فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
تبخال تناسلی به عنوان یکی از انواع بیماریهای ویروسی، از طریق تماس جنسی منتقل میشود و توسط ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) ایجاد میشود. این ویروس میتواند در بدن بهصورت نهفته باقی بماند و در مواقع ضعف سیستم ایمنی، استرس یا تغییرات هورمونی فعال شود. دوران بارداری یکی از زمانهایی است که به دلیل تغییرات گسترده در بدن زنان، احتمال فعال شدن افزایش مییابد. تبخال تناسلی در دوران بارداری میتواند علاوه بر ایجاد علائم آزاردهنده، خطرات جدی برای سلامت مادر و جنین به همراه داشتهباشد. اما باید با این ویروس چه کنیم؟ در این مطلب از دکترتو میخواهیم به طور مفصل به بررسی تبخال تناسلی در بارداری بپردازیم.
تبخال تناسلی در بارداری چیست؟
دوران بارداری یک دوره حساس است که تغییرات زیادی در سیستم ایمنی و هورمونی بدن رخ میدهد. این تغییرات میتوانند مادر را مستعد عفونتهای مختلف از جمله تبخال تناسلی زنان کنند. تبخال تناسلی در بارداری میتواند بهصورت عفونت اولیه یا عود بیماری (در افرادی که قبلا به ویروس مبتلا شدهاند) ظاهر شود.
عفونت اولیه خطرات بیشتری به همراه دارد زیرا بدن هنوز ایمنی لازم را در برابر ویروس ایجاد نکرده است. این بیماری نهتنها میتواند سلامت مادر را تحت تاثیر قرار دهد، بلکه در برخی موارد، خطر انتقال به جنین یا نوزاد را نیز به همراه دارد.
| علائم | علل |
|---|---|
| گزگز، سوزش یا خارش ناحیه تناسلی (علائم اولیه) | عفونت با ویروس هرپس سیمپلکس |
| تاولهای کوچک گروهی روی زمینه قرمز | تماس مستقیم پوستبهپوست در رابطه جنسی (واژینال، مقعدی، دهانی) |
| ترکیدن تاول و ایجاد زخم سطحی دردناک | امکان انتقال از فرد بدون علامت |
| درد یا سوزش هنگام ادرار | عفونت اولیه بدن |
| ترشح یا التهاب موضعی و حساسیت پوستی | عود بیماری (فعال شدن دوباره ویروس نهفته در اعصاب) |
| درد هنگام رابطه جنسی | تغییرات ایمنی و هورمونی بارداری که میتواند احتمال عود را بیشتر کند |
| بزرگی و درد غدد لنفاوی کشاله ران | محرکهای عود مانند استرس، خستگی، کمخوابی |
| تب، بدندرد، بیحالی | سابقه تبخال قبلی و امکان فعال شدن دورهای ویروس (حتی بدون علامت) |
نشانه های تبخال تناسلی در بارداری
نشانههای تبخال تناسلی در دوران بارداری معمولا با سوزش، خارش یا گزگز در ناحیه تناسلی شروع میشود و بعد از مدتی ممکن است تاولهای پر از مایع روی زمینه قرمز ظاهر شوند. این تاولها میترکند و به زخمهای دردناک تبدیل میشوند و گاهی هنگام ادرار کردن سوزش ایجاد میکنند. در عفونت اولیه ممکن است تب، بدندرد و بزرگی غدد کشاله ران هم دیده شود. علائم تبخال تناسلی در بارداری میتوانند خفیف یا بدون ضایعه واضح باشند.
عکس تبخال تناسلی در بارداری

تبخال تناسلی معمولا به شکل چند تاول کوچک کنار هم (گروهی) روی یک زمینه قرمز دیده میشود که میتواند بعد از ترکیدن، زخم سطحی و دردناک بدهد و در مراحل بعدی دلمه ببندد. در زنان ضایعات میتواند روی لابیا، اطراف واژن یا ناحیه پرینه باشد (ظاهر ضایعه در بارداری همان الگوی کلاسیک است).
همانطور که در عکس بالا میبینید، تاولهای ریز و تجمعیافته روی پوست ملتهب و قرمز دیده میشوند که نمای کلاسیک ضایعات تبخال تناسلی را نشان میدهد. این ضایعات میتوانند روی لابیا، دهانه واژن، داخل واژن، دهانه رحم، پرینه یا اطراف مقعد ایجاد شوند.
علت تبخال تناسلی در بارداری
علت اصلی تبخال تناسلی زنان در دوران بارداری، عفونت با ویروس HSV-1 یا HSV-2 است. این ویروس از طریق تماس مستقیم با زخمها یا پوست آلوده، به خصوص در هنگام رابطه جنسی، منتقل میشود. در زنان باردار، تغییرات هورمونی، استرس و ضعف سیستم ایمنی میتوانند باعث فعال شدن ویروس نهفته شوند. اگر زن باردار قبل از بارداری به ویروس آلوده شده باشد، ویروس میتواند بهصورت نهفته در بدن او باقی بماند و در دوران بارداری عود کند اما اگر عفونت برای اولین بار در بارداری رخ دهد، خطرات بیشتری برای جنین و مادر ایجاد میشود.
تبخال تناسلی در سه ماهه اول بارداری
در سهماهه اول بارداری، ابتلا به تبخال تناسلی میتواند خطراتی برای مادر و جنین ایجاد کند. اگر عفونت های بارداری برای اولین بار در این دوره رخ دهد (عفونت اولیه)، علائم معمولا شدیدتر هستند و شامل زخمهای دردناک در ناحیه تناسلی، تب، ضعف و گاهی تورم غدد لنفاوی میشود. علاوه بر ناراحتی جسمی، عفونت اولیه ممکن است سیستم ایمنی بدن مادر را به شدت تحت تاثیر قرار دهد و باعث التهاب یا تب شود که میتواند بهطور غیرمستقیم بر رشد جنین تاثیر بگذارد.

تشخیص تبخال تناسلی در بارداری
تشخیص تبخال تناسلی در دوران بارداری معمولا با معاینه بالینی و بررسی علائم آغاز میشود. پزشک ممکن است وجود زخمها، تاول پوستی یا سایر علائم مرتبط در ناحیه تناسلی را بررسی کند. در صورتی که زخمهای مشکوک وجود داشتهباشد، نمونهبرداری از مایعات داخل زخم برای بررسی وجود ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) انجام میشود. این آزمایش که کشت ویروسی یا PCR نام دارد و میتواند نوع HSV (HSV-1 یا HSV-2) را تعیین کند.
در مواردی که عفونت فعال وجود ندارد اما پزشک نیاز به ارزیابی دقیقتری دارد، آزمایش خون ممکن است برای شناسایی آنتیبادیهای HSV در بدن مادر انجام شود. این آزمایش میتواند نشان دهد که آیا مادر در گذشته به تبخال تناسلی مبتلا شده یا عفونت جدیدی وجود دارد.
آیا تبخال تناسلی می تواند به جنین منتقل شود؟
بله، تبخال تناسلی میتواند در برخی شرایط به جنین منتقل شود، بهویژه اگر مادر در اواخر بارداری برای اولینبار به عفونت مبتلا شود. در این حالت، بدن مادر هنوز آنتیبادی محافظتی کافی تولید نکرده و احتمال انتقال ویروس در حین زایمان طبیعی افزایش مییابد.
انتقال ویروس به نوزاد که به آن هرپس نوزادی گفته میشود، میتواند بسیار خطرناک و حتی تهدیدکننده زندگی باشد. برای کاهش خطر امکان انتقال تبخال تناسلی از مادر به نوزاد، ممکن است در صورت وجود ضایعات فعال در زمان زایمان، پزشک انجام زایمان سزارین را توصیه کند. بررسی دقیق وضعیت مادر در دوران بارداری و مشورت با متخصص زنان بسیار ضروری است.
به زبان ساده درباره اینکه چگونه تبخال تناسلی در بارداری منتقل میشود باید گفت انتقال بیشتر با تماس مستقیم پوستبهپوست در رابطه جنسی (واژینال، مقعدی، دهانی) رخ میدهد و حتی زمانی که ضایعه دیده نمیشود هم ممکن است منتقل شود. خطر انتقال از مادر به جنین و نوزاد در صورت عفونت اولیه نزدیک زمان زایمان یا وجود ضایعه و علائم هنگام زایمان بیشتر میشود و به همین دلیل برنامه زایمان باید با نظر پزشک تعیین شود.

تبخال در بارداری و جنسیت جنین
تاکنون، هیچ شواهد علمی قطعی مبنی بر اینکه ابتلا به تبخال تناسلی در دوران بارداری میتواند بهطور مستقیم بر تعیین جنسیت جنین تاثیر بگذارد، وجود نداشته است. جنسیت جنین در لحظه لقاح و بر اساس ترکیب کروموزومهای جنسی تخمک و اسپرم تعیین میشود (XX برای دختر و XY برای پسر). تبخال تناسلی که ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس است، بیشتر بر سلامت عمومی مادر و جنین متمرکز است و بهطور مستقیم با جنسیت جنین مرتبط نیست.
درمان تبخال تناسلی در بارداری
درمان تبخال تناسلی در دوران بارداری نیازمند دقت بالا است زیرا سلامت مادر و جنین باید همزمان حفظ شود. نوع درمان به مرحله بارداری و وضعیت عفونت (اولیه یا عودکننده) بستگی دارد. در مواردی که عفونت برای اولینبار در دوران بارداری بروز میکند، بهویژه در سهماهه سوم، خطر انتقال ویروس به جنین بیشتر است و معمولا درمان با داروهای ضدویروس برای کنترل عفونت و کاهش خطر تجویز میشود. در عفونتهای عودکننده، بدن مادر معمولا آنتیبادی محافظتی تولید کرده است و درمان معمولا برای کاهش احتمال عود در نزدیکی زمان زایمان انجام میشود.
۱. درمان سریع تبخال تناسلی در بارداری
موثرترین کار شروع زودهنگام داروی ضدویروس خوراکی با نظر متخصص است. جدیدترین درمان تبخال تناسلی در عمل همان درمانهای استاندارد ضدویروس همراه با تصمیمگیری دقیق در هفتههای آخر بارداری است تا احتمال عود نزدیک زایمان کمتر شود. در موارد شدید یا تبخال منتشر یا درگیریهای خاص، درمان در بیمارستان لازم میشود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت webmd
For pregnant women with a history of genital herpes, the doctor might recommend daily doses of an antiviral medication during the month before their due date.
ترجمه فارسی:
برای زنان بارداری که سابقه تبخال تناسلی دارند، پزشک ممکن است مصرف روزانه داروی ضدویروسی را در ماه قبل از تاریخ زایمان توصیه کند.
۲. پماد آسیکلوویر برای تبخال تناسلی در بارداری
پماد یا کرم آسیکلوویر معمولا درمان اصلی تبخال تناسلی نیست زیرا در ضایعات تناسلی اثر آن محدودتر از درمان خوراکی است و معمولا برای کنترل بهتر علائم، داروی خوراکی ترجیح داده میشود. با این حال، از نظر ایمنی بارداری، فرآوردههای آسیکلوویر بهطور کلی مضر شناخته نشدهاند و تصمیم نهایی باید با پزشک باشد (بهخصوص اگر ضایعه تازه شروع شده باشد یا نزدیک زایمان هستید).
۳. درمان خانگی تبخال تناسلی در بارداری
درمان خانگی تبخال تناسلی در بارداری، کمککننده است و جایگزین درمان اصلی نیست. کارهایی مانند شستوشوی ملایم، پوشیدن لباس زیر نخی و گشاد، کمپرس سرد کوتاهمدت و پرهیز از تحریک (تیغ، ژلهای معطر، رابطه جنسی هنگام ضایعه) میتواند درد و سوزش را کمتر کند؛ اما اگر ضایعه جدید است، حتما برای درمان دارویی و برنامه زایمان با پزشک هماهنگ کنید.
عوارض تبخال تناسلی در بارداری
تبخال تناسلی در دوران بارداری میتواند باعث بروز علائم شدیدی مانند درد، خارش و زخمهای تناسلی شود که کیفیت زندگی مادر را تحت تاثیر قرار میدهد. اگر عفونت برای اولین بار در بارداری رخ دهد (عفونت اولیه)، علائم شدیدتر هستند و خطرات بیشتری به همراه دارند. همچنین، ضعف سیستم ایمنی مادر در دوران بارداری ممکن است باعث شود که ویروس فعالتر شود یا عودهای مکرر رخ دهد. این وضعیت میتواند استرس و اضطراب مادر را افزایش دهد و به مراقبت بیشتری نیاز داشتهباشد.
اقدامات احتیاطی دوران بارداری برای تبخال تناسلی
زنان باردار مبتلا به تبخال تناسلی باید اقدامات احتیاطی خاصی را رعایت کنند. پرهیز از رابطه جنسی در زمان شیوع بیماری، حفظ بهداشت فردی و مشاوره منظم با پزشک از مهمترین راهکارها هستند. همچنین استفاده از داروهای پیشگیریکننده در ماههای پایانی بارداری میتواند خطر عود بیماری و انتقال به نوزاد را کاهش دهد. بنابراین حتما لازم است که به محض بروز اولین علائم به پزشک متخصص مراجعه شود.
نتیجه گیری
تبخال تناسلی در بارداری اگرچه میتواند چالشبرانگیز باشد اما با تشخیص و مدیریت مناسب، خطرات آن به حداقل میرسد. زنان باردار باید در صورت مشاهده هرگونه علائم مشکوک مانند زخمهای دردناک در ناحیه تناسلی، خارش یا سوزش، به پزشک مراجعه کنند. پزشک با ارائه راهکارهای درمانی مناسب، به حفظ سلامت مادر و جنین کمک میکند. با این حال، با تشخیص زودهنگام، درمان مناسب با داروهای ضدویروسی و مراقبتهای پزشکی منظم، میتوان خطرات احتمالی را بهطور موثری کنترل کرد. مشورت با پزشک و رعایت توصیههای درمانی نقش مهمی در حفظ سلامت مادر و جنین دارد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!