرکز تهوع را هم‌زمان تحریک می‌کند. میگرن وستیبولار، سفر دریایی یا ماشین‌گرفتگی، افت فشار خون، آریتمی قلب، کم‌آبی بدن و برخی داروها هم از دلایل سرگیجه و حالت تهوع هستند که باید با شرح‌حال دقیق بررسی شوند.

۱۹. سرگیجه نشانه چه بیماری است؟

سرگیجه یک بیماری مستقل نیست، بلکه نشانه‌ای از اختلال در سیستم تعادل، قلب و عروق، خون یا سیستم عصبی است. احساس سرگیجه و گیج رفتن سر می‌تواند ناشی از بیماری‌های گوش داخلی مانند بیماری منییر، مشکلات قلب، فشار خون، کم‌خونی، میگرن یا حتی اختلالات اضطرابی باشد. برای فهمیدن دلایل سرگیجه باید به سن، مدت، نوع سرگیجه (چرخشی یا سبکی سر) و علائم همراه توجه کرد. مهم است بدانیم سرگیجه ممکن است هم خوش‌خیم و هم نشانه بیماری جدی باشد.

سرگیجه می‌تواند نشانه بیماری‌های زیر باشد:

• BPPV و سایر اختلالات گوش داخلی
• لابیرنتیت، نورونیت وستیبولار، بیماری منییر
• میگرن وستیبولار یا سایر انواع میگرن
• آریتمی قلبی، نارسایی قلب، افت یا افزایش شدید فشار خون
• کم‌خونی، افت قند خون، اختلالات هورمونی
• سکته مغزی یا حملات ایسکمیک گذرا (TIA)
• اختلالات اضطرابی و حملات پانیک

سرگیجه و چربی خون به هم ارتباط دارند؟

علت سرگیجه در زنان

علت سرگیجه در زنان اغلب تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری و یائسگی است که می‌تواند باعث احساس سرگیجه، گیج رفتن سر و نوسان فشار خون شود. کم‌خونی فقر آهن، میگرن (به‌ویژه میگرن وستیبولار)، اختلالات اضطرابی و مصرف برخی قرص‌های هورمونی از دلایل سرگیجه در زنان هستند. در دوران بارداری، افت فشار خون، کم‌آبی و تهوع شدید نیز نقش دارند.

به زبان ساده، علت سرگیجه در زنان میتواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله تغییرات هورمونی ( سرگیجه و حالت تهوع در زمان تخمک گذاری و سرگیجه قبل از پریود)، قند خون پایین، اختلالات گوش داخلی، سرگیجه و کم خونی، اضطراب یا حملات پانیک باشد.

علت سرگیجه‌ات رو نمی‌دونی؟
همین حالا نوبت حضوری بگیر و با پزشک مشورت کن.

نوبت دهی پزشک عمومی

علت سرگیجه در مردان

علت سرگیجه در آقایان می‌تواند به بیماری‌های قلبی عروقی (آریتمی‌ها، تنگی رگ‌ها)، فشار خون بالا یا پایین، دیابت، مصرف الکل، سیگار و برخی داروها مربوط باشد. در این گروه، عوامل شغلی مانند تماس با سر و صدا، ارتعاشات، کم‌خوابی و استرس کاری نیز در احساس سرگیجه و گیج رفتن سر نقش دارند. دلایل سرگیجه همچنین شامل BPPV، لابیرنتیت، نورونیت وستیبولار و مشکلات گردن است.

علت سرگیجه در کودکان

دلیل سرگیجه در کودکان می‌تواند شامل میگرن کودکان، عفونت‌های ویروسی گوش داخلی، مشکلات بینایی، کم‌خونی، افت قند خون، تب بالا، کم‌آبی یا حتی اضطراب و استرس مدرسه باشد. کودکان معمولا احساس سرگیجه یا گیج رفتن سر را با چرخیدن اتاق یا سنگینی سر توصیف می‌کنند. دلایل سرگیجه در این سن باید دقیق بررسی شود.

