فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
عمل تغییر جنسیت معمولا برای افرادی که ناسازگاری جنسی را تجربه میکنند، به معنی ناراحتی که فرد به دلیل عدم تطابق جنسیت انتسابی زمان تولد با هویت جنسیتی خود دارد، انجام میشود. این وضعیت میتواند برای فرد بسیار آزاردهنده باشد و روی اعتمادبهنفس تاثیر منفی بگذارد. در این شرایط میتوان از یک اقدام پزشکی تخصصی کمک گرفت تا این وضعیت را تغییر داد. با این حال عمل جراحی تغییر جنسیت بایدها و نبایدهایی دارد که بهتر است حتما در نظر بگیرید. در این مقاله بیشتر با عمل تطبیق جنسیت و دلایل انجام آن آشنا میشویم. اگر قصد مشاوره قبل از جراحی را دارید، میتوانید از طریق سایت دکترتو با جراح پلاستیک مشورت کنید.
عمل تغییر جنسیت چیست؟
عمل تغییر جنسیت یا به شکل درستتر جراحی تطبیق جنسیت (Gender Affirmation Surgery) که گاهی به آن جراحی بازتخصیص جنسیت (Sex Reassignment Surgery) نیز گفته میشود، فرایندی پزشکی است که به افراد دارای ناسازگاری جنسیتی کمک میکند تا بدن خود را با هویت جنسیتیشان هماهنگ کنند.
این جراحی برای افرادی انجام میشود که جنسیت انتسابی آنها هنگام تولد با هویت جنسیتیشان همخوانی ندارد و این ناهماهنگی باعث ناراحتی شدید آنها میشود. بهخصوص اگر به دلیل ناهماهنگی جنسیتی و گرایش جنسی فرد دچار پریشانی روانی شود، ممکن است این جراحی کمککننده باشد.
قبل از انجام عمل تطبیق جنسیت، معمولا فرد باید تحت ارزیابیهای پزشکی و روانشناختی قرار بگیرد. تأیید از سوی متخصصان سلامت روان و یک دوره هورموندرمانی نیز بخشی از این فرآیند است.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت issm.info
Gender reassignment surgery, sometimes called sex reassignment surgery, is performed to transition individuals with gender dysphoria to their desired gender.
ترجمه فارسی:
جراحی تغییر جنسیت برای تغییر افراد مبتلا به اختلال جنسیت به جنسیت مورد نظرشان انجام میشود.
عکس عمل تغییر جنسیت
تصاویر مربوط به عمل تغییر جنسیت معمولا مراحل جراحی، قبل و بعد از عمل و روند بهبودی را نشان میدهند. این تصاویر به افراد متقاضی کمک میکند تا درک بهتری از نتیجه نهایی داشتهباشند. همچنین، برخی تصاویر روند بهبود زخمها و تغییرات فیزیکی را مستند میکنند.

چه کسانی عمل تغییر جنسیت را انجام می دهند؟
تمامی کسانی که از نظر جنسیت ظاهری و هویت جنسی با هم تطابق ندارند و سایر روشهای تغییر جنسیت روی آنها انجام شده و هنوز به شرایط موردنظر نرسیدهاند، به عمل جراحی تغییر جنسیت نیاز خواهند داشت. نکته مهم بعدی سن افراد است. انجام این عمل برای افراد زیر ۱۸ سال ممنوع است. اما در برخی موارد، درمانهای هورمونی یا سایر مداخلات پزشکی ممکن است در سنین پایینتر آغاز شوند.
چه کسانی نمی توانند جراحی تغییر جنسیت انجام دهند؟
افرادی که هنوز به بلوغ فکری و جنسی کامل نرسیدهاند نمیتوانند این عمل را انجام دهند. از طرفی انجام این عمل برای افراد زیر ۱۸ سال ممنوع است و این افراد امکان انجام عمل تغییر جنسیت را ندارند. کسانی که از عمل جراحی میترسند یا کسانی که سایر روشهای غیر جراحی مانند هورمون درمانی برای آنها کافی است هم نیازی به انجام این عمل ندارند.
