آشنایی با علت تنگی نفس و انواع روش های درمان آن

تا به حال تجربه این را داشته‌اید که وسط کارهای روزمره یا حتی در حالت استراحت، یک‌دفعه حس کنید نفس کم آورده‌اید و باید عمیق‌تر نفس بکشید؟ تنگی نفس فقط یک حس ساده نیست و گاهی می‌تواند اولین پیام بدن درباره یک مشکل ریوی، قلبی، کم‌خونی، رفلاکس معده یا حتی استرس باشد. نکته اینجاست که خیلی از افراد یا آن را نادیده می‌گیرند یا خوددرمانی می‌کنند و همین باعث می‌شود علت اصلی دیرتر تشخیص داده شود. در این مقاله از دکترتو دقیق و مرحله‌به‌مرحله می‌فهمید نفس‌تنگی نشانه چیست، چه زمانی خطرناک می‌شود و چه راه‌های درمانی و مراقبتی واقعاً کمک می‌کند تا با خیال راحت‌تر و آگاهانه‌تر تصمیم بگیرید.

احساس تنگی نفس چیست؟

تنگی نفس به انگلیسی Shortness of breath یک احساس ناخوشایند دشواری در تنفس یا حس ناکافی بودن هواست و الزاما نشان‌دهنده کمبود اکسیژن خون نیست و فرد حس می‌کند هوا به اندازه کافی وارد ریه‌اش نمی‌شود، یا برای نفس‌کشیدن باید بیشتر تلاش کند. اگر تا‌به‌حال احساس کرده‌اید که در هوای کافی و مناسب نمی‌توانید نفس بکشید، وضعیتی را تجربه کرده‌اید که به آن تنگی نفس می‌گویند. نفس تنگی می‌تواند نشانه‌ای از بیماری‌های قلبی ریوی باشد. قلب و ریه مسئول رساندن اکسیژن و دفع دی‌اکسیدکربن هستند، اختلال در هرکدام می‌تواند نفس‌کشیدن را سخت کند. همچنین می‌تواند موقتا پس از یک فعالیت شدید بدنی اتفاق‌بیفتد. درمان‌های نفس تنگی می‌توانند کارهای بسیار ساده‌ای باشند.

نمی‌دونی چرا دچار تنگی تنفسی میشی؟

همین حالا از متخصص ریه مشاوره بگیر.

متخصص ریه

تفاوت تنگی نفس قلبی و ریوی

برای تشخیص تفاوت این دو گروه بیماری و تنگی نفس آن‌ها باید به شرایطی که تنگی نفس در شما ایجاد می‌شود، دقت کنید. تنگی نفس قلبی بیشتر زمانی دیده می‌شود که قلب نتواند خون را خوب پمپاژ کند و در نتیجه مایع در ریه جمع یا تبادل اکسیژن سخت‌تر شود. در این حالت ممکن است نفس تنگی با درازکشیدن بدتر شود، فرد نیمه‌شب از خواب با احساس کمبود هوا بیدار شود، یا همراه با ورم قوزک پا و تپش قلب باشد. این الگو در نارسایی قلبی شایع‌تر است. مثلا اگر نشسته‌اید و در حال انجام کارهای معمول خود هستید و تنگی نفس را تجربه می‌کنید،‌ احتمال اینکه قلب شما مشکل داشته‌باشد، وجود دارد.

در مقابل، تنگی نفس ریوی بیشتر به مشکل در راه‌های هوایی یا بافت ریه مربوط می‌شود، مثل آسم، بیماری انسدادی مزمن ریه، عفونت‌ها یا التهاب ریه. در این حالت خس‌خس، سرفه، خلط، سنگینی قفسه سینه یا بدترشدن علائم در تماس با محرک‌ها مثل دود و آلودگی می‌تواند پررنگ‌تر باشد. اما اگر با انجام دادن‌ فعالیت‌های بدنی به این حالت دچار می‌شوید، ممکن است که بیماری‌های ریوی باعث ایجاد این علامت شده‌باشند. در هر صورت با دیدن این علامت، باید با دکتر عمومی یا دکتر ریه مشورت کنید.

علائم عفونت ریه چیست؟

علائم تنگی نفس چیست؟

مهم‌ترین علامت تنگی نفس، تقلای تنفسی و نفس کشیدن با سختی است که می‌تواند ناشی از یک مشکل مزمن باشد، یا به صورت حاد و ۱ تا ۲ دقیقه پس از فعالیت شدید بدنی ایجاد شود. در تنگی نفس، شما ممکن است احساس کنید که به اندازه کافی هوا وارد ریه‌های خود نمی‌کنید و در موارد شدیدتر و جدی، ممکن است احساس خفگی کنید. همچنین تنگی نفس ممکن است باعث ایجاد احساس فشار و تنگی در قفسه سینه شود. سرفه هم ممکن است بروز کند. برخی از نشانه‌های رایج تنگی نفس عبارت است از:

• نفس‌نفس‌زدن یا تندشدن تعداد تنفس
• احساس فشار یا سنگینی در قفسه سینه
• ناتوانی در نفس عمیق یا کامل
• بدترشدن تنگی‌نفس با فعالیت یا درازکشیدن
• خستگی زودرس و کاهش تحمل فعالیت

علائم تنگی نفس ریوی

وقتی منشأ تنگی‌نفس ریوی باشد، معمولاً علائم تنفسی همراه، واضح‌ترند و در طول روز بسته به محرک‌ها تغییر می‌کنند. مثلاً فرد ممکن است با دود، گردوغبار، هوای سرد یا فعالیت دچار خس‌خس شود و احساس کند راه هوا بسته می‌شود. سرفه‌های مکرر، مخصوصاً شب‌ها یا صبح زود، هم می‌تواند سرنخ مهمی باشد. علائم شایع تنگی‌نفس ریوی عبارت است از:

