فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
اختلال شخصیت اجتنابی نوعی الگوی پایدار در فکر، احساس و رفتار است که میتواند باعث شود فرد در برقراری ارتباط با دیگران یا حضور در موقعیتهای اجتماعی دچار نگرانی و تردید شود. این افراد معمولا نسبت به نظر دیگران حساس هستند و ممکن است به دلیل ترس از اشتباه، شکست یا پذیرفته نشدن، فرصتهای مختلفی را از دست بدهند. این مشکل تنها به علاقه نداشتن به ارتباط با دیگران محدود نمیشود، بلکه میتواند بر روابط عاطفی، شغلی و اعتمادبهنفس فرد تاثیر بگذارد. اما چه زمانی این ویژگیها به یک اختلال تبدیل میشوند و نیاز به درمان پیدا میکنند؟ در ادامه این مطلب از دکترتو، به بررسی آن میپردازیم.
اختلال شخصیت اجتنابی چیست؟
اختلال شخصیت دوریگزین یا اجتنابی (به انگلیسی Avoidant personality disorder) یکی از انواع اختلالات شخصیت است که در آن فرد به دلیل ترس شدید از طرد شدن، قضاوت شدن یا پذیرفته نشدن، از بسیاری از موقعیتهای اجتماعی و روابط نزدیک فاصله میگیرد. این افراد معمولا تمایل زیادی به ارتباط با دیگران دارند اما ترس از آسیب دیدن یا کافی نبودن باعث میشود خودشان را عقب بکشند. برخلاف تصور رایج، شخصیت اجتنابی به معنی خجالتی بودن ساده نیست؛ بلکه الگویی عمیق و مداوم از اضطراب، حساسیت به انتقاد و احساس بیارزشی است که میتواند زندگی فردی و اجتماعی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت healthdirect
If you have AVPD you may avoid people because you feel inferior, even though you really want company. You can be very sensitive to perceived judgement by others and fear rejection. Your feelings about this are chronic (long term) and intense.
ترجمه فارسی:
اگر به اختلال شخصیت اجتنابی (AVPD) مبتلا هستید، ممکن است با وجود تمایل واقعی به معاشرت با دیگران، از آنها دوری کنید؛ زیرا احساس حقارت میکنید. شما ممکن است نسبت به قضاوتهای احتمالی دیگران بسیار حساس باشید و از طرد شدن هراس داشته باشید. احساسات شما در این زمینه مزمن (طولانیمدت) و شدید هستند.
مشاوره روانشناسی
با برترین روانشناسان ایران از دیدگاه کاربران
علائم شخصیت اجتنابی چیست؟
افراد دارای شخصیت اجتنابی یا AVPD معمولا با ترس شدید از قضاوت، انتقاد یا پذیرفته نشدن توسط دیگران روبهرو هستند. آنها ممکن است بیش از حد به نظر و واکنش اطرافیان حساس باشند و به دلیل احساس بیارزشی، خودشان را کمتر از دیگران ببینند. این افراد معمولا از موقعیتهای جدید، جمعهای اجتماعی، صحبت کردن در جمع یا شروع روابط عاطفی دوری میکنند، زیرا نگران شکست یا طرد شدن هستند.
با وجود اینکه علاقه زیادی به دریافت محبت و داشتن ارتباط نزدیک دارند، ترس از آسیب دیدن باعث میشود فاصله بگیرند. گاهی در ظاهر فردی سرد، کمحرف یا بیعلاقه به نظر میرسند اما در واقع درونشان پر از نگرانی و اضطراب است. آنها ممکن است فرصتهای مهم زندگی، کاری یا عاطفی را فقط به دلیل ترس از اشتباه کردن از دست بدهند. این افراد معمولا تمایل دارند از موقعیتهایی که احتمال ارزیابی شدن در آن وجود دارد، اجتناب کنند. شناخت این نشانهها میتواند اولین قدم برای دریافت کمک و بهبود روابط اجتماعی باشد.
علائم شخصیت اجتنابی داری و دنبال درمانی؟
از متخصص مشاوره بگیر.