مورد بعدی شرایط سلامتی فرد است. فرد متقاضی برای انجام عمل تغییر جنسیت نباید بیماری زمینهای خاصی داشتهباشد چرا که بسیاری از عملهای تغییر جنسیت طولانی و بسیار سنگیناند. اضافهوزن و چاقی مردانی که میخواهند تغییر جنسیت انجام دهند هم مانع آنها است.
عمل تغییر جنسیت از مرد به زن
این فرآیند شامل جراحیهایی مانند واژینوپلاستی (ساخت واژن)، بیضهبرداری، افزایش حجم سینه با کاشت پروتز، تراشیدن سیبک گلو برای ایجاد ظاهر زنانه و لیزر موهای زائد است. هورموندرمانی نیز نقش مهمی در تغییر ویژگیهای ثانویه جنسی مانند کاهش موی بدن و تغییر توزیع چربی ایفا میکند. همچنین واژن ایجادشده نیاز به مراقبت مداوم دارد تا دچار تنگی نشود. این جراحی به افراد کمک میکند تا بدنشان را با هویت جنسیتی زنانه تطبیق دهند:
- کاشت پروتز سینه
- بیضهبرداری (Orchiectomy)
- حذف موهای زائد با لیزر
- تراشیدن نای برای کاهش برجستگی سیبک گلو
- جراحی زنانهسازی صورت
- واژینوپلاستی (ساخت واژن با استفاده از پوست آلت تناسلی یا مخاط روده)
عمل تغییر جنسیت از زن به مرد
این فرآیند شامل برداشتن سینهها (ماستکتومی)، تخلیه رحم و تخمدانها (هیسترکتومی) و ایجاد آلت تناسلی مردانه (فالوپلاستی یا متودیوپلاستی) است. هورموندرمانی نقش مهمی در رشد موی صورت، کلفتتر شدن صدا و افزایش حجم عضلانی دارد.
برخی افراد ممکن است از پروتز بیضه استفاده کنند یا فالوپلاستی انجام دهند. عمل فالوپلاستی پیچیدهتر بوده و در چندین مرحله انجام میشود. این جراحی به افراد کمک میکند تا بدن خود را با هویت جنسیتی مردانه تطبیق دهند:
- هورموندرمانی با تستوسترون
- جراحی ماسکولینهسازی قفسه سینه (Mastectomy)
- برداشتن رحم و تخمدان (هیسترکتومی)
- فالوپلاستی یا متودیوپلاستی (ایجاد آلت تناسلی مردانه با استفاده از پوست بدن)
تغییر یا حذف و جایگزینی اندامهای جنسی در مردان و زنان به ۲ روش رودهای یا پوستی انجام میگیرد. در روش پوستی با استفاده از پوست بقیه بخشهای بدن، آلت مرد یا واژن را میسازند و در روش رودهای از دیواره روده فرد برای اینکار استفاده میکنند.
در روش رودهای برای ایجاد واژن، معمولا از مخاط روده استفاده میشود اما این روش همیشه انتخاب اول نیست. همچنین در روش فالوپلاستی ساخت آلت تناسلی مردانه ممکن است چندین مرحله جراحی نیاز داشتهباشد و نتایج متغیر است.

هورمون درمانی و تغییر جنسیت
هورمون درمانی در مردانی که به جنسیت زن تغییر میکنند، با هدف تغییرات بدن به سمت زنانگی، انجام میگیرد. روش هورمون درمانی در مردانی که میخواهد زن شوند باعث کم شدن موهای بدن و بزرگشدن سینهها و توزیع مجدد چربی بدن به سوی باسن و سینه انجام میشود.
در زنانی که به جنسیت مرد تغییر میکنند هورمون درمانی با هدف تغییرات بدن به سمت مردانگی صورت میگیرد. از جمله این تغییرات میتوان به کلفتی صدا، رشد موی صورت، رشد عضلات و جلوگیری از قاعدگی اشاره کرد.