• خس‌خس سینه و سوت‌کشیدن نفس
• سرفه خشک یا خلط‌دار
• احساس تنگی یا گرفتگی قفسه سینه
• بدترشدن علائم در شب یا صبح زود
• تشدید علائم با آلودگی هوا یا دود

علائم تنگی نفس در نوزادان و کودکان

در کودکان و نوزادان، تنگی‌نفس ممکن است با بی‌قراری، کاهش شیرخوردن، یا خستگی غیرمعمول خودش را نشان بدهد. چون بچه‌ها همیشه نمی‌توانند حسشان را دقیق بیان کنند، والدین باید به الگوی تنفس، رنگ پوست و رفتار کودک دقت کنند. در عفونت‌های ریوی مثل ذات‌الریه، تب، سرفه و بی‌حالی هم می‌تواند همراه شود. برخی از علائم تنگی نفس در کودکان عبارتند از:

• تندشدن تنفس یا نفس‌نفس‌زدن
• فرورفتن پوست بین دنده‌ها هنگام نفس
• بی‌حالی، کاهش اشتها یا شیرخوردن
• خس‌خس یا صداهای غیرعادی تنفسی
• کبودی لب‌ها یا اطراف دهان

علائم تنگی نفس عصبی

تنگی‌نفس عصبی معمولاً هنگام استرس، اضطراب یا حمله پانیک رخ می‌دهد و ممکن است فرد حس کند هوای کافی وارد ریه نمی‌شود، در حالی که اکسیژن خون اغلب طبیعی است. این حالت گاهی با لرزش، تعریق، گزگز دست‌وپا، احساس خفگی یا ترس شدید از اتفاق بد همراه می‌شود. با این حال، هر تنگی‌نفس را نباید خودکار به استرس نسبت داد، مخصوصاً اگر جدید یا شدید است.

درد بین دو کتف و تنگی نفس (علائم تنگی نفس قلبی)

یکی از علائم بیماری‌های قلبی تنگی نفس است. هنگامی که بدن ما به بیماری های قلبی دچار می‌شود، ممکن است که درد بین دو کتف را تجربه کنیم و همراه با آن به تنگی نفس هم دچار شویم. در مواقعی ممکن است که درد به دنده‌های ما هم برسد. در این موارد حتما باید سریعا به دکتر اورژانس مراجعه کنیم یا در صورتیکه داروهای قلبی مانند قرص زیر زبانی داریم، از آن‌ها استفاده کنیم. علائمی که در تنگی‌نفس قلبی بیشتر دیده می‌شود عبارت است از:

• بدترشدن تنگی‌نفس در حالت درازکشیده
• بیدارشدن شبانه با احساس کمبود هوا
• ورم پاها یا سنگینی ساق‌ها
• تپش قلب یا ضربان نامنظم
• خستگی شدید و کاهش تحمل فعالیت

علت تنگی نفس چیست؟

دلیل نفس تنگی می‌تواند از یک عامل کوتاه‌مدت مثل عفونت یا استنشاق محرک‌ها تا بیماری‌های مزمن مثل آسم، بیماری انسدادی مزمن ریه یا نارسایی قلبی متفاوت باشد. گاهی هم علت نفس تنگی ترکیبی است، مثلاً فرد هم کم‌خونی دارد هم اضطراب، یا رفلاکس معده باعث تحریک راه‌های هوایی شده است. برای اینکه بفهمیم تنگی نفس نشانه چیست، باید به زمان شروع، شدت، محرک‌ها، علائم همراه و سابقه بیماری توجه کنیم. در ادامه، دلایل تنگی‌نفس را در گروه‌های مهم مرور می‌کنیم تا بتوانید مسیر درست مراجعه و پیگیری را انتخاب کنید.

• علت تنگی نفس در نوجوانان و کودکان و تنگی نفس نوزاد تازه متولد شده
• تنگی نفس در پریودی و تنگی نفس در بارداری
• رفلاکس معده و تنگی نفس
• تنگی نفس در کرونا
• معده عصبی و تنگی نفس و ورم معده و تنگی نفس
• تنگی نفس در خواب شب و احساس خفگی
• تنگی نفس هنگام راه رفتن
• تپش قلب و تنگی نفس بعد از خوردن غذا
• تنگی نفس با وایتکس
• تنگی نفس به علت کم خونی
• تنگی نفس پرکاری تیروئید
• تنگی نفس و حالت تهوع
• تنگی نفس و ذات الریه
• علت تنگی نفس در زمان سرماخوردگی

۱. علت تنگی نفس در نوزادان وکودکان

در کودکان، علت تنگی‌نفس بیشتر حول عفونت‌های تنفسی، آسم، آلرژی‌ها و گاهی ورود جسم خارجی به راه هوایی می‌چرخد. اگر کودک تب، خس‌خس، بی‌حالی یا مشکل در شیرخوردن دارد، باید جدی‌تر پیگیری شود. موارد زیر می‌توانند از مهم‌ترین دلایل بروز نفس تنگی در کودکان و نوجوانان و حتی نوزادان تازه متولد شده باشند:

• آنافیلاکسی (واکنش آلرژیک شدید)
• آسم: حمله آسم می‌تواند به علت خس خس سينه و سرفه و مشکلات تنفسی باشد
• برونشیلیت
• کروپ
• آنفولانزا
• ذات الریه
• سیاه سرفه

۲. علت تنگی نفس در زنان

زنان باردار ممکن است که تنگی نفس یا آسم بارداری را تجربه کنند. یکی از علائمی که در ماه‌های آخر بارداری زن تجربه می‌کند، تنگی نفس در بارداری است. با بزرگتر شدن رحم، جای ریه‌ها تنگ می‌شود و نمی‌توانند به خوبی باز و بسته شوند. به همین دلیل فرد به تنگی نفس دچار می‌شود. ممکن است که بیماری‌های قلبی هم باعث این مشکل شوند. هنگامی که قلب شما به خوبی کار نکند، ممکن است که بارداری خطرناک باشد و نیاز به اقدامات جدی باشد.