سرگیجه در کودکان می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله:

• عفونت یا اختلالات گوش
• بیماری حرکت یا بیماری ماشین
• کم خونی یا سطح پایین آهن
• بیماری‌های عصبی، مانند سرگیجه حمله‌ای خوش‌خیم دوران کودکی

علت سرگیجه ناگهانی

دلیل سرگیجه ناگهانی می‌تواند از یک BPPV ساده (سرگیجه وضعیتی حمله‌ای خوش‌خیم) تا شرایط جدی مانند سکته مغزی متفاوت باشد. دلیل سرگیجه یهویی هنگام تغییر وضعیت سر، معمولا BPPV است که با حملات کوتاه سرگیجه‌های ناگهانی و چرخشی همراه است. دلیل سرگیجه ناگهانی همراه با ضعف، دوبینی، اختلال گفتار یا بی‌حسی اندام، می‌تواند سکته مغزی یا اختلال مغزی باشد.

علت سرگیجه و بیهوشی ناگهانی ممکن است به آریتمی قلبی، افت شدید فشار خون یا خونریزی داخلی مربوط باشد. هر نوع از سرگیجه های ناگهانی با علائم عصبی یا از دست دادن هوشیاری، یک وضعیت اورژانسی است و باید فوراً بررسی شود.

علائم سرگیجه چیست؟

در مورد اینکه علائم سرگیجه چیست باید گفت معمولا بیمار احساس چرخش محیط، عدم تعادل یا سبکی سر دارد. علایم سرگیجه می‌توانند شامل احساس گیج رفتن سر، تهوع، استفراغ، تعریق، عدم تحمل حرکت، تار شدن دید یا سیاهی رفتن چشم‌ها باشند. گاهی زنگ گوش، احساس فشار گوش یا کاهش شنوایی نیز رخ می‌دهد که نشانه درگیری گوش داخلی است.

علائم سرگیجه می‌تواند متفاوت باشد و باتوجه به علت آن، شدت و نوع احساسات نیز تغییر کند. رایج‌ترین علائم سرگیجه عبارتند از:

• احساس چرخش یا چرخیدن دنیا (که به آن ورتیگو گفته می‌شود)
• سبکی سر یا احساس اینکه ممکن است فرد بیفتد
• از دست دادن تعادل و مشکل در ایستادن یا راه رفتن
• حالت تهوع و در برخی موارد استفراغ
• احساس گیجی یا سردرگمی
• خستگی و ضعف عمومی

این علائم ممکن است به طور موقت رخ دهند و بسته به دلیل سرگیجه، ممکن است به تدریج بهتر یا بدتر شوند.

دکتر متخصص برای درمان سرگیجه اینجاست، فقط یک کلیک تا نوبت.

دکتر سرگیجه

نشانه سرگیجه های اورژانسی

برخی از سرگیجه‌ها خوش‌خیم‌اند و با اصلاح سبک زندگی کنترل می‌شوند اما نشانه سرگیجه های خطرناک و اورژانسی را باید به‌خوبی شناخت. احساس سرگیجه شدید و ناگهانی که قبلا تجربه نشده، همراه با علائم عصبی، قلبی یا اختلال هوشیاری، می‌تواند علامت سکته مغزی، آریتمی جدی قلب یا سایر وضعیت‌های تهدیدکننده زندگی باشد. در این موارد دیگر موضوع فقط گیج رفتن سر نیست، بلکه عملکرد مغز و قلب در خطر است و دلایل سرگیجه باید فورا بررسی شود.

انواع مختلف سرگیجه

به‌طور کلی چند نوع اصلی سرگیجه وجود دارد. سرگیجه وستیبولار محیطی که بیشتر به گوش داخلی مربوط است (مانند سرگیجه وضعیتی حمله‌ای خوش‌خیم، لابیرنتیت، منییر) و معمولا به صورت احساس سرگیجه چرخشی، گیج رفتن سر با حرکات سر و دلایل سرگیجه واضح وضعیتی دیده می‌شود.