تفاوت عمل تغییر جنسیت زنان و مردان
روند عمل جراحی تطبیق جنسیت از مرد به زن یا بالعکس، تفاوتهایی مانند نوع جراحی، روش هورمون درمانی یا عمل قفسه سینه و اندام تناسلی دارد.
| ویژگیها | تغییر جنسیت مرد به زن | تغییر جنسیت زن به مرد |
|---|---|---|
| جراحی تناسلی | واژینوپلاستی (ایجاد واژن) | فالوپلاستی (ساخت آلت مردانه) |
| هورموندرمانی | استروژن (کاهش موی بدن، رشد سینهها) | تستوسترون (رشد موی صورت، کلفتی صدا) |
| عمل قفسه سینه | کاشت پروتز سینه | برداشتن سینهها (ماستکتومی) |
| تراشیدن سیبک گلو | معمولا انجام میشود | نیاز ندارد |
| پیچیدگی جراحی | کمتر | بیشتر، چندمرحلهای |
مراقبت قبل و بعد از عمل تغییر جنسیت
اولین قدم برای انجام این عمل، آمادگی روحی است و افراد باید از انجام این عمل رضایت کامل داشتهباشند و بدانند در طول جراحی چه اتفاقی میافتد. برخی از افراد تخمک یا اسپرمشان را ذخیره میکنند تا در صورت نیاز بتوانند بعدها فرزند بیولوژیک خود را داشتهباشند.
ابتدا یک مددکار اجتماعی جلسات مشاوره را با بیمار برقرار میکند. همچنین تمامی سوابق پزشکی فرد چک شده و آزمایشهای لازم از او گرفته خواهد شد. در برخی از موارد باید قبل از جراحی افراد تحت هورمون درمانی قرار بگیرند. این هورمون درمانی میتواند نتایج عمل را بهبود دهد. انجام معاینات فیزیکی لازم، آزمایش خون و تستهای تصویربرداری از جمله دیگر اقداماتی است که باید قبل از عمل برای آماده شدن قبل جراحی انجام داد.
بعد از عمل جراحی تغییر جنسیت فرد به مراقبتهای زیادی نیاز دارد و حتی شاید لازم باشد از دیگران کمک بگیرد. مراقبتهای اساسی بعد از این عمل شامل موارد زیر میشود:
| مراقبتهای قبل از جراحی تغییر جنسیت | مراقبتهای بعد از جراحی تغییر جنسیت |
|---|---|
| مشاوره روانشناختی و ارزیابی سلامت روان | رعایت بهداشت زخمها و پانسمانها |
| شروع هورموندرمانی (در بیشتر موارد) | مصرف داروهای تجویزشده برای کاهش درد و جلوگیری از عفونت |
| آزمایشهای پزشکی لازم برای بررسی شرایط جسمی | خودداری از فعالیتهای سنگین تا زمان بهبودی کامل |
| ذخیره اسپرم یا تخمک (برای حفظ امکان باروری در آینده) | پیگیری منظم با پزشک و روانشناس |
مدارک لازم برای عمل تطبیق جنسیت در ایران
برای انجام این جراحی، متقاضی باید مراحل قانونی خاصی را طی کند. این مراحل شامل مراجعه به روانپزشک، دریافت تأییدیه ناسازگاری جنسیتی، انجام آزمایشهای پزشکی، ثبت درخواست تغییر جنسیت در دادگاه، ارجاع به پزشکی قانونی و دریافت تأییدیه از پزشکان متخصص است. پس از تأیید پزشکی قانونی، قاضی مجوز جراحی را صادر میکند. بدون این مدارک، انجام جراحی تطبیق جنسیت در ایران امکانپذیر نیست:
- مراجعه به روانپزشک دارای صلاحیت
- ارزیابی روانپزشکی و دریافت تأییدیه مبنی بر ناسازگاری جنسیتی
- آزمایشهای پزشکی شامل ارزیابی هورمونی و در صورت نیاز آزمایش ژنتیکی
- پس از دریافت تأییدیه روانپزشک، فرد باید درخواست تغییر جنسیت خود را در دادگاه مطرح کند. دادگاه فرد را به پزشکی قانونی ارجاع میدهد تا بررسیهای تخصصی صورت گیرد.

زمان عمل تغییر جنسیت: عمل تغییر جنسیت چقدر طول میکشد؟
مدت زمان جراحی بسته به نوع عمل متفاوت است. برخی جراحیهای کوچک، مانند تخلیه سینه (ماستکتومی)، ممکن است طی یک روز انجام شوند. اما جراحیهای پیچیدهتر، مانند واژینوپلاستی یا فالوپلاستی، ممکن است در چند مرحله طی چندین ماه انجام شوند.