شاید شنیده باشید که تنگی نفس در بارداری پسر طبیعی است یا تنگی نفس در بارداری دختر نباید اتفاق بیفتد. برای پیدا کردن علت تنگی نفس در بارداری به دکتر زنان مراجعه کنید و به شنیده‌ها اکتفا نکنید. معمولا جنسیت به بسیاری از عوارض بارداری ارتباطی ندارد و در مواقعی بر اثر تصادف است که آمار در یک جنسیت بیشتر گزارش می‌شود. بنابراین برای هر یک از عوارض بارداری به دکتر زنان مراجعه کنید. دلایل تنگی نفس زنان عبارت است از:

• کم‌خونی فقر آهن به‌ویژه با پریودهای سنگین
• تغییرات فیزیولوژیک بارداری و فشار رحم به دیافراگم
• تشدید آسم یا آلرژی در برخی دوره‌ها
• اضطراب و حملات پانیک
• مشکلات قلبی یا فشار خون بارداری در موارد خاص

۳.  رفلاکس معده و تنگی نفس

یکی از علت‌های تنگی نفس می‌تواند رفلاکس اسید معده یا تنگی نفس و معده باشد. در برخی از افراد دریچه‌ بالایی معده‌ آن‌ها کمی شل شده‌است و در شرایط خاصی اسید را پس می‌زند و به داخل مری می‌فرستد. این اتفاق باعث بروز علائم خطرناک رفلاکس معده می‌شود که یکی از آنها تنگی نفس است. افرادی که به تنگی نفس دچار می‌شوند، معمولا آروغ هم می‌زنند. بنابراین، این علامت می‌تواند همراه با هم بروز کند.

۴. تنگی نفس در کرونا و امیکرون

یکی از علائم خطرناک در کرونا اومیکرون یا دیگر انواع کرونا، این است که ممکن است بیمار با تنگی نفس مواجه شود. در چنین مواردی، ریه‌ها درگیر شده‌اند و باید بررسی و آزمایش‌های ریوی انجام شوند. اگر ریه‌ها درگیر شده باشند، ممکن است که این درگیری به مرور زمان گسترش پیدا کند و نفس کشیدن برای بیمار سخت شود و به دستگاه اکسیژن نیاز پیدا کند. درگیری ریه کرونا می‌تواند بعد از بهبود بیماری هم به جای بماند و باعث ماندگاری تنگی نفس بعد ازنقاهت هم شود. زیرا ریه‌ها در بیماری کرونا فیبروز می‌شوند و از بخش درگیر شده از بین می‌رود. برخی از موارد زیر می‌توانند تنفس را در دوره کرونا بهبود ببخشند: (جدول)

۵. تنگی نفس عصبی چیست؟

گاهی ورم معده ممکن است باعث بروز تنگی نفس شود. ورم معده به معنی التهاب معده است. هنگامی که معده‌ شما ملتهب شود، می‌تواند علائم تنفسی هم ایجاد کند. ورم معده در بیشتر موارد عصبی نیست و به علت تغذیه نامناسب ایجاد می‌شود. علت آروغ زدن و تنگی نفس می‌تواند ورم معده یا مشکلات گوارشی باشد. برای بهبود این حالت باید بایدها و نبایدهای تغذیه‌ای را رعایت کنید. در غیر اینصورت ممکن است که این حالت تشدید شود و علائم تنفسی شما را آزار دهد. برخی از حمله‌های عصبی مانند حمله پانیک عصبی هم می‌توانند ایجاد تنگی نفس کنند.

برای درمان تنگی نفس عصبی باید به دکتر روانپزشک و دکتر گوارش مراجعه کنید. درمان خانگی تنگی نفس معده و درمان خانگی ورم معده و تنگی نفس هم ممکن است تا حدودی موثر باشد، اگر علت‌های خطرناک ایجادکننده‌ی علامت رفع شده باشند. نباید از غذاهایی که اسید معده را تحریک می‌کنند استفاده کنید و بهتر است که مراقب رفلاکس معده باشید. سیگار نکشید و استرس و اضطراب را از خود دور کنید.

تنگی نفس عصبی چه مدت طول میکشد؟

مدت تنگی‌نفس عصبی خیلی متغیر است و می‌تواند از چند دقیقه در یک حمله پانیک تا چند ساعت در روزهای پراسترس طول بکشد. اگر فرد الگوی تنفسش را اصلاح کند و محرک‌های اضطراب را بشناسد، معمولاً شدت و مدت علائم کمتر می‌شود. با این حال، تنگی‌نفس طولانی‌مدت یا تکرارشونده باید بررسی شود تا علت‌های جسمی مثل آسم، کم‌خونی یا مشکلات قلبی از قلم نیفتد. در صورت تنگی‌نفس شدید یا علائم هشدار، باید سریع کمک پزشکی گرفت.

۶. علت تنگی نفس در شب چیست؟

تنگی‌نفس در شب می‌تواند به علت آسم شبانه، رفلاکس، یا مشکلات قلبی مثل نارسایی قلبی باشد. اگر فرد دراز می‌کشد و نفس‌تنگی بدتر می‌شود یا نیمه‌شب با احساس خفگی از خواب می‌پرد، این الگو می‌تواند سرنخ مهمی باشد و باید جدی گرفته شود. البته عوامل ساده‌تر مثل گرفتگی بینی شدید، اتاق خیلی گرم، یا اضطراب شبانه هم می‌تواند نقش داشته باشد. برخی از دلایل بیدار شدن از خواب با تنگی نفس عبارت است از:

• آسم و بدترشدن علائم در شب و صبح زود
• رفلاکس معده در حالت درازکشیده
• نارسایی قلبی و بدترشدن تنگی‌نفس با خوابیدن
• آپنه خواب و خر و پف شدید
• اضطراب، کابوس یا حمله پانیک شبانه