نوع دیگر، سرگیجه مرکزی است که در اثر مشکلات مغزی (مانند سکته، ضایعات مخچه) ایجاد می‌شود و اغلب همراه با علائم عصبی است. نوع سوم، سرگیجه غیر وستیبولار یا احساس سبکی سر است که در افت فشار خون، مشکلات قلبی، اضطراب، کم‌خونی و اختلالات متابولیک دیده می‌شود. تشخیص نوع سرگیجه برای انتخاب درمان درست مهم است.

سرگیجه چگونه تشخیص داده می شود؟

تشخیص سرگیجه با ارزیابی دقیق بالینی آغاز می‌شود و شامل شرح حال کامل بیمار، سابقه شروع، مدت، شدت و عوامل همراه مانند تهوع یا استفراغ است. معاینه فیزیکی شامل بررسی سیستم عصبی مرکزی، تعادل، راه رفتن، حرکات چشمی و گوش داخلی است. در صورت نیاز، آزمایش‌های تکمیلی انجام می‌شود. هدف، تشخیص علت سرگیجه از اختلالات وستیبولار تا مشکلات قلبی یا نورولوژیک، برای تعیین درمان مناسب است.

برای سرگیجه چی خوب است؟

برای کاهش سرگیجه، در خانه می‌توان با استراحت نسبی، پرهیز از حرکات ناگهانی سر و گردن، نوشیدن مایعات کافی، اجتناب از الکل، سیگار و کافئین، تنظیم منظم وعده‌های غذایی، بلند شدن آرام از حالت نشسته یا خوابیده کمک کرد. در صورت نیاز، درمان سرگیجه به صورت تخصصی شامل مصرف داروهای ضدسرگیجه و ضدتهوع کوتاه‌مدت، اصلاح فشار خون، درمان عفونت یا میگرن، سرم، توان‌بخشی وستیبولار و گاهی جراحی است.

پزشکان پیشنهادی

5 (427 نظر)

دکتر عبدالله خان فخرایی طهرانی

تخصص جراحی مغز و اعصاب

نوبت بگیرید

4.6 (382 نظر)

دکتر محمدرضا صمدی

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

4.8 (333 نظر)

دکتر مهران جلالی

تخصص مغز و اعصاب و نورولوژی

نوبت بگیرید

4.7 (333 نظر)

دکتر زهرا قورچیان

تخصص مغز و اعصاب و نورولوژی

نوبت بگیرید

4.6 (328 نظر)

دکتر زهرا صابری کریمیان

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

4.6 (324 نظر)

دکتر امینه داودیان

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

راهنمای مراجعه به دکتر

برای اطلاع بیشتر درباره سرگیجه می توانید از بهترین دکتر مغز و اعصاب ایران و دکتر گوش و حلق و بینی ایران نوبت بگیرید. در ادامه لیستی از برجسته‌ترین پزشکان مغز و اعصاب و گوش و حلق و بینی در برخی شهرهای مختلف ایران را مشاهده می‌کنید:

• دکتر مغز و اعصاب تهران
• دکتر مغز و اعصاب سنندج
• دکتر مغز و اعصاب کرمانشاه
• دکتر مغز و اعصاب اصفهان
• دکتر گوش و حلق و بینی تهران
• دکتر گوش و حلق و بینی کرمانشاه

نتیجه گیری

سرگیجه می‌تواند آزاردهنده و حتی ترسناک باشد اما در اغلب موارد با ارزیابی دقیق قابل تشخیص و کنترل است. مهم این است که این علامت را جدی بگیرید، الگوی آن (زمان، مدت، محرک‌ها و علائم همراه) را ثبت کنید و اطلاعات را واضح در اختیار پزشک بگذارید تا علت اصلی سریع‌تر مشخص شود. اگر سرگیجه‌تان مکرر است، با تغییر وضعیت تشدید می‌شود یا همراه با علائمی مانند سردرد شدید، دوبینی، ضعف دست و پا یا اختلال گفتار است، برای مشاوره با متخصص مغز و اعصاب یا گوش و حلق و بینی اقدام کنید.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!