رابطه جنسی بعد از تغییر جنسیت
تجربه اولین رابطه جنسی بعد از عمل تغییر جنسیت کامل، میتواند با ترس و خجالت همراه باشد. اما در بیشتر افرادی که تغییر جنسیت دادند لذت بخشتر از قبل گزارش شده است. در مردانی که به زن تغییر جنسیت دادند، واژنی که در عمل واژینوپلاستی ایجاد میشود، از نظر ساختاری و عملکردی مشابه واژن طبیعی است اما ممکن است نیاز به گشاد کردن مداوم (دیلاتاسیون) داشته باشد تا باز بماند. همچنین ممکن است ترشحات طبیعی واژن را نداشتهباشد، بنابراین استفاده از روانکنندههای مناسب توصیه میشود. برای بهبود عملکرد جنسی نیز بهتر است با روانشناس با دکتر زنان و اورولوژیست مشورت کنید.
بارداری بعد از عمل تغییر جنسیت
افرادی که تحت عمل تغییر جنسیت قرار میگیرند، بسته به نوع عمل، ممکن است توانایی باروری خود را از دست بدهند. به همین دلیل، افرادی که قصد فرزندآوری در آینده دارند، میتوانند قبل از جراحی، تخمک یا اسپرم خود را فریز کنند.
عوارض عمل تغییر جنسیت مردان و زنان
عمل تغییر جنسیت نیز مانند هر عمل دیگری عوارضی را به همراه دارد که خونریزی و عفونت از عوارض عمومی آن هستند. در عمل تغییر و ایجاد اندام جنسی جدید ممکن است بدن پیوند را پس بزند و بافت از بین برود. به همین دلیل ممکن است نیاز به تکرار چندین باره یک عمل باشد. همچنین در دراز مدت احتمال دارد فرد از تغییر جنسیت خود پشیمان شود. در این خصوص حتما با روانپزشک مشاوره کنید.
برخی از عوارض جانبی رایج و احتمالی بعد از این نوع جراحی عبارت است از:
- خونریزی
- عفونت زخم
- عوارض روحی و روانی از جمله افسردگی
- طرد شدن از سمت دوستان و آشنایان یا حتی خانواده
- چالشهایی در محیط کار
هورموندرمانی و جراحی ممکن است بر میل جنسی و عملکرد جنسی تأثیر بگذارد. برخی افراد پس از جراحی کاهش میل جنسی را تجربه میکنند، در حالی که برخی دیگر افزایش رضایت جنسی را گزارش میدهند. مشاوره با متخصص غدد و اورولوژیست میتواند در این زمینه کمککننده باشد.
هزینه عمل تغییر جنسیت
عمل تطبیق جنسیت در ایران قانونی است و برخی بیمههای درمانی ممکن است هزینههای آن را پوشش دهند. با این حال، پوشش بیمهای بسته به نوع بیمه و تأییدیههای پزشکی قانونی متفاوت است. میانگین هزینه عمل تغییر جنسیت بین ۹۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان است.
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر
عمل تغییر جنسیت به تطابق هویت جنسی با فیزیک افرادی که دچار سردرگمی جنسی هستند کمک میکند و میتواند احساس اعتماد به نفس و خودباوری را افزایش دهد. این عمل محدودیت سنی (بالای ۱۸ سال) دارد و بهتر است حتما قبل از انجام جراحی با تمام مراحل عمل، مراقبتهای قبل و بعد و اتفاقاتی که در آینده رخ میدهند آشنا باشید.
اگر تصمیم خودتان را گرفتید، برای انجام عمل جراحی تغییر جنسیت حتما یک پزشک خوب انتخاب کنید. انتخاب فوق تخصص جراحی پلاستیک باتجربه و کاربلد یا بهترین جراح عمومی، میتواند ریسک بروز عوارض بعد از عمل را کاهش دهد و هم احتمال نیاز به عمل مجدد را کم کند و از همه مهمتر رضایت فرد بعد از عمل بیشتر خواهد بود. دكتر متخصص غدد نیز در زمینه هورمون درمانی کمک خواهد کرد.