۷. علت تنگی نفس هنگام راه رفتن چیست؟ 

افراد با سنین مختلف ممکن است به دلایلی هنگام راه رفتن دچار تنگی نفس شوند. گاهی اوقات، دلیل زود خسته شدن و نفس نفس زدن در نتیجه شرایطی مانند اضطراب، آسم یا چاقی رخ می‌دهد. به‌طور معمول، تنگی نفس بعد از ورزش و تنگی نفس سالمندان نشانه یک وضعیت پزشکی زمینه‌ای جدی‌تری است. اگر تنگی‌نفس هنگام راه‌رفتن یا بالا رفتن از پله‌ها شروع می‌شود، می‌تواند نشانه کاهش تحمل قلبی یا ریوی باشد. در آسم و بیماری انسدادی مزمن ریه، فعالیت باعث افزایش نیاز به اکسیژن می‌شود و فرد زودتر نفس کم می‌آورد. در نارسایی قلبی هم فعالیت می‌تواند تنگی‌نفس را پررنگ کند و حتی با خستگی شدید همراه شود.

۸. تنگی نفس با وایتکس

تنگی نفس با وایتکس معمولاً به دلیل استنشاق گازهای تحریک‌کننده مثل کلر رخ می‌دهد، به‌خصوص وقتی محیط بسته باشد یا مواد شوینده با هم ترکیب شوند. این تماس می‌تواند باعث سوزش گلو و بینی، سرفه، احساس تنگی قفسه سینه و تندشدن تنفس شود. اگر علائم شدید است یا فرد سابقه آسم دارد، احتمال بدترشدن وضعیت بیشتر می‌شود و نیاز به ارزیابی فوری مطرح می‌شود. علائم شایع در مواجهه با بخار وایتکس عبارت است از:

• سوزش چشم، بینی و گلو
• سرفه و خس‌خس
• تنگی قفسه سینه و نفس‌تنگی
• تهوع یا سردرد
• بدترشدن علائم در محیط‌های بسته

۹. تنگی نفس به علت کم خونی

اگر سطح هموگلوبین خون شما پایین باشد، دچار کم‌خونی هستید. کم‌خونی شما را بسیار خسته می‌کند و همچنین ممکن است دچار نفس تنگی شوید زیرا خون شما اکسیژن کمتری حمل خواهد کرد. در کم‌خونی فقر آهن، علائمی مثل رنگ‌پریدگی، سرگیجه و تپش قلب هم می‌تواند دیده شود و درمان به علت زمینه‌ای بستگی دارد. 

۱۰. تنگی نفس پرکاری تیروئید

علت کم آوردن نفس هنگام صحبت و نفس تنگی، به ویژه با ورزش، در افراد مسن مبتلا به پرکاری تیروئید شایع است. در پرکاری تیروئید، سوخت‌وساز بدن بالا می‌رود و ضربان قلب تندتر می‌شود، به همین دلیل بعضی افراد تنگی‌نفس یا کاهش تحمل فعالیت را تجربه می‌کنند. علاوه بر این، اضطراب، بی‌قراری و لرزش هم می‌تواند حس نفس‌تنگی را تشدید کند. این در نتیجه ضعف عضلات تنفسی و همچنین افزایش تقاضا برای اکسیژن در بدن رخ می‌دهد. برای روش رفع تنگی نفس بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

۱۱. تنگی نفس و حالت تهوع

تنگی‌نفس و حالت تهوع ممکن است در رفلاکس و مشکلات گوارشی دیده شود، اما گاهی هم در مشکلات قلبی یا واکنش‌های شدید اضطرابی رخ می‌دهد. در برخی عفونت‌ها مثل کرونا هم تهوع می‌تواند همراه علائم تنفسی باشد. نکته مهم این است که اگر تهوع با درد قفسه سینه، تعریق سرد یا ضعف شدید همراه شود، باید سریع‌تر ارزیابی پزشکی انجام شود.

۱۲. تنگی نفس و ذات الریه

ذات‌الریه یا پنومونی یکی از علت‌های مهم تنگی‌نفس است و معمولاً با سرفه، تب، خلط و درد قفسه سینه همراه می‌شود. علائم ممکن است ناگهانی شروع شود یا طی چند روز بدتر شود. در کودکان و سالمندان، نشانه‌ها می‌تواند غیرمعمول‌تر باشد و مثلاً گیجی یا بی‌حالی بیشتر دیده شود، پس هر تنگی‌نفس همراه با تب و سرفه باید جدی گرفته شود.

۱۳. علت تنگی نفس در زمان سرماخوردگی

در سرماخوردگی، گرفتگی بینی و التهاب راه‌های هوایی می‌تواند تنفس را سخت‌تر کند و فرد حس کند نفس کم می‌آورد، به‌خصوص شب‌ها. اگر فرد زمینه آسم دارد، عفونت‌های ویروسی می‌توانند علائم را تشدید کنند و خس‌خس و تنگی‌نفس واضح‌تر شود. با این حال، اگر تنگی‌نفس شدید است، تب بالا ادامه دارد یا درد قفسه سینه اضافه شده، باید احتمال عفونت‌های جدی‌تر مثل ذات‌الریه هم بررسی شود.

۱۴. علت تپش قلب و تنگی نفس بعد از خوردن غذا چیست؟

برخی از افراد پس از مصرف وعده‌های غذایی سنگین سرشار از کربوهیدرات، قند یا چربی دچار تپش قلب، تنگی نفس و ضربان قلب یا حتی تنگی نفس و غلظت خون می‌شوند. گاهی اوقات، خوردن غذاهای حاوی مقدار زیادی مونوسدیم گلوتامات (MSG)، نیترات یا سدیم هم می‌تواند باعث ایجاد آن‌ها شود. اگر پس از خوردن برخی غذاها تپش قلب دارید، ممکن است به دلیل حساسیت غذایی باشد.