علائم شخصیت اجتنابی در مردان و زنان چه تفاوتی دارد؟
اختلال شخصیت اجتنابی در زنان و مردان معمولا نشانههای مشابهی دارد اما ممکن است نحوه بروز آن متفاوت باشد. برخی مردان ممکن است احساسات خود را کمتر نشان دهند و به دلیل ترس از شکست، از ایجاد روابط عاطفی یا موقعیتهای شغلی جدید دوری کنند. زنان نیز ممکن است بیشتر دچار نگرانی درباره قضاوت دیگران، ظاهر خود یا پذیرفته شدن در روابط شوند. البته تفاوتهای فردی، تربیت، تجربههای گذشته و شرایط زندگی نقش مهمتری از جنسیت در شکلگیری این الگو دارند. برای کنترل و مدیریت این علائم چه در زنان و چه در مردان بهتر است که به بهترین دکتر روانپزشک ایران مراجعه کنید.
علت شکل گیری شخصیت اجتنابی چیست؟
اختلال شخصیت اجتنابی بهاحتمال زیاد تحت تأثیر ترکیبی از عوامل ژنتیکی، زیستی، تجربیات دوران کودکی و شرایط محیطی قرار میگیرد، اما علت دقیق آن هنوز بهطور کامل شناخته نشده است و نمیتوان یک عامل واحد را بهتنهایی مسئول بروز این اختلال دانست. کودکانی که با طرد شدن، انتقاد مداوم، کمبود توجه عاطفی یا حمایت ناکافی روبهرو بودهاند، ممکن است در بزرگسالی بیشتر دچار ترس از قضاوت و رد شدن شوند. همچنین رشد در محیطهایی که اشتباه کردن در آن پذیرفته نیست یا کودک دائما احساس ناکافی بودن دارد، میتواند باعث ایجاد باورهای منفی درباره خود و دیگران شود.
این افراد ممکن است در ذهن خود به این نتیجه برسند که «من به اندازه کافی خوب نیستم» یا «دیگران من را نمیپذیرند». به مرور زمان، این افکار میتوانند باعث شکلگیری الگوی اجتناب از روابط و موقعیتهای اجتماعی شوند. البته داشتن چنین تجربیاتی به معنی قطعی بودن ابتلا به شخصیت اجتنابی نیست، بلکه مجموعهای از عوامل در کنار هم احتمال شکلگیری آن را افزایش میدهند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت psychologytoday
The avoidant behavior typically starts in infancy or early childhood with shyness, isolation, and avoidance of strangers or new places. Most people who are shy in their early years tend to grow out of the behavior, but those who develop avoidant personality disorder become increasingly timid as they enter adolescence and adulthood.
ترجمه فارسی:
رفتار اجتنابی معمولاً در دوران نوزادی یا اوایل کودکی با کمرویی، انزوا و دوری گزیدن از افراد غریبه یا مکانهای جدید آغاز میشود. بیشتر کسانی که در سالهای اولیه زندگی کمرو هستند، بهتدریج این رفتار را پشت سر میگذارند؛ اما افرادی که دچار اختلال شخصیت اجتنابی میشوند، با ورود به دوران نوجوانی و بزرگسالی، بهطور فزایندهای دچار کمرویی و خجالتزدگی میشوند.
شخصیت اجتنابی و اضطراب اجتماعی چه ارتباطی دارند؟
اضطراب اجتماعی میتواند در موقعیتهای خاص یا بهصورت گسترده بروز کند، در حالی که در اختلال شخصیت اجتنابی، الگوی پایدارتر و فراگیرتری از احساس ناکافی بودن و ترس از طردشدن در اغلب روابط و موقعیتها دیده میشود؛ با این وجود، همپوشانی این دو اختلال زیاد است و در بسیاری از موارد با هم رخ میدهند.
| ویژگی | شخصیت اجتنابی | اضطراب اجتماعی |
|---|---|---|
| نوع مشکل | الگوی پایدار شخصیتی در احساس، فکر و رفتار | اختلال اضطرابی مرتبط با موقعیتهای اجتماعی |
| دلیل اجتناب | ترس از طرد شدن، پذیرفته نشدن و احساس بیارزشی | ترس از قضاوت، خجالتزده شدن یا اشتباه کردن |
| تاثیر | معمولا روی بیشتر روابط و جنبههای زندگی اثر میگذارد | بیشتر در موقعیتهای اجتماعی خاص دیده میشود |
| ارتباط | ممکن است همراه با اضطراب اجتماعی باشد | داشتن اضطراب اجتماعی به معنی شخصیت اجتنابی نیست |
تست اختلال شخصیت اجتنابی چگونه است؟
تشخیص این اختلال و شخصیت شناسی تنها با یک تست ساده انجام نمیشود و باید توسط روانشناس یا روانپزشک متخصص بررسی شود. متخصص معمولا درباره سابقه زندگی، روابط، احساسات، رفتارهای اجتماعی و الگوهای فکری فرد سوال میپرسد. پرسشنامههایی مانند Avoidant Personality Disorder Scale یا مصاحبههای بالینی میتوانند به تشخیص کمک کنند اما نتیجه آنها بهتنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست. به همین دلیل هم توصیه ما این است که مراجعه به متخصص یا بهترین دکتر روانشناس ایران را جدی بگیرید.
نحوه برخورد با شخصیت اجتنابی باید چگونه باشد؟
برخورد مناسب با شخصیت اجتنابی در رابطه نیازمند صبر، همدلی و ایجاد احساس امنیت در ارتباط است. این افراد معمولا به دلیل ترس از قضاوت یا طرد شدن، به زمان بیشتری برای اعتماد کردن و نشان دادن احساسات خود نیاز دارند. فشار آوردن، سرزنش کردن یا مجبور کردن آنها به برقراری ارتباط بیشتر ممکن است باعث شود بیشتر فاصله بگیرند و احساس ناامنی کنند.
بهتر است بهجای تمرکز روی رفتارهای اجتنابی، احساسات و نگرانیهای آنها شنیده شود و به آنها اطمینان داده شود که اشتباه کردن یا کامل نبودن، باعث از بین رفتن رابطه نمیشود. ایجاد یک فضای آرام و بدون قضاوت به فرد کمک میکند کمکم راحتتر درباره نیازها و احساساتش صحبت کند. همچنین تشویق کردن او به جای انتقاد، میتواند اعتمادبهنفس و احساس ارزشمندیاش را تقویت کند. در نهایت، شخصیت اجتنابی در رابطه برای تغییر این الگو به زمان نیاز دارد و با حمایت درست، فرد اجتنابی میتواند روابط سالمتر و امنتری ایجاد کند.
دنبال دکتری مطمئن برای درمان اختلال شخصیت اجتنابی هستی؟ کلیک کن.
درمان شخصیت اجتنابی چیست؟
روان درمانی شناختی (CBT) (از جمله رویکردهای شناختیرفتاری) معمولاً خط اول درمان اختلال شخصیت اجتنابی است و شواهدی از مفید بودن آن وجود دارد اما تعداد مطالعات اختصاصی محدود است؛ رویکردهایی مانند طرحوارهدرمانی نیز در عمل استفاده میشوند، هرچند پشتوانه پژوهشی آنها هنوز در حال شکلگیری است.
در طول درمان، فرد یاد میگیرد با موقعیتهای اجتماعی و روابط نزدیک با اعتمادبهنفس بیشتری روبهرو شود. هنوز دارویی برای درمان مستقیم اختلال شخصیت اجتنابی وجود ندارد اما در صورت همراهی با اختلالاتی مانند افسردگی یا اضطراب، ممکن است روانپزشک برای این علائم دارو تجویز کند؛ این داروها معمولاً در کنار رواندرمانی و تحت نظر متخصص استفاده میشوند.
عواقب اختلال شخصیت اجتنابی و ازدواج چیست؟
شخصیت اجتنابی میتواند روی روابط عاطفی و ازدواج تأثیر بگذارد، زیرا فرد ممکن است از صمیمیت، بیان نیازها یا حل تعارضها دوری کند. گاهی ترس از طرد شدن باعث میشود فرد احساسات واقعی خود را پنهان کند یا تصور کند شریک عاطفیاش او را نمیپذیرد. با این حال، افراد دارای این ویژگیها میتوانند روابط سالمی داشته باشند؛ به شرطی که شناخت کافی از الگوهای رفتاری خود داشته باشند و برای بهبود مهارتهای ارتباطی تلاش کنند.
۴.۸ (۲۲۴۸ نظر)۵ (۱۷۱۱ نظر)۴.۹ (۱۴۰۵ نظر)۴.۷ (۱۴۶۰ نظر)۴.۸ (۱۴۲۴ نظر)۴.۸ (۱۳۹۷ نظر)نتیجه گیری
شخصیت اجتنابی تنها به معنی خجالتی بودن یا علاقه نداشتن به ارتباط با دیگران نیست، بلکه الگویی عمیق از ترس، حساسیت و دوری از موقعیتهایی است که ممکن است باعث قضاوت یا طرد شدن شوند. شناخت این اختلال اولین قدم برای تغییر است. با کمک رواندرمانی، افزایش اعتمادبهنفس و تجربه روابط امن، بسیاری از افراد میتوانند اضطرابهای خود را کاهش داده و زندگی اجتماعی و عاطفی رضایتبخشتری داشته باشند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!