شما میتوانید از طریق سایت دکترتو با بهترین پزشکان در ارتباط باشید. در سایت نوبتدهی آنلاین پزشکان دکترتو، میتوانید از زمانهای نوبت ویزیت حضوری پزشک متخصص مورد نظرتان آگاه شوید و آن را ثبت کنید یا مشاوره تخصصی آنلاین و تلفنی دریافت کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
سلام پسرم اگر دختر بشم و تعقییر جنسیتی کنم ولی اسم تعقییر ندهم آقای حامد میشه خانم حامد
قبول میکند دختر بشم اسم حامد باشه
سلام. در مورد تغییر نام پس از تغییر جنسیت، قوانین مشخصی وجود داره و معمولاً نام باید با جنسیت جدید هماهنگ باشه. برای اطلاعات دقیق و انجام مراحل قانونی، بهتره به پزشک متخصص و وکیل یا اداره ثبت احوال مراجعه کنید.
من پسرم میخوام سوال کنم آیا اگر پسری نوجوان احساس دخترانه داشته باشه و این پسرنوجوان دوست داشته باشه در خونه بلوز دامن دختران بپوشد خانواده باید مخالفت کنند یا قبول کنند یا دوست داشت باشه به ماننده دخترها آرایش. کند
من مشکل ناسازگاری جنسیتی به جنس مخالف داشتم خانواده پدر و مادر متوجه میشن وقتی مادر ها متوجه میشن پسرشان دختر هست تکرار می کنند تو پسری و تو پسری و فکر می کنند دارن این احساس دخترانه پسرشان دور می کنند و این که در کودکی به من گفتن تو پسری تو پسری برام آزار دهنده بود مقیت ش نداشتم که برم پیش یک روانپزشک ولی در این سن به مادر گفتم دختر هستم مثل گذشته رفتار کرد اما باجدیت پسری رفت به سمت ازدواج و فکر کرد از مجردی است خانواده ها وقتی باچنین چیزی مواجه میشن کمک نمی کنند که ما خودمان پیدا کنیم من مثل گمشده هستم که دنبال پیدا شدن هستم پسری از کودکی تا سن ۴۰سالگی خودش را در دختر پیدا کرد و خانواده وقتی متوجه میشه میخواد بگه تو پسری که فرزند پسر از دختر بودن خجالت بکشه کشور ایران مردسالاری و پدر سالاری است و خانوادهای سنتی مذهبی میخوان کاری کنند که پسرشان از دختر بودن خجالت بکشه من پسر متولد شدم ۱۳۶۳متولد شدم ریش دارم سیبیل دارم چهره ظریف اما مردانه دارم نام پسرانه حامد دارم ولی دختر هستم زن هستم این واقعیت من است اگر در این سن ۴۰سال به مادرم گفتم دختر هستم از فشارهای روحی وروانی بود که مجبور شدم
سلام. اول از همه باید بگم که شنیدن و درک تجربه شما بسیار مهمه و شجاعت شما در بیان این احساسات قابل تقدیره. آنچه شما تجربه میکنید، میتواند نشانهای از دیسفوریای جنسیتی (احساس ناهماهنگی بین جنسیت انتسابی و جنسیت تجربه شده) باشد و این یک وضعیت واقعی و به رسمیت شناخته شده در حرفه روانپزشکی و روانشناسی هست.
در این شرایط، کمک تخصصی مناسب میتواند راهگشا باشد. بهترین اقدام مراجعه به یک روانپزشک یا روانشناس با تخصص در حوزه هویت جنسیتی است. این متخصصین میتوانند در یک فضای ایمن و بدون قضاوت، به شما کمک کنند تا احساسات خود را بهتر بشناسید، مسیر پیش رو را بررسی کنید و برای مدیریت فشارهای روحی و تصمیمات آینده، راهنمایی تخصصی دریافت نمایید.