۱۵. علت تنگی نفس با بوی سیگار

افرادی که سیگار می‌کشند به طور معمول رایحه‌ای کهنه که توسط دود سیگار ایجاد می‌شود را در هر نفس خود دارند که در گلو و ریه‌های باقی می‌ماند. به این حالت نفس سیگاری می‌گویند. تنگی نفس و درد قفسه سينه، تنگی نفس و سرفه خشک، علت سرفه های مداوم و تنگی نفس بعد از ترک سیگار نیز همگی می‌توانند از عوارض ترک سیگار یا حتی سیگار کشیدن باشند. تنگی نفس بعد از مصرف الکل هم در بعضی افراد گزارش شده است.

تشخیص علت تنگی نفس چگونه است؟

برای تشخیص علت تنگی نفس، باید آزمایش‌ها و معاینه‌های مختلفی انجام شوند. برای انجام اینکار باید به دکتر مراجعه کنید تا معاینه‌های لازم را انجام دهد و شرح حال لازم را از شما بگیرد. بعد از اینکار، در صورت لزوم از شما آزمایش‌های ریوی، آزمایش‌های قلبی و آزمایش خون گرفته می‌شود.

جالب است بدانید که در روند تشخیص ممکن است که کم خونی هم باعث بروز تنگی نفس شود. اگر تنگی نفس به علت کم خونی باشد، باید آزمایش خون انجام شود. اگر کم خونی داشته‌باشید با این آزمایش ساده، می‌توان آن را تشخیص داد. در مواجهه با بیماری‌های ریوی آزمایش‌ها و بررسی‌های دیگری مانند اندازه‌گیری ظرفیت تنفسی یا تست اسپیرومتری و موارد دیگر مورد نیاز است. پس اولین قدمی که باید بردارید، مراجعه به دکتر است.

راه های درمان تنگی نفس

بهترین راه درمان نفس تنگی معمولا درمان علت زمینه‌ای است. اگر تنگی نفس ناشی از مشکلات پزشکی اورژانسی نباشد، می‌توان با چندین درمان خانگی این وضعیت را بهبود بخشید. اما اگر نیاز به دارو باشد، بهتر است با تجویز پزشک استفاده شود. برخی از داروها طولانی مدت هستند و از تنگی نفس جلوگیری می‌کنند. برخی دیگر داروهای اورژانسی هستند که با تنگی نفس ناگهانی آن‌ها را استنشاق می‌کنید. نکته مهم این است که درمان خانگی تنگی‌نفس فقط برای موارد خفیف و شناخته‌شده مناسب است، نه برای تنگی‌نفس جدید، شدید یا همراه با علائم هشدار. اگر علائم خطر مثل تنگی‌نفس ناگهانی شدید، درد قفسه سینه، گیجی یا اکسیژن پایین وجود دارد، باید فوراً از خدمات اورژانسی کمک گرفت.

درمان فوری تنگی نفس در منزل

منظور از درمان تنگی نفس در خانه یعنی کمک‌کردن به بهتر نفس‌کشیدن تا زمانی که علت آن مشخص شود یا کمک پزشکی برسد. اولین کار این است که فرد را در وضعیت مناسب بنشانید، لباس‌های تنگ را شل کنید و از محیط محرک مثل دود یا بوی شوینده دورش کنید. اگر فرد آسم یا بیماری شناخته‌شده دارد و داروی تجویزی خودش را دارد، طبق برنامه پزشک می‌تواند از دارو استفاده کند، اما مصرف خودسرانه داروهای جدید توصیه نمی‌شود. برخی از اقدامات برای درمان خانگی تنگی نفس عبارتند از:

• نشستن رو به جلو و تکیه‌دادن ساعدها روی زانو یا میز
• تنفس لب‌غنچه‌ای و آرام‌کردن ریتم نفس
• دورکردن محرک‌ها و تهویه محیط
• نوشیدن آب کم‌کم در صورت خشکی گلو و سرفه
• تماس با اورژانس در صورت علائم هشدار یا افت اکسیژن

درمان خانگی تنگی نفس در بزرگسالان

برای استفاده از روش درمان تنگی نفس خانگی،‌ تنها در صورتی می‌توانید از اقدامات کمکی استفاده کنید که تنگی نفس ناشی از علت‌های خطرناک نباشد. مثلا ناشی از حمله قلبی و آمبولی ریه نباشد. اگر این علت ایجاد تنگی نفس باشد و روش های درمان خانگی جواب ندهد، باید به دکتر قلب تهران و دکتر ریه تهران یا شهر خود مراجعه کنید تا درمان‌های حرفه‌ای و پزشکی برای شما انجام شوند.و در صورتی که این علائم از اعصاب باشد بهتر است به از دکتر روانپزشک تهران یا شهر خود نیز مشورت بگیرید.

از دیگر روش‌هایی که در درمان خانگی تنگی نفس مورد استفاده قرار می‌گیرند، می‌توان به استفاده از اسپری‌های تنفسی اشاره کرد. همچنین تغییر سبک زندگی مانند ورزش‌های تنفسی برای افزایش ظرفیت تنفسی و ترک سیگار هم می‌تواند موثر باشد. برای درمان‌های بهتر خانگی می‌توانید از دکتر ریه کمک بگیرید. مشاوره با پزشک می‌تواند به شما کمک کند. خوردن زنجبیل تازه یا چای زنجبیل نیز به آرامش شما کمک می‌کند. زنجبیل به کاهش تنگی نفس ناشی از عفونت تنفسی کمک می‌کند. این گیاه رایج دارای خواص ضد التهابی است و می‌تواند التهاب ریه‌ها را کاهش دهد.

درمان خانگی تنگی نفس شبانه

برای تنگی‌نفس شبانه، بالا آوردن سر و بالاتنه با بالش اضافی می‌تواند کمک کند، مخصوصاً اگر رفلاکس یا بدترشدن تنگی‌نفس در حالت درازکشیده مطرح باشد. خوردن غذای سنگین نزدیک خواب، نوشیدنی‌های محرک و خوابیدن بلافاصله بعد از غذا می‌تواند علائم را تشدید کند، پس بهتر است شام سبک‌تر و زودتر باشد. اگر فرد نیمه‌شب با تنگی‌نفس شدید از خواب می‌پرد یا این وضعیت تکرارشونده است، باید علت‌های قلبی و ریوی بررسی شود.

درمان تنگی نفس کودکان در خانه

در کودکان، درمان خانگی فقط وقتی قابل اتکاست که علائم خفیف باشد و کودک هوشیار و پایدار باشد. والدین باید کودک را آرام نگه دارند، لباس‌ها را راحت کنند، از دود و عطر و اسپری‌ها دور کنند و به علائم خطر مثل کبودی، بی‌حالی یا فرورفتن بین دنده‌ها دقت کنند. اگر کودک سابقه آسم دارد و داروی تجویزی دارد، طبق دستور پزشک استفاده می‌شود، اما اگر برای اولین بار این علائم دیده می‌شود، بهتر است معاینه پزشکی انجام شود.

درمان خانگی تنگی نفس معده

وقتی تنگی‌نفس به معده مربوط است و همراه با نفخ، سوزش سر دل یا ترش‌کردن می‌آید، اصلاح سبک غذاخوردن و خواب خیلی اثرگذار است. وعده‌های کوچک‌تر، آهسته‌خوردن، کم‌کردن غذاهای چرب و پرادویه، و نخوابیدن تا یکی دو ساعت بعد از غذا می‌تواند علائم را کم کند. اگر سرفه شبانه یا خس‌خس هم همراه است، رفلاکس می‌تواند راه‌های هوایی را تحریک کند و لازم است درمان دقیق‌تری زیر نظر پزشک انجام شود.

درمان خانگی تنگی نفس در اثر مواد شوینده

اگر تنگی‌نفس در اثر مواد شوینده مثل وایتکس رخ داده، اولویت خروج از محیط و رفتن به هوای تازه است. شست‌وشوی چشم و صورت با آب در صورت سوزش و تهویه قوی خانه می‌تواند کمک کند و بهتر است فرد در حالت نشسته آرام نفس بکشد. اگر خس‌خس، تنگی قفسه سینه، سرفه شدید یا سختی نفس‌کشیدن ادامه دارد، نیاز به ارزیابی فوری وجود دارد چون تماس با کلر می‌تواند علائم تنفسی قابل توجه ایجاد کند.

برای تنگی نفس چه بخوریم؟

برای تنگی‌نفس، خوراکی معجزه‌گری وجود ندارد، اما تغذیه می‌تواند به علت زمینه‌ای کمک کند. اگر تنگی‌نفس به علت کم‌خونی است، توجه به آهن غذایی و منابع ویتامین سی برای جذب بهتر اهمیت دارد. اگر رفلاکس علت اصلی است، بهتر است غذاهای چرب، تند و حجیم کمتر شود و وعده‌ها سبک‌تر و منظم‌تر باشد. نوشیدن آب کافی، مخصوصاً در تب و عفونت، می‌تواند از غلیظ شدن ترشحات و سخت‌تر شدن تنفس جلوگیری کند. برخی از خوراکی‌های مفید برای تنگی نفس عبارتند از:

• منابع آهن مثل گوشت قرمز، حبوبات و سبزی‌های برگ سبز برای کم‌خونی
• میوه‌های دارای ویتامین سی برای کمک به جذب آهن
• وعده‌های سبک و کم‌چرب برای رفلاکس معده
• مایعات گرم و کافی برای بهبود سرفه و ترشحات در سرماخوردگی
• پرهیز از محرک‌ها مثل کافئین زیاد در افراد مستعد تپش قلب

بهترین دارو برای تنگی نفس چیست؟

در آسم، داروهای استنشاقی برای باز کردن راه‌های هوایی و کنترل التهاب استفاده می‌شود و در نارسایی قلبی، داروهایی که بار قلب را کم می‌کنند یا مایع اضافی را کاهش می‌دهند مطرح‌اند. در عفونت‌هایی مثل ذات‌الریه هم درمان اختصاصی و مراقبت حمایتی اهمیت دارد. بنابراین انتخاب داروی تنگی‌نفس باید زیر نظر پزشک و بر اساس تشخیص باشد.

قرص فکسوفنادین برای تنگی نفس‌هایی کاربرد دارد که ناشی از حساسیت باشند. زیرا برخی از علت‌های ایجاد این مشکل، ناشی از آلرژی و حساسیت است. در اثر واکنش حساسیت‌زا، راه‌های تنفسی بسته می‌شوند و نفس کشیدن برای فرد سخت می‌شود. مصرف داروی بکلومتازون و شربت برون کلد هم توصیه شده است. برای اینکه بهترین دارو برای درمان تنگی نفس را پیدا کنید، باید علت آن را بدانید. نکات زیر برای مصرف دارو برای تنگی نفس توجه کنید:

• داروی مناسب آسم با داروی مناسب نارسایی قلبی یکی نیست
• شربت‌ها معمولاً نقش حمایتی برای سرفه دارند و علت تنگی‌نفس را درمان نمی‌کنند
• اگر تنگی‌نفس ناگهانی و شدید است، خوددرمانی خطرناک است
• داشتن بیماری زمینه‌ای مثل آسم یا قلب، مسیر درمان را تغییر می‌دهد
• در صورت علائم هشدار، اولویت با اورژانس است نه داروی خانگی

می‌خوای از شر تنگی نفس خلاص شی؟ همین حالا با دکتر مشورت کن.