روانشناس خوب
با سلام
آیا کسی که از مرد به زن تغییر جنسیت داده رو میشه باردار کرد ؟
به صورت طبیعی یا مصنوعی
آیا توانایی شیر دادن رو داره ؟
ممنون میشم پاسخ دهید
سلام. در فردی که از مرد به زن تغییر جنسیت داده، رحم و تخمدان وجود نداره، بنابراین امکان بارداری به هیچ شکل (طبیعی یا مصنوعی) وجود نداره. در مورد شیردهی هم، با هورمونتراپی طولانیمدت ممکنه بافت سینه رشد کنه و حتی ترشح مقدار کمی شیر اتفاق بیفته، اما این میزان برای تغذیه نوزاد کافی نیست. برای اطلاعات دقیقتر در این زمینه، مشورت با یک پزشک متخصص غدد و جراح تیم انتقال جنسیت بسیار ضروریه.
نام من حامد است پسری متولد سال ۱۳۶۳ هستم اسباببازی من عروسک و مراقبت از عروسک بود در کودکی و غذا دادن به عروسک از سن دوسیالگی تا ۱۰سالگی عروسک داشتم عجیب نیست که چرا پدر و مادر من متوجه نشودن من شجاعت نداشتم بگم ولی در سال ۱۳۶۳تا سال ۱۳۷۰ به فکر من نمیرسید که من دختر هستم تا سن جوانی به یک شکل نشون دادم دختر هستم اما این مادر های قدیمی باید مستقیم و صادق اعلام کنم دختر هستم تا مادر های قدیمی وقتی یک پسر را شبیعه دختر تصویر می کنند پسرهای که دختر هستند و پنهان کردن که دختر هستند و یک واکنش های دخترانه دارن که مادر های قدیمی فکر می کند پسرش همسر میخواد یعنی باید با دختری ازدواج کند و من برای همین که دختر بودم از همه پنهان ش کردم و شجاعت ش نداشتم هم با جنسیت ناسازگار بودم هم با بچه های هم سن خودم دوستی نداشتم نه پسر بچه و نه دختر بچه انگاری که من در یک مسیر گمشدهم یک درد سنگی دار بی قرار هستم من خودم شجاعت رفتن روانپزشک و روانشناس ندارم بچه بودم این مشکل نایازگاری جنسیتی داشتم مادرم جای که در کودکی من پیش روانپزشک یا روانشناس هدایت کند تا خودم پیدا کنم من گذاشت سر کار دندان سازی ۶سال کار کردم و بعد که بزرگ شدم فهمیدم که من نباید با این پدر و مادر زندگی می کردم اگر یک روزی مستقل بشم برای همیشه کل خانواده خودم فراموش می کنم که درد کمتری را احساس کنم .دوباره باید کودک بشم دوباره باید نوجوان بشم دوباره باید جوان بشم دوباره باید زندگی کنم تا خودم را پیدا کنم همه چی از اول شروع کنم
سلام بر شما
تجربه ناهماهنگی هویت جنسیتی میتواند سالها بیقراری، تنهایی و فرسودگی روانی ایجاد کند. لازم نیست همه مسائل را یکباره حل کنید؛ یک قدم امن کافی است. گفتوگو با روانشناس یا روانپزشک آشنا با هویت جنسیتی میتواند بدون قضاوت، به شما کمک کند خودتان را بهتر بشناسید.
بهترین دکتر روانشناس
ممنون ولی سالهاست من هورمون اصلی مردانه قدرت مند و پرسرعت و این هورمون شدید باذهنیتم هماهنگ نیست و در تنهایی هستم
با چه روی برم پیش روانپزشک تجربه ندارم و نمیدونم چه تث های گرفت میشه از من اگر شد سه ماه بعد میخوام برم بهزیستی یواشکی یک یاداشت برای مددکار خودم میزارم که برام کمسیون پزشکی ناسازگاری جنسیتی در نظر بگیر
سلام. قدم اول برای دریافت تأییدیه ناسازگاری جنسیتی، مراجعه به یک روانپزشک یا روانشناس بالینی با تجربه در این زمینه است. در جلسه، معمولاً در مورد احساس شما، سابقه و هویت جنسیتی صحبت میشود و فرآیند تشخیصی طی میشود. پس از تأیید روانپزشک، میتوانید به بهزیستی مراجعه کنید. برای پیدا کردن متخصص مناسب، میتوانید از انجمنهای حمایت از افراد ترنس کمک بگیرید یا در مراکز مشاوره دانشگاهی جستجو کنید. شما تنها نیستید و کمک تخصصی میتواند مسیر را برایتان روشنتر کند.
متخصص روانپزشک