دکتر تنگی نفس

برای تنگی نفس عصبی و تنگی نفس معده چه بخوریم؟

می‌توانید از غذاهایی که سرشار از اسیدهای چرب غیراشباع امگا ۳ هستند مانند ماهی قزل آلا کبابی یا بلغور جو دوسر و گردو مصرف کنید.این مواد غذایی به افرادی که از بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) و سایر مشکلات تنفسی رنج می‌برند کمک می‌کند تا راحت‌تر نفس بکشند.

اگر می‌خواهید از روش‌های شیمیایی و بهترین قرص برای تنگی نفس عصبی و قرص برای ریه و تنگی نفس استفاده کنید، مصرف قرص مونته لوکاست هم توصیه شده است. ایروکاست از داروهایی است که برای کنترل و پیشگیری علائم آسم و آلرژی کاربرد دارد.

قرص تنگی نفس

انواع قرص برای تنگی‌نفس معمولاً به‌صورت غیرمستقیم و با درمان علت زمینه‌ای تجویز می‌شود. برای مثال، در کم‌خونی ممکن است مکمل آهن لازم باشد و در پرکاری تیروئید داروهای کنترل هورمون، و در برخی مشکلات قلبی داروهای اختصاصی. مصرف خودسرانه قرص‌ها می‌تواند خطرناک باشد، چون تنگی‌نفس ممکن است نشانه یک وضعیت اورژانسی باشد و قرص فقط باعث تأخیر در مراجعه شود. بهتر است اگر نفس‌تنگی مکرر یا رو به بدترشدن دارید، مسیر تشخیص را با پزشک طی کنید. قرص نئوتادین هم داروی حساسیت است و برای واکنش‌های حساسیت‌زایی که همراه با بسته‌شدن راه‌های تنفسی هستند، تجویز می‌شود. می‌توان از این دارو برای بهبود تنفس در آلرژی کمک گرفت.

اسپری نفس تنگی

اسپری نفس‌تنگی معمولاً به اسپری‌های استنشاقی آسم و تنگی راه‌های هوایی اشاره دارد که می‌توانند راه هوا را باز کنند و نفس‌کشیدن را راحت‌تر کنند. اما استفاده درست، نیاز به تشخیص درست دارد، چون اگر علت تنگی‌نفس قلبی، عفونی یا ناشی از گازهای تحریک‌کننده باشد، اسپری‌ها ممکن است کافی نباشند یا حتی باعث تأخیر در درمان اصلی شوند. یکی از انواع اسپری‌های پر مصرف تنگی نفس اسپری سالبوتامول است.

قیمت دستگاه و اسپری تنگی نفس چقدر است؟

برای پیدا کردن بهترین اسپری برای تنگی نفس توصیه می‌کنیم از افرادی که تجربه قبلی استفاده از ان را داشتند پرس‌وجو کنید. قیمت حدودی اسپری ۵۰ هزار تومان است و دستگاه اکسیژن ساز نیز ۲۰ میلیون تومان خواهد بود.

بهترین شربت برای تنگی نفس کودکان و بزرگسالان

شربت‌ها بیشتر برای کاهش سرفه یا کمک به رقیق شدن ترشحات استفاده می‌شوند و معمولاً درمان مستقیم تنگی‌نفس نیستند. در کودکان، انتخاب شربت باید با احتیاط بیشتری انجام شود چون بعضی داروها در سنین پایین توصیه نمی‌شوند و ممکن است عوارض ایجاد کنند. اگر تنگی‌نفس همراه با خس‌خس، تب بالا، یا افت سطح هوشیاری است، تکیه به شربت راه‌حل اصلی نیست و باید علت دقیق مثل آسم یا ذات‌الریه بررسی شود.

درمان تنگی نفس هنگام دراز کشیدن

تنگی‌نفس هنگام دراز کشیدن می‌تواند نشانه مهمی باشد، مخصوصاً اگر فرد با نشستن بهتر شود یا شب‌ها با کمبود هوا از خواب بیدار شود. در چنین حالتی لازم است احتمال مشکلات قلبی مثل نارسایی قلبی یا مشکلات ریوی و رفلاکس بررسی شود. از نظر عملی، بالا آوردن بالاتنه و پرهیز از خوردن وعده سنگین قبل خواب می‌تواند کمک کند، اما اگر این علامت تکرار می‌شود، درمان واقعی با پیدا کردن علت شروع می‌شود.

درمان تنگی نفس در بیماران قلبی 

در بیماران قلبی، درمان تنگی‌نفس معمولاً با کنترل علت قلبی انجام می‌شود و می‌تواند شامل تنظیم داروها، مدیریت نمک و مایعات، و اصلاح سبک زندگی باشد. چون در نارسایی قلبی تنگی‌نفس ممکن است با درازکشیدن بدتر شود و با ورم پاها همراه باشد، پیگیری منظم و توجه به علائم هشدار اهمیت دارد. اگر تنگی‌نفس ناگهانی شدید یا درد قفسه سینه اضافه شده، باید فوری ارزیابی شوید.

درمان تنگی نفس بعد از غذا خوردن

برای درمان تنگی‌نفس بعد از غذا بیشتر روی کم‌کردن فشار معده و کنترل رفلاکس تمرکز کنید. وعده‌های کوچک‌تر، آهسته خوردن، کاهش نوشابه‌های گازدار و پرهیز از درازکشیدن بلافاصله بعد از غذا کمک می‌کند. اگر همراه تپش قلب یا سرگیجه هم وجود دارد، بهتر است از نظر کم‌خونی، تیروئید و حتی ریتم قلب بررسی شوید، چون همیشه همه چیز فقط به معده مربوط نیست.

درمان تنگی نفس تیروئید

برای درمان تنگی نفس تیروئید باید علائم آن بر قلب و ریه را کنترل کنید. با کاهش هورمون‌های تیروئید، معمولاً تپش قلب، اضطراب و کاهش تحمل فعالیت بهتر می‌شود و در نتیجه احساس تنگی‌نفس هم کاهش می‌یابد. چون پرکاری تیروئید می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند، درمان باید زیر نظر پزشک و با آزمایش‌های منظم انجام شود و خوددرمانی با مکمل‌ها یا داروهای نامطمئن توصیه نمی‌شود.

درمان تنگی نفس بعد از ترک سیگار

بعد از ترک سیگار، ممکن است مدتی سرفه و افزایش خلط دیده شود چون راه‌های هوایی در حال پاک‌سازی هستند، اما به‌مرور تنفس بهتر می‌شود. اگر فرد بیماری زمینه‌ای مثل بیماری انسدادی مزمن ریه داشته باشد، ترک سیگار یکی از بهترین قدم‌ها برای کندکردن پیشرفت بیماری و کاهش تنگی‌نفس است. برای بهبود وضعیت، پیاده‌روی سبک و منظم، تمرین‌های تنفسی و پرهیز از دود دست دوم کمک می‌کند و اگر نفس‌تنگی شدید یا رو به بدترشدن است باید ارزیابی شوید.

درمان تنگی نفس در سرماخوردگی

در سرماخوردگی، درمان تنگی‌نفس معمولاً حمایتی است و شامل استراحت، مایعات کافی، کاهش تب و باز نگه داشتن راه بینی می‌شود. اگر فرد آسم دارد، ممکن است در دوره سرماخوردگی نیاز به تنظیم درمان داشته باشد و بهتر است طبق برنامه پزشک عمل کند. اگر تنگی‌نفس با تب بالا، درد قفسه سینه یا بدترشدن سریع همراه است، باید احتمال ذات‌الریه یا تشدید بیماری زمینه‌ای بررسی شود.

درمان تنگی نفس بعد از ورزش

اگر تنگی‌نفس فقط بعد از ورزش و راه رفتن تند رخ می‌دهد، ممکن است به آمادگی جسمانی پایین، آسم ناشی از ورزش یا مشکل زمینه‌ای قلبی و ریوی مربوط باشد. گرم‌کردن مناسب، افزایش تدریجی شدت فعالیت و یادگیری تکنیک‌های تنفسی می‌تواند کمک کند، اما اگر فرد با فعالیت سبک هم نفس کم می‌آورد، باید بررسی شود. مهم است که تنگی‌نفس همراه با درد قفسه سینه، غش یا خس‌خس شدید را نادیده نگیرید و به پزشک مراجعه کنید.

پزشکان پیشنهادی

4.8 (1663 نظر)

دکتر کامبیز آقاصادقی

فوق تخصص ریه

نوبت بگیرید

4.4 (1083 نظر)

دکتر سهیلا آل یاسین

تخصص کودکان و اطفال

نوبت بگیرید

4.9 (935 نظر)

دکتر سید محمد هاشمی

تخصص ایمونولوژی

نوبت بگیرید

4.8 (907 نظر)

دکتر بهروز مومنی

فوق تخصص ریه

نوبت بگیرید

4.7 (591 نظر)

دکتر مهدی فرض مهدی

فوق تخصص ریه

نوبت بگیرید

4.1 (619 نظر)

دکتر اردا کیانی

فوق تخصص ریه

نوبت بگیرید

برای پیشگیری از تنگی نفس چه کار کنیم؟

پیشگیری از تنگی‌نفس یعنی کم‌کردن عوامل تحریک‌کننده و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای. اگر آسم یا بیماری مزمن ریوی دارید، مصرف منظم داروی تجویزی و دوری از دود و آلودگی هوا می‌تواند علائم را کم کند. اگر سابقه رفلاکس دارید، اصلاح وعده‌های غذایی و زمان خواب کمک می‌کند و اگر کم‌خونی دارید، پیگیری درمان و تغذیه مناسب نقش کلیدی دارد. یکی دیگر از مهمترین مواردی که می‌تواند به شما کمک کند تا بهتر تنفس کنید و به تنگی نفس دچار نشوید، این است که تمرینات افزایش ظرفیت تنفسی را انجام دهید.

در سطح عمومی، فعال‌بودن به شکل تدریجی، کنترل وزن، مدیریت استرس و رعایت بهداشت خواب می‌تواند تحمل فعالیت را بالا ببرد و احتمال نفس‌تنگی را کمتر کند. همچنین اگر با مواد شوینده کار می‌کنید، تهویه مناسب و پرهیز از ترکیب مواد شیمیایی خیلی مهم است تا راه‌های هوایی تحریک نشوند. کارهای ساده و موثر برای پیشگیری از نفس تنگی عبارتند از:

• ترک سیگار و دوری از دود دست دوم
• پیاده‌روی منظم و تقویت تدریجی آمادگی جسمانی
• کنترل آسم و آلرژی طبق برنامه پزشک
• تهویه مناسب هنگام استفاده از شوینده‌ها
• اصلاح تغذیه و سبک خواب در رفلاکس معده

نتیجه گیری

تنگی نفس یک علامت مهم است که می‌تواند از علت‌های ساده مثل اضطراب، کم‌خوابی یا رفلاکس معده تا مشکلات جدی‌تری مثل آسم، ذات‌الریه، نارسایی قلبی یا کم‌خونی را پوشش دهد. کلید مدیریت درست این است که الگوی علائم را بشناسید و به نشانه‌های همراه مثل درد قفسه سینه، کبودی، گیجی، تب بالا، خس‌خس یا بدترشدن سریع توجه کنید. درمان نفس‌تنگی زمانی موثر است که علت آن مشخص شود و مسیر درمانی متناسب انتخاب شود، نه اینکه فقط علامت را موقتاً خاموش کنیم. اگر نفس تنگی ناگهانی، شدید یا رو به بدترشدن است، بهترین کار اقدام فوری و مراجعه برای ارزیابی پزشکی است تا از عوارض احتمالی پیشگیری شود